Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
62<br />
verrast. Tot nu toe heeft hij trouw meegeschreven,<br />
maar hij koos telkens onderwerpen<br />
waar hij zelf niet echt tevreden over<br />
was en nu wel. Hoe hij erop gekomen is,<br />
vraag ik hem. Hij had een foto mee moeten<br />
nemen voor een feestje op zijn werk, een<br />
foto van vroeger voor het spelletje ‘wie is<br />
wie’. Hij zag zichzelf weer als klein kind.<br />
Beelden van de tijd waaruit de foto stamde<br />
waren in zijn ho<strong>of</strong>d opgekomen. Hij was<br />
gaan schrijven met als resultaat: Elvis Presley<br />
en andere dromen over Amerika.<br />
In dit verhaal schetst Mark een beeld van de<br />
werkelijkheid. Hij toont ons hoe de werkelijkheid<br />
van toen er uitzag in plaats van die<br />
te benoemen. Daar zijn we in de curus van<br />
meet af mee bezig geweest. We gebruikten<br />
onder andere foto’s als inspiratiebron en<br />
oefenden met flashbacks. Al dat oefenen<br />
blijkt effect te hebben gehad, maar het<br />
meest blij ben ik met het feit dat hij nu<br />
schrijft over wat hem bezighoudt, dat de<br />
opdrachten die ik gaf ertoe hebben bijgedragen<br />
dat hij erachter is gekomen waarover<br />
hij wil schrijven en daar op eigen wijze vorm<br />
aan geeft.<br />
De les als een belevenis Bij het begin van<br />
mijn cursussen vraag ik altijd wat iemand<br />
hoopt en verwacht te vinden in mijn lessen.<br />
De antwoorden zijn uitee<strong>nl</strong>opend: ‘Dat mijn<br />
tegenzin in schrijven verandert in plezier’ <strong>of</strong><br />
‘Ik wil al zo lang iets met schrijven doen,<br />
maar het is er nooit van gekomen’, maar<br />
ook: ‘Ik schrijf altijd op een bepaalde manier,<br />
ik wil kijken <strong>of</strong> er nog meer mogelijkheden<br />
zijn’. Sommigen hebben een idee<br />
over wat schrijven is en wat ze er al <strong>of</strong> niet<br />
mee kunnen. Anderen staan, zoals ze zelf<br />
zeggen, blanco tegenover de cursus. Ze hopen<br />
op een avond leuke dingen te doen met<br />
anderen. Mensen komen elke week weer bij<br />
elkaar om te schrijven, voor de gezelligheid<br />
<strong>of</strong> om te <strong>leren</strong>, meestal voor beide.<br />
In de cursus Letters op papier komen ze in<br />
zeventien lessen van alles tegen op het<br />
gebied van bronnen (waar haal ik het vandaan,<br />
waarover wil ik schrijven) en elementen<br />
die een verhaal tot een verhaal maken:<br />
decor, personages, handeling, dialoog, tijdsverloop,<br />
kenmerken van stijl en zo meer. Het<br />
is iedere keer weer een uitdaging om van<br />
een les een belevenis te maken, waar je<br />
tegelijkertijd veel van leert over hoe je kan<br />
schrijven, zodat iedereen er iets in kan vinden<br />
van wat hij zoekt.<br />
Betrokkenheid stimu<strong>leren</strong> Om van een<br />
avond een belevenis te maken, is het nodig<br />
te schrijven vanuit betrokkenheid.<br />
Betrokkenheid ontstaat wanneer iemand<br />
schrijft over iets dat hem aangaat. Eén van<br />
de lessen heeft als titel Gesprekken. Eerst<br />
maakt ieder voor zich een lijstje van<br />
gesprekken die hem zijn bijgebleven van<br />
gisteren, van de afgelopen week <strong>of</strong> van langer<br />
geleden. Gesprekken waaraan hij zelf<br />
deelnam <strong>of</strong> die hij beluisterde, gesprekken<br />
die zijn blijven hangen. Op een strookje<br />
schrijven we van een paar gesprekken twee<br />
<strong>of</strong> drie zinnen op, zoals die gezegd zijn. Zo<br />
letterlijk mogelijk. Het voorlezen van die<br />
flarden van gesprekken maakt nieuwsgierig<br />
naar het geheel, zoals deze zin van Jannie:<br />
‘Al geven ze mij een gouden dak, ze komme<br />
d’r bij mij niet meer in, nee hoor dat heb ik<br />
gehad’, gevolgd door: ‘Dat belo<strong>of</strong>t wat, bij<br />
mij zijn ze nog maar net begonnen.’<br />
En die van Ans:<br />
- ‘Toen ik twee kinderen had, toen kon ik<br />
niet meer zonder.’<br />
- ‘Oh.’<br />
Het blijkt niet eenvoudig om terug te halen<br />
welke woorden er gebruikt werden. Je moet<br />
reconstrueren wat er gezegd had kunnen<br />
zijn.<br />
Nu kiest ieder voor een gesprek wat op de<br />
een <strong>of</strong> andere manier betekenis voor hem <strong>of</strong><br />
haar heeft. Alvorens daarvan een beeld te<br />
geven, doe ik een korte begeleide associatie,<br />
om het tafereel weer voor de geest te<br />
halen. Ik stel in een hoog tempo een aantal