een politiek proces in de romeinse oudheid (catilina) - Tresoar
een politiek proces in de romeinse oudheid (catilina) - Tresoar
een politiek proces in de romeinse oudheid (catilina) - Tresoar
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
113<br />
4. Catil<strong>in</strong>a had door naar het legertje <strong>in</strong> Etrurië te gaan <strong>een</strong> bewijs gegeven van<br />
zijn relatie met Manlius en zichzelf openlijk tot staatsvijand verklaard.<br />
De <strong>in</strong>competentie van Lentulus c.s. blijkt al da<strong>de</strong>lijk uit hun contacten en<br />
afspraken met <strong>de</strong> gezanten van <strong>de</strong> Gallische stam <strong>de</strong>ze Allobrogen, die tussen<br />
<strong>de</strong> Rhóne en <strong>de</strong> Isère woon<strong>de</strong>n. Dezen waren naar Rome gestuurd om over<br />
bepaal<strong>de</strong> misstan<strong>de</strong>n <strong>in</strong> het Rome<strong>in</strong>se bestuur te klagen. Met hen zocht één<br />
van <strong>de</strong> samenzweer<strong>de</strong>rs contact. Er volg<strong>de</strong> <strong>een</strong> twee<strong>de</strong> contact. De samenzweer<strong>de</strong>rs<br />
waren te goed van vertrouwen, ze zei<strong>de</strong>n te veel, beloof<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />
gezanten gou<strong>de</strong>n bergen, als zij hun zij<strong>de</strong> kozen en <strong>de</strong>zen g<strong>in</strong>gen aanvankelijk<br />
overstag. Maar toen ze er nog <strong>een</strong>s ver<strong>de</strong>r over nadachten, leek het hun toch<br />
verstandiger eerst hun patronus, <strong>de</strong> man die hun belangen <strong>in</strong> Rome behartig<strong>de</strong>,<br />
te raadplegen, en <strong>de</strong>ze vertel<strong>de</strong> alles aan Cicero! Cicero gaf opdracht het<br />
spelletje ver<strong>de</strong>r mee te spelen en zo keer<strong>de</strong>n <strong>de</strong> gezanten naar huis terug,<br />
vergezeld door enkele samenzweer<strong>de</strong>rs, met allerlei voor <strong>de</strong> Catil<strong>in</strong>arische<br />
beweg<strong>in</strong>g bezwaren<strong>de</strong> documenten. Zij wer<strong>de</strong>n gearresteerd en Cicero had nu<br />
<strong>de</strong> onweerlegbare bewijzen van <strong>de</strong> samenzwer<strong>in</strong>g <strong>in</strong> han<strong>de</strong>n. Ver<strong>de</strong>re arrestaties<br />
volg<strong>de</strong>n. Cicero lichtte terstond <strong>de</strong> senaat <strong>in</strong> en hield daarna <strong>een</strong> triumpheren<strong>de</strong><br />
re<strong>de</strong>voer<strong>in</strong>g <strong>in</strong> <strong>de</strong> volksverga<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g (<strong>de</strong>r<strong>de</strong> Catil<strong>in</strong>arische re<strong>de</strong>voer<strong>in</strong>g)<br />
om <strong>de</strong>ze ‘e<strong>in</strong>zuschüchtern’. Men be<strong>de</strong>nke ook hier weer, dat an<strong>de</strong>re<br />
communicatiemid<strong>de</strong>len niet of nauwelijks beston<strong>de</strong>n.<br />
Twee dagen later vond we<strong>de</strong>rom <strong>een</strong> senaatsverga<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g plaats met het doel<br />
<strong>de</strong> <strong>politiek</strong>e <strong>de</strong>l<strong>in</strong>quenten te berechten (vier<strong>de</strong> Catil<strong>in</strong>arische re<strong>de</strong>voer<strong>in</strong>g). En<br />
nu zijn wij bij het <strong>politiek</strong>e <strong>proces</strong> aangeland.<br />
Wanneer wij <strong>de</strong> vier<strong>de</strong> Catil<strong>in</strong>arische re<strong>de</strong>voer<strong>in</strong>g lezen, dan rijst al da<strong>de</strong>lijk<br />
<strong>een</strong> vraag op: Was <strong>de</strong> senaat hier tot het vellen van <strong>een</strong> vonnis bevoegd?<br />
Immers s<strong>in</strong>d 149 waren er <strong>in</strong> Rome rechtbanken, quaestiones perpetuae<br />
geheten, waarvan <strong>de</strong> le<strong>de</strong>n voor <strong>de</strong> helft uit <strong>de</strong> senatorenstand en voor <strong>de</strong><br />
helft uit <strong>de</strong> rid<strong>de</strong>rstand beston<strong>de</strong>n. De voorzitters waren praetoren, <strong>de</strong> rechters<br />
waren uit <strong>een</strong> speciale lijst van daarvoor <strong>in</strong> aanmerk<strong>in</strong>g komen<strong>de</strong> personen<br />
door het lot gekozen. Deze quaestiones perpetuae berechtten afpers<strong>in</strong>gen<br />
<strong>in</strong> <strong>de</strong> prov<strong>in</strong>cies, hoogverraad, verduister<strong>in</strong>g van staatsgeld, moord, geweldpleg<strong>in</strong>g,<br />
brandsticht<strong>in</strong>g, <strong>politiek</strong>e verenig<strong>in</strong>g.<br />
Voor genoem<strong>de</strong> misdrijven had <strong>de</strong> dictator Sulla <strong>in</strong> 81 <strong>de</strong> doodstraf voor<br />
le<strong>de</strong>n van aanzienlijke families afgeschaft. Ball<strong>in</strong>gschap was voor hen <strong>de</strong><br />
zwaarste straf. In bepaal<strong>de</strong> gevallen was voor mensen uit <strong>de</strong> lagere kr<strong>in</strong>gen <strong>een</strong><br />
doodvonnis wèl mogelijk, maar dan kon<strong>de</strong>n <strong>de</strong> veroor<strong>de</strong>el<strong>de</strong>n bij <strong>de</strong> volksverga<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g<br />
<strong>in</strong> beroep gaan.<br />
De senaat bezat, streng genomen, g<strong>een</strong> rechtsmacht over burgers. Wèl kon hij<br />
maatregelen nemen om <strong>de</strong> <strong>in</strong>structie van sommige buitengewoon ernstige<br />
misda<strong>de</strong>n te vergemakkelijken. De senaat oefen<strong>de</strong> all<strong>een</strong> <strong>in</strong> oorlogstijd soms<br />
<strong>de</strong> jurisdictie uit.<br />
Dus eigenlijk had déze zaak niet door <strong>de</strong> senaat, maar door <strong>een</strong> quaestio<br />
perpetua behan<strong>de</strong>ld moeten wor<strong>de</strong>n.