Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
plezier<br />
bewaakt<br />
duurde niet lang <strong>of</strong><br />
jammerlijke<br />
‘Och wellekome,’ zei ze,<br />
‘zoete lief!<br />
Mij kwam mijn dagen nooit<br />
liever gast.<br />
Nu laat ons met genoechte<br />
zijn;<br />
Wij willen gaan drinken de<br />
koele wijn.<br />
Wij worden gewacht:<br />
De wachter zal zijn hoorn<br />
blazen<br />
Als komt de dag.’<br />
Een korte wijle was daar niet<br />
lank,<br />
De wachter zang zijn<br />
dagelied.<br />
In zijnen armen dat hij ze<br />
nam,<br />
Het scheiden was hen een<br />
groot verdriet.<br />
‘Och leider dag,<br />
Gij doet mij van der liefste<br />
scheiden<br />
Die ik ooit zag!’<br />
Uit: De ontketende held, 1977<br />
Binnen-buiten Deze ‘tweestrijd’-structuur<br />
is wel verwant aan de queeste, maar is niet<br />
<strong>of</strong> nauwelijks circulair van aard. De ho<strong>of</strong>dpersoon<br />
van Hermans’ Nooit meer slapen<br />
(eige<strong>nl</strong>ijk al zijn personages) is het vleesgeworden<br />
dilemma wat dit betreft. In het<br />
werk van Samuel Beckett is het zelfs het<br />
ho<strong>of</strong>dthema. De antithetische structuur met<br />
twee spanningslijnen die elkaar in tegengestelde<br />
richting raken en in een dynamisch<br />
evenwicht <strong>of</strong> permanente tegenstrijdigheid<br />
houden, is vooral geschikt voor toneelschrijvers.<br />
Probeer maar eens de Indianenrebus<br />
zo te structureren, zonder dialoog,<br />
dat niet alleen de strijd tussen dag en nacht,<br />
tussen man en vrouw, tussen individu en<br />
gemeenschap onbeslecht blijft, maar dat het<br />
kleinschalige conflict de dimensie van ons<br />
levensbelang krijgt.<br />
En wie dit te ernstig vindt: er zijn zoveel<br />
interessante, grappige en verrassende wendingen<br />
te vinden. De nazaten van de trou-<br />
badours waren daar al meesters in. In het<br />
Antwerps Liedboek van de 16de eeuw staan<br />
wel zeven Wachterliederen, maar er gaat er<br />
niet één volgens het voorbeeldboekje. Soms<br />
is het probleem om binnenshuis te geraken,<br />
soms is de vraag hoe de stem van het geweten<br />
te sussen (<strong>of</strong>tewel: de wachter om te<br />
kopen), soms gaat het helemaal niet om uitstel<br />
van de zonsopgang, maar wil men na<br />
een vluggertje al weer uit de armen van de<br />
geliefde weg, soms zit alles tegen en komt<br />
de minnaar nooit meer terug.<br />
Een van de mooiste binnen-buiten-liederen<br />
is Het daghet inden oosten. Binnen liegt het<br />
meisje wanneer een man buiten toegang<br />
vraagt. Zij zegt: ik ben al voorzien, ik lig in<br />
mijn liefs armen. Dat kan niet waar zijn,<br />
antwoordt de man, want je minnaar ligt<br />
onder de groene linde, vermoord door een<br />
buitenstaander. Er is een Nederlandse<br />
geleerde die dit een Antigone-variatie<br />
noemt. Want het treurige meisje kan geen<br />
toestemming <strong>of</strong> hulp vinden om een mooi<br />
graf voor haar vriend te delven.<br />
Het daghet inden oosten<br />
‘Het daghet inden oosten,<br />
Het lichtet overal.<br />
Hoe luttel weet mijn liefken,<br />
Och, waer ick henen sal.<br />
Och warent al mijn vrienden<br />
dat mijn vijanden zijn!<br />
Ick voerde u uuten landen,<br />
Mijn lief, mijn minnekijn.’<br />
‘Dats waer soudi mi voeren,<br />
Stout ridder wel gemeyt?<br />
ic ligge in mijns liefs<br />
armkens met grooter<br />
waerdicheyt.’<br />
‘Ligdy in uus liefs armen?<br />
Bilo, ghi en segt niet<br />
waer!<br />
Gaet henen ter linde groene,<br />
Versleghen so leyt hi<br />
daer!’<br />
39