Gewenste en bereikte leereffecten van ... - Cultuurnetwerk.nl
Gewenste en bereikte leereffecten van ... - Cultuurnetwerk.nl
Gewenste en bereikte leereffecten van ... - Cultuurnetwerk.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
We schilder<strong>en</strong> portrett<strong>en</strong>, <strong>en</strong> er zijn plaats<strong>en</strong> in Amerika <strong>en</strong> in Afrika <strong>en</strong> schilderij<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
het landschap daar <strong>en</strong> zo, <strong>en</strong> ik zat daarnaar te kijk<strong>en</strong> <strong>en</strong> zag dat de wereld echt zo was.’<br />
Andere leerling<strong>en</strong> beam<strong>en</strong> dit, bijvoorbeeld met de opmerking dat kunst helpt om ‘te<br />
begrijp<strong>en</strong> hoe de wereld in elkaar zit’.<br />
De tweede subcategorie, sterker bewustzijn <strong>van</strong> de eig<strong>en</strong> omgeving, werd weinig<br />
g<strong>en</strong>oemd <strong>en</strong> ook hierbij war<strong>en</strong> beeld<strong>en</strong>de vakk<strong>en</strong> dominant. Sommige opmerking<strong>en</strong><br />
ging<strong>en</strong> over scherpere visuele gewaarwording, maar de meeste war<strong>en</strong> algem<strong>en</strong>e noties<br />
over bewustzijn <strong>van</strong> de omgeving – architectuur, milieuverontreiniging, gebouw<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
industrie – <strong>en</strong> ‘meer ding<strong>en</strong> opmerk<strong>en</strong>’: ‘... het lijkt net of je zo’n beetje loopt te slap<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> dan d<strong>en</strong>k je ine<strong>en</strong>s: hé, ik heb nooit gezi<strong>en</strong> dat dat er stond.’ E<strong>en</strong> <strong>van</strong> de jongere leerling<strong>en</strong><br />
koppelde dit effect (dus betek<strong>en</strong>is gev<strong>en</strong> aan kunst door e<strong>en</strong> verhoogde gewaarwording<br />
<strong>van</strong> de omgeving) impliciet aan creativiteit <strong>en</strong> k<strong>en</strong>nis <strong>van</strong> de kunstdiscipline,<br />
techniek<strong>en</strong> <strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong>: ‘De kunstles heeft me geholp<strong>en</strong> om de echte wereld te<br />
aanvaard<strong>en</strong> ... Net als bij muziek <strong>en</strong> beeld<strong>en</strong>d kun je, zeg maar, naar de wereld kijk<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
die weergev<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> manier zoals je normaal niet naar de ding<strong>en</strong> kijkt. Je kunt hem<br />
als het ware oppakk<strong>en</strong>, hem e<strong>en</strong> beetje verkreukel<strong>en</strong>, hem verscheur<strong>en</strong>, weer e<strong>en</strong> beetje<br />
vastplakk<strong>en</strong> <strong>en</strong> dan weer terugzett<strong>en</strong>. Hij blijft hetzelfde, maar je kijkt er anders naar.’<br />
De beeld<strong>en</strong>de vakk<strong>en</strong> war<strong>en</strong> relatief sterk verteg<strong>en</strong>woordigd in de eerste twee subcategorieën<br />
(ook al was op basis <strong>van</strong> de opmerking<strong>en</strong> <strong>van</strong> de doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> nog meer te verwacht<strong>en</strong>),<br />
maar zeer zwak in de derde categorie, grotere bewustwording <strong>en</strong> onderzoek<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
maatschappelijke <strong>en</strong> morele kwesties ‘in het echt’ (zoals de leerling<strong>en</strong> het vaak noemd<strong>en</strong>).<br />
Slechts e<strong>en</strong>maal (<strong>van</strong> de 47) werd dit effect aan beeld<strong>en</strong>de vakk<strong>en</strong> toegeschrev<strong>en</strong>.<br />
Onder groei in vermog<strong>en</strong> om betek<strong>en</strong>is uit te drukk<strong>en</strong> door middel <strong>van</strong> beeld<strong>en</strong>de kunst<br />
vall<strong>en</strong> opmerking<strong>en</strong> over ontwikkeling<strong>en</strong> in kunstzinnige expressie waardoor jonger<strong>en</strong><br />
hun gevoel<strong>en</strong>s, ideeën <strong>en</strong> m<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> uit<strong>en</strong>. Deze subcategorie kreeg in totaal<br />
223 vermelding<strong>en</strong>, waarmee deze effect<strong>en</strong> op de vijfde plaats kom<strong>en</strong>. Beeld<strong>en</strong>de vakk<strong>en</strong><br />
stond<strong>en</strong> aan kop bij de g<strong>en</strong>oemde effect<strong>en</strong>; veel leerling<strong>en</strong>, vooral oudere, schrev<strong>en</strong> dat<br />
juist deze vakk<strong>en</strong> h<strong>en</strong> hielp<strong>en</strong> om zich te uit<strong>en</strong>: ‘Je kunn<strong>en</strong> uit<strong>en</strong> op zo veel mogelijk verschill<strong>en</strong>de<br />
manier<strong>en</strong>. Het gaat erom dat je laat zi<strong>en</strong> wat je d<strong>en</strong>kt als je iets tek<strong>en</strong>t. Je probeert<br />
te zegg<strong>en</strong> wat je d<strong>en</strong>kt <strong>en</strong> dat doe je dan op allemaal verschill<strong>en</strong>de manier<strong>en</strong>.’<br />
‘… Met graffiti lat<strong>en</strong> ze iets zi<strong>en</strong> <strong>van</strong> hun cultuur <strong>en</strong> waar ze in gelov<strong>en</strong> – dat wil ik graag<br />
wet<strong>en</strong>. Met hun kunst, die heel expressief is, lat<strong>en</strong> ze hun cultuur zi<strong>en</strong> <strong>en</strong> waarin ze<br />
gelov<strong>en</strong>. Je kunt eraan zi<strong>en</strong> wat ze teg<strong>en</strong> elkaar will<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong>.’<br />
Het werd vaak g<strong>en</strong>oemd als e<strong>en</strong> alternatief voor verbale expressie: ‘Zo kan ik zegg<strong>en</strong> wat<br />
ik voel, maar ik hoef dat niet met woord<strong>en</strong> te do<strong>en</strong>, waar je soms niet uitkomt – dat je<br />
iets wilt zegg<strong>en</strong> maar dat wil je niet. En dan word je z<strong>en</strong>uwachtig.’<br />
32 Cultuur+Educatie 23 2008