Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Schrijven leren: ambacht, vorming of kunst - Cultuurnetwerk.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
22 t/m 25) Waarom vertelt ze dat ze de beer<br />
laat liggen? Omdat ze denkt: wat moet hij<br />
in godsnaam met een beer, dat haalt hij<br />
gewoon niet. Hij kan zo’n beest niet zo lang<br />
meeslepen. De beer is te zwaar en zal<br />
bederven. Dat zoeken naar details die in<br />
zichzelf het verhaal dragen, dat doet het<br />
werk. De woorden doen er haast niet toe. Je<br />
hebt ze nodig om je verhaal op papier te<br />
krijgen, maar het is geen kwestie van stijl.<br />
26 en 27) In de rebus is die verbinding er<br />
helemaal niet. Je kunt makkelijk zeggen: hij<br />
komt weer langs een tentenkamp, dit keer<br />
zijn er geen mensen in. Natuurlijk laat geen<br />
schrijver zich deze koppeling ontgaan.<br />
Waarom is het tentenkamp stil? Hij durft er<br />
niet aan te denken. Maar op het moment<br />
dat je er niet aan durft te denken, geef je er<br />
ook geen woorden voor. Je zegt niet: ze zijn<br />
intussen kapot gegaan. Het afwezige is soms<br />
sterker dan het aanwezige.<br />
28 en 29) Het geluk zit hem weer mee. Dit<br />
keer een hert. Hij schiet meteen weer raak<br />
en slaat de berehuid om het dier heen. Hij<br />
heeft dus wel degelijk iets van de beer<br />
gebruikt. Ja, je moet toch laten zien dat je<br />
onderweg ook een beer geschoten hebt, al<br />
kon je hem niet meenemen. De berehuid<br />
wordt gebruikt om het hert mee te slepen.<br />
Anders kom je thuis met een kapot hert en<br />
daar heb je niks aan. Dan zie je dus hoe die<br />
verhaalelementen vooruitwijzen en terugwijzen;<br />
steeds een zet in een vermakelijk en<br />
zeer leerzaam spel.<br />
30 t/m 32) We zijn er: gelukt! Maar een<br />
echte verteller heeft nog iets extra’s. Of het<br />
nou Hermans is met een domper, <strong>of</strong> deze<br />
vertelster met een verrassing: een pas geboren<br />
zoon erbij. Dat betekent, - en dat klopt<br />
natuurlijk niet, daarom is het ook fictie - dat<br />
die man waarschij<strong>nl</strong>ijk wel negen maanden<br />
onderweg is geweest. Iedereen is blij, het<br />
dorp heeft weer voedsel. De man wordt<br />
natuurlijk koning.<br />
Een andere jeugdige verteller zorgt eveneens<br />
voor zo’n verrassend slot: de Indiaan<br />
vreet alles onderweg op, komt thuis en zegt:<br />
‘Niks gevangen vandaag.’<br />
In een kwartier geschreven! Nogmaals, de<br />
taal is niet volmaakt al mag zij er best<br />
wezen, en het verhaal rammelt hier en daar.<br />
Maar de formule van de queeste: de hindernisbaan,<br />
de beloning en de verrassing aan<br />
het slot, kom je al tegen bij Homerus. Of<br />
neem Hermans waar elk verhaal natuurlijk<br />
slecht afloopt: het is nog altijd dezelfde<br />
manier van vertellen.<br />
Het Wachterlied-model Er is een tweede<br />
grondslag waarover we het moeten hebben:<br />
niet iedereen kan erop uit, niet iedereen wil<br />
erop uit. Er zijn schrijvers mèt hun personages<br />
die als een soort kamergeleerden nauwelijks<br />
naar buiten komen. Ze willen zich<br />
niet oriënteren op de werkelijkheid en proberen<br />
alles van binnenuit op te schrijven. Er<br />
zijn ook schrijvers die wel degelijk een vooraanstaande<br />
plaats in de same<strong>nl</strong>eving innemen.<br />
Bij allemaal is er het gevoel van ‘laat<br />
mij maar zitten waar ik zit’.<br />
Dat is een basis die heel oud is. Je kunt het<br />
zo in jezelf terugvinden, het idee van ‘voor<br />
mij hoeft het even niet meer, voor mij hoeft<br />
het eige<strong>nl</strong>ijk nooit meer, alleen al de gang<br />
naar dit prachtige kasteel had ik ook kunnen<br />
laten, was ik maar thuis gebleven, had ik<br />
maar weer geprobeerd een versje te maken<br />
<strong>of</strong> een vertaling <strong>of</strong> wat dan ook’. Je hebt<br />
een soort verantwoordelijkheidsgevoel, iets<br />
wat je noopt in de same<strong>nl</strong>eving op te treden,<br />
maar die drang om niet mee te doen is<br />
in iedereen aanwezig. Voor de meesten van<br />
ons is die drang iets extra’s, een spanningsveld<br />
tussen binnen en buiten.<br />
In de 12e eeuw zijn door troubadours zogenaamde<br />
Wachterliederen ontworpen. Het<br />
Wachterlied-model is te vinden in literatuur<br />
37