Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
heb de les over dierenpoëzie gekozen.<br />
Fragment B is uit Van idee tot verhaal van<br />
Per Groen, bedoeld om volwassen cursisten<br />
proza te <strong>leren</strong> schrijven. Het fragment is een<br />
stukje uit het docentenboek en gaat over<br />
perspectief. 2<br />
Het gaat mij bij deze fragmenten in de eerste<br />
plaats om de verschillen in lesmethode,<br />
om de werkvormen en leeractiviteiten. En in<br />
de tweede plaats gaat het mij om de manier<br />
waarop de fragmenten opgeschreven zijn.<br />
Want het zijn eige<strong>nl</strong>ijk allebei leerboeken<br />
voor docenten; de schrijvers willen docenten<br />
<strong>leren</strong> op een bepaalde manier les te geven.<br />
Voor dat lesgeven aan hun lezers hebben ze<br />
óók gekozen voor een bepaalde methode.<br />
Er zijn duidelijk verschillen in de manier<br />
waarop de boeken geschreven zijn. De Atekst<br />
roept ervaringen op, is evocatief. Niet<br />
alleen de beschreven les is dat, maar ook de<br />
manier waarop hij is opgeschreven. De leerlingen<br />
ervaren wat poëzie is, en de schrijvers<br />
proberen hun lezers te laten ervaren<br />
hoe zo’n les kan verlopen. Ze beschrijven<br />
daartoe een bepaalde les, zodat je die als<br />
het ware meebeleeft. Tekst B is veel meer<br />
onderwijzend, daarin wordt voorgeschreven:<br />
zo moet je het doen, dan gaat alles goed.<br />
Wat is nu beter? Het ligt voor de hand dat<br />
ik ga zeggen: allebei, want het hangt af van<br />
het type leerling, van de leerstijl van de<br />
lezer.<br />
Leerstijlen Vroeger hield men geen rekening<br />
met leerstijlen. Leerde de een meer van<br />
een les dan een ander, dan schreef men dat<br />
toe aan de intelligentie van de leerling, niet<br />
aan het al <strong>of</strong> niet gevoelig zijn voor een<br />
bepaalde lesmethode. Sinds een halve eeuw<br />
heeft men juist veel onderzoek gedaan in<br />
die laatste richting. Op grond daarvan zijn<br />
er aanwijzingen gegeven voor het onderwijs,<br />
maar mijn indruk is dat het onderwijs eige<strong>nl</strong>ijk<br />
nog steeds te weinig rekening houdt met<br />
leerstijlen. Intuïtief zullen veel docenten wel<br />
weten dat je aan de een eige<strong>nl</strong>ijk anders les<br />
moet geven dan aan de ander. De ene leerling<br />
raakt bijvoorbeeld in de war van een<br />
evocatieve tekst, waarin veel details staan<br />
die ‘je niet hoeft te weten’. Die heeft een<br />
overzichtelijk leerboek nodig, waarin de st<strong>of</strong><br />
stap-voor-stap wordt aangeboden. De ander<br />
zal zo’n gestructureerde tekst, waarin niets<br />
teveel staat, juist zo slaapverwekkend vinden<br />
dat hij zijn aandacht er niet bij kan houden.<br />
Dat geldt niet alleen voor jonge leerlingen<br />
maar ook voor volwassenen, al hebben<br />
die in de loop der jaren meer geleerd om<br />
zich aan te passen aan beide stijlen.<br />
Een leerstijl is de voorkeur die iemand heeft<br />
opgedaan voor een bepaalde manier van<br />
<strong>leren</strong>, een bepaalde manier van waarnemen,<br />
problemen oplossen, reageren op leersituaties.<br />
Een voorkeur, dat wil zeggen dat<br />
mensen wel kunnen <strong>leren</strong> het anders te<br />
doen, maar soms met erg veel moeite, met<br />
veel frisse tegenzin. Bij een leerstijl moeten<br />
we denken aan een combinatie van aspecten.<br />
Dus hoewel ik nu verschillende dimensies<br />
apart bespreek, zijn er in de praktijk<br />
allerlei combinaties mogelijk.<br />
Flexibel/vasthoudend De eerste dimensie<br />
waarmee mensen kunnen worden getypeerd<br />
(en vergeef mij dat ik het woord typeren<br />
gebruik, want het gaat om voorkeuren, om<br />
strategieën) bestaat uit een glijdende<br />
schaal, met flexibel aan de ene kant en vasthoudend<br />
aan de andere. Mensen hoeven<br />
niet aan een uiteinde van de schaal te zitten,<br />
maar kunnen in meer <strong>of</strong> mindere mate<br />
flexibel zijn. Dat wil zeggen dat sommige<br />
mensen makkelijker meegaan met opvattingen<br />
van anderen <strong>of</strong> met leerst<strong>of</strong> die nieuwe<br />
gezichtspunten oplevert. Ik neem mezelf als<br />
voorbeeld. Als iemand mij vertelt dat er in<br />
een gedicht van mij bepaalde regels niet<br />
goed zijn, dan leg ik het weg en denk: laat<br />
maar praten. Soms pas na een half jaar<br />
bekijk ik het opnieuw en overweeg <strong>of</strong> er<br />
misschien toch wel wat inzit, maar nee, ik<br />
vind het toch niks. Het kan wel een jaar<br />
47