Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
64<br />
anders vorm te geven dan ze deze keer<br />
deden. Nu eens zo te schrijven als Geertrui<br />
deed, <strong>of</strong> juist als Cor. Zo’n lijst met mogelijkheden<br />
is nodig om een keuze te hebben.<br />
Ik wil mensen niet vastpinnen op een invalshoek.<br />
Een opdracht moet ruimte geven,<br />
eigen thema’s moeten er in naar voren kunnen<br />
komen.<br />
Een lesopzet is niet heilig Om op een<br />
verhaal te komen gebruik ik in een aantal<br />
lessen foto’s. Foto’s en andere afbeeldingen<br />
zijn een onuitputtelijke bron van inspiratie.<br />
Sommige foto’s zijn heel geschikt om als<br />
uitgangspunt te dienen voor een les over bij<br />
voorbeeld perspectief. Naar aa<strong>nl</strong>eiding van<br />
een foto kun je minstens vanuit twee standpunten<br />
schrijven, die van een persoon op de<br />
foto en die van de persoon die de foto<br />
maakte. Ook het trainen van voorstellingsvermogen<br />
en personage-opbouw kan goed<br />
met foto’s.<br />
De verleiding is groot om een ‘sprekende’<br />
foto mee te nemen, bij voorbeeld van een<br />
echtpaar in een café: de man kijkt naar het<br />
plafond met een jonge klare in zijn hand en<br />
de vrouw roert in haar kopje en praat voor<br />
zich uit. Heel wat oefening valt hier op los<br />
te laten: ‘Wat zegt de vrouw?’ <strong>of</strong> ‘Schrijf<br />
een monoloog interieur van de man’, ‘Waar<br />
komen ze net vandaan?’ en ‘Waar gaan ze<br />
dadelijk heen?’ Ik kies zo’n foto bewust<br />
niet. Als ik mijzelf naga, merk ik dat ik op<br />
dit moment geen belangstelling heb voor<br />
cafés en liever niet wordt herinnerd aan de<br />
tijd dat ik dat wel had. Vergelijkbare reacties<br />
kunnen foto’s ook bij cursisten oproepen.<br />
Ik vraag mijn cursisten daarom zelf foto’s<br />
mee te brengen, waarbij ik wel aangeef<br />
waaraan die moeten voldoen. Het schrijven<br />
vanuit zelfgekozen bronnen vind ik even<br />
belangrijk als de oefening die ik wil laten<br />
doen. Het risico is dat iemand geen foto<br />
meebrengt <strong>of</strong> een foto die toch niet zo<br />
geschikt is om de opdracht die ik in mijn<br />
ho<strong>of</strong>d heb mee uit te voeren. In zulke gevallen<br />
heb ik een uitgebreide collectie foto’s<br />
achter de hand. Een verzameling die zo<br />
groot en veelzijdig is, dat iemand ter plekke<br />
een persoo<strong>nl</strong>ijke keus kan maken. Het kan<br />
echter te verkiezen zijn toch van de meegebrachte<br />
foto uit te gaan en er een andere<br />
opdracht bij te geven. Een lesopzet is<br />
immers niet heilig. Het gaat erom dat iedere<br />
deelnemer voor zich kan oefenen. De beste<br />
opdrachten zijn die, waar mensen op verschillende<br />
manieren mee om kunnen gaan.<br />
Een portret <strong>of</strong> een verhaal In een les<br />
rond personen laat ik eerst met behulp van<br />
korte opdrachten ‘regels’ verzamelen over<br />
de betreffende man <strong>of</strong> vrouw. Bij voorbeeld<br />
‘Zijn broek viel ruim over zijn schoenen en<br />
de omslag sleet bij elke stap’ en ‘Ze roerde<br />
haar thee zolang tot er geen korreltje suiker<br />
meer te zien was’. Ook verzamelen we beelden<br />
van situaties, voorvallen waaraan de<br />
persoon herinnert. Hierna schrijft iedereen<br />
een tekst, het kan een portret in woorden<br />
zijn waaruit de persoon naar voren komt <strong>of</strong><br />
een verhaal van een gebeurtenis waaruit zijn<br />
karakter spreekt.<br />
Bij het (voor)lezen blijken de verschillende<br />
mogelijkheden. Laura heeft er, zegt ze, een<br />
hele dobber aan gehad om een beeld te<br />
geven van ‘tante’, maar Geertrui vond het<br />
een uitdaging om een sinterklaasavond bij<br />
oma te beschrijven waarin een heleboel<br />
gebeurt en tegelijk duidelijk wordt wat voor<br />
iemand oma is. Deelnemers maken als ze<br />
weinig ervaring hebben, intuïtief een keuze<br />
voor het één <strong>of</strong> het ander. Het valt mij op<br />
dat ‘ervaren’ schrijvers <strong>of</strong> mensen die al een<br />
tijd les hebben méér gevoel hebben ontwikkeld<br />
voor welke kant ze willen opgaan.<br />
Ik moedig mensen aan om een opdracht<br />
naar hun hand te zetten. De les met als titel<br />
Het weerzien is een goed voorbeeld van een<br />
les waarmee deelnemers verschillende kanten<br />
op kunnen. Het oefenelement zit hem in<br />
het gebruik van flashbacks. De les is staps-