RAD 21: Vermeulen B. & M. H. Bartels, 2007. Boeren voor de stad ...
RAD 21: Vermeulen B. & M. H. Bartels, 2007. Boeren voor de stad ...
RAD 21: Vermeulen B. & M. H. Bartels, 2007. Boeren voor de stad ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
5 DE RIELERENK IN DE MIDDELEEUWEN EN<br />
NIEUWE TIJD · BART VERMEULEN & NORBERT EELTINK<br />
5.1 Inleiding<br />
1 CRD 1366, 595: Van Doorninck, 1888.<br />
Na <strong>de</strong> prehistorie is het karakter van het landschap van <strong>de</strong> Rielerenk vermoe<strong>de</strong>lijk<br />
niet ingrijpend gewijzigd (afb. 5.1, pag. 69). Na het vertrek van <strong>de</strong> boeren uit <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>n<br />
of late ijzertijd bleef het on<strong>de</strong>rzoeksgebied eeuwenlang onbewoond. Er zijn<br />
geen structuren aangetroffen uit <strong>de</strong> perio<strong>de</strong> tussen 0 en 1100 na Chr. Wel wer<strong>de</strong>n<br />
enkele losse vondsten uit <strong>de</strong>ze perio<strong>de</strong> gedaan. Als er al veran<strong>de</strong>ringen op <strong>de</strong> Rielerenk<br />
plaatsvon<strong>de</strong>n, ging dit vermoe<strong>de</strong>lijk om afname van <strong>de</strong> bewonings- en landbouwactiviteiten<br />
en een gelei<strong>de</strong>lijke verwil<strong>de</strong>ring van het landschap. Vanaf <strong>de</strong> 8 ste<br />
eeuw ontstond <strong>de</strong> <strong>stad</strong> Deventer op relatief korte afstand (2 km) van <strong>de</strong> Rielerenk.<br />
Aanvankelijk had dit <strong>voor</strong>al grote invloed op <strong>de</strong> directe omgeving van <strong>de</strong> <strong>stad</strong>. Met<br />
<strong>de</strong> gelei<strong>de</strong>lijke groei van <strong>de</strong> <strong>stad</strong> kwam ook <strong>de</strong> Rielerenk steeds meer in <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>lijke<br />
invloedssfeer. Het gebied ging <strong>de</strong>el uitmaken van <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>lijke voedseleconomie<br />
en on<strong>de</strong>rging in <strong>de</strong> perio<strong>de</strong> van 1300 tot 1600 ingrijpen<strong>de</strong> wijzigingen. Uit <strong>de</strong><br />
<strong>stad</strong> wer<strong>de</strong>n grote hoeveelhe<strong>de</strong>n mest aangevoerd, er werd een hopplantage ingericht<br />
en er wer<strong>de</strong>n enkele boer<strong>de</strong>rijen gevestigd.<br />
5.2 Het bestuur over <strong>de</strong> Rielerenk, van bisschop tot gemeente Diepenveen<br />
De Rielerenk, gelegen in <strong>de</strong> buurschap Gooiermarke, maakte tot <strong>de</strong> gemeentelijke<br />
herin<strong>de</strong>ling in 1998 <strong>de</strong>el uit van <strong>de</strong> gemeente Diepenveen. De gemeente Diepenveen<br />
ontstond tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> Napoleontische herin<strong>de</strong>ling van het Koninkrijk Ne<strong>de</strong>rland in<br />
1811 uit het schoutambt Colmschate. Tot <strong>de</strong>ze datum nam het schoutambt Colmschate<br />
een bijzon<strong>de</strong>re positie in. Het maakte geen <strong>de</strong>el uit van <strong>de</strong> ste<strong>de</strong>lijke gron<strong>de</strong>n<br />
van Deventer, maar was wel volledig gericht op <strong>de</strong> <strong>stad</strong>. Zo waren er bij<strong>voor</strong>beeld<br />
geen eigen kerken en begraafplaatsen. Over <strong>de</strong> vroegmid<strong>de</strong>leeuwse geschie<strong>de</strong>nis<br />
van het gebied zijn vrijwel geen gegevens <strong>voor</strong> han<strong>de</strong>n. In 1399 werd een lijst<br />
opgemaakt van <strong>de</strong> bisschoppelijke bezittingen in het schoutambt Colmschate.<br />
Dit schoutambt werd bestuurd door een ambtman van <strong>de</strong> bisschop van Utrecht, die<br />
zetel<strong>de</strong> op <strong>de</strong> Hof van Colmschate. Deze hof lag ter hoogte van <strong>de</strong> A<strong>de</strong>laarshorst,<br />
het Go Ahead Eagles <strong>stad</strong>ion, aan <strong>de</strong> Vetkampstraat. In <strong>de</strong> buurschap Relo wer<strong>de</strong>n<br />
in totaal vijftien erven geregistreerd. De eerste twee erven, <strong>de</strong> Eysterhoff en <strong>de</strong><br />
Kin<strong>de</strong>rhoff, lagen binnen <strong>de</strong> muren van <strong>de</strong> <strong>stad</strong>, maar waren klaarblijkelijk om administratieve<br />
re<strong>de</strong>nen aan <strong>de</strong> buurschap Relo toegewezen. De ligging van Wermbaldinck,<br />
Werninck, Zeverdinck, Mensing, Alferdinck, Tolnerinck, Ten Dycke, Ter Stege,<br />
Ten Voir<strong>de</strong>, Ten Blecke, Wegele, Grote Baerle en Lutticken Baerle is weergegeven in<br />
afb. 5.2. Binnen het on<strong>de</strong>rzoeksgebied lagen in ie<strong>de</strong>r geval <strong>de</strong> erven Mensink, Warmboldink<br />
en Wannink (afb. 5.3). Aan <strong>de</strong> oostzij<strong>de</strong> van het gebied lag Erve Zeverdinck,<br />
dat vermoe<strong>de</strong>lijk later als Kreiken bekend stond. Het Erve Alferdinck is vermoe<strong>de</strong>lijk<br />
het latere Erve ‘t Reele aan <strong>de</strong> noordzij<strong>de</strong> van het gebied.<br />
In een <strong>stad</strong>srekening over 1366 staat Johan Mensink vermeld, die een coelghaer<strong>de</strong>n<br />
(moestuin) buiten <strong>de</strong> Brinkpoort bezat. 1 Hoewel <strong>de</strong> Rielerenk aan het uitein<strong>de</strong> van<br />
<strong>de</strong> doorgaan<strong>de</strong> weg vanuit <strong>de</strong> Brinkpoort lag, is het gezien <strong>de</strong> afstand onwaarschijnlijk<br />
dat hier Erve Mensink op <strong>de</strong> Rielerenk bedoeld werd. In 1392 werd in <strong>de</strong><br />
ste<strong>de</strong>lijke rentelijst vermeld dat er een erf was waar<strong>voor</strong> Jan Mensink pacht betaal<strong>de</strong>.<br />
Het <strong>voor</strong>komen van dit erf in <strong>de</strong> rentelijst wijst erop, dat het hier om ste<strong>de</strong>-<br />
5 DE RIELERENK IN DE MIDDELEEUWEN EN NIEUWE TIJD<br />
41