Negatief polaire uitdrukkingen I* - Keur der Wetenschap ...
Negatief polaire uitdrukkingen I* - Keur der Wetenschap ...
Negatief polaire uitdrukkingen I* - Keur der Wetenschap ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Dergelijke voorbeelden tonen aan dat niet volstaan kan<br />
worden met een karakterisering van de klasse van regerende<br />
elementen in haar geheel, maar dat daarbinnen verschillende<br />
deelklassen moeten worden on<strong>der</strong>scheiden. Daartoe dienen we<br />
echter over aanmerkelijk fijnere semantische middelen te<br />
beschikken. Uit het vervolg zal blijken dat zulke middelen niet<br />
alleen voorhanden zijn, maar dat zij ook met zeker resultaat<br />
aangewend kunnen worden om de verschillen en<br />
overeenkomsten tussen negatief <strong>polaire</strong> <strong>uitdrukkingen</strong> als hoeven<br />
en ook maar te beschrijven.<br />
2. Regerende elementen.<br />
De indrukwekkende verscheidenheid van de omgevingen waarin<br />
negatief <strong>polaire</strong> <strong>uitdrukkingen</strong> voorkomen, leidt al snel tot de<br />
slotsom dat het niet zon<strong>der</strong> meer mogelijk is om de klasse van<br />
regerende elementen te vereenzelvigen met de klasse van<br />
negatieve elementen. Het is een vaststaand feit - getuige de<br />
handzame overzichten in Seuren (1976: 161) en Fauconnier<br />
(1979: 293) - dat negatief <strong>polaire</strong> <strong>uitdrukkingen</strong> hun opwachting<br />
maken<br />
[p. 40]<br />
in omgevingen waar van een negatief element niet of nauwelijks<br />
sprake kan zijn. Wellicht de duidelijkste voorbeelden zijn in dit<br />
verband de zogeheten universele <strong>uitdrukkingen</strong>. De zinnen in<br />
(17) laten er geen twijfel over bestaan dat elementen als alle, in<br />
tegenstelling tot bijvoorbeeld vele en de meeste, het optreden van<br />
negatief <strong>polaire</strong> <strong>uitdrukkingen</strong> kunnen uitlokken 4) .<br />
(17)<br />
a. Alle kerkgangers die ook maar iets gezien hadden<br />
getuigden.<br />
b. *Vele kerkgangers die ook maar iets gezien hadden<br />
getuigden.<br />
c. *De meeste nonnen die ook maar iets gezien hadden<br />
getuigden.<br />
Evenzo ontmoeten we negatief <strong>polaire</strong> <strong>uitdrukkingen</strong> in<br />
vrije relatieve zinnen die door het universeel te interpreteren wie<br />
worden ingeleid, getuige de voorbeeldzin (18).<br />
(18)<br />
Wie ook maar één misstap begaat wacht eeuwige<br />
verdoemenis.<br />
Dergelijke zinnen lijken een vereenzelviging van het<br />
begrip regerend element met het begrip negatief element in de<br />
weg te staan, aangezien het geenszins duidelijk is waarom<br />
<strong>uitdrukkingen</strong> als alle en het universeel te interpreteren wie wèl<br />
tot de negatieve elementen moeten worden gerekend, maar<br />
<strong>uitdrukkingen</strong> als vele en de meeste niet.<br />
http://www.dbnl.nl/tekst/zwar007nega01/zwar007nega01_001.htm<br />
6 of 104 31-3-2005 8:22