Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
vragen als: hoe ziet de plaats eruit waar het<br />
gesprek plaatsvond? Hoe stonden <strong>of</strong> zaten<br />
de personen ten opzichte van elkaar? Hoe<br />
zagen ze eruit, wat hadden ze aan, hoe<br />
keken ze? Of de beelden die daarmee worden<br />
opgeroepen straks ook in de tekst zitten,<br />
is afhankelijk van waar die tekst over<br />
gaat. In het ene geval is het van weze<strong>nl</strong>ijk<br />
belang te beschrijven waar het gesprek<br />
plaatsvond. In een ander geval is het feit dat<br />
de een zit en de ander staat het meest in<br />
het oog lopend.<br />
We gaan schrijven. We proberen de gesprekken<br />
waar we net al één <strong>of</strong> twee regels uit<br />
hoorden opklinken te beschrijven. Die regels<br />
moeten erin zitten, maar <strong>of</strong> er meer zinnen<br />
in de directe rede bijkomen, zien we wel. Ik<br />
schrijf mee en sta voor dezelfde opgave als<br />
mijn cursisten. De mogelijkheden en beperkingen<br />
van de opdracht kom ik zodoende<br />
zelf tegen. Om mij heen hoor ik pennen over<br />
papier gaan. Iemand snuift, een ander<br />
zucht. Vanuit een ooghoek zie ik Jannie, ze<br />
staart voor zich uit, wel een volle minuut.<br />
Toen ik pas begon met cursussen geven kon<br />
ik daar niet tegen. Ik ging dan naast zo<br />
iemand zitten om hem verder te helpen.<br />
Doorgaans werd die hulp maar matig<br />
gewaardeerd. Er geen aandacht aan schenken,<br />
iemand gewoon laten, bleek de beste<br />
remedie. Bij het voorlezen en de nabespreking<br />
komt het schrijfproces, dat verder niet<br />
zichtbaar is, wel naar voren.<br />
Teksten voorlezen Na verloop van tijd<br />
stoppen we met schrijven en houden we een<br />
voorleesronde. Geertrui leest haar tekst<br />
voor, een lange dialoog tussen een moeder<br />
en haar dochtertje, een vragend kind in<br />
gesprek met moeder die verwonderd naar<br />
antwoorden zoekt. Voor wij reageren zegt<br />
ze ter toelichting: ‘Ik wilde proberen onder<br />
woorden te brengen hoe zo’n gesprek tussen<br />
mij en m’n dochter gaat.’ Toon schotelt<br />
ons een gesprek voor van mannen in een<br />
café, hoe die over werken en niet werken<br />
praatten, dat raakte hem. Laura heeft een<br />
gesprekje met haar cheffin onder woorden<br />
gebracht, dat leek haar het gemakkelijkst.<br />
Ze is blij dat het is gelukt. Mark koos voor<br />
een terloops gesprek met iemand die hij<br />
tegenkwam en vaag kende.<br />
Terwijl hij zijn tekst voorleest, betrap ik<br />
mezelf op de gedachte: ‘Waarom moet ik dit<br />
aanhoren’. Hij heeft het beeldend opgeschreven,<br />
maar is zelf ook niet tevreden. Ik<br />
overleg met mijzelf <strong>of</strong> ik hem zal vragen wat<br />
hem op de keuze van juist dit gesprek<br />
bracht. Ik besluit dat niet te doen. De teksten<br />
van de anderen hebben meer effect. Bij<br />
het lezen <strong>of</strong> beluisteren van een geslaagde<br />
tekst, al is het een oefening, ervaar je de<br />
betrokkenheid van degene die het schreef.<br />
Ook al wordt die niet met zoveel woorden<br />
benoemd.<br />
Ze zijn heel verschillend uitgevallen, de<br />
voorgelezen teksten. Geertrui schreef uitsluitend<br />
directe rede. Toon heeft zijn dialogen<br />
aangekleed met beschrijvingen van het<br />
café en de pratende mannen. Laura heeft<br />
alleen dat kleine stukje dialoog dat ze eerder<br />
schreef in haar tekst opgenomen. Het<br />
gesprek waarin veel stiltes vallen is er niet<br />
minder geslaagd door weergegeven. We<br />
ontdekken hoe verschillend je gesprekken<br />
kunt beschrijven, en wat voor soort dialogen<br />
er zijn spreekt daaruit vanzelf.<br />
Ruimte voor eigen thema’s Als huiswerk<br />
stel ik voor nogmaals een gesprek in beeld<br />
te brengen, maar één waar wat mee aan de<br />
hand is. We houden een korte brainstorm<br />
om op ideeën te komen: een gesprek dat<br />
stokt, <strong>of</strong> waarin mensen langs elkaar heen<br />
praten, <strong>of</strong> waarin de een de ander overdondert,<br />
<strong>of</strong> waarvan je denkt, dat zei hij toch<br />
maar even treffend, <strong>of</strong> een gesprek waarbij<br />
niet de woorden, maar de blikken veelzeggend<br />
zijn. Ik hoop met zo’n opdracht te stimu<strong>leren</strong><br />
dat mensen op zoek gaan naar een<br />
onderwerp waar ze wat mee hebben. Vaak<br />
stellen ze zichzelf ten doel zo’n gesprek<br />
63