Inkijk exemplaar - E-bookweb.nl
Inkijk exemplaar - E-bookweb.nl
Inkijk exemplaar - E-bookweb.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
3. Sitestructuur en navigatie<br />
103
Internetadressen<br />
IP-adressen en het DNS<br />
Elke computer die is verbonden met het internet,<br />
heeft een tijdelijk of vast IP-adres.<br />
Het Internet Protocol of IP is het protocol<br />
dat wordt gebruikt voor het adresseren<br />
van clients en servers. Dit protocol zorgt er<br />
onder andere voor dat de webpagina die u<br />
opvraagt, op uw computer verschijnt en niet<br />
op die van een collega of een buurman.<br />
IP-adressen zijn lastig te onthouden nummers<br />
zoals 66.249.93.104; IP-adressen worden<br />
dan ook wel IP-nummers genoemd. Een van<br />
de oudste systemen om het web gebruikersvriendelijker<br />
te maken, is het Domain Name<br />
System of DNS. Het DNS is een databasesysteem<br />
waarin domeinnamen en hostnamen<br />
zijn gekoppeld aan IP-adressen. Dankzij het<br />
DNS kunnen internetgebruikers gemakkelijke<br />
adressen zoals http://www.google.com/ in<br />
plaats van http://66.249.93.104/ gebruiken.<br />
Hoofddomein<br />
Domein<br />
Subdomein<br />
Protocol<br />
Directory<br />
Subdirectory<br />
Bestandsnaam<br />
y Hoofdonderdelen van een internetadres of URL (uniform resource locator)<br />
Domeinnamen<br />
Een domain name of domeinnaam is het<br />
gedeelte example in een internetadres zoals<br />
http://www.example.com/ (zie onderstaande<br />
afbeelding). Een adres zoals www.example.<br />
com is geen domeinnaam, maar een hostnaam<br />
(zie ‘Hostnamen’ verderop).<br />
Domeinnamen zijn altijd onderdeel van een<br />
bepaald top-level domain (TLD) of hoofddomein.<br />
Bijvoorbeeld in de domeinnaam<br />
example.com is een .com een hoofddomein.<br />
Een hoofddomein kan een generic top-level<br />
domain (gTLD) of algemeen hoofddomein zijn<br />
zoals .com of .org. Een hoofddomein kan ook<br />
een country-code top-level domain (ccTLD)<br />
of geografisch hoofddomein zijn zoals .<strong>nl</strong> voor<br />
Nederland en .be voor België. In tabel 3.1<br />
vindt u een selectie van de belangrijkste<br />
TLD’s.<br />
104 Website-usability: gebruikersvriendelijke websites in de praktijk
Tabel 3.1: Veelgebruikte gTLD’s en ccTLD’s<br />
TLD Betekenis<br />
.aero Lucht- en ruimtevaartindustrie<br />
.be België<br />
.biz Bedrijven<br />
.com Commerciële bedrijven<br />
.coop Coöperaties<br />
.de Duitsland<br />
.edu Hoger onderwijs dat is erkend in de Verenigde Staten<br />
.eu Europa<br />
.fr Frankrijk<br />
.gov Overheidsinstantie van de Verenigde Staten<br />
.int Internationale organisaties<br />
.mil Ministerie van Defensie van de Verenigde Staten<br />
.museum Musea<br />
.net Internetorganisaties en internetbedrijven<br />
.<strong>nl</strong> Nederland<br />
.nu Niue, vaak misbruikt als het woordje ‘nu’, zoals in ‘hier en nu’<br />
.org Niet op winst gerichte organisaties<br />
.pro Artsen, juristen (advocaten en notarissen) en accountants<br />
.tv Tuvalu, vaak misbruikt in de betekenis ‘televisie’<br />
Voor internationale bedrijven kunt u het<br />
beste .com gebruiken. Voor internationale<br />
non-profitorganisaties is .org de beste keuze.<br />
De gTLD’s .com en .org zijn verreweg het duidelijkst<br />
voor internetgebruikers. Voor nationaal<br />
opererende organisaties zijn de ccTLD’s<br />
met landcodes het beste alternatief: .<strong>nl</strong> voor<br />
Nederland en .be voor België.<br />
Toevallig lijken enkele ccTLD’s op Nederlandse<br />
woorden. De voltallige bevolking<br />
van het Polynesische eilandje Tuvalu (.tv) in<br />
de Stille Oceaan, ongeveer 12 000 mensen,<br />
schijnt zich te hebben gespecialiseerd in alles<br />
dat wereldwijd met televisie te maken heeft.<br />
Sitestructuur en navigatie<br />
Steeds meer bedrijven schijnen zich officieel<br />
te vestigen op Niue (.nu), een Polynesisch<br />
eiland ergens ten noordoosten van Nieuw-<br />
Zeeland. Gebruik deze hoofddomeinen liever<br />
niet. Gewoon .com, .<strong>nl</strong> of .be is duidelijker<br />
voor Nederlanders en Belgen.<br />
Gebruik ccTLD’s met landcodes zoals .<strong>nl</strong> voor<br />
Nederland en .fr voor Frankrijk liever niet voor<br />
talen. Taalgrenzen lopen heel anders dan landsgrenzen.<br />
Een betere oplossing voor een meertalige<br />
website is een extra directoryniveau voor<br />
de taal, bijvoorbeeld www.example.be/<strong>nl</strong>/ voor<br />
het Nederlands en www.example.be/fr/ voor<br />
het Frans.<br />
105
Merknamen en handelsnamen<br />
Er bestaat een hinderlijk verschil tussen het<br />
merkenrecht en het recht om een bepaalde<br />
domeinnaam te registreren. In Nederland en<br />
België kunnen merknamen uitsluitend worden<br />
gedeponeerd voor een selecte categorie<br />
producten of diensten (bij het BBIE op www.<br />
boip.int). Daardoor kan een ander bedrijf<br />
dezelfde merknaam deponeren voor andere<br />
producten of diensten.<br />
Een goed praktijkvoorbeeld is de merknaam<br />
Dove, die zowel wordt gebruikt voor personal<br />
care door Unilever (www.unilever.<strong>nl</strong>) als<br />
voor ijs en chocolade door Mars (www.mars.<br />
<strong>nl</strong>). Een domeinnaam kan per hoofddomein<br />
echter slechts één keer worden gebruikt.<br />
Daarom geldt bij domeinnamen ‘wie het<br />
eerst komt, het eerst maalt’: de merkhouder<br />
die de domeinnaam dove.<strong>nl</strong> als eerste registreert,<br />
geeft andere merkhouders het nakijken.<br />
Beide merkhouders hebben het nakijken<br />
als bijvoorbeeld een duivenfokker of een producent<br />
van gehoorapparaten dove.<strong>nl</strong> al heeft<br />
geregistreerd, want ook dat is toegestaan.<br />
Het merkenrecht geldt niet voor persoonsnamen,<br />
omdat verschillende personen toevallig<br />
hetzelfde kunnen heten. In Nederland mag<br />
iedereen onder zijn of haar eigen naam een<br />
bedrijf voeren. Bijvoorbeeld ene Piet Pietersen<br />
mag een bedrijf starten onder de handelsnaam<br />
Pietersen B.V., zelfs als er in dezelfde<br />
plaats al ene Jan Pietersen actief is onder<br />
de handelsnaam Pietersen B.V. Hiervoor<br />
geldt helemaal ‘wie het eerst komt, het eerst<br />
maalt’. Als de domeinnaam pietersen.<strong>nl</strong> al is<br />
geregistreerd, hebben alle andere Pietersen<br />
B.V.’s en Pietersen N.V.’s het nakijken. Een leuk<br />
praktijkvoorbeeld is de tiener Mike Rowe, die<br />
tot grote frustratie van Microsoft de domeinnaam<br />
mikerowesoft.com gebruikte.<br />
Voor algemene omschrijvingen van producten<br />
of diensten geldt eveneens dat ze nauwelijks<br />
zijn te claimen. Als bijvoorbeeld een<br />
reisbureau met de handelsnaam Pietersen<br />
B.V. de domeinnaam pietersen.<strong>nl</strong> heeft geregistreerd,<br />
kan iemand anders met de achternaam<br />
Pietersen van start gaan met een concurrerend<br />
reisbureau met de bedrijfsnaam<br />
Pietersen Reizen B.V. en de domeinnamen<br />
pietersenreizen.<strong>nl</strong> en pietersen-reizen.<strong>nl</strong> met<br />
een streepje. Het zelfstandig naamwoord reizen<br />
is een dermate algemene toevoeging dat<br />
de oudere Pietersen B.V. nauwelijks iets kan<br />
ondernemen tegen een nieuwe concurrent<br />
met de bedrijfsnaam Pietersen Reizen B.V. en<br />
de domeinnaam pietersenreizen.<strong>nl</strong>.<br />
Om domeinnaamconflicten voor te zijn, kunt<br />
u het beste eerst zo veel mogelijk logische varianten<br />
van een bedrijfsnaam inschrijven als<br />
handelsnamen bij de Kamer van Koophandel<br />
(www.kvk.<strong>nl</strong>). Hiervoor is slechts een kleine<br />
administratieve handeling nodig. Om bij het<br />
vorige voorbeeld te blijven: een reisbureau<br />
met de officiële, statutaire bedrijfsnaam Pietersen<br />
B.V. kan zich laten inschrijven onder<br />
handelsnamen zoals Pietersen Reizen, Pietersen<br />
Vakanties, Pietersen Travel, Reisbureau<br />
Pietersen en Reisburo Pietersen. Om domeinnaamkapers<br />
voor te zijn, kunt u vervolgens<br />
zo veel mogelijk varianten van deze handelsnamen<br />
laten registreren als domeinnamen.<br />
U kunt verschillende domeinnamen allemaal<br />
laten verwijzen naar één website. Hiervoor is<br />
slechts een kleine ingreep nodig in het DNS<br />
(Domain Name System). Daarvoor rekenen<br />
hostingproviders helemaal niets of hooguit een<br />
paar tientjes administratiekosten. Als een provider<br />
of bureau hiervoor een paar honderd euro<br />
rekent, wordt u een poot uitgedraaid.<br />
106 Website-usability: gebruikersvriendelijke websites in de praktijk
Hostnamen<br />
De host name of hostnaam is de naam van<br />
de server die verzoeken van clients beantwoordt<br />
via onder andere het HTTP (Hypertext<br />
Transfer Protocol). Letterlijk vertaald is<br />
een host een ‘gastheer’. De hostnaam wordt<br />
ook wel de server name of servernaam genoemd.<br />
Bijvoorbeeld www.example.com is<br />
een hostnaam of servernaam — en géén domeinnaam.<br />
Het derde gedeelte van de hostnaam is een<br />
eventueel subdomein, dat vooraan staat<br />
omdat de hostnaam van rechts naar links<br />
wordt gelezen. Voor websites wordt meestal<br />
www van World Wide Web gebruikt, zoals in<br />
www.example.com. Voor internetgebruikers<br />
is www het duidelijkste subdomein.<br />
Misschien vraagt u zich af waarom ik in een<br />
Nederlandstalig boek toch Engelstalige voorbeelden<br />
zoals example.com gebruik. De reden<br />
is dat zelfs hiervoor een internetstandaard bestaat.<br />
Request for Comments 2606 (RFC 2606),<br />
Reserved Top Level DNS Names, reserveert<br />
domeinnamen zoals example.com en example.<br />
org voor documentatie (Eastlake en Panitz,<br />
1999). Deze gereserveerde namen voorkomen<br />
dat iemand die een voorbeeld raadpleegt, onbedoeld<br />
op een bestaande website belandt. Als<br />
u wilt voorkomen dat gebruikers op een ‘foute’<br />
site belanden, kunt u zelf in voorbeelden ook<br />
beter example.com gebruiken.<br />
Praktisch gezien is een subdomein meestal<br />
een directory of map (folder) op de webserver.<br />
Meestal heeft die directory bovendien<br />
precies dezelfde naam als het subdomein,<br />
bijvoorbeeld de directorynaam www bij het<br />
subdomein www.example.com.<br />
Sitestructuur en navigatie<br />
Bij grote websites kan het zinvol zijn subdomeinen<br />
op te zetten voor verschillende<br />
subsites, onderdelen van een website die zijn<br />
te gebruiken als aparte websites. U kunt bijvoorbeeld<br />
shop.example.com gebruiken voor<br />
o<strong>nl</strong>ine verkopen en support.example.com<br />
voor productondersteuning. Voor onervaren<br />
internetgebruikers zijn dergelijke subdomeinen<br />
soms lastig. Een aparte directory is voor<br />
hen iets gemakkelijker, bijvoorbeeld www.<br />
example.com/support in plaats van support.<br />
example.com. Microsoft gebruikt een combinatie<br />
van beide systemen (zie de volgende<br />
pagina).<br />
Met of zonder www?<br />
Over het nut van het subdomein www zijn de<br />
meningen verdeeld. Moet u nu http://www.<br />
example.com/ of http://example.com/ gebruiken?<br />
Het weglaten van www heeft een praktisch<br />
voordeel: http://example.com/ is korter<br />
en gemakkelijker in te voeren in de adresbalk.<br />
Een domeinnaam zonder subdomein<br />
is bovendien gemakkelijker te positioneren<br />
als duidelijke merknaam. Bijvoorbeeld de<br />
Amerikaanse nieuwszender CNN maakt al<br />
jaren reclame voor „CNN dot com” en is dus<br />
te vinden op http://cnn.com/ (zie ook pagina<br />
110).<br />
Daar staat tegenover dat de meeste internetadressen<br />
van websites beginnen met www.<br />
Veel internetgebruikers verwachten daarom<br />
dat een website is te vinden op een subdomein<br />
zoals www.example.com en een internetadres<br />
zoals http://www.example.com/. In<br />
drukwerk en bijvoorbeeld de belettering van<br />
vrachtwagens of televisiereclames is www.<br />
example.com ook beter herkenbaar als internetadres.<br />
Voor ervaren internetgebruikers<br />
107
Microsoft (www.microsoft.com) heeft<br />
een van ’s werelds grootste websites. Een<br />
stelsel van subdomeinen en directory’s<br />
houdt de website toch redelijk overzichtelijk<br />
voor gebruikers.<br />
Bezoekers van andere domeinen worden<br />
met een redirect automatisch omgeleid<br />
naar www.microsoft.com. Wie bijvoorbeeld<br />
het domein microsoft.<strong>nl</strong> of het<br />
subdomein www.microsoft.<strong>nl</strong> bezoekt,<br />
wordt omgeleid naar www.microsoft.com/<br />
netherlands/ voor de Nederlandstalige<br />
subsite van Microsoft Nederland.<br />
Dit systeem is niet overal even logisch of<br />
duidelijk. Voor bezoekers uit Vlaanderen<br />
is www.microsoft.be voor België en www.<br />
microsoft.be/<strong>nl</strong>/ voor Nederlands duidelijker<br />
dan www.microsoft.com/belux/<strong>nl</strong>/<br />
met de rare afkorting „Belux” voor België<br />
en Luxemburg. Daarnaast is het systeem<br />
niet consistent doorgevoerd: voor Microsoft<br />
Windows wordt www.microsoft.com/<br />
windows/ gebruikt, maar voor Microsoft<br />
Office office.microsoft.com.<br />
y Microsoft Belux in het Nederlands:<br />
www.microsoft.com/belux/<strong>nl</strong>/<br />
y Microsoft, ook via microsoft.com:<br />
www.microsoft.com<br />
y Microsoft Nederland, ook via www.microsoft.<strong>nl</strong>:<br />
www.microsoft.com/netherlands/<br />
y Microsoft Belux in het Frans:<br />
www.microsoft.com/belux/fr/<br />
108 Website-usability: gebruikersvriendelijke websites in de praktijk
y Zoeken op Microsoft.com:<br />
search.microsoft.com<br />
y MSDN (Microsoft Developer Network):<br />
msdn.microsoft.com<br />
y Microsoft Windows:<br />
www.microsoft.com/windows/<br />
Sitestructuur en navigatie<br />
y Microsoft Update:<br />
update.microsoft.com<br />
y MSDN Library:<br />
msdn.microsoft.com/library/<br />
y Microsoft Office:<br />
office.microsoft.com<br />
109
geldt tot slot dat http://example.com/ zeker<br />
niet altijd gemakkelijker is in te voeren dan<br />
het langere http://www.example.com/: webbrowsers<br />
kunnen namelijk de nog kortere<br />
invoer example automatisch aanvullen tot<br />
http://www.example.com/ door na het typen<br />
op Ctrl+Enter in plaats van Enter te drukken.<br />
Gebruik geen variant van www, zoals www3 of<br />
www‑3 voor een website van de derde generatie<br />
of de derde versie van een site. Gewoon<br />
www is altijd duidelijker.<br />
Deze discussie is een goed voorbeeld van een<br />
usabilityprobleem dat met wat kennis van<br />
internettechnologie helemaal geen probleem<br />
blijkt te zijn. U kunt een website gewoon toegankelijk<br />
maken via zowel www.example.com<br />
als example.com. Dat is zelfs de beste oplossing,<br />
omdat het niet uitmaakt of gebruikers<br />
nu wel of niet www gebruiken. Hiervoor bestaan<br />
drie oplossingen:<br />
+ U kunt een website permanent beschikbaar<br />
maken via zowel een hoofddomein<br />
zonder www als een subdomein met www.<br />
Bijvoorbeeld de Nederlandse nieuwssite<br />
NU.<strong>nl</strong> is zowel op http://nu.<strong>nl</strong>/ als http://<br />
www.nu.<strong>nl</strong>/ te vinden.<br />
+ U kunt een redirect gebruiken om webbrowsers<br />
automatisch om te leiden of<br />
door te verwijzen naar een ander subdomein.<br />
Gebruikers die bijvoorbeeld zoekmachine<br />
Ilse bezoeken via http://www.ilse.<br />
<strong>nl</strong>/, worden door de webserver automatisch<br />
doorverwezen naar http://ilse.<strong>nl</strong>/.<br />
+ Voer een redirect uit van de subdomeinen<br />
ww en wwww naar bijvoorbeeld het<br />
subdomein www. Dit helpt gebruikers die<br />
een w te veel of te weinig typen.<br />
y U moet een website toegankelijk maken via een<br />
hostnaam met én zonder het subdomein www. Er<br />
bestaat niet één optimale oplossing: u moet beide<br />
mogelijkheden ondersteunen.<br />
Nieuwssite CNN.com leidt bezoekers van http://<br />
cnn.com/ zonder www automatisch om naar<br />
http://www.cnn.com/ met www (boven). Zoekmachine<br />
Ilse leidt omgekeerd bezoekers van http://<br />
www.ilse.<strong>nl</strong>/ met www juist automatisch om naar<br />
http://ilse.<strong>nl</strong>/ zonder www (onder). Verwacht niet<br />
dat de gemiddelde internetgebruiker dit verschil<br />
begrijpt, dus ondersteun beide varianten.<br />
110 Website-usability: gebruikersvriendelijke websites in de praktijk
y VRT: http://www.vrt.be/vrt_master/vrt_homepage/index.shtml<br />
y Canvas: http://www.canvas.be/canvas_master/home/c_homepage/index.shtml<br />
y Eén: http://www.een.be/televisie1_master/home/e_homepage/index.shtml<br />
y Sporza: http://www.vrtnieuws.net/nieuwsnet_master/versie2/sporza/nnII_sporza_start/index.shtml<br />
De homepage van een website moet zijn te vinden<br />
via een internetadres met alleen een hostnaam in<br />
de vorm http://www.example.com/ met www of<br />
http://example.com/ zonder www. U mag daaraan<br />
een bestandsnaam toevoegen, zoals http://www.<br />
example.com/home.html voor HTML, http://www.<br />
example.com/index.php voor PHP of http://www.<br />
example.com/default.aspx voor ASP.NET.<br />
Sitestructuur en navigatie<br />
De Vlaamse VRT (www.vrt.be) maakt er een potje<br />
van door de homepages van haar merken verschillende<br />
directoryniveaus diep te verbergen. Voor<br />
bijvoorbeeld de homepage van Canvas is kortweg<br />
http://www.canvas.be/ de beste keuze. Er worden<br />
nodeloos directory’s gebruikt voor sjablonen<br />
(canvas_master) en voor de homepage (home/<br />
c_homepage).<br />
111
Waar ben ik?<br />
Navigatie in vier vragen<br />
De internetterm navigatie heeft verschillende<br />
betekenis. De term verwijst in de eerste<br />
plaats naar navigeren: de handelingen die gebruikers<br />
uitvoeren om zich door een website<br />
te verplaatsen en een bepaalde webpagina te<br />
bereiken als plaats van bestemming. De term<br />
navigatie verwijst in de tweede plaats naar<br />
onderdelen van webpagina’s die gebruikers<br />
daarbij bedienen, in het bijzonder verschillende<br />
soorten hyperlinks. Deze tweede betekenis<br />
wordt vaak bedoeld in samenstellingen<br />
zoals hoofdnavigatie en broodkruimelnavigatie.<br />
Voor navigatie zijn vanuit het gebruikersperspectief<br />
van usability vier vragen van belang:<br />
1. Waar ben ik?<br />
2. Waar kan ik heen gaan?<br />
3. Waar ben ik al geweest?<br />
4. Hoe kom ik daar?<br />
Deze vier navigatievragen zijn dingen die gebruikers<br />
zich bewust of onbewust afvragen<br />
bij het surfen op het web en het doorkruisen<br />
van webpagina’s van een website. Voor website-usability<br />
zijn de vragen echter niet eens<br />
zo interessant, maar vooral de vele antwoorden<br />
op de vragen.<br />
U bevindt zich hier<br />
Navigatie begint voor veel internetgebruikers<br />
met de vraag: ‘Waar ben ik?’ Plaatsbepaling<br />
of positiebepaling is belangrijk voor het<br />
kiezen van een geschikte route. We kunnen<br />
dit navigatieprobleem vergelijken met kaartlezen.<br />
Als u niet weet waar u bent, kunt u<br />
onmogelijk een geschikte route uitstippelen,<br />
zelfs niet als u precies weet waar u naartoe<br />
wilt gaan. Elke webpagina moet daarom op<br />
een of andere manier duidelijk ‘U bevindt<br />
zich hier’ zeggen, precies zoals informatiezuilen<br />
en straatnaamborden langs de weg.<br />
Zelfs als een gebruiker al vele minuten in de<br />
weer is met een website en heel doelgericht<br />
zelf een webpagina heeft geopend, moet uit<br />
die webpagina duidelijk blijken waar de gebruiker<br />
zich precies bevindt. Het kortetermijngeheugen<br />
van de mens is bijzonder kort.<br />
Met ons kortetermijngeheugen onthouden<br />
we informatie geen dag, geen uur en zelfs<br />
geen minuut, maar slechts twintig seconden.<br />
Informatie die niet wordt herhaald in<br />
het kortetermijngeheugen of opgeslagen in<br />
het langetermijngeheugen, gaat verloren.<br />
Hierdoor vergeten gebruikers na ongeveer<br />
twintig seconden bijvoorbeeld vaak op welke<br />
hyperlink ze hadden geklikt, welke rubriek ze<br />
hadden geopend of zelfs op welke website ze<br />
zich bevinden. De navigatievraag ‘Waar ben<br />
ik?’ is dan een onvermijdelijk gevolg.<br />
Logo<br />
Een logo is boven op elke webpagina meldt<br />
gebruikers het duidelijkst op welke website<br />
zij zich bevinden. Bedrijven kunnen hiervoor<br />
het beste het bedrijfslogo gebruiken.<br />
Een woordmerk met tekst is beter dan alleen<br />
een beeldmerk met een afbeelding. Is het<br />
logo een beeldmerk, voeg daaraan dan de<br />
naam van de organisatie of de site toe.<br />
112 Website-usability: gebruikersvriendelijke websites in de praktijk
Hoofdnavigatie<br />
Site-id met logo,<br />
naam en slogan<br />
y Uitzendinggemist.<strong>nl</strong> geeft een duidelijk antwoord<br />
op de navigatievraag: ‘Waar ben ik?’ De<br />
paginatitel, het internetadres, de site-id en een<br />
favicon dat gelijk is aan het logo zeggen allemaal:<br />
‘U bevindt zich hier!’<br />
Toch bevat dit navigatieontwerp twee hinderlijke<br />
usabilityfouten. Het logo linksboven op webpagina’s<br />
was geen hyperlink naar de homepage (een<br />
fout die inmiddels is verholpen). Veel gebruikers<br />
verwachten dat ze op het logo van een site kunnen<br />
klikken om de homepage te openen. Bij een<br />
logo met de internetnaam „Uitzendinggemist.<strong>nl</strong>” is<br />
het zelfs nóg vanzelfsprekender dat de afbeelding<br />
rechtstreeks leidt naar http://www.uitzendinggemist.<strong>nl</strong>/<br />
of http://uitzendinggemist.<strong>nl</strong>/.<br />
Deze eerste usabilityfout wordt verergerd door een<br />
tweede usabilityfout: de hoofdnavigatie bevat geen<br />
hyperlink naar de homepage. Er ontbreekt een<br />
hyperlink zoals Home, Homepage of Uitzending‑<br />
gemist.<strong>nl</strong>. De eerste hyperlink in de hoofdnaviga-<br />
Sitestructuur en navigatie<br />
Paginatitel Favicon en internetadres<br />
tie is „Omroep.<strong>nl</strong>”, maar die leidt naar een andere<br />
website: Omroep.<strong>nl</strong> op http://portal.omroep.<strong>nl</strong>/.<br />
Dat zijn twee usabilityfouten in één: doorklikken<br />
naar de homepage is onmogelijk en met de eerste<br />
en opvallendst vormgegeven hyperlink in de hoofdnavigatie<br />
verlaten gebruikers de site.<br />
Deze usabilityfouten zijn zo groot en zo algemeen<br />
bekend, dat ik zeker niet uitsluit dat ze opzettelijk<br />
zijn gemaakt: misschien zien de makers liever<br />
dat bezoekers zich concentreren op nieuwe televisieuitzendingen<br />
op Omroep.<strong>nl</strong> in plaats van<br />
herhalingen op Uitzendinggemist.<strong>nl</strong>. Die ontwerpbeslissing<br />
zouden we dan een ‘strategische keuze’<br />
kunnen noemen. Voor gebruikers van Uitzendinggemist.<strong>nl</strong><br />
pakt die ‘internetstrategie’ echter ongelukkig<br />
uit. Gebruikers moeten altijd de homepage<br />
kunnen openen en gebruikers moeten hiertoe<br />
altijd op het logo kunnen klikken (behalve op de<br />
homepage). Eén site minder gebruikersvriendelijk<br />
maken ten gunste van een andere site is een<br />
zwaktebod.<br />
113
U mag er nooit van uitgaan dat gebruikers<br />
hun bezoek aan een website beginnen op de<br />
homepage. Via zoekmachines en persoo<strong>nl</strong>ijke<br />
lijsten met bladwijzers (bookmarks) of<br />
favorieten (favorites) kunnen gebruikers binnenkomen<br />
op elke webpagina. Daarom moet<br />
op elke pagina duidelijk zijn op welke site de<br />
gebruiker zich bevindt.<br />
Misvorm een logo nooit. Een herkenbaar logo<br />
is essentieel voor de identiteit van een website.<br />
Veel sites bedekken hun logo ‘voor de gezelligheid’<br />
in de wintermaanden met sneeuw. Niet<br />
alle gebruikers zijn echter gecharmeerd van<br />
sneeuw en sommige moeten bij het zien van<br />
sneeuw onherroepelijk denken aan onaangename<br />
kou.<br />
Andere sites maken letterlijk en figuurlijk een<br />
kerstboom van hun logo door het tijdens te<br />
kerstdagen te behangen met kerstballen of het<br />
rond de jaarwisseling te bestoken met vuurwerk.<br />
Als een logo echt iets extra’s nodig heeft<br />
of nodig moet worden ‘opgeleukt’, deugt het<br />
logo niet. Met een nieuw logo bent u in dat<br />
geval veel beter af dan met een misvormde versie<br />
van het huidige logo.<br />
y U kunt een logo het beste linksboven zetten,<br />
maar er is geen regel zonder uitzonderingen. Op<br />
de homepage van Google staat het logo midden<br />
boven de webpagina, omdat de gehele webpagina<br />
een gecentreerde lay-out heeft (boven). Op ander<br />
webpagina’s wordt het logo echter in de linkerbovenhoek<br />
weergegeven.<br />
114 Website-usability: gebruikersvriendelijke websites in de praktijk
Slogan<br />
Als blijkt dat het logo of de naam van de<br />
website voor sommige gebruikers niet duidelijk<br />
is, is het zinvol een tagline, slogan of<br />
slagzin toe te voegen. Een goede slogan vat in<br />
één zin samen waar een website om draait of<br />
waar een organisatie voor staat. Een halve zin<br />
met een paar trefwoorden is vaak zelfs beter<br />
dan een hele zin.<br />
Een goede slogan is gebruikersgericht. Het<br />
logo mag intern gericht zijn en verwijzen<br />
naar de eigen identiteit. Het logo hoeft alleen<br />
een antwoord te geven op de vraag ‘Waar<br />
ben ik?’. Een goed gekozen slogan geeft aansluitend<br />
een antwoord op gebruikersvragen<br />
zoals ‘Welke informatie vind ik op deze site?’,<br />
‘Welke diensten biedt deze site?’ en ‘Wat kan<br />
ik hier doen?’. In marketingtermen wordt dit<br />
de propositie genoemd, het ‘aanbod’ of ‘voorstel’<br />
aan gebruikers.<br />
Een slogan moet daarom in de buurt van het<br />
logo staan. U kunt de slogan ook opnemen in<br />
het logo. De combinatie van een logo en een<br />
slogan wordt in webdesign vaak de site-id genoemd,<br />
een samentrekking van site identifier.<br />
U hoeft zeker niet altijd een complete slogan<br />
te verzinnen. Eén zelfstandig naamwoord is<br />
vaak voldoende. Bij bedrijfsnamen zoals Jansen<br />
& Janssen is het zinvol de bedrijfsactiviteiten<br />
of het bedrijfstype te noemen, bijvoorbeeld<br />
Notariskantoor of Schildersbedrijf. Het<br />
noemen van het belangrijkste product is een<br />
goed alternatief, bijvoorbeeld Computers of<br />
Keukens.<br />
Sitestructuur en navigatie<br />
y Al deze site-id’s zijn van notarissen. De bovenste<br />
site-id is te geheimzinnig. De andere site-id’s<br />
maken geen geheim van de kernactiviteiten dankzij<br />
het trefwoord „Notarissen” of „Notariskantoor”.<br />
115
WEEKBLAD OVER RECLAME, MARKETING EN MEDIA 26 februari 2004, JAARGANG 32 NUMMER 09<br />
Creatieve<br />
reviews<br />
Bureaus en<br />
boards: van<br />
charmant<br />
streng tot<br />
stronteigenwijs<br />
24<br />
Drie keer<br />
kindervriend<br />
'Goed dat kids<br />
niet vergeten<br />
worden. De<br />
bladen zijn<br />
een verrijking'<br />
30<br />
Heilige<br />
tabloid<br />
Formaatverandering<br />
geen garantie<br />
voor succes,<br />
waarschuwt<br />
Brussel<br />
42<br />
> Redactie/acquisitie:<br />
020 - 5733644<br />
> Abonnementen:<br />
0570 - 673358<br />
> O<strong>nl</strong>ine:<br />
www.adformatie.<strong>nl</strong><br />
> 56 pagina’s<br />
Nederland ergert zich aan commercials<br />
[MARKETING] Nederlanders storen<br />
zich minder aan zi<strong>nl</strong>oos geweld dan<br />
aan hinderlijke reclamefilmpjes.<br />
Dat blijkt uit de top-25 van alledaagse<br />
ergernissen, samengesteld op<br />
basis van onderzoek dat Trendbox<br />
deed voor uitgever Reader’s Digest.<br />
Het enige wat Nederland meer stoort<br />
dan reclame is het gebrek aan normen<br />
en waarden in de same<strong>nl</strong>eving. In het<br />
onderzoek zegt ruim tweederde van de<br />
ondervraagden zich te ergeren aan het<br />
niveau van reclamespotjes, bijvoorbeeld<br />
voor goedkoop lenen.<br />
Ook Vea-directeur Frans Blanchard<br />
stoort zich soms aan reclame. Met<br />
name pop-ups en commercial breaks in<br />
Imagocampagne<br />
Rotterdam naar Ara<br />
[BUREAUS] De imagocampagne van<br />
Rotterdam is gegund aan het Rotterdamse<br />
bureau Ara. De presentatie van<br />
dat bureau werd verzorgd door freelance<br />
strateeg Andy Mosmans (ex-partner<br />
FHV) en Ara’s creatief directeur Jaap<br />
Toorenaar. Catrien Ketting, woordvoerder<br />
namens de gunningscommissie, kan<br />
nog geen bijzonderheden geven over de<br />
creatieve lijn die door het winnende<br />
bureau is uitgezet. De competitie om<br />
het prestigieuze Rotterdamse account,<br />
waaraan ook Amsterdamse bureaus<br />
meededen, is volgens Ketting ‘absoluut<br />
eerlijk’ verlopen. Volgens haar was de<br />
beslissing voor het concept van Ara<br />
‘unaniem, zelfs zonder veel discussie’.<br />
Wel heeft Ketting, werkzaam bij het<br />
OBA/Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam,<br />
kritiek op de ‘onnodige rompslomp’<br />
rond de Europese aanbesteding. ‘Die<br />
aanbesteding was natuurlijk onvermijdelijk,<br />
maar daardoor ging onnodig<br />
veel tijd en energie verloren. Daar moet<br />
toch eens kritisch naar worden gekeken.’<br />
Op de shortlist stonden verder BVH<br />
(Rotterdam), Euro RSCG Nederland<br />
(Amsterdam/Rotterdam), Leo Burnett<br />
(Amsterdam) en een consortium onder<br />
leiding van Imagine’ (Amsterdam), in<br />
samenwerking met SVH (Rotterdam), B-<br />
Producties (Rotterdam), Chapeau Communicatie<br />
(Rijswijk) en MCW Studio’s<br />
(Rotterdam).<br />
films zijn voor hem een bron van ergernis.<br />
‘Wij, als branche, zullen moeten<br />
opletten dat we niet doorschieten,<br />
waardoor we de consument tegen ons<br />
in het harnas jagen. Maar ook voor de<br />
adverteerder ligt er een schone taak.<br />
Die moet niet al te oude commercials<br />
uitzenden. Als een consument een<br />
commercial avond aan avond tegenkomt,<br />
een jaar lang, ja, dan zijn ze die<br />
commercial beu. Logisch.’<br />
Verder zou de exploitant volgens<br />
Blanchard beter moeten kijken naar<br />
welke commercials hij in een blok als<br />
eerste uitzendt. ‘Meteen in het begin<br />
een goede commercial en mensen ergeren<br />
zich niet, maar blijven juist kijken.’<br />
[BRANCHE] Reclamebureaus lijken hun<br />
ambitie te hebben opgegeven om bestuurders<br />
van grote ondernemingen te<br />
adviseren over communicatie. FHV<br />
BBDO stopte o<strong>nl</strong>angs met FHV Corporate.<br />
Publicis gooide al eerder de handdoek<br />
in de ring met Soulmarque. Volgens<br />
Peter Jurgens en Ron van der Jagt,<br />
partner en associate partner van Boer &<br />
Croon Corporate Communication, is<br />
het de reclamewereld niet gelukt om<br />
aan te schuiven aan de bestuurstafel.<br />
Ook commercials waarin de ethische<br />
grenzen worden afgetast, kunnen volgens<br />
het onderzoek op weinig sympathie<br />
van de kijker rekenen. Spotjes<br />
waarin fysiek geweld als komische noot<br />
wordt gebruikt of waarin het ene product<br />
ten koste van het andere wordt gepromoot,<br />
wekken ergernis bij tweederde<br />
van de Nederlanders.<br />
Gerrit Antonides, hoogleraar economie<br />
van Consumenten en Huishoudens aan<br />
de Universiteit Wageningen, vreest<br />
Amerikaanse taferelen. Hij voorziet een<br />
Europese regelgeving met nieuwe reclamenormen<br />
om de irritatie weg te<br />
nemen.<br />
[ZIE VERDER PAGINA 6]<br />
Even geen flauwe<br />
grappen over de<br />
grootte van Anky’s<br />
mond en het<br />
soort dier waarop<br />
ze normaal<br />
gesproken rond<br />
rijdt nu. Want<br />
Anky heeft Bonfire<br />
aan de kant<br />
gezet en rijdt ‘alleen<br />
nog maar’<br />
Gazelle. Zoals<br />
Anky zelf lijzig<br />
meedeelt in een<br />
nieuwe commercial<br />
van de fietsengigant: ‘Een Gazelle is niet alleen hartstikke mooi, het is<br />
ook de enige met een perfecte zithouding’. Vanwege een verstelbaar zadel<br />
en een verstelbaar stuur. Daar hoef je bij Bonfire inderdaad niet bij aan te<br />
komen. Toch probeert Anky ’m nog te lijmen (sorry, Bonfire) en zegt tenslotte<br />
‘Sorry, Bonfire’. Bureau: ReActie. Creatie: Carlo den Otter, Sjoerd van Heumen.<br />
Productie: Van der Film. Regie: Harro van Schoonhoven. Geluid: Studio<br />
Alfred Klaassen. Verantwoordelijk bij Gazelle: Anton van Diemen. [ZIE WWW]<br />
‘Reclamebureau geeft adviesdroom op’<br />
‘De top van het adverterend bedrijfsleven<br />
vindt dat reclamebureaus zich<br />
beter kunnen concentreren op creatie.<br />
Ze mogen wel meedenken over merken<br />
maar dan op niveau van producten en<br />
diensten.’ Overigens verkeren de reclamebureaus<br />
in goed gezelschap, want<br />
ook pr-bureaus, organisatieadviseurs<br />
en boetieks in communicatiestrategie<br />
wisten nauwelijks door te dringen tot<br />
de bestuurskamer, aldus BCCC.<br />
[ZIE OOK PAGINA 39]<br />
116 Website-usability: gebruikersvriendelijke websites in de praktijk
Grafische vormgeving en webdesign gaan steeds meer hand in hand. Voor een uniek karakter en een<br />
persoo<strong>nl</strong>ijke stijl moeten print en web op elkaar aansluiten. Dit geldt altijd voor de huisstijl en cor‑<br />
porate identity van organisaties, maar zeker ook voor cross‑media publishing en mixed‑media publi‑<br />
shing. Voor gebruikers is een herkenbare identiteit een belangrijk antwoord op de navigatievraag<br />
‘Waar ben ik?’. De schreeuwerige vormgeving van het weekblad Adformatie en van de bijbehorende<br />
website Adformatie O<strong>nl</strong>ine (www.adformatie.<strong>nl</strong>) illustreren dat herkenbaarheid belangrijker is dan<br />
een ontwerp dat tot op de laatste pixel perfect is. Adformatie en Adformatie O<strong>nl</strong>ine zijn producties<br />
van de Adformatie Groep, een onderdeel van Wolters Kluwer (www.wolterskluwer.<strong>nl</strong>).<br />
Sitestructuur en navigatie<br />
117
Paginatitels en koppen<br />
Elke webpagina moet een titel hebben. Dit is<br />
een technische vereiste uit de specificaties<br />
van HTML. Voor het instellen van een paginatitel<br />
gebruikt u de HTML-tags … in de container …. Informatie<br />
in de container … is<br />
niet zichtbaar voor de gebruiker, maar de paginatitel<br />
is een uitzondering. U mag de tags<br />
… slechts één keer gebruiken.<br />
Voor gebruikers geeft een goede paginatitel<br />
een duidelijk antwoord op de navigatievraag<br />
‘Waar ben ik?’. In de meeste webbrowsers<br />
wordt de paginatitel weergegeven in de title<br />
bar of titelbalk boven in het browservenster.<br />
Bij browsers die tabbed browsing of ‘tabsgewijs<br />
bladeren’ ondersteunen, is de paginatitel<br />
zichtbaar op een tab, naast de tabs met<br />
de titels van andere geopende pagina’s.<br />
Het verzinnen van goede paginatitels is niet<br />
gemakkelijk. In slechts enkele woorden moet<br />
de titel de volledige inhoud van een webpagina<br />
samenvatten. Een paginatitel mag daarbij<br />
niet langer worden dan 64 tekens inclusief<br />
spaties (zie ook ‘Paginatitels met trefwoorden’<br />
op pagina 146). Nu tabbed browsing<br />
steeds populairder wordt, dankzij de opkomst<br />
van Mozilla Firefox en de introductie<br />
van Windows Internet Explorer 7, moet u de<br />
belangrijkste trefwoorden bovendien voor in<br />
de paginatitel zetten: op een tab worden namelijk<br />
slechts de eerste paar woorden van de<br />
titel weergegeven.<br />
Naast een paginatitel is een prominente<br />
kop boven elke webpagina belangrijk. Sommige<br />
internetgebruikers negeren paginatitels,<br />
omdat ze meer onderdeel zijn van het<br />
browservenster dan van de webpagina. Voor<br />
de paginakop kunt u het beste de HTML-tags<br />
… gebruiken, de tags voor een kop<br />
(heading) op het hoogste niveau.<br />
De paginatitel in de tags … en<br />
de paginakop in de tags … mogen<br />
identiek zijn. Als u dit systeem consistent<br />
doorvoert, kunnen gebruikers altijd op twee<br />
plaatsen hetzelfde antwoord op de vraag<br />
‘Waar ben ik?’ vinden: op de webpagina en in<br />
de browser.<br />
y Bij tabbed browsing worden verschillende webpagina’s weergegeven op tabbladen in hetzelfde browservenster.<br />
De paginatitel wordt hierbij het opschrift van de tab. Alleen de titel van de webpagina die<br />
op de voorgrond staat, wordt weergegeven in de titelbalk boven in het venster. Tabbed browsing wordt<br />
onder andere ondersteund door Mozilla Firefox 1.5 (boven) en Windows Internet Explorer 7 (onder).<br />
118 Website-usability: gebruikersvriendelijke websites in de praktijk
U kunt paginatitels echter goed gebruiken<br />
om ruimer aan te geven waar de gebruiker<br />
zich bevindt in de navigatiestructuur. U kunt<br />
bijvoorbeeld een structuur gebruiken die<br />
aansluit bij de directorystructuur én bij een<br />
kruimelpad. In dat geval is een volgorde van<br />
detail naar algemeen het duidelijkst. Heeft<br />
de gebruiker bijvoorbeeld een webpagina op<br />
http://www.example.com/hardware/printers/<br />
geopend, dan kunt u dat verduidelijken met<br />
het kruimelpad Home > Hardware > Printers<br />
en een paginatitel zoals Printers – Hardware<br />
– Example.com.<br />
y Misvorm paginatitels niet door ze op te leuken<br />
met ASCII art. De Vlaamse omroep Ketnet (www.<br />
ketnet.be) gebruikt bijvoorbeeld spaties in titels:<br />
„K E T N E T O n l i n e”. Dat komt de leesbaarheid<br />
van titels echter niet ten goede. Door de misvormde<br />
tekst worden webpagina’s bovendien slechter<br />
vindbaar via zoekmachines. Gewoon Ketnet is het<br />
beste en is beter dan „KETNET” met hoofdletters.<br />
De achterhaalde toevoeging „O<strong>nl</strong>ine” voegt niets<br />
toe, want elke website is o<strong>nl</strong>ine.<br />
Sitestructuur en navigatie<br />
Navigatiebalken<br />
Is de huidige webpagina opgenomen als een<br />
hyperlink in een navigatiebalk of een navigatiemenu,<br />
geef die keuze dan gemarkeerd<br />
weer. Gebruikers kunnen dan beter zien waar<br />
ze zich bevinden in de navigatiestructuur.<br />
Voor het markeren van de huidige keuze<br />
kunt u uitee<strong>nl</strong>opende technieken gebruiken:<br />
een andere achtergrondkleur, een andere<br />
voorgrondkleur, een vettere of grotere letter,<br />
een omlijning met een kader of een pictogram,<br />
bijvoorbeeld een ronde stip of een pijltje.<br />
Het maakt niet zo veel uit, als het maar<br />
duidelijk is.<br />
Afwijkende keuzen zijn visueel meestal het<br />
duidelijkst als u ten minste twee zichtbare verschillen<br />
in de vormgeving gebruikt. Gebruik niet<br />
alleen een andere achtergrondkleur maar ook<br />
een vettere letter, niet alleen een afwijkende<br />
voorgrondkleur maar ook een kader, niet alleen<br />
een pictogram maar ook een afwijkende achtergrondkleur,<br />
enzovoort.<br />
Kruimelpaden<br />
Heeft een website een hiërarchische structuur,<br />
dan kunt u met breadcrumbs of broodkruimels<br />
verduidelijken waar de gebruiker<br />
zich in de navigatiestructuur bevindt. Broodkruimelnavigatie<br />
is een tekstregel waarin alle<br />
niveaus worden genoemd in de vorm Homepage<br />
> Eerste niveau > Tweede niveau ><br />
Webpagina. Nederlandse webdesigners noemen<br />
dit systeem meestal een kruimelpad.<br />
Let bij het ontwerpen van een kruimelpad op<br />
het volgende:<br />
+ Sommige internetgebruikers begrijpen de<br />
betekenis van een kruimelpad niet. U kunt<br />
119
dit verduidelijken door een tekst zoals<br />
U bevindt zich hier of U bent hier toe te<br />
voegen voor het kruimelpad.<br />
+ Maak alle onderdelen van het kruimelpad<br />
hyperlinks, met uitzondering van de huidige<br />
webpagina aan het einde van het pad.<br />
Een goed kruimelpad beantwoordt niet alleen<br />
de navigatievraag ‘Waar ben ik?’, maar<br />
ook de vraag ‘Waar kan ik heen gaan?’.<br />
> Het kruimelpad van Postbus 51 (www.<br />
postbus51.<strong>nl</strong>) lijkt op het eerste gezicht geslaagd:<br />
het begint met „Home”, het staat<br />
boven de titel en het bevat hyperlinks<br />
(boven).<br />
Op lagere niveaus in de navigatiestructuur<br />
wordt het kruimelpad echter ingekort<br />
met .. voor directory’s (midden). Dat is<br />
een syntaxis die alleen begrijpelijk is voor<br />
webdesigners en voor ervaren computergebruikers<br />
die vertrouwd zijn met de<br />
command prompt van Linux of MS-DOS.<br />
Voor alle andere gebruikers blijft er van<br />
het kruimelpad weinig meer over dan<br />
een hyperlink naar de homepage. Er is<br />
ook geen reden om het kruimelpad in te<br />
korten: de pagina’s bevatten nog veel lege<br />
gaten op o<strong>nl</strong>ogische plaatsen (onder).<br />
Zelfs ervaren gebruikers kunnen door<br />
dit kruimelpad op het verkeerde been<br />
worden gezet. Het bootst een directorystructuur<br />
na, maar daarvan is niets terug<br />
te vinden in de URL. Bijvoorbeeld de webpagina<br />
onder „Home \ Thema’s \ Vervoer<br />
en reizen” heeft de o<strong>nl</strong>ogische URL http://<br />
www.postbus51.<strong>nl</strong>/index.cfm/t/Vervoer_<br />
en_reizen/vid/59BFCC77-C295-519D-<br />
15BCA2884D756BA2.<br />
+ Zorg dat het kruimelpad volledig is. Begin<br />
het pad met de tekst Home of Homepage<br />
inclusief een hyperlink naar de homepage.<br />
Sluit het pad af met de huidige webpagina<br />
zonder hyperlink.<br />
+ Plaats een kruimelpad boven op de webpagina,<br />
onder de hoofdnavigatie en boven<br />
de titel. Dit is de meest gebruikte plaats en<br />
120 Website-usability: gebruikersvriendelijke websites in de praktijk
de plaats waar ervaren internetgebruikers<br />
het kruimelpad verwachten aan te treffen.<br />
+ Gebruik het ‘groter dan’-teken > of navigatiepijltjes<br />
zoals f of j voor het scheiden<br />
van de onderdelen van het kruimelpad.<br />
Het aardige van het teken > is dat het niet<br />
alleen groter dan betekent (en terugverwijst<br />
naar een hoger niveau), maar er ook<br />
uitziet als een pijltje (en daarmee tevens<br />
verwijst naar een lager niveau). Een nadeel<br />
van symbolen zoals | (een sluisteken) en<br />
: (een dubbele punt) is dat de hyperlinks<br />
naast elkaar lijken te staan; daardoor gaat<br />
de hiërarchische samenhang verloren.<br />
+ Een kruimelpad mag nooit het enige navigatiesysteem<br />
zijn. Zelfs als u een kruimelpad<br />
gebruikt, moet u interne hyperlinks<br />
opnemen in de hoofdtekst en navigatiebalken.<br />
Gebruikers die wel begrijpen dat het<br />
kruimelpad is bedoeld voor navigatie, interpreteren<br />
het soms toch verkeerd (Colter,<br />
Summers en Smith, 2005). Sommige<br />
gebruikers denken dat het pad bestaat uit<br />
alle webpagina’s die ze hebben bekeken<br />
voorafgaand aan de huidige webpagina.<br />
Die vergissing is niet o<strong>nl</strong>ogisch, want zó<br />
werkt de keuzelijst van de knop Vorige of<br />
Back in webbrowsers namelijk ook. Op<br />
een vergelijkbare wijze denken andere<br />
gebruikers dat het kruimelpad de route<br />
toont die ze door de site hebben gevolgd<br />
naar de huidige webpagina.<br />
Sitestructuur en navigatie<br />
Directorystructuur<br />
Een leesbaar internetadres is belangrijk voor<br />
vooral ervaren internetgebruikers. Een goed<br />
internetadres ondersteunt URL guessing en<br />
URL hacking: het raden en het kraken van<br />
URL’s. In de praktijk gaat de meeste aandacht<br />
uit naar de hostnaam, maar de namen van directory’s<br />
en bestanden die daarachter volgen,<br />
zijn ook belangrijk. Een duidelijke structuur<br />
van directory’s met subdirectory’s kan dezelfde<br />
functie vervullen als een kruimelpad.<br />
De productpagina over de Nederlandse versie<br />
van Microsoft Windows XP Professional<br />
is bijvoorbeeld te vinden op http://www.<br />
microsoft.com/netherlands/windowsxp/<br />
pro/default.aspx. Ervaren gebruikers begrijpen<br />
dan dat ze deze URL kunnen inkorten<br />
tot http://www.microsoft.com/netherlands/<br />
windowsxp/ voor informatie over alle versies<br />
van Windows XP en vervolgens tot http://<br />
www.microsoft.com/netherlands/ voor Nederlandstalige<br />
informatie van Microsoft. Ze<br />
kunnen er dan bovendien naar raden dat<br />
informatie over Windows Vista is te vinden<br />
op http://www.microsoft.com/netherlands/<br />
windowsvista/.<br />
Een goede directorystructuur is een waardevolle<br />
aanvulling op een kruimelpad. Om<br />
de samenhang tussen een directorystructuur<br />
en een kruimelpad te verduidelijken,<br />
kunt u in een kruimelpad slashes gebruiken.<br />
Bijvoorbeeld een webpagina op http://www.<br />
example.com/hardware/printers/laserprinters/<br />
kunt u voorzien van het kruimelpad<br />
Home / Hardware / Printers / Laserprinters.<br />
121
y Voor een goede service is 24/7 een belangrijk<br />
uitgangspunt. Een website moet 24 uur per dag en<br />
7 dagen per week bereikbaar zijn. Gebruikers moeten<br />
kunnen internetten wanneer ze maar willen en<br />
liefst ook waar ze maar willen, bijvoorbeeld met<br />
een mobiele telefoon.<br />
Organisaties van gereformeerde huize hebben<br />
echter nogal eens de neiging een site af te sluiten<br />
op zondag. Voor hen is de zondag een verplichte<br />
rustdag. Vrijheid van meningsuiting en vrijheid van<br />
geloof zijn een groot goed. Het is echter de vraag<br />
of u een mening of geloof op het internet moet<br />
opleggen aan anderen. Dat geldt zelfs voor de SGP<br />
(Staatkundig Gereformeerde Partij op www.sgp.<br />
<strong>nl</strong>) en het Reformatorisch Dagblad (www.refdag.<br />
<strong>nl</strong>), die te gemakkelijk voorbij gaan aan het feit dat<br />
sommige belangstellenden niet gereformeerd zijn<br />
en toch op zondag internetten. De navigatievraag<br />
‘Waar ben ik?’ wordt wel beantwoord, maar daaraan<br />
wordt in bedekte termen toegevoegd: ‘U bent<br />
hier niet welkom, want u internet op zondag.’<br />
De gekozen oplossing is daarnaast halfslachtig. Nu<br />
tonen deze sites een webpagina, maar vergeten<br />
ze dat voor het in stand houden van de infrastructuur<br />
van het web ook op zondag mensen moeten<br />
werken bij providers, telecombedrijven en energieleveranciers.<br />
De stekker uit servers trekken is pas<br />
echt oprecht.