De Wow-factor van goede kunsteducatie - Cultuurnetwerk.nl
De Wow-factor van goede kunsteducatie - Cultuurnetwerk.nl
De Wow-factor van goede kunsteducatie - Cultuurnetwerk.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
het werkveld. Er is volgens mij echter meer aan de hand. <strong>De</strong> lacune bestaat namelijk niet<br />
alleen tussen onderzoek en praktijk. Ze bestaat, voorzover ik dat kan overzien, ook in de<br />
theorie zelf. Er is dus werkelijk sprake <strong>van</strong> een theory gap – <strong>van</strong> een gemis aan theorie.<br />
En het lijkt mij niet onwaarschij<strong>nl</strong>ijk dat deze laatste lacune in ieder geval mede debet is<br />
aan de eerste: dat het werkveld een kloof ervaart tussen de eigen praktijk en de theorie<br />
is ook het gevolg <strong>van</strong> de afwezigheid <strong>van</strong> theorie – men kijkt niet alleen over een kloof,<br />
men staart ook in een gat. Misschien dat dit ook de reden is waarom de animo voor de<br />
conferentie juist onder wetenschappers betrekkelijk gering was.<br />
HUMPTY DUMPTY<br />
_<br />
Wetenschappers zijn de afgelopen decennia steeds minder in staat gebleken een theoretisch<br />
kader voor onderzoek naar kunst en cultuur te ontwikkelen. Het is alsof de kunst<br />
de theorie ontglipt is. Het veld <strong>van</strong> de <strong>kunsteducatie</strong> kon daardoor geleidelijk verbreed<br />
worden tot cultuureducatie, echter zonder dat voor de ontbrekende theorie <strong>van</strong> kunst<br />
een gedegen theorie <strong>van</strong> cultuur in de plaats kwam. Bij gebrek aan een duidelijk afgebakend<br />
object is het onderzoek zijn zwaartepunt kwijtgeraakt en in allerlei richtingen<br />
uitgewaaierd. <strong>De</strong> vraag naar het precieze object wordt nauwelijks meer gesteld, want<br />
ach, kunst, ‘dat is uiteindelijk wat je zelf kunst vindt’ en cultuur, ‘ja, wat is er eige<strong>nl</strong>ijk<br />
geen cultuur?’. <strong>De</strong>ze theorie-armoede heeft in de dagelijkse praktijk <strong>van</strong> kunst- en cultuureducatie<br />
geleid tot onzekerheid over inhoud, doelstellingen, effecten en status<br />
Het lijkt onmogelijk te bepalen of er zoiets als kunst is, laat staan wat het is. In de filosofie<br />
is de kunst al geruime tijd dood verklaard – we leven inmiddels in het tijdperk ‘na de<br />
kunstgeschiedenis’. Er lijkt geen algemene eigenschap te vinden die alle afzonderlijke<br />
objecten die we kunst noemen of hebben genoemd met elkaar delen. Zo’n eigenschap is<br />
er niet, want we kunnen die, ook na eeuwe<strong>nl</strong>ang zoeken, niet vinden. Dit is een inductief<br />
argument. Het lastige is dat dit soort argumenten nooit helemaal waterdicht is. Het kan<br />
immers altijd zijn dat we toch niet goed of niet op de <strong>goede</strong> manier gekeken hebben en<br />
dat zo’n gemeenschappelijke eigenschap wel bestaat.<br />
Het inductieve argument heeft in de afgelopen jaren steun gekregen <strong>van</strong> een<br />
omgekeerde redenering ofwel <strong>van</strong> een deductief argument: omdat kunst een vorm <strong>van</strong><br />
cultuur is en cultuur nu eenmaal een kwestie is <strong>van</strong> gewoontes en <strong>van</strong> sociale conventies,<br />
is kunst dat ook. Dit deductieve argument is moeilijker te weerleggen dan het<br />
inductieve. Als de premissen kloppen, is de conclusie onontkoombaar. <strong>De</strong> theorie lijkt<br />
in ieder geval te verklaren waarom we dat specifieke ‘kunstachtige’ maar niet konden<br />
Cultuur+Educatie 22 2008 7