Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Wetenschap Nieuws <br />
<br />
Criminologie Veiligheid op straat<br />
Oom agent als buurtwerker<br />
Als het om criminaliteit gaat,<br />
zoeken politici naar kant-en-klare<br />
oplossingen, liefst uit het buitenland.<br />
Een illusie, waarschuwt criminoloog<br />
René van Swaaningen. Wat<br />
nodig is, is herstel van de jeugdzorg.<br />
Marcel Hulspas<br />
PLAATSNAAM<br />
...<br />
Minister Rouvoet heeft de Tweede Kamer<br />
verteld dat hij ‘een landelijk dekkend<br />
netwerk’ wil opzetten van opvoedingskampen<br />
voor probleemjongeren<br />
die de buurt ‘terroriseren’. Een<br />
mooi voorbeeld, aldus René van<br />
Swaaningen, van de huidige neiging<br />
om maatschappelijk werk opnieuw<br />
uit te vinden, maar dan door justitie<br />
en onder het kopje ‘veiligheid’. We<br />
zijn bang geworden, constateert de<br />
Rotterdamse hoogleraar internationaal<br />
vergelijkende criminologie. ‘<strong>De</strong><br />
omslag vond plaats omstreeks het<br />
jaar 2000. Het thema veiligheid<br />
kwam sterk op. We voelden ons bedreigd,<br />
niet alleen vanuit het buitenland<br />
(denk aan het referendum over<br />
de EU-grondwet), maar ook door allochtonen<br />
in eigen land.’<br />
<strong>De</strong> angst voor verloedering van de samenleving<br />
leidde tot een roep om<br />
zwaardere straffen. Zijn rechters vanaf<br />
toen ook strenger gaan straffen?<br />
‘Nee, die trend begon al veel eerder,<br />
halverwege de jaren ‘80. <strong>De</strong> Commissie-Roethof<br />
vestigde de aandacht op<br />
de kleine criminaliteit, die in de voorafgaande<br />
jaren sterk gestegen was.<br />
Eigenlijk is dat begrip 'kleine criminaliteit’<br />
pas daarna ingeburgerd. Begin<br />
jaren ‘90 werd dankzij de Commissie-Van<br />
Traa duidelijk hoe omvangrijk<br />
de georganiseerde misdaad<br />
in ons land was. Die ontwikkelingen<br />
hebben ertoe geleid dat justitie steeds<br />
zwaardere straffen ging opleggen. <strong>De</strong><br />
getallen zijn echt opmerkelijk. Begin<br />
jaren ‘70 telde Nederland 18 gevangenen<br />
per 100.000 inwoners. Halverwege<br />
de jaren ‘80 lag dat rond de 40,<br />
maar daarmee behoorde Nederland<br />
nog steeds tot de landen met het minste<br />
aantal mensen in de gevangenis.<br />
Nu is het 136 per 100.000, waarmee<br />
Nederland de grootste stijger wereldwijd<br />
is.’<br />
En is Nederland door dat strengere<br />
straffen veiliger geworden?<br />
‘Zoiets is heel moeilijk te meten, maar<br />
als je daarmee bedoelt of de criminaliteitscijfers<br />
gedaald zijn, dan is het<br />
antwoord nee. Uit onderzoek, ook<br />
internationaal, blijkt steeds weer dat<br />
.......................................................................................................................................................................................................<br />
MARCEL<br />
HULSPAS<br />
Hoopopgeleide werkende<br />
vrouwen staan stijf van de<br />
stress, blijkt uit een enquête.<br />
Gemiddeld heeft 22 procent<br />
van de beroepsbevolking last van<br />
stress, maar vrouwen boven de vijftig<br />
klagen veel vaker. Als ze tegen de zestig<br />
lopen, klaagt zelfs 40 procent over<br />
stress. ‘Een schrikbarende uitkomst’,<br />
aldus arbeidspsycholoog Louise Boelens<br />
in Trouw. Maar een verklaring<br />
heeft ze er niet voor: ‘Hoogopgeleide<br />
mannen maken immers net zulke lange,<br />
zo niet langere werkdagen.’ Zou de<br />
..........................................................<br />
Of je wacht op hulp...<br />
Hongaarse biologen hebben ontdekt dat<br />
schildpadden die op hun rug zijn beland drie<br />
tactieken hebben om zich om te keren.<br />
‘Ik verwacht meer van de aanpak van probleemwijken dan van justitiële maatregelen.’ THOMAS SCHLIJPER/HH<br />
er geen correlatie bestaat tussen de<br />
zwaarte van de straffen die Justitie<br />
oplegt en de misdaadstatistieken. Het<br />
optreden van justitie weerspiegelt<br />
niet de misdaadcijfers – stijgende criminaliteit<br />
leidt tot zwaardere straffen,<br />
en dat zorgt dan weer voor een<br />
daling – maar de toestand van de<br />
maatschappij. Een angstige maatschappij<br />
roept om zwaardere straffen.<br />
Dus hoe lager het vertrouwen in<br />
de overheid, hoe zwaarder de straffen.<br />
En ook, hoe groter de verschillen<br />
tussen arm en rijk, en hoe groter de<br />
angst voor criminaliteit, des te zwaarder<br />
de straffen.’<br />
Dat betekent dat we het probleem criminaliteit<br />
niet door middel van justitiële<br />
maatregelen kunnen beheersen?<br />
‘Je moet in ieder geval niet de illusie<br />
wekken dat je daar door middel van<br />
justitiële maatregelen grote invloed<br />
op kunt uitoefenen. Ik verwacht meer<br />
van maatschappelijke maatregelen,<br />
zoals de aanpak van probleemwijken.<br />
Voor een deel is dat terug naar de<br />
jaren ‘60/’70, toen er nog geïnvesteerd<br />
werd in jeugdzorg en buurtwerk.<br />
Die zijn in de jaren ‘80 vrijwel<br />
volledig wegbezuinigd, waardoor<br />
een belangrijk vangnet is verdwenen.<br />
Wat daar gebeurd is, is echt schandalig.<br />
Het vacuüm dat zo is ontstaan,<br />
wordt nu in toenemende mate gevuld<br />
door een divers controlesysteem<br />
bestaande uit buurtvaders, gemeentelijke<br />
initiatieven, particuliere bewakingsbedrijven,bewakingscamera’s<br />
en door justitie. Oom agent is<br />
inmiddels een halve maatschappelijk<br />
werker. Op dit moment verdient<br />
14 procent van de beroepsbevolking<br />
zijn geld met het in de gaten houden<br />
en controleren van medeburgers.’<br />
Er is dus ook meer werk voor criminologen?<br />
‘Sinds de jaren ‘90 is er sprake van<br />
hernieuwde belangstelling voor de<br />
criminologie. Gemeentes zijn in de<br />
ban van ‘veiligheid’ en de politie<br />
heeft nu meer belangstelling voor<br />
misdaadanalyse. Aan de Erasmus<br />
Universiteit zijn wij in 2001 gestart<br />
met een volledige opleiding criminologie.<br />
Traditioneel komen criminologen<br />
uit de sociologische of de psychologische<br />
richting. Mensen met<br />
een sociologische achtergrond zijn<br />
Geef die kip een pil!<br />
vrouw toch het zwakke geslacht zijn?<br />
Moet ze gewoon harder werken? Boelens<br />
laat deze logische conclusies uiteraard<br />
netjes liggen. Ze denkt dat bij<br />
vrouwen ‘het spanningsveld tussen<br />
tijd investeren in werk en gezin eerder<br />
gaat wringen’ (terwijl de kinderen de<br />
deur al uit zijn?) of dat hoogopgeleide<br />
vrouwen vooral werken ‘in sectoren<br />
waar werk grote emotionele belasting<br />
met zich mee brengt.’ Het klinkt sympathiek<br />
maar daar zijn die stresskippen<br />
natuurlijk niet mee geholpen.<br />
Hoe gaan wij mannen om met deze<br />
............................................................<br />
Geen rust in de kom<br />
Amerikaanse biologen hebben een zebravisje<br />
ontdekt met een mutatie die slapeloosheid veroorzaakt.<br />
<strong>De</strong> zebravis is een ideaal proefdiertje.<br />
vooral geïnteresseerd in de gevolgen<br />
voor de samenleving, die met een<br />
psychologische juist meer in de mo-<br />
Sterrenkunde<br />
Opgehemeld<br />
Govert Schilling ...<br />
<strong>De</strong> sterrenhemel van <strong>19</strong>-26 oktober:<br />
•<br />
•<br />
Zondagnacht (21 oktober) zijn<br />
er ‘vallende sterren’ te zien –<br />
kosmische stofdeeltjes die in<br />
de aardse dampkring verbranden.<br />
<strong>De</strong> stofjes zijn afkomstig<br />
uit de Orionidenzwerm, een<br />
band van stof, in de ruimte<br />
achtergelaten door de beroemde<br />
komeet van Halley.<br />
<strong>De</strong> bekende ‘Steelpan’ van de<br />
Grote Beer zie je deze week<br />
’s avonds rond 23.00 uur laag<br />
boven de noordelijke horizon<br />
staan. Recht boven de pan is de<br />
‘schrikbarende uitkomst’? Lachen wij<br />
de klachten weg? Natuurlijk niet. Hier<br />
is sprake is van een verwaarloosde<br />
ziekte. Het Postmenopausal Stress<br />
Syndrome, stel ik voor. PSS. En er moeten<br />
zo snel mogelijk medicijnen komen<br />
tegen PSS. Pilletjes waardoor de<br />
hoogopgeleide vrouw de zon weer in<br />
het water ziet schijnen. Dat is zo gepiept.<br />
<strong>De</strong>nk maar aan verlegenheid.<br />
Dat is sinds een paar jaar een erkende<br />
klacht, getiteld Social Anxiety Disorder,<br />
opgenomen in de DSM, de bijbel<br />
der psychiaters. Kort daarop ontdekte<br />
GlaxoSmithKline dat minder verlegen<br />
worden een van de vele bijwerkingen<br />
was van haar antidepressivum seroxat.<br />
En dus kan verlegenheid tegen-<br />
...............................................................................<br />
Ook spannend<br />
NASA werkt samen met achtbaanontwerpers om haar 120 meter<br />
hoge lanceertorens te voorzien van karretjes op een spoor, om in<br />
geval van nood de astronauten zo snel mogelijk beneden te krijgen.<br />
<strong>19</strong><br />
tieven van criminelen, hun achtergrond,<br />
en de effecten van interventies.<br />
In Rotterdam stellen we de dynamiek<br />
tussen criminaliteit en controle<br />
centraal.’<br />
Beleidsmakers zijn altijd op zoek naar<br />
die ene aanpak .<br />
‘En dan het liefst uit het buitenland.<br />
Het bekendste voorbeeld daarvan is<br />
het zero tolerance-beleid waarmee de<br />
New Yorkse burgemeester Giuliani<br />
ooit goede sier maakte. Een dergelijke<br />
aanpak wordt enthousiast gekopieerd,<br />
maar onderzoek waarin vraagtekens<br />
worden geplaatst bij het effect<br />
is op de een of andere manier nooit<br />
bij de beleidsmakers aangekomen.<br />
Een ander voorbeeld zijn de werkkampen<br />
waar Rouvoet nu weer mee<br />
komt en waar minister-president<br />
Lubbers al veel eerder een pleidooi<br />
voor hield. Het is het kopiëren van de<br />
zogenoemde bootcamps die in de VS<br />
heel even populair waren, maar volstrekt<br />
niet werkten.’<br />
Voor criminaliteit bestaan geen eenvoudige<br />
oplossingen.<br />
‘Verreweg de meeste criminelen zijn<br />
eenvoudige sukkelaars die het in<br />
onze maatschappij niet kunnen bolwerken<br />
– althans niet met legale middelen.<br />
Hoeveel het er zijn, hangt in<br />
grote mate af van de structuur van de<br />
samenleving. Iedere maatschappij<br />
krijgt de criminaliteit die ze verdient,<br />
zei de Franse criminoloog Lacassagne.<br />
En dat was 125 jaar geleden.’ 1<br />
Poolster te vinden, die altijd<br />
een vaste plaats aan de hemel<br />
heeft. <strong>De</strong> rest van de sterren<br />
draait rondjes om de Poolster.<br />
<strong>De</strong> Volle Maan in de nacht van<br />
donderdag 25 op vrijdag 26<br />
oktober is extra groot en helder:<br />
de maan staat op 356.754<br />
kilometer afstand – de kleinste<br />
afstand die dit jaar bereikt<br />
wordt. 1<br />
Meer weten?<br />
www.allesoversterrenkunde.nl<br />
woordig worden weggeslikt.<br />
Nieuwe diagnoses voor oude pillen:<br />
farmaceuten zijn er dol op. In 2012<br />
verschijnt de nieuwe editie van de<br />
DSM, maar bedrijven doen nu al hun<br />
best om koopziekte, internetverslaving<br />
en seksverslaving daarin opgenomen<br />
te krijgen. <strong>De</strong> pillen liggen al<br />
klaar. Waarom dan geen PSS? Er is<br />
toch wel een farmaceut die medelijden<br />
heeft met oudere, hoogopgeleide<br />
vrouwen? Maar na 2012 moet het<br />
wel afgelopen zijn met dat gezeur. 1<br />
marcel.hulspas@depers.nl