De meeste mensen hebben een beetje van dit en een beetje ... - Fiets
De meeste mensen hebben een beetje van dit en een beetje ... - Fiets
De meeste mensen hebben een beetje van dit en een beetje ... - Fiets
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
36<br />
Achtergrond<br />
<strong>Fiets</strong><strong>en</strong> met het hoofd erbij<br />
www.fiets.nl / oktober 2009<br />
Tekst: Jabik-Jan Bastiaans <strong>en</strong> Thorwald V<strong>en</strong>eberg /<br />
Foto’s: Cor Vos<br />
Wie b<strong>en</strong> ik?<br />
Om sneller te fiets<strong>en</strong>, moet je niet all<strong>e<strong>en</strong></strong> je b<strong>en</strong><strong>en</strong> sterker mak<strong>en</strong>, maar<br />
ook je hoofd. En jezelf beter ler<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Wielercoaches Jabik-Jan<br />
Bastiaans <strong>en</strong> Thorwald V<strong>en</strong>eberg legg<strong>en</strong> uit hoe je dat doet.<br />
Dankzij onze verschill<strong>en</strong>de voorouders heeft<br />
ieder<strong>e<strong>en</strong></strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> m<strong>en</strong>gsel <strong>van</strong> temperam<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />
Enkele temperam<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>hebb<strong>en</strong></strong> meestal de<br />
overhand. Het is nuttig om te wet<strong>en</strong> welke dat zijn <strong>en</strong><br />
zo je eig<strong>en</strong> sterke <strong>en</strong> zwakke punt<strong>en</strong> te k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>, want<br />
dan kun je ze gericht train<strong>en</strong> <strong>en</strong> verbeter<strong>en</strong>. Verschill<strong>en</strong>de<br />
method<strong>en</strong> om temperam<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> typering<strong>en</strong> te<br />
bepal<strong>en</strong>, kunn<strong>en</strong> je daarbij help<strong>en</strong>.<br />
Daarmee kom je niet all<strong>e<strong>en</strong></strong> meer te wet<strong>en</strong> over je<br />
eig<strong>en</strong> temperam<strong>en</strong>t, maar ook over het temperam<strong>en</strong>t<br />
of persoonsk<strong>en</strong>merk <strong>van</strong> je collega-fietsers. Wat zijn<br />
hun zwakke <strong>en</strong> sterke kant<strong>en</strong>? Op de fiets kun je die<br />
inzicht<strong>en</strong> gebruik<strong>en</strong> om jouw fietsclubje zo sterk<br />
mogelijk te mak<strong>en</strong>.<br />
Action typing<br />
E<strong>en</strong> <strong>van</strong> de method<strong>en</strong> die je kunt gebruik<strong>en</strong>, is het<br />
zogehet<strong>en</strong> action type-systeem. Dit is ontwikkeld<br />
door coach Peter Murphy <strong>en</strong> sportpsycholoog Jan<br />
Huijbers. Ze zocht<strong>en</strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> hulpmiddel om atlet<strong>en</strong><br />
beter te kunn<strong>en</strong> coach<strong>en</strong>. Hun systeem geeft aan<br />
welke voorkeur<strong>en</strong> <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong> <strong>hebb<strong>en</strong></strong> voor bepaald<br />
gedrag of bepaalde gedragsk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>. Action typing<br />
is g<strong>e<strong>en</strong></strong> methode om <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong> in hokjes in te del<strong>en</strong>, wel<br />
<strong>e<strong>en</strong></strong> om ze beter te begrijp<strong>en</strong>.<br />
<strong>De</strong> <strong>meeste</strong> <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong> <strong>hebb<strong>en</strong></strong> g<strong>e<strong>en</strong></strong> uitgesprok<strong>en</strong><br />
voorkeur. Ze <strong>hebb<strong>en</strong></strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> <strong>beetje</strong> <strong>van</strong> <strong>dit</strong> <strong>en</strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> <strong>beetje</strong><br />
<strong>van</strong> dat. In action type wordt <strong>e<strong>en</strong></strong> indeling gemaakt<br />
op basis <strong>van</strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> aantal onderwerp<strong>en</strong>. Hoe richt<br />
iemand zijn aandacht, introvert of extravert? Hoe<br />
neemt iemand informatie op, intuïtief of zintuiglijk?<br />
Hoe neemt <strong>e<strong>en</strong></strong> persoon beslissing<strong>en</strong>, op basis <strong>van</strong><br />
d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> of op basis <strong>van</strong> voel<strong>en</strong>? En als laatste, hoe<br />
staat iemand t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de omgeving,<br />
gecontroleerd of afwacht<strong>en</strong>d? Uiteindelijk kom<strong>en</strong><br />
daar <strong>e<strong>en</strong></strong> aantal hoofdtypering<strong>en</strong> uit: rationalist<strong>en</strong>,<br />
idealist<strong>en</strong>, wachters <strong>en</strong> vaklui.<br />
Murphy zelf is <strong>e<strong>en</strong></strong> idealist. Dat wil zegg<strong>en</strong> dat hij <strong>e<strong>en</strong></strong><br />
voorkeur heeft voor <strong>e<strong>en</strong></strong> omgeving waarin <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong><br />
ler<strong>en</strong>, groei<strong>en</strong> <strong>en</strong> beter word<strong>en</strong>. Hij kan <strong>e<strong>en</strong></strong> katalysator<br />
zijn <strong>en</strong> hij is met name <strong>e<strong>en</strong></strong> coach op het m<strong>en</strong>selijke<br />
vlak. Dat betek<strong>en</strong>t dat hij eerst naar de <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong><br />
kijkt <strong>en</strong> dan pas naar de resultat<strong>en</strong>. Dat kan ook <strong>e<strong>en</strong></strong><br />
nadeel zijn. Maar omdat hij weet waar zijn voorkeur<strong>en</strong><br />
ligg<strong>en</strong>, heeft hij geleerd om zijn aandacht ook op<br />
de resultat<strong>en</strong> te richt<strong>en</strong>.<br />
Andere type <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong> richt<strong>en</strong> zich eerst op de<br />
resultat<strong>en</strong> <strong>en</strong> dan op de <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong> die verantwoordelijk<br />
zijn voor de resultat<strong>en</strong>. Voor <strong>dit</strong> type <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong>, de<br />
rationalist<strong>en</strong>, is het juist zinvol om te ler<strong>en</strong> ook<br />
aandacht voor het m<strong>en</strong>selijke te <strong>hebb<strong>en</strong></strong>.<br />
Het zelfinzicht dat deze methode geeft, kan je help<strong>en</strong><br />
om je anders te gaan gedrag<strong>en</strong> dan je normaal zou<br />
do<strong>en</strong>, op die mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> waarop dat nodig is. E<strong>en</strong><br />
voorbeeld: stel iemand heeft de voorkeur om<br />
nauwkeurige beweging<strong>en</strong> met rechts uit te voer<strong>en</strong>. Er<br />
zijn situaties waarin het heel handig kan zijn om ook<br />
je linkerhand te <strong>hebb<strong>en</strong></strong> ontwikkeld, bijvoorbeeld als<br />
de rechterpols gebrok<strong>en</strong> is. Zo is het ook met<br />
gedragsvoorkeur<strong>en</strong>. In <strong>e<strong>en</strong></strong> wissel<strong>en</strong>de omgeving <strong>en</strong><br />
bij wissel<strong>en</strong>de omstandighed<strong>en</strong> is het goed om ook je<br />
niet-voorkeursgedrag te kunn<strong>en</strong> gebruik<strong>en</strong>. E<strong>en</strong><br />
wielr<strong>en</strong>ner kan <strong>e<strong>en</strong></strong> voorkeur voor <strong>e<strong>en</strong></strong> vlakke weg<br />
<strong>hebb<strong>en</strong></strong>. Als hij plots <strong>e<strong>en</strong></strong> berg voorgeschoteld krijgt,<br />
presteert hij beter als hij geleerd heeft om ook in de<br />
berg<strong>en</strong> te fiets<strong>en</strong>. Hij heeft dan geleerd om iets uit te<br />
voer<strong>en</strong> wat niet zijn voorkeur heeft.<br />
Ook op andere plekk<strong>en</strong>, zoals in het bedrijfslev<strong>en</strong>,<br />
komt inzicht in je gedragsvoorkeur<strong>en</strong> <strong>van</strong> pas. Als je<br />
niet <strong>van</strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> strakke planning houdt, moet je g<strong>e<strong>en</strong></strong><br />
baan aannem<strong>en</strong> waarin dat juist wordt gevraagd.<br />
Maar als je weet dat <strong>e<strong>en</strong></strong> strakke planning niet je<br />
sterkste kant is, dan kun je die kant wel verder gaan<br />
ontwikkel<strong>en</strong>.<br />
Murphy <strong>en</strong> Huijbers zijn uitgegaan <strong>van</strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> hoofdindeling<br />
in de al g<strong>en</strong>oemde vaklui, wachters, idealist<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> rationalist<strong>en</strong>. Onder die vier hoofdgroep<strong>en</strong><br />
<strong>hebb<strong>en</strong></strong> ze zesti<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de type <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong><br />
Achtergrond<br />
Angstaanjang<strong>en</strong>d, ook voor profs: de afdaling. Met goede m<strong>en</strong>tale coaching kun je angst overwinn<strong>en</strong><br />
beschrev<strong>en</strong>. Zulke indeling<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong> zijn al heel oud. Ze zijn onder<br />
andere beschrev<strong>en</strong> door Jung, de grondlegger <strong>van</strong> de analytische<br />
psychologie. Murphy <strong>en</strong> Huijbers <strong>hebb<strong>en</strong></strong> <strong>dit</strong> concept gemoderniseerd <strong>en</strong><br />
uitgebreid. Ze <strong>hebb<strong>en</strong></strong> de motorische stijl <strong>en</strong> de aandachtsstijl <strong>van</strong><br />
<strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong> toegevoegd. Want de manier waarop <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong> zich beweg<strong>en</strong>,<br />
verschilt <strong>en</strong> <strong>dit</strong> blijkt <strong>e<strong>en</strong></strong> correlatie te <strong>hebb<strong>en</strong></strong> met welk psychologisch<br />
type ze zijn. Bij elke typering hoort <strong>e<strong>en</strong></strong> bepaalde manier <strong>van</strong> beweg<strong>en</strong>.<br />
En door al die inzicht<strong>en</strong> bij elkaar te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> ontstaat <strong>e<strong>en</strong></strong> vrij compleet<br />
beeld <strong>van</strong> hoe <strong>e<strong>en</strong></strong> sporter in elkaar zit <strong>en</strong> hoe je met hem of haar kunt<br />
werk<strong>en</strong>.<br />
<strong>De</strong> <strong>meeste</strong> <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong> <strong>hebb<strong>en</strong></strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> <strong>beetje</strong> <strong>van</strong> <strong>dit</strong><br />
<strong>en</strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> <strong>beetje</strong> <strong>van</strong> dat<br />
Beter coach<strong>en</strong><br />
Hoe gebruik<strong>en</strong> coaches action typing om sporters nog beter te kunn<strong>en</strong><br />
begeleid<strong>en</strong>? E<strong>en</strong> voorbeeld: stel je <strong>e<strong>en</strong></strong> coach voor die zowel <strong>e<strong>en</strong></strong> vakman<br />
als <strong>e<strong>en</strong></strong> wachter begeleidt. Wanneer de coach weet met welk type sporter<br />
hij te mak<strong>en</strong> heeft, kan hij zijn coachstijl aanpass<strong>en</strong> aan de sporter die<br />
hij voor zich heeft. E<strong>en</strong> wachter wil vooral k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> structuur. Hij wil<br />
graag duidelijke planning<strong>en</strong>, die het liefst al wek<strong>en</strong> tevor<strong>en</strong> vaststaan.<br />
En liever niet al te veel afwijk<strong>en</strong> <strong>van</strong> deze planning, want <strong>e<strong>en</strong></strong> wachter<br />
heeft graag dat alles zo loopt als gepland. E<strong>en</strong> wachter is dus gebaat bij<br />
<strong>e<strong>en</strong></strong> volledig uitgewerkt trainingsschema (zoals je ook in de <strong>Fiets</strong>Coach<br />
vindt, de bijlage <strong>van</strong> <strong>Fiets</strong> aan het eind <strong>van</strong> het jaar). Daar kan de coach<br />
dan rek<strong>en</strong>ing mee houd<strong>en</strong>. Diezelfde coach zal bij de vakman juist niet<br />
met <strong>e<strong>en</strong></strong> al te strakke planning werk<strong>en</strong>. Want <strong>e<strong>en</strong></strong> vakman houdt zijn<br />
opties graag op<strong>en</strong>. Zak<strong>en</strong> die ver <strong>van</strong> tevor<strong>en</strong> duidelijk zijn, vindt hij<br />
saai. E<strong>en</strong> vakman houdt juist <strong>van</strong> vernieuwing <strong>en</strong> uitdaging<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> vakman wijkt liever af <strong>van</strong> het gebaande pad <strong>en</strong> vaart wel bij alles<br />
waar spanning bij komt kijk<strong>en</strong>. Wedstrijdjes, uit de hand gelop<strong>en</strong><br />
groepstraining<strong>en</strong>, heerlijk vindt de vakman die.<br />
www.fiets.nl / oktober 2009 37
38<br />
Achtergrond<br />
Als sporter kun je de methode gebruik<strong>en</strong> om jezelf beter te ler<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> verder te ontwikkel<strong>en</strong>. B<strong>en</strong> je <strong>e<strong>en</strong></strong> vakman, dan is voor jou de<br />
uitdaging om wat meer structuur in je training aan te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>, met<br />
behoud <strong>van</strong> de spanning <strong>en</strong> s<strong>en</strong>satie. <strong>De</strong> uitdaging voor de wachter is om<br />
goed om te gaan met zak<strong>en</strong> die anders uitpakk<strong>en</strong> dan tevor<strong>en</strong> gepland.<br />
Harmonie <strong>en</strong> dynamiek<br />
Misschi<strong>en</strong> vraag je je af welk type ideaal is als wielr<strong>en</strong>ner. Maar zo’n<br />
ideale typering voor wielr<strong>en</strong>ners is niet te gev<strong>en</strong>. In het peloton kom je<br />
dan ook alle types teg<strong>en</strong>. Hooguit kom<strong>en</strong> sommige typering<strong>en</strong> vaker<br />
voor dan andere. Welke voorkeur het meest geschikt is, hangt af <strong>van</strong> de<br />
omgeving <strong>en</strong> de omstandighed<strong>en</strong>. <strong>De</strong> vaklui bijvoorbeeld zijn meer<br />
bereid om risico te nem<strong>en</strong>. Vaklui zull<strong>en</strong> dus eerder <strong>e<strong>en</strong></strong> voorkeur <strong>hebb<strong>en</strong></strong><br />
voor afdaling<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> ruig landschap. <strong>De</strong> wachters zijn berek<strong>en</strong><strong>en</strong>d <strong>en</strong><br />
houd<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> overzichtelijk parcours.<br />
<strong>Fiets</strong>ers onderling <strong>hebb<strong>en</strong></strong> ook baat bij action typing. E<strong>en</strong> m<strong>en</strong>geling <strong>van</strong><br />
temperam<strong>en</strong>t<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> fietsgroep geeft bijna altijd het beste<br />
resultaat. Verschill<strong>en</strong>de typering<strong>en</strong> in <strong>e<strong>en</strong></strong> groep geeft naast harmonie<br />
ook dynamiek. Voor iedere situatie is wel iemand geschikt. Kijk maar<br />
naar <strong>e<strong>en</strong></strong> willekeurig trainingsweek<strong>en</strong>d. Je hebt de <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong> die direct<br />
alles regel<strong>en</strong>, de <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong> die all<strong>e<strong>en</strong></strong> maar meefiets<strong>en</strong> <strong>en</strong> de <strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong></strong> die<br />
overal over nad<strong>en</strong>k<strong>en</strong>. Als je all<strong>e<strong>en</strong></strong> maar meefietsers in jouw groepje<br />
hebt, komt er misschi<strong>en</strong> zelfs helemaal g<strong>e<strong>en</strong></strong> trainingsweek<strong>en</strong>d. Het is de<br />
kunst om jouw fietsgroep complem<strong>en</strong>tair <strong>en</strong> aanvull<strong>en</strong>d te mak<strong>en</strong> door<br />
diversiteit. Kortom, kies zelf je trainingsmakkers <strong>en</strong> je kunt niet<br />
verliez<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> andere manier om meer uit je eig<strong>en</strong> mogelijkhed<strong>en</strong> te hal<strong>en</strong>, is het<br />
zog<strong>en</strong>oemde neurolinguïstisch programmer<strong>en</strong> (NLP). <strong>De</strong>ze populaire<br />
methode <strong>van</strong> m<strong>en</strong>tale training is heel praktisch <strong>en</strong> goed toe te pass<strong>en</strong> in<br />
het wielr<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. NLP gaat uit <strong>van</strong> het principe dat elke ervaring<br />
subjectief is. <strong>De</strong> ervaring kan word<strong>en</strong> beïnvloed door taal. E<strong>en</strong> goed<br />
voorbeeld daar<strong>van</strong> is het ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> vermoeidheid. Wielr<strong>en</strong>ners <strong>hebb<strong>en</strong></strong><br />
bijna net zoveel synoniem<strong>en</strong> voor vermoeidheid als Eskimo’s <strong>hebb<strong>en</strong></strong><br />
Vierkantje of kringeltje?<br />
<strong>De</strong>cember 2008. Alle coaches <strong>en</strong> medewerkers war<strong>en</strong> bij<strong>e<strong>en</strong></strong> voor <strong>e<strong>en</strong></strong> kerstborrel. Spreker<br />
Ber<strong>en</strong>d Rubingh, <strong>e<strong>en</strong></strong> expert op het gebied <strong>van</strong> managem<strong>en</strong>tontwikkeling, hield <strong>e<strong>en</strong></strong><br />
spreekbeurt bij de Wielr<strong>en</strong>unie <strong>en</strong> legde alle toehoorders <strong>e<strong>en</strong></strong> vraag voor: B<strong>en</strong> jij <strong>e<strong>en</strong></strong><br />
vierkantje, <strong>e<strong>en</strong></strong> rondje, <strong>e<strong>en</strong></strong> driehoekje of <strong>e<strong>en</strong></strong> kringeltje?<br />
Ieder<strong>e<strong>en</strong></strong> gaf zijn voorkeur aan <strong>en</strong> werd pardoes in <strong>e<strong>en</strong></strong> hokje geduwd: <strong>e<strong>en</strong></strong> kringeltje staat<br />
voor creativiteit, <strong>e<strong>en</strong></strong> cirkeltje voor <strong>e<strong>en</strong></strong> persoon die gaat voor de gezelligheid, <strong>e<strong>en</strong></strong> vierkantje<br />
is resultaatgericht <strong>en</strong> het driehoekje t<strong>en</strong>slotte staat vooral voor sex, drugs <strong>en</strong> rock-’n-roll.<br />
Gemompel in de zaal, er werd blijk gegev<strong>en</strong> <strong>van</strong> afkeur<strong>en</strong> of juist <strong>van</strong> herk<strong>en</strong>ning. En in die<br />
reactie schuilt veel waarheid. E<strong>en</strong> indeling in persoonsk<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> hoeft niet per se te<br />
klopp<strong>en</strong>, maar het is <strong>e<strong>en</strong></strong> goed vertrekpunt voor <strong>e<strong>en</strong></strong> inkijkje in de m<strong>en</strong>selijke psyche. Wellicht<br />
dat je na het lez<strong>en</strong> jezelf wat beter hebt ler<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>.<br />
www.fiets.nl / oktober 2009<br />
Paspoort Geert Kamps<br />
Beroep: adviseur/trainer, coach<br />
<strong>en</strong> interim manager met<br />
specialisatie NLP<br />
voor sneeuw. Gevaarlijk, want <strong>e<strong>en</strong></strong> wielr<strong>en</strong>ner die zegt<br />
dat hij ‘helemaal kapot’ is, zal zich vermoeider voel<strong>en</strong><br />
dan <strong>e<strong>en</strong></strong> wielr<strong>en</strong>ner die zegt dat hij ‘<strong>e<strong>en</strong></strong> <strong>beetje</strong> moe’<br />
is. Dit terwijl beide wielr<strong>en</strong>ners in fysiek opzicht net<br />
zo vermoeid zijn. Met andere woord<strong>en</strong>, met de taal<br />
die je gebruikt, kun je de vermoeidheid die je ervaart<br />
beïnvloed<strong>en</strong>.<br />
Met de taal die je gebruikt, kun je<br />
de vermoeidheid die je ervaart<br />
beïnvloed<strong>en</strong><br />
E<strong>en</strong> zeer oorspronkelijke manier <strong>van</strong> NLP is bijvoorbeeld<br />
het gelletje dat wielr<strong>en</strong>ners vlak voor de finish<br />
nem<strong>en</strong> voor ‘die extra boost’. Bij navraag blijkt die<br />
gewoonte bijna altijd ontstaan omdat ze ooit <strong>e<strong>en</strong></strong>s<br />
<strong>e<strong>en</strong></strong> sterke wedstrijd red<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarbij ook vlak voor<br />
de finish zo’n gelletje nam<strong>en</strong>. <strong>De</strong> r<strong>en</strong>ner heeft zijn<br />
succeservaring gekoppeld aan het gelletje. Binn<strong>en</strong><br />
NLP wordt dat anker<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd. Het gaat niet<br />
zozeer om het gelletje (of de <strong>en</strong>ergie die erin zit),<br />
maar om het overwinningsgevoel dat eraan gekoppeld<br />
is.<br />
<strong>De</strong> sporter kan dat gevoel ook oproep<strong>en</strong> met behulp<br />
<strong>van</strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> armbandje of door het opzett<strong>en</strong> <strong>van</strong> muziek.<br />
Zo kan <strong>e<strong>en</strong></strong> wielr<strong>en</strong>ner die moeite heeft met bocht<strong>en</strong><br />
zijn bocht<strong>en</strong>techniek oef<strong>en</strong><strong>en</strong>, net zo lang totdat het<br />
lukt. Die succeservaring kan hij vervolg<strong>en</strong>s anker<strong>en</strong><br />
door <strong>e<strong>en</strong></strong> bepaald attribuut te gaan drag<strong>en</strong>, bijvoorbeeld<br />
<strong>e<strong>en</strong></strong> polsbandje. Dit principe is ook te vergelijk<strong>en</strong><br />
met de hond <strong>van</strong> Pavlov. Het beestje kreeg op<br />
gezette tijd<strong>en</strong> te et<strong>en</strong>, terwijl tegelijkertijd <strong>e<strong>en</strong></strong><br />
belletje klonk. Na <strong>en</strong>ige tijd begon de hond al te<br />
kwijl<strong>en</strong> wanneer all<strong>e<strong>en</strong></strong> het belletje klonk, terwijl het<br />
et<strong>en</strong> achterwege bleef. W<strong>en</strong>selijk gedrag (het kwijl<strong>en</strong><br />
Paspoort Jan Huijbers<br />
Gebor<strong>en</strong>: 1948<br />
Beroep: sportpsycholoog<br />
<strong>van</strong> de hond <strong>en</strong> het overwinningsgevoel bij de<br />
sporter) is na verloop <strong>van</strong> tijd te creër<strong>en</strong>, terwijl de<br />
prikkel voor dat gevoel (het et<strong>en</strong> bij de hond <strong>en</strong> de<br />
overwinning bij de sporter) achterwege blijft.<br />
Het onbewuste<br />
Coach <strong>en</strong> interim-manager Geert Kamps gebruikt<br />
NLP bij het coach<strong>en</strong> <strong>van</strong> topsporters. “Ik ga zo naar<br />
Limburg voor het coach<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> topr<strong>en</strong>ner. Hij wil<br />
optimaal rijd<strong>en</strong> op het NK.” Geert vertelt dat de<br />
r<strong>en</strong>ner in kwestie al <strong>e<strong>en</strong></strong> paar keer geweldig heeft<br />
gepresteerd in heuvelachtige koers<strong>en</strong>. Hij vroeg de<br />
r<strong>en</strong>ner welke handeling hij steeds deed in die<br />
koers<strong>en</strong>. “Ik nam <strong>e<strong>en</strong></strong> gelletje op 25 kilometer voor de<br />
finish”, antwoordde de r<strong>en</strong>ner. Dat werd de handeling<br />
waarin de overwinningsroes werd verankerd. Het kan<br />
ook anders. <strong>De</strong> uitspraak “Ik zag mijn ploegmaat <strong>en</strong><br />
to<strong>en</strong> wist ik dat het finaleplaatje klopte <strong>en</strong> ik zou<br />
winn<strong>en</strong>”, is ook <strong>e<strong>en</strong></strong> erg mooie. <strong>De</strong> aanwezigheid <strong>van</strong><br />
de ploegmaat in de buurt gaf voor de r<strong>en</strong>ner in<br />
kwestie aan dat hij op de juiste plek in de kopgroep<br />
zat.<br />
Paspoort Peter Murphy<br />
Gebor<strong>en</strong>: 1947, Hamilton<br />
(Canada)<br />
Beroep: expert, doc<strong>en</strong>t <strong>en</strong><br />
spreker individueel coach<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
begeleid<strong>en</strong>.<br />
K<strong>en</strong>ny <strong>van</strong><br />
Hummels m<strong>en</strong>tale<br />
kracht: dag na dag<br />
all<strong>e<strong>en</strong></strong>, net voor de<br />
bezemwag<strong>en</strong><br />
Achtergrond<br />
Geert Kamps maakt gebruik <strong>van</strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> andere ‘l<strong>en</strong>s’ dan action typing om<br />
de persoonlijkheid <strong>van</strong> zijn sporters te marker<strong>en</strong>. Zo verdeelt hij zijn<br />
sporters in extern gemotiveerde <strong>en</strong> intern gemotiveerde sporters. Ook<br />
kunn<strong>en</strong> ze procedureel zijn of juist optioneel. Procedurele atlet<strong>en</strong><br />
houd<strong>en</strong> (net als de wachters binn<strong>en</strong> action typing) <strong>van</strong> duidelijke<br />
planning<strong>en</strong> <strong>en</strong> structuur. Optionele atlet<strong>en</strong> houd<strong>en</strong> de keuzes graag<br />
op<strong>en</strong>.<br />
Geert vertelt dat hij altijd op zoek gaat naar het onbewuste in <strong>e<strong>en</strong></strong> atleet.<br />
“Als ik <strong>e<strong>en</strong></strong> gesprek heb, let ik bijvoorbeeld goed op wat de sporter<br />
helemaal aan het einde, bij het afscheid, vertelt. Dan let ik op het proces,<br />
niet op de inhoud. In het proces schuilt vaak veel onbewusts.”<br />
<strong>De</strong> action types <strong>van</strong> de twee auteurs <strong>van</strong> <strong>dit</strong> artikel zijn overig<strong>en</strong>s exact<br />
teg<strong>en</strong>gesteld aan elkaar. <strong>De</strong> <strong>e<strong>en</strong></strong> is idealist (INFP) <strong>en</strong> in dat type <strong>e<strong>en</strong></strong> ‘heler’, <strong>en</strong><br />
de ander wachter (ESTJ) <strong>en</strong> in dat type <strong>e<strong>en</strong></strong> ‘supervisor’. Dat maakt de<br />
sam<strong>en</strong>werking dynamisch, hoewel <strong>e<strong>en</strong></strong> flinke woord<strong>en</strong>wisseling soms niet is<br />
uitgeslot<strong>en</strong>.<br />
Meer informatie op www.actiontype.nl <strong>en</strong> www.i-k<strong>en</strong>sport.com.<br />
Michael Boogerd<br />
kust in La Plagne<br />
de ketting met de<br />
melktandjes <strong>van</strong><br />
zijn zoon<br />
<strong>De</strong> spierball<strong>en</strong>fiets<br />
<strong>van</strong> Mark<br />
Cav<strong>en</strong>dish<br />
www.fiets.nl / oktober 2009 39