You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
18<br />
<br />
<br />
Moderne kunst Solo-expositie in het GEM<br />
Duistere doeken Daniel<br />
Richter maken indruk<br />
Daniel Richter is misschien nog<br />
niet wereldberoemd in Nederland,<br />
maar vult met gemak zijn eerste<br />
grote solo-tentoonstelling.<br />
Lennard Dost<br />
DEN HAAG<br />
...<br />
Hoewel de schilderijen in het GEM in<br />
<strong>De</strong>n Haag niet chronologisch, maar<br />
op kleur zijn gepresenteerd, geeft de<br />
eerste grote solotentoonstelling van<br />
Daniel Richter (Eutin, 1962) een<br />
goed beeld van de ontwikkeling die<br />
de Duitser de afgelopen dertien jaar<br />
heeft doorgemaakt. In de praktijk<br />
blijkt juist die kleurindeling uitermate<br />
handig. Nu hoef je niet eerst terug<br />
naar een andere zaal om oud en<br />
recenter werk te kunnen vergelijken.<br />
Daniel Richter heeft zich in korte<br />
tijd ontwikkeld tot een van de belangrijkste<br />
schilders van dit moment.<br />
Eind jaren negentig was hij verantwoordelijk<br />
voor de opleving van de<br />
Duitse schilderkunst, waarmee hij de<br />
weg plaveide voor jonge Duitse kunstenaars<br />
<strong>als</strong> Neo Rauch en Jonathan<br />
Meese. Omdat hij vaak teruggrijpt op<br />
de schilderkunstige traditie, reflecteert<br />
zijn solo-expositie ook op de<br />
geschiedenis van de schilderkunst.<br />
Zo zien we in Ferbenlaare (2005) en<br />
Alles ohne Nichts (2006-2007) op de<br />
achtergrond kleurenschema’s die verwijzen<br />
naar die van Richters beroemde<br />
naam – en landgenoot, de kunstenaar<br />
Gerhard Richter.<br />
.......................................................................................................................<br />
RECENSIE | OPERA<br />
DE MUZIEK<br />
OVERWINT<br />
...<br />
Dirk Koppes<br />
Opera om de opera? Achterhaald<br />
idee, <strong>als</strong> je het regisseur Peter Konwitschny<br />
vraagt. Hij is van de degelijke<br />
Duitse school, die nooit genoeg<br />
heeft aan beeld en geluid, maar zijn<br />
eigen filosofieën bij de kijker door de<br />
strot wil drukken. Bij Daphne (1938)<br />
van Richard Strauss weet hij zich nog<br />
lang in te houden.<br />
Richter houdt ook de populaire cultuur<br />
nauwlettend in de gaten, zie titels<br />
<strong>als</strong> 50 Cent en WUTANG. Terwijl<br />
de vallende mensen in Duueh (2003)<br />
memoreren aan degenen die op 11<br />
september 2001 van de daken van het<br />
brandende World Trade Center<br />
sprongen. In het schilderij Lonely Old<br />
Slogan zien we een linksextremist met<br />
jas waarop de tekst ‘Fuck The Police’<br />
is geschreven, een beeld uit Richters<br />
jeugd. Richter begaf zich in zijn tienerjaren<br />
in links-radicale kringen,<br />
maar ging nooit over tot het anarchisme.<br />
Dat was hem te idealistisch. Hij<br />
..........................................................<br />
‘Crash’-regisseur wil geld<br />
Oscarwinnaar Paul Haggis heeft filmproducent<br />
Bob Yari aangeklaagd wegens contractbreuk.<br />
Hij wil zo’n drie miljoen euro van hem zien.<br />
<strong>De</strong> schilderijen van<br />
Richter tonen<br />
een grimmige,<br />
onaangepast wereld<br />
had meer op met ‘het verraad, de bovenmenselijke<br />
worstelingen en de<br />
absolute onverdraagzaamheid’ van<br />
het communisme.<br />
Geheel in lijn met de Do-It-<br />
Yourself mentaliteit maakte hij pamfletten<br />
en startte een label dat zich<br />
richt op punk en hardcore bands. In<br />
de kelder van het GEM zijn uit deze<br />
periode een aantal platenhoezen en<br />
posters te zien. Ook in de kelder; een<br />
getekende stripcover van Robert<br />
Crumb, een foto van het verdeelde<br />
Duitsland, één van de Jugendbuch-<br />
<strong>De</strong>ze opera vertelt het lieflijke verhaal<br />
van natuurminnares Daphne, die belaagd<br />
wordt door schapen, herders,<br />
haar ouders en Apollo. Als de zonnegod<br />
zijn zin niet krijgt, verandert hij<br />
Daphne in een boom.<br />
Konwitschny brengt het allemaal onderkoeld<br />
in beeld, met Daphne <strong>als</strong> een<br />
soort Dorothy uit The Wizard of Oz, die<br />
over het podium dartelt. Sopraan Juanita<br />
Lascarro had geen enkele enscenering<br />
nodig om te overtuigen met<br />
haar fantastische stem.<br />
Jammer dat haar slotnoten <strong>als</strong> boom<br />
werden overschaduwd door geprojecteerde<br />
beelden uit het nazitijdperk.<br />
Strauss heeft zich namelijk niet ge-<br />
<strong>De</strong> werken Duueh (2003) en<br />
Capitain Jack (2006).<br />
woche en een installatie van zeven<br />
opgezette vossen, geschoten door<br />
Richters broer. Om je een beeld te geven<br />
van Richters leefwereld.<br />
In de jaren negentig maakt Richter<br />
abstracte schilderingen, waarvan de<br />
organische, psychedelische vormentaal<br />
ergens tussen graffiti en decoratief<br />
vlechtwerk in zit, rond de eeuwwisseling<br />
schakelt hij over op figuratieve<br />
vormen en warme, intense kleuren<br />
waar veel licht vanuit gaat. <strong>De</strong><br />
mensen, vaak moe, angstig en agressief,<br />
zijn op doek gezet <strong>als</strong>of ze worden<br />
bekeken vanuit de ogen van de<br />
Predator uit de film met Arnold<br />
Schwarzenegger. In zijn schilderijen<br />
op groot formaat toont Richter een<br />
grimmige, onaangepaste wereld<br />
waarin gevaar constant op de loer<br />
ligt.<br />
Het zijn vooral de duistere schilderijen<br />
van de laatste paar jaar, zo<strong>als</strong><br />
Dog Planet, Punktum en The Owners<br />
Historic Lesson, die vanwege het heftige<br />
kleurgebruik en de intensiteit<br />
waarmee is geschilderd indruk maken.<br />
<strong>De</strong> nette, abstracte werken uit<br />
Richters beginperiode doen vooral<br />
dienst <strong>als</strong> vorm- en kleurstudies. Pas<br />
vanaf het moment dat de kunstenaar<br />
overschakelt op figuratie, de zachte<br />
kleuren laat voor wat het is en de<br />
warmtebeelden hun entree maken,<br />
krijgt het werk een extra dimensie en<br />
daarmee meer betekenis. 1<br />
Tot en met 23 maart 2008 te zien in<br />
het GEM, <strong>De</strong>n Haag.<br />
noeg tegen Hitler verzet. Vindt Konwitschny.<br />
Gelukkig overwint de muziek,<br />
zo<strong>als</strong> dat hoort in een opera.<br />
Gaan, voor<br />
Daphne en<br />
de muziek.<br />
www.dno.nl<br />
............................................................<br />
Radiohead naar Amsterdam<br />
<strong>De</strong> populaire band Radiohead geeft op<br />
1 juli een openluchtconcert in het<br />
Amsterdamse Westerpark.<br />
Toekomstmuziek<br />
Wie: Santogold<br />
Wat: wat niet?<br />
Uit: Brooklyn, New York<br />
Job de Wit<br />
AMSTERDAM<br />
...<br />
Het moet raar lopen <strong>als</strong> de Amerikaanse<br />
zangeres Santogold niet een<br />
van de sensaties van 2008 gaat worden.<br />
Ze heeft nog geen single in de<br />
winkel maar de zes nummers op een<br />
promotioneel cd’tje dat reeds de ronde<br />
doet, verraadt een veelzijdig talent.<br />
Reggae, pop, rap, punk, dance en rock<br />
vallen samen <strong>als</strong>of het de gewoonste<br />
zaak van de wereld is; Nina Simone<br />
en de Bad Brains zijn twee van haar<br />
grootste invloeden. Maandag 10 december<br />
speelt ze voor het eerst in Nederland,<br />
in de kleine zaal van Paradiso.<br />
Claim to fame: afgelopen september<br />
vroeg Björk of Santi White alias Santogold<br />
haar voorprogramma wilde<br />
verzorgen in Madison Square Garden<br />
– dan weet je dat je op de goede weg<br />
zit. Eerder werkte de New Yorkse met<br />
producer Mark Ronson aan diens album<br />
Versions, <strong>als</strong> onbekende naam<br />
tussen Lily Allen en Amy Winehouse.<br />
<strong>De</strong> ex-zangeres van punkband Stiffed<br />
heeft inmiddels een flink platencontract<br />
dus het kan eigenlijk niet meer<br />
misgaan. Ze heeft het namelijk alle-<br />
Cultuur<br />
Nog geen single,<br />
maar wel al sensatie<br />
Redactie cultuur<br />
AMSTERDAM<br />
...<br />
<strong>De</strong> Brit Mark Wallinger (48) sleepte<br />
maandag met zijn kunstwerk State<br />
Britain de prestigieuze Turner Prize in<br />
de wacht. <strong>De</strong> uitreiking van deze Britse<br />
prijs voor beeldend kunstenaars<br />
onder de vijftig jaar vond dit jaar voor<br />
het eerst plaats in Tate Liverpool en<br />
werd uitgereikt door acteur, regisseur<br />
en kunstenaar <strong>De</strong>nnis Hopper.<br />
<strong>De</strong> prijs heeft in zijn 23-jarige bestaansgeschiedenis<br />
vaak voor controverse<br />
gezorgd. Wallinger, de oudste<br />
winnaar van de Turner Prize ooit,<br />
vormt hier met het openlijk politieke<br />
State Britain geen uitzondering op.<br />
Het werk, bestaande uit meer dan<br />
zeshonderd spandoeken, teddyberen<br />
en foto’s, is een replica van het ‘kamp’<br />
...............................................................................<br />
RECENSIE | TONEEL<br />
OVERSEKSTE GODEN EN<br />
SCHEURENDE AUTO’S<br />
...<br />
Robbert van Heuven<br />
Een groep Trojaanse vrouwen wacht<br />
tot ze <strong>als</strong> slaven naar Griekenland zullen<br />
worden afgevoerd. <strong>De</strong> Grieken<br />
hebben net de Trojaanse oorlog gewonnen<br />
en de stad vernietigd. <strong>De</strong><br />
jonge ploeg van Annette Speelt brengt<br />
de Griekse tragedie Trojaanse Vrouwen<br />
op locatie in de Scheveningse haven.<br />
Die keuze brengt iets van leven in<br />
.................................................<br />
maal: freaky bliep-dancehall met<br />
massieve beats (Creator), een catchy<br />
’80s-hit (L.E.S. Artistes), opzwepende<br />
reggae-punk (You’ll Find a Way), deinende<br />
dub-pop (Shove it). En dan zijn<br />
er de nog de dance-remixen. Een rits<br />
hippe producers werkte mee aan het<br />
voor 2008 geplande debuutalbum.<br />
Claim to fail: <strong>als</strong> de fans van No<br />
Doubt, M.I.A, Gorillaz en The Clash<br />
allemaal besluiten dat ze geen nieuwe<br />
muziek meer hoeven horen, heeft<br />
Santogold geen markt over. Die kans<br />
lijkt echter niet enorm groot. 1<br />
Prijsuitreiking<br />
Turner Prize kiest politiek<br />
dat vredesactivist Brian Haw bij Parliament<br />
Square in Londen bouwde en<br />
sinds 2001 gebruikt om tegen de oorlog<br />
in Irak te protesteren.<br />
Volgens de jury, zo meldt The<br />
Guardian, heeft State Britain de prijs<br />
onder andere te danken aan het direct<br />
herleidbare historische belang. Aan<br />
de Turner Prize is een geldbedrag verbonden<br />
van 25.000 pond (37.000<br />
euro). Wallinger is zeer vereerd met<br />
de prijs, maar het geldbedrag is in vergelijking<br />
met State Britain eerder een<br />
tegemoetkoming in de kosten te noemen.<br />
Om het winnende kunstwerk te<br />
maken moest er namelijk maar liefst<br />
90.000 Britse pond uit de portemonnee<br />
getrokken worden. State Britain<br />
staat op het moment opgeslagen,<br />
maar zal komend jaar in Parijs en<br />
Zwitserland te zien zijn. 1<br />
de materie. <strong>De</strong> tekst wordt opgeleukt<br />
met koddigheidjes <strong>als</strong> vergeetachtige<br />
en oversekste goden, scheurende<br />
auto’s en een vloekende zwerfster.<br />
Neemt Annette Speelt de tekst nu<br />
wel of niet serieus? Waarom spelen<br />
ze deze tekst eigenlijk? En waarom<br />
zit die zwerfster eigenlijk in de voorstelling?<br />
Gaan, voor de locatie en de koddigheidjes.<br />
...............................................................................<br />
Radiohead naar Amsterdam (2)<br />
<strong>De</strong> kaartverkoop voor het optreden begint zaterdag. Onlangs bracht<br />
de band het nieuwe album In the rainbows uit dat fans voor een<br />
willekeurig bedrag konden downloaden.