Negatief polaire uitdrukkingen I* - Keur der Wetenschap ...
Negatief polaire uitdrukkingen I* - Keur der Wetenschap ...
Negatief polaire uitdrukkingen I* - Keur der Wetenschap ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
. Zuigelingen schijnen niet alleen apen niet te kunnen<br />
uitstaan.<br />
Het behoeft nauwelijks betoog dat het een uiterst<br />
twijfelachtige zaak is of we in het geval van <strong>uitdrukkingen</strong> als<br />
alleen, slechts en hoogstens met enig recht van negatieve<br />
elementen mogen spreken. Allerminst twijfelachtig is<br />
daarentegen de positie van niet alleen: in weerwil van het feit dat<br />
deze uitdrukking een voorkomen van het negatieve element niet<br />
bevat, hebben we hier - blijkens de onwelgevormdheid van de<br />
(a)-zinnen in (22) en (23) - met een woordgroep te maken, die<br />
duidelijk niet in staat is het optreden van negatief <strong>polaire</strong><br />
<strong>uitdrukkingen</strong> te rechtvaardigen. Het moet dan ook vrijwel<br />
uitgesloten worden geacht dat het al dan niet verschijnen van<br />
negatief <strong>polaire</strong> <strong>uitdrukkingen</strong> louter en alleen van de vormelijke<br />
aanwezigheid van een negatie afhangt. Veeleer lijkt het de<br />
semantische waarde van een uitdrukking te zijn die bepaalt of het<br />
optreden van negatief <strong>polaire</strong> <strong>uitdrukkingen</strong> tot aanvaardbare<br />
uitkomsten leidt.<br />
Evenmin is het zon<strong>der</strong> meer aannemelijk dat<br />
tijdsbepalingen zoals zelden tot de klasse van negatieve<br />
elementen moeten worden gerekend. Niettemin wijst de<br />
volgende voorbeeldzin uit dat negatief <strong>polaire</strong> <strong>uitdrukkingen</strong> als<br />
hoeven in de omgeving van zulke woorden ongehin<strong>der</strong>d hun<br />
opwachting kunnen maken.<br />
(25)<br />
Deze beambte heeft zich zelden hoeven in te spannen.<br />
In het verleden heeft men wel getracht om het optreden<br />
van negatief <strong>polaire</strong> <strong>uitdrukkingen</strong> in <strong>der</strong>gelijke zinnen met<br />
behulp van lexicale decompositie terug te voeren op de<br />
verborgen aanwezigheid van een negatie. Zo is het zeker niet<br />
vergezocht om een uitdrukking zoals zelden te ontleden als niet<br />
vaak en langs deze weg zin (25) te herleiden tot (26), waar het -<br />
blijkens de onwelgevormdheid van (27) - de negatie is, die het<br />
optreden van de negatief <strong>polaire</strong> uitdrukking mogelijk maakt.<br />
(26)<br />
Deze beambte heeft zich niet vaak hoeven in te spannen.<br />
(27)<br />
*Deze beambte heeft zich daar vaak hoeven in te<br />
spannen.<br />
Ongelukkigerwijs is het echter ook heel goed mogelijk<br />
om in precies tegenovergestelde<br />
[p. 42]<br />
richting vaak als niet zelden te ontleden. Het vraagstuk waar een<br />
<strong>der</strong>gelijke bena<strong>der</strong>ing dan ook enigszins aan voorbij lijkt te gaan<br />
is dat de richting van de decompositie niet bij voorbaat vastligt<br />
en dat de verschijnselen die een keuze zouden kunnen<br />
rechtvaardigen, nu juist de verschijnselen zijn die aan de hand<br />
http://www.dbnl.nl/tekst/zwar007nega01/zwar007nega01_001.htm<br />
8 of 104 31-3-2005 8:22