een politiek proces in de romeinse oudheid (catilina) - Tresoar
een politiek proces in de romeinse oudheid (catilina) - Tresoar
een politiek proces in de romeinse oudheid (catilina) - Tresoar
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
131<br />
Het resultaat van Gregorius’ exploraties is vaak verbaz<strong>in</strong>gwekkend. Beschrijv<strong>in</strong>gen<br />
van monumenten: <strong>de</strong> thermen van Diocletianus, het Pantheon, <strong>de</strong> zuil<br />
van Traianus, het Colosseum, zijn vaak <strong>in</strong> on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len juist en treffend, maar<br />
wor<strong>de</strong>n van tijd tot tijd met zo fantastische uitweid<strong>in</strong>gen opgesierd dat men<br />
moeite heeft te geloven <strong>in</strong> Gregorius’ verzeker<strong>in</strong>g dat hij het allemaal met<br />
eigen ogen gezien heeft. Wie het charmante beeld van <strong>de</strong> Doornuittrekker<br />
kent en het <strong>in</strong> het Thermenmuseum aandachtig bekeken heeft, zal verbaasd<br />
staan over het predicaat ridiculosus en <strong>de</strong> naam Priapus die dit beeld van<br />
Gregorius krijgt, en nog meer over <strong>de</strong> argumentatie die hiervoor wordt<br />
aangevoerd, namelijk dat <strong>de</strong> toeschouwer die ‘opkijkt om na te gaan wat hij<br />
uitvoert, <strong>een</strong> mannelijkheid van won<strong>de</strong>rbare grootte zal ontwaren’ (quid agat<br />
exploraturus suspexerit, mire magnitud<strong>in</strong>is virilia vi<strong>de</strong>bit). Zag Gregorius<br />
an<strong>de</strong>re d<strong>in</strong>gen dan wij <strong>in</strong> hetzelf<strong>de</strong> object? Is hij wellicht voer voor Van <strong>de</strong>n<br />
Bergs metabletische visioenen? Het lijkt er wel op. De oploss<strong>in</strong>g is evenwel<br />
<strong>een</strong>voudiger. Het beeld stond op <strong>een</strong> zeer hoge zuil, waardoor allerlei fantasieën<br />
mogelijk wer<strong>de</strong>n. Wij moeten vaststellen - en zou<strong>de</strong>n dat met vele<br />
voorbeel<strong>de</strong>n kunnen illustreren - dat F. Schnei<strong>de</strong>r (Rom und Romgedanke im<br />
Mittelalter, 177) gelijk heeft als hij opmerkt: ‘Se<strong>in</strong>e Ergebnisse s<strong>in</strong>d durchaus<br />
wertlos. Nur die Tatsachen die er als Unterlagen se<strong>in</strong>er Id<strong>een</strong> überliefert, s<strong>in</strong>d<br />
von Wert und zwar von allerhöchsten.’ Naar <strong>de</strong> antieke ‘Grundlagen’ van één van<br />
Gregorius’ berichten heb ik <strong>een</strong> on<strong>de</strong>rzoek <strong>in</strong>gesteld, waarvan het resultaat is<br />
verschenen <strong>in</strong> Talanta 4, 1972. 10 Wanneer ik <strong>in</strong> het volgen<strong>de</strong> <strong>een</strong> an<strong>de</strong>re<br />
episo<strong>de</strong> van Gregorius’ reisbericht op antieke elementen poog terug te voeren,<br />
(meer dan <strong>een</strong> mogelijkheid ver<strong>de</strong>dig ik niet) is <strong>de</strong> re<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> publicatie<br />
primair om <strong>de</strong> lezer te laten kennismaken met <strong>een</strong> opmerkelijke representant<br />
van <strong>een</strong> M.E. genre: <strong>de</strong> Rome-gids, en hem wellicht er toe te brengen<br />
Gregorius - die <strong>een</strong> zeer <strong>een</strong>voudig latijn schrijft - zelf <strong>een</strong>s ter hand te nemen.<br />
Allereerst volgt hier <strong>de</strong> beschrijv<strong>in</strong>g van <strong>een</strong> beeldgroep die Gregorius <strong>in</strong> Rome<br />
zag en wel - zoals uit <strong>de</strong> beschrijv<strong>in</strong>g blijkt - met eigen ogen, groot van<br />
verwon<strong>de</strong>r<strong>in</strong>g (c. 4 tot r 81):<br />
Aliud signum eneum est ante palatium<br />
domni pape, equus ve<strong>de</strong>licet <strong>in</strong>mensus et<br />
sessor eius. Quem peregr<strong>in</strong>i Theo<strong>de</strong>ricum,<br />
populus vero Romanus Constant<strong>in</strong>um<br />
dicunt, at card<strong>in</strong>ales et clerici Romane<br />
curie seu Marcum seu Qu<strong>in</strong>tum Quir<strong>in</strong>um<br />
appellant. Hoc autem memoriale mira arte<br />
perfectum super quatuor columnas ereas<br />
antiquitus ante aram Iovis <strong>in</strong> Capitolio<br />
stabat, set beatus Gregorius equitem et<br />
equum suum <strong>de</strong>iecit et quatuor columpnas<br />
prefatas <strong>in</strong> ecclesia beati Iohannis<br />
Lateranenis posuit. Romani vero equitem<br />
cum equo ante palatium domni pape<br />
posuerunt. Eratque equus et eques et<br />
Een an<strong>de</strong>r bronzen beeld staat voor het<br />
paleis van <strong>de</strong> paus, namelijk <strong>een</strong> enorm<br />
paard en zijn berij<strong>de</strong>r. De vreem<strong>de</strong>l<strong>in</strong>gen<br />
(of: pelgrims) noemen hem Theo<strong>de</strong>ric, het<br />
volk van Rome daarentegen Constant<strong>in</strong>us,<br />
maar <strong>de</strong> kerkelijke hoogwaardigheidsbekle<strong>de</strong>rs<br />
behoren<strong>de</strong> tot <strong>de</strong> Rome<strong>in</strong>se curie<br />
noemen hem òf Marcus òf Qu<strong>in</strong>tus<br />
Quir<strong>in</strong>us. Dit won<strong>de</strong>rlijk kunstige ge<strong>de</strong>nkteken<br />
stond vanouds op vier bronzen<br />
zuilen voor het altaar van Iuppiter op het<br />
Capitolium, maar <strong>de</strong> heilige Gregorius<br />
heeft ruiter en paard van hun voetstuk<br />
geworpen en <strong>de</strong> vier voornoem<strong>de</strong> zuilen <strong>in</strong><br />
<strong>de</strong> kerk van <strong>de</strong> heilige Jan van Lateranenen