Kinderrechtentop 2009 - Defence for Children
Kinderrechtentop 2009 - Defence for Children
Kinderrechtentop 2009 - Defence for Children
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
KLAS<br />
Basisscholen in heel Nederland doen mee aan de<br />
Spreekbeurtactie van UNICEF over kinderrechten<br />
UNICEF / Diana de Lange<br />
mentele vrijheden”. Lid 3: ouders zijn vrij om te kiezen welk<br />
onderwijs hun kinderen volgen. Dat laatste staat ook in<br />
artikel 23 van de Nederlandse Grondwet. Deze verplichting<br />
tot mensenrechteneducatie, sámen met de onderwijsvrijheid,<br />
staat in vele verdragen. Op school zou je moeten<br />
leren dat in de Nederlandse Grondwet staat dat internationale<br />
verdragen soms boven nationale wetten gaan, als die wetten<br />
niet volstaan.<br />
Burgerschap en kinderrechten<br />
De Commissie Dijsselbloem stelde het ook nog eens: de<br />
overheid gaat over het wat, de scholen over het hoe. Als de<br />
overheid tientallen kerndoelen van het onderwijs vaststelt,<br />
en inspraak heeft in examenprogramma’s, kerncurricula, en<br />
toetsingskaders dan is het niet opnemen van aandacht voor<br />
de mensenrechten vooral een keuze.<br />
Een voor de hand liggende plek om te beginnen, is het<br />
burgerschapsonderwijs. De overheid verplicht alle scholen<br />
sinds kort om “actief burgerschap” te stimuleren. In alle<br />
landen om ons heen omvat civic education ook democratisch<br />
burgerschap, en kinderrechten. In Engeland heb je zelfs hele<br />
scholen georganiseerd rondom rights, respect and responsibilities.<br />
Zo niet in Nederland. Hier definieert het Ministerie<br />
van Onderwijs burgerschap als ‘gemeenschapszin’, vooral<br />
gericht op het bevorderen van sociale vaardigheden.<br />
Voor het koppelen van burgerschapsonderwijs aan kinderrechten<br />
kan Nederland gebruik maken van veel internationale<br />
ervaring op dit gebied. Lesmateriaal als ‘het Kompas’ en de<br />
‘ABC on human rights education’, bieden een schat aan<br />
in<strong>for</strong>matie. Leerzame oefeningen, zoals ‘Een stap vooruit’.<br />
Hierin krijgt iedere leerling een rol. Die van minderjarige<br />
asielzoeker, of van iemand in een rolstoel. Telkens krijgen<br />
bepaalde leerlingen bepaalde rechten, en mogen zo een stap<br />
vooruit doen. Zo worden verschillen zichtbaar.<br />
De oefeningen passen in de leerlijnen die beginnen met<br />
de nadruk op respect voor verschil, en in het voortgezet<br />
onderwijs aandacht besteden aan internationale verdragen.<br />
Waarbij het niet altijd alleen gaat om kennis, maar ook om<br />
houding en vaardigheden.<br />
Kentering<br />
Langzaam lijkt een kentering van beleid zichtbaar. Docenten<br />
en de onderwijsinspectie vragen om hulp bij de invulling<br />
van het burgerschapsonderwijs. In een land waar xenofobie<br />
en racisme steeds vaker voorkomen, wil het kabinet graag<br />
de kernwaarden van de rechtsstaat uitdragen.<br />
De Tweede Kamer vroeg in verschillende moties om aandacht<br />
voor mensen- en kinderrechten in het onderwijs. En<br />
terwijl Nederland de verplichting tot mensenrechteneducatie<br />
nog lang niet nakomt, schreven de ministers van Onderwijs<br />
en van Buitenlandse Zaken vorig jaar aan de Tweede Kamer<br />
wel eens te willen kijken hoe mensenrechten meer duurzame<br />
aandacht zouden kunnen krijgen. Het is te hopen dat<br />
Nederland, dat andere landen zo graag de les leest over<br />
mensenrechten, zich sneller en meer vastberaden gaat<br />
aansluiten bij de vele landen die al lang kinderrechten in<br />
de klas brengen. Want respect voor de mensenrechten,<br />
dat begint vroeg. En vooral: dichtbij huis.<br />
Barbara Oomen<br />
Barbara Oomen is bijzonder hoogleraar rechtspluralisme aan<br />
de Universiteit van Amsterdam en voorzitter van het Plat<strong>for</strong>m<br />
Mensenrechteneducatie.<br />
<strong>Kinderrechtentop</strong> <strong>2009</strong> _ 15