Over het samenwerken van huisartsen en bedrijfsartsen - DSpace at ...
Over het samenwerken van huisartsen en bedrijfsartsen - DSpace at ...
Over het samenwerken van huisartsen en bedrijfsartsen - DSpace at ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
‘EEN VERTROUWENSKWESTIE?’<br />
<strong>Over</strong> <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Noks Nauta
© Copyright 2004 A.P. Nauta<br />
ISBN 90-77595-53-8<br />
Behoud<strong>en</strong>s uitzondering door de wet gesteld mag zonder schriftelijke toestemming<br />
<strong>van</strong> de rechthebb<strong>en</strong>de(n) op <strong>het</strong> Auteursrecht, c.q. de uitgeefster <strong>van</strong> deze uitgave,<br />
door de rechthebb<strong>en</strong>de(n) gemachtigd nam<strong>en</strong>s hem /haar / h<strong>en</strong> op te tred<strong>en</strong>, niets<br />
uit deze uitgave word<strong>en</strong> verveelvoudigd <strong>en</strong> / of op<strong>en</strong>baar gemaakt door middel <strong>van</strong><br />
druk, fotokopie, microfilm of anderszins, <strong>het</strong>ge<strong>en</strong> ook <strong>van</strong> toepassing is op de gehele<br />
of gedeeltelijke bewerking.<br />
All rights reserved. No part of this public<strong>at</strong>ion may be reproduced, stored in a retrieval<br />
system, or transmitted in any form by any means, electronic, mechanical, photocopying,<br />
recording, or otherwise, without the writt<strong>en</strong> permission of the publisher.<br />
Omslag: Rosemarijn <strong>van</strong> Limburg Stirum, Delft<br />
Lay-out <strong>en</strong> druk: Optima Grafische Vormgeving, Rotterdam.
‘E<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong>skwestie?’<br />
<strong>Over</strong> <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Proefschrift<br />
ter verkrijging <strong>van</strong> de graad <strong>van</strong> doctor<br />
aan de Op<strong>en</strong> Universiteit Nederland<br />
op gezag <strong>van</strong> de rector magnificus<br />
prof. dr. ir. F. Mulder<br />
t<strong>en</strong> overstaan <strong>van</strong> e<strong>en</strong> door <strong>het</strong><br />
College voor promoties ingestelde commissie<br />
in <strong>het</strong> op<strong>en</strong>baar te verdedig<strong>en</strong><br />
op vrijdag 9 juli 2004 te Heerl<strong>en</strong> om 14.00 uur precies<br />
door:<br />
Arnolda Petra Nauta<br />
gebor<strong>en</strong> te Amsterdam op 9 december 1947
Promotiecommissie<br />
Promotor: Prof. dr. J. von Grumbkow, Op<strong>en</strong> Universiteit Nederland<br />
<strong>Over</strong>ige led<strong>en</strong>: Prof. dr. M. C. E. <strong>van</strong> Dam-Mieras, Op<strong>en</strong> Universiteit Nederland<br />
Prof. dr. F. J. H. <strong>van</strong> Dijk, Universiteit <strong>van</strong> Amsterdam<br />
Prof. dr. J. W. Groothoff, Rijksuniversiteit Groning<strong>en</strong><br />
Prof. dr. R. W. J. V. <strong>van</strong> Hezewijk, Op<strong>en</strong> Universiteit Nederland<br />
Dr. J. E. M. M. Syroit, Op<strong>en</strong> Universiteit Nederland<br />
De productie <strong>van</strong> dit proefschrift is mede mogelijk gemaakt door e<strong>en</strong> bijdrage <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> Nederlands K<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum Arbeid <strong>en</strong> Klacht<strong>en</strong> Bewegingsappara<strong>at</strong>, Erasmus MC,<br />
Rotterdam
Inhoud<br />
1 Inleiding <strong>en</strong> probleemstelling<br />
1.1 Inleiding<br />
1.2 Probleemstelling<br />
2 Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
2.1 Scheiding tuss<strong>en</strong> behandeling <strong>en</strong> controle<br />
2.2 Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> (k<strong>en</strong>nis del<strong>en</strong>) nader bekek<strong>en</strong><br />
2.2.1 Het begrip ‘<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’<br />
2.2.2 Doel (effect<strong>en</strong>) <strong>van</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong><br />
2.2.3 Knelpunt<strong>en</strong> bij <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong><br />
2.2.4 Sociaal-psychologische knelpunt<strong>en</strong>: eerste introductie<br />
2.3 Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> als led<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderscheid<strong>en</strong> groep<strong>en</strong><br />
(professies)<br />
2.3.1 Groep, professie, professionalisering<br />
2.3.2 Huisarts<strong>en</strong> als professie<br />
2.3.3 Bedrijfsarts<strong>en</strong> als professie<br />
2.3.4 Vergelijking <strong>van</strong> de twee professies<br />
3 Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong><br />
3.1 Inleiding<br />
3.2 Social Id<strong>en</strong>tity Theory (SIT)<br />
3.2.1 De theorie<br />
3.2.2 Rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
3.2.3 Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
3.2 4 Verantwoordelijkheid<br />
3.2.5 Afhankelijkheid<br />
3.3 Vertrouw<strong>en</strong><br />
3.3.1 Definitie <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />
3.3.2 Dynamiek <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong>: <strong>van</strong> knowledge based naar id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion<br />
based trust<br />
3.3.3 Vertrouw<strong>en</strong> bij <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in de gezondheidszorg<br />
3.4 Contactfrequ<strong>en</strong>tie<br />
3.4.1 De ‘contacthypothese’<br />
3.4.2 Frequ<strong>en</strong>tie <strong>van</strong> contact<br />
3.5 Belemmering<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact<br />
3.6 <strong>Over</strong>zicht <strong>van</strong> hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong><br />
11<br />
13<br />
15<br />
17<br />
19<br />
20<br />
20<br />
21<br />
24<br />
31<br />
35<br />
35<br />
37<br />
38<br />
40<br />
45<br />
47<br />
48<br />
48<br />
49<br />
51<br />
53<br />
55<br />
57<br />
57<br />
59<br />
61<br />
64<br />
64<br />
64<br />
67<br />
68
4 Method<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek<br />
4.1 Onderzoek 1: Transversaal onderzoek naar sociaal-psychologische factor<strong>en</strong><br />
4.1.1 K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoeksgroep<br />
4.1.2 Meetinstrum<strong>en</strong>t<br />
4.1.3 Procedure<br />
4.1.4 Repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>iviteit<br />
4.1.5 Validiteit <strong>en</strong> betrouwbaarheid<br />
4.1.6 D<strong>at</strong>a-analyse<br />
4.2 Onderzoek 2: Casestudy rond de cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> bij Sociaal<br />
Medische Begeleiding’<br />
4.2.1 K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de cases<br />
4.2.2 Instrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
4.2.3 Procedure<br />
4.2.4 Repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>iviteit<br />
4.2.5 Validiteit <strong>en</strong> betrouwbaarheid<br />
4.2.6 D<strong>at</strong>a-analyse<br />
4.3 Onderzoek 3: Landelijk transversaal onderzoek <strong>en</strong> follow-up regionale<br />
project<strong>en</strong><br />
4.3.1 K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoeksgroep<br />
4.3.2 Meetinstrum<strong>en</strong>t<br />
4.3.3 Procedure<br />
4.3.4 Repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>iviteit<br />
4.3.5 Validiteit <strong>en</strong> betrouwbaarheid<br />
4.3.6 D<strong>at</strong>a-analyse<br />
5 Result<strong>at</strong><strong>en</strong><br />
5.1 Onderzoek 1<br />
5.1.1 <strong>Over</strong>zicht gemet<strong>en</strong> variabel<strong>en</strong> <strong>en</strong> correl<strong>at</strong>ies<br />
5.1.2 Toetsing hypothes<strong>en</strong><br />
5.1.2.1 Rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
5.1.2.2 Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
5.1.2.3 Verantwoordelijkheid<br />
5.1.2.4 Afhankelijkheid<br />
5.1.2.5 Vertrouw<strong>en</strong><br />
5.1.2.6 Contact<strong>en</strong><br />
5.1.2.7 Belemmering<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> contact<br />
5.1.3 Beantwoording explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong><br />
5.1.4 Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting result<strong>at</strong><strong>en</strong> onderzoek 1<br />
73<br />
75<br />
75<br />
76<br />
82<br />
83<br />
84<br />
85<br />
87<br />
87<br />
89<br />
92<br />
93<br />
94<br />
95<br />
95<br />
95<br />
96<br />
98<br />
99<br />
99<br />
99<br />
101<br />
103<br />
103<br />
103<br />
104<br />
105<br />
105<br />
106<br />
107<br />
108<br />
110<br />
113<br />
115
5.2 Onderzoek 2<br />
5.2.1 <strong>Over</strong>zicht gemet<strong>en</strong> variabel<strong>en</strong> <strong>en</strong> correl<strong>at</strong>ies<br />
5.2.2 Beantwoording explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong><br />
5.2.3 Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting result<strong>at</strong><strong>en</strong> onderzoek 2<br />
5.3 Onderzoek 3<br />
5.3.1 <strong>Over</strong>zicht gemet<strong>en</strong> variabel<strong>en</strong> <strong>en</strong> correl<strong>at</strong>ies<br />
5.3.2 Toetsing hypothes<strong>en</strong><br />
5.3.2.1 Rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
5.3.2.2 Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
5.3.2.3 Verantwoordelijkheid<br />
5.3.2.4 Afhankelijkheid<br />
5.3.2.5 Vertrouw<strong>en</strong><br />
5.3.2.6 Contact<strong>en</strong><br />
5.3.2.7 Belemmering<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> contact<br />
5.3.3 Beantwoording explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong><br />
5.3.4 Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting result<strong>at</strong><strong>en</strong> onderzoek 3<br />
5.4 Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting result<strong>at</strong><strong>en</strong> onderzoek 1 t/m 3<br />
6 Discussie<br />
6.1 Theorie<br />
6.2 Result<strong>at</strong><strong>en</strong><br />
6.2.1 Rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
6.2.2 Verantwoordelijkheid <strong>en</strong> afhankelijkheid<br />
6.2.3 Vertrouw<strong>en</strong><br />
6.2.4 Contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> initi<strong>at</strong>ief<br />
6.2.5 Belemmering<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> contact<br />
6.2.6 Waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong><br />
6.3 Beperking<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> onderzoek<br />
6.3.1 Onderzoek 1<br />
6.3.2 Onderzoek 2<br />
6.3.3 Onderzoek 3<br />
6.4 Implic<strong>at</strong>ies<br />
6.4.1 Theoretische implic<strong>at</strong>ies<br />
6.4.2 Praktische implic<strong>at</strong>ies<br />
6.4.3 Implic<strong>at</strong>ies voor vervolgonderzoek<br />
117<br />
117<br />
117<br />
127<br />
129<br />
129<br />
129<br />
129<br />
130<br />
131<br />
131<br />
132<br />
133<br />
135<br />
136<br />
138<br />
139<br />
143<br />
145<br />
145<br />
146<br />
149<br />
151<br />
154<br />
157<br />
158<br />
159<br />
159<br />
161<br />
162<br />
163<br />
163<br />
164<br />
166
Liter<strong>at</strong>uurlijst<br />
Summary<br />
Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting<br />
Bijlag<strong>en</strong><br />
I Vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> <strong>en</strong> tabell<strong>en</strong> bij onderzoek 1<br />
Ia Vrag<strong>en</strong>lijst voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
Ib Vrag<strong>en</strong>lijst voor bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Ic <strong>Over</strong>zicht variabel<strong>en</strong><br />
Id Correl<strong>at</strong>ietabel<br />
II Vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong>, itemlijst interview <strong>en</strong> tabell<strong>en</strong> bij onderzoek 2<br />
IIa Vrag<strong>en</strong>lijst haio’s<br />
IIb Vrag<strong>en</strong>lijst baio’s<br />
IIc Itemlijst interviews<br />
IId <strong>Over</strong>zicht variabel<strong>en</strong><br />
IIe Correl<strong>at</strong>ietabel<br />
III Vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> tabell<strong>en</strong> bij onderzoek 3<br />
IIIa Vrag<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
IIIb Vrag<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
IIIc <strong>Over</strong>zicht variabel<strong>en</strong><br />
IIId Correl<strong>at</strong>ietabel beginmeting<br />
IV Beschrijving cursus Ler<strong>en</strong> Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> bij Sociaal Medische Begeleiding<br />
V Beschrijving regionale project<strong>en</strong><br />
VI Bijlag<strong>en</strong> bij hoofdstuk 5<br />
VIa Tabell<strong>en</strong><br />
VIb Figur<strong>en</strong><br />
Dankwoord<br />
Lijst <strong>van</strong> eig<strong>en</strong> public<strong>at</strong>ies <strong>en</strong> pres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ies in rel<strong>at</strong>ie tot <strong>het</strong> thema<br />
<strong>van</strong> dit proefschrift<br />
- Artikel<strong>en</strong><br />
- Boek<br />
- Congrespapers<br />
- Onderwijsm<strong>at</strong>eriaal<br />
- Rapport<strong>en</strong><br />
Curriculum Vitae<br />
169<br />
183<br />
195<br />
207<br />
209<br />
219<br />
229<br />
232<br />
233<br />
238<br />
243<br />
246<br />
249<br />
250<br />
257<br />
263<br />
265<br />
266<br />
270<br />
271<br />
285<br />
293<br />
297<br />
301
1 Inleiding <strong>en</strong> probleemstelling
1.1 Inleiding<br />
Inleiding <strong>en</strong> probleemstelling 13<br />
In de gezondheidszorg werk<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> uit verschill<strong>en</strong>de professies dagelijks sam<strong>en</strong> rondom<br />
e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt. Dit is <strong>het</strong> geval in ziek<strong>en</strong>huiz<strong>en</strong> <strong>en</strong> verpleeghuiz<strong>en</strong>, maar tev<strong>en</strong>s in de revalida-<br />
tieg<strong>en</strong>eeskunde, in de zorg voor chronisch ziek<strong>en</strong> <strong>en</strong> in de ouder<strong>en</strong>zorg (Oeseburg, 2000;<br />
Schols, 2000). Er wordt gesprok<strong>en</strong> <strong>van</strong> ‘integrale zorg’, <strong>van</strong> ‘zorgcontinuüm’ of ‘zorgket<strong>en</strong>s’<br />
(o.a. Commissie Modernisering Cur<strong>at</strong>ieve Zorg, 1994; Crul, 2000a; Van der Lind<strong>en</strong>, 2000).<br />
Niet alle<strong>en</strong> ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> om <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> op de werkplek; ook netwerk<strong>en</strong> in de gezondheids-<br />
zorg kom<strong>en</strong> steeds meer <strong>van</strong> de grond (Peters, 2001; Vahedi Nikbakht, Van der Rijt, Visser,<br />
T<strong>en</strong> Voorde & Pruyn, 2002; West, Barron, Dowsett & Newton, 1999). M<strong>en</strong> neemt aan d<strong>at</strong><br />
de p<strong>at</strong>iënt ba<strong>at</strong> heeft bij continuïteit <strong>van</strong> zorg. Van <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in de gezondheidszorg<br />
word<strong>en</strong> alle<strong>en</strong> positieve effect<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong>, ge<strong>en</strong> neg<strong>at</strong>ieve (Sulli<strong>van</strong>, 1998).<br />
Veel intern<strong>at</strong>ionale liter<strong>at</strong>uur over <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in de gezondheidszorg komt uit de<br />
verpleegkunde (bijv. Baggs, Ryan, Phelps, Richeson & Johnson, 1992; Barr, 1997) <strong>en</strong> uit<br />
de eerste lijn (Hornby & Atkins, 2000). Er is ook aandacht voor <strong>het</strong> interprofessioneel<br />
opleid<strong>en</strong> (Miller, Freeman & Ross, 2001).<br />
Aan <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> tuss<strong>en</strong> de werk<strong>en</strong>d<strong>en</strong> in de gezondheidszorg wordt veel aandacht<br />
besteed. In de tachtiger jar<strong>en</strong> <strong>van</strong> de 20e eeuw ging <strong>het</strong> in Nederland vooral om<br />
de sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> eerste <strong>en</strong> tweede lijn (huisarts <strong>en</strong> specialist of ziek<strong>en</strong>huis) (o.a.<br />
de Greve, 1983). Schols (2000) onderzocht de sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> verpleeg<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Ook in de zorg voor m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met kanker is transmurale sam<strong>en</strong>werking sinds<br />
<strong>en</strong>ige tijd e<strong>en</strong> onderwerp waarnaar onderzoek wordt gedaan <strong>en</strong> waar verbeterproject<strong>en</strong><br />
zijn opgezet (Pruyn, 2002; Vahedi Nikbakht et al., 2002).<br />
Het ministerie <strong>van</strong> VWS heeft rec<strong>en</strong>t ideeën ontwikkeld over de ket<strong>en</strong>zorg in de Nederlandse<br />
cur<strong>at</strong>ieve gezondheidszorg; m<strong>en</strong> d<strong>en</strong>kt aan s<strong>at</strong>elliet<strong>en</strong> rond ziek<strong>en</strong>huiz<strong>en</strong>, waar<br />
ook de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>zorg e<strong>en</strong> pla<strong>at</strong>s krijgt (Crul, 2000a). In hoeverre deze opzet ook de<br />
sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> de disciplines zal verbeter<strong>en</strong> is nog niet te zegg<strong>en</strong>.<br />
In Nederland is reeds in 1888 door de (K)NMG beslot<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> scheiding tuss<strong>en</strong> arts<strong>en</strong> voor<br />
behandeling <strong>en</strong> arts<strong>en</strong> voor controle (Vernooy, 2001). Bij één werknemer mocht<strong>en</strong> de twee<br />
tak<strong>en</strong> dus niet door dezelfde arts word<strong>en</strong> vervuld om belang<strong>en</strong>verstr<strong>en</strong>geling te voorkom<strong>en</strong>.<br />
Vanaf die tijd heeft e<strong>en</strong> zieke werknemer dus te mak<strong>en</strong> met twee arts<strong>en</strong>: de huisarts <strong>en</strong> de<br />
bedrijfsarts. Er war<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele uitzondering<strong>en</strong>: bij Philips Medische Di<strong>en</strong>st verrichtt<strong>en</strong> de<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> ook behandel<strong>en</strong>de tak<strong>en</strong> <strong>en</strong> bij Def<strong>en</strong>sie was er e<strong>en</strong> gecombineerde taak. Bij<br />
beide instanties is dit inmiddels niet meer <strong>het</strong> geval.
Hoofdstuk 1<br />
14<br />
Huisarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> ook nu nog in hun taakomschrijving staan d<strong>at</strong> zij werkherv<strong>at</strong>tingadvie-<br />
z<strong>en</strong> mog<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> (LHV, 1987). Dit is verwarr<strong>en</strong>d voor arts<strong>en</strong> <strong>en</strong> voor p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>-werknemers<br />
(Groothoff, 1981).<br />
Sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> bij werknemers met arbeidsrele<strong>van</strong>te<br />
aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> is al lange tijd e<strong>en</strong> onderwerp d<strong>at</strong> onder de aandacht is <strong>en</strong> d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> continu<br />
proces <strong>van</strong> verbetering met zich meebr<strong>en</strong>gt. De la<strong>at</strong>ste jar<strong>en</strong> lijkt de belangstelling voor<br />
sam<strong>en</strong>werking echter in e<strong>en</strong> stroomversnelling te zijn gekom<strong>en</strong>. In de discussie hierover<br />
zijn er diverse factor<strong>en</strong> b<strong>en</strong>oemd <strong>en</strong> besprok<strong>en</strong> (Buijs, 2001a, 2001b, 2001c). In para-<br />
graaf 2.1.3.1 sta<strong>at</strong> e<strong>en</strong> uitgebreide bespreking <strong>van</strong> de historie. De beroepsver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> (LHV <strong>en</strong> NVAB) slot<strong>en</strong> daarom in 1997 e<strong>en</strong> conv<strong>en</strong>ant<br />
om deze sam<strong>en</strong>werking te verbeter<strong>en</strong> (LHV & NVAB, 1997) <strong>en</strong> steld<strong>en</strong> e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke<br />
visie op (LHV & NVAB, 1998). Uit onderzoek is geblek<strong>en</strong> d<strong>at</strong> beide beroepsgroep<strong>en</strong> wel<br />
will<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>, maar d<strong>at</strong> er vele belemmering<strong>en</strong> zijn die daarvoor overwonn<strong>en</strong><br />
moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> (Van Amstel & Buijs, 1997; H<strong>en</strong>to & Kaaij, 2000).<br />
Er wordt gedacht d<strong>at</strong> betere sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> sociale zekerheid <strong>en</strong> zorg ziektever-<br />
zuim kan terugdring<strong>en</strong> (Ministerie <strong>van</strong> Sociale Zak<strong>en</strong> <strong>en</strong> Werkgeleg<strong>en</strong>heid, 2003). De<br />
overheid stelt daarom sinds 1999 subsidie beschikbaar voor diverse activiteit<strong>en</strong> om <strong>het</strong><br />
<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> te bevorder<strong>en</strong>, zoals voor onderwijs in de<br />
beroepsopleiding<strong>en</strong>, voor nascholing, <strong>en</strong> voor regionale project<strong>en</strong> (Van Weersch, 1999).<br />
E<strong>en</strong> overzicht sta<strong>at</strong> in paragraaf 2.2.3. Dit proefschrift bev<strong>at</strong> onder andere e<strong>en</strong> evalu<strong>at</strong>ie<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> cursus in de beroepsopleiding<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> deel<br />
<strong>van</strong> de effectevalu<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de regionale project<strong>en</strong> in 2003 (met betrekking tot sociaalpsychologische<br />
factor<strong>en</strong>).<br />
Het <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> huisarts <strong>en</strong> bedrijfsarts betreft ad hoc <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>. Het ga<strong>at</strong> om<br />
(meestal telefonisch) overleg of <strong>het</strong> vrag<strong>en</strong> <strong>van</strong> inlichting<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt. Het ga<strong>at</strong> niet<br />
om <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in e<strong>en</strong> team of op e<strong>en</strong> afdeling. Daarom kan niet zonder meer gebruik<br />
gemaakt word<strong>en</strong> <strong>van</strong> ervaring<strong>en</strong> <strong>en</strong> theorieën met betrekking tot <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in multidisciplinaire<br />
teams in de gezondheidszorg (zoals bijv. Miller et al., 2001). Eig<strong>en</strong>lijk ga<strong>at</strong><br />
<strong>het</strong> bij <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> concreet om <strong>het</strong> uitwissel<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
k<strong>en</strong>nis over hun p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>. Professionals zijn dieg<strong>en</strong><strong>en</strong> die k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong> bezitt<strong>en</strong><br />
om ander<strong>en</strong> <strong>van</strong> di<strong>en</strong>st te zijn (Cruess, Cruess & Johnston, 2000). Anderzijds zijn k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong><br />
vaardighed<strong>en</strong> <strong>van</strong> professionals niet zomaar toegankelijk voor ander<strong>en</strong> <strong>en</strong> dit gegev<strong>en</strong> is<br />
e<strong>en</strong> rechtvaardiging voor hun autonomie (Cruess et al.). Weggeman stelt daarbij d<strong>at</strong> professionals<br />
individualistisch zijn ingesteld (Weggeman, 2001, p. 75). Dit belemmert de motiv<strong>at</strong>ie<br />
om k<strong>en</strong>nis te del<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> karakteristiek <strong>van</strong> professionals is ook d<strong>at</strong> zij zich id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> met hun beroepsgroep<br />
(Weggeman, p. 75) <strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij door hun behoefte aan vrijheid <strong>en</strong> autonomie moeilijk<br />
<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> (Weggeman, p. 80). Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> zou bedreig<strong>en</strong>d zijn voor hun au-
Inleiding <strong>en</strong> probleemstelling 15<br />
tonomie (Weggeman, p. 91). Aangezi<strong>en</strong> k<strong>en</strong>nis ook macht betek<strong>en</strong>t, kan <strong>het</strong> del<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
k<strong>en</strong>nis de positie <strong>van</strong> betrokk<strong>en</strong>e verzwakk<strong>en</strong>. Hoe dichter de vakgebied<strong>en</strong> bij elkaar<br />
ligg<strong>en</strong>, des te groter <strong>het</strong> probleem bij de sam<strong>en</strong>werking (Weggeman, p. 111).<br />
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zijn op te v<strong>at</strong>t<strong>en</strong> als professionals, die hun id<strong>en</strong>titeit ont-<br />
l<strong>en</strong><strong>en</strong> aan hun groepslidma<strong>at</strong>schap. Op basis daar<strong>van</strong> kom<strong>en</strong> inzicht<strong>en</strong> uit de sociale<br />
psychologie (de wet<strong>en</strong>schap die zich onder meer bezighoudt met sociale invloed<strong>en</strong> op<br />
<strong>het</strong> individueel functioner<strong>en</strong>) in aanmerking om naar de sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> te gaan kijk<strong>en</strong>. Belangrijke factor<strong>en</strong> zijn, naast de id<strong>en</strong>titeit: de rel<strong>at</strong>ieve<br />
positie waarin m<strong>en</strong> de eig<strong>en</strong> groep ziet t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de ander, de verantwoorde-<br />
lijkheidsverdeling, de gevoel<strong>en</strong>s <strong>van</strong> afhankelijkheid <strong>en</strong> <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> in de<br />
verteg<strong>en</strong>woordiger <strong>van</strong> de andere groep heeft.<br />
Omd<strong>at</strong> ik zelf, <strong>van</strong>uit de professie <strong>van</strong> bedrijfsarts, e<strong>en</strong> aantal jar<strong>en</strong> werkzaam b<strong>en</strong> geweest<br />
bij e<strong>en</strong> huisartsopleiding, heb ik deze factor<strong>en</strong> in de praktijk waarg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> <strong>en</strong> gevoeld. Mijn<br />
onderzoek richt zich op <strong>het</strong> nader onderzoek<strong>en</strong> <strong>van</strong> deze factor<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> nagaan welke fac-<br />
tor<strong>en</strong> de kwaliteit <strong>van</strong> de (mom<strong>en</strong>teel niet-optimale) sam<strong>en</strong>werking (in de betek<strong>en</strong>is <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
del<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis over p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>) verklar<strong>en</strong>. Ik was <strong>en</strong> b<strong>en</strong> hier des te meer in geïnteresseerd<br />
omd<strong>at</strong> er in <strong>het</strong> verled<strong>en</strong> al diverse mal<strong>en</strong> poging<strong>en</strong> zijn gedaan om de sam<strong>en</strong>werking te<br />
verbeter<strong>en</strong> <strong>en</strong> deze poging<strong>en</strong> eig<strong>en</strong>lijk nooit veel hebb<strong>en</strong> opgeleverd. Hoe zou dit kom<strong>en</strong>?<br />
Dit proefschrift probeert, met behulp <strong>van</strong> onderzoek naar sociaal-psychologische variabel<strong>en</strong>,<br />
te verklar<strong>en</strong> waarom de sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> (in Nederland op<br />
<strong>het</strong> mom<strong>en</strong>t <strong>van</strong> dit onderzoek, d<strong>at</strong> wil zegg<strong>en</strong> in 1999) niet optimaal verloopt.<br />
Bij de huisartsopleiding te Rotterdam is in 2000 e<strong>en</strong> pilot uitgevoerd <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (landelijk<br />
te implem<strong>en</strong>ter<strong>en</strong>) cursus voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding om te ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>.<br />
Bij de opzet daar<strong>van</strong> is gebruik gemaakt <strong>van</strong> de reeds verworv<strong>en</strong> inzicht<strong>en</strong><br />
op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> sociaal-psychologische variabel<strong>en</strong>. Het is interessant na te gaan of de<br />
cursus inderdaad invloed heeft op deze variabel<strong>en</strong>.<br />
1.2 Probleemstelling<br />
De probleemstelling voor dit proefschrift is tweeledig <strong>en</strong> luidt:<br />
1 Welke sociaal-psychologische factor<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong> waarom de sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>, in de betek<strong>en</strong>is <strong>van</strong> <strong>het</strong> uitwissel<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis over p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>,<br />
niet optimaal verloopt?<br />
2 In welke m<strong>at</strong>e drag<strong>en</strong> cursuss<strong>en</strong> <strong>en</strong> project<strong>en</strong> (concreet: e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schappelijke cursus<br />
in de beroepsopleiding<strong>en</strong> voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>, <strong>en</strong> regionale activiteit<strong>en</strong>) bij<br />
aan verandering<strong>en</strong> in sociaal-psychologische factor<strong>en</strong>?
Hoofdstuk 1<br />
16<br />
Deze probleemstelling is nader uitgewerkt in e<strong>en</strong> aantal hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong>.<br />
Deze zull<strong>en</strong> word<strong>en</strong> getoetst <strong>en</strong> beantwoord door middel <strong>van</strong> 3 empirische onderzoek<strong>en</strong>.<br />
Onderzoek 1 is e<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>lijstonderzoek <strong>en</strong> is uitgevoerd in 1999 onder 338 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> 209 bedrijfsarts<strong>en</strong> in de regio zuidwest Nederland.<br />
Onderzoek 2 is e<strong>en</strong> casestudy uitgevoerd onder 34 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding <strong>en</strong> 20 bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
in opleiding die in 2000 in Rotterdam de cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> bij<br />
sociaal-medische begeleiding’ 1 volgd<strong>en</strong>. Zij kreg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> aantal vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> op diverse<br />
tijdstipp<strong>en</strong> voorgelegd om na te gaan welke verandering<strong>en</strong> er optrad<strong>en</strong>. Tev<strong>en</strong>s zijn<br />
interviews gehoud<strong>en</strong> onder twee <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> twee bedrijfsarts<strong>en</strong> die anderhalf jaar<br />
tevor<strong>en</strong> deze cursus volgd<strong>en</strong>. Hun antwoord<strong>en</strong> zijn gebruikt om e<strong>en</strong> aantal bevinding<strong>en</strong><br />
uit <strong>het</strong> vrag<strong>en</strong>lijstonderzoek te illustrer<strong>en</strong>.<br />
Beide onderzoek<strong>en</strong> vond<strong>en</strong> pla<strong>at</strong>s <strong>van</strong>uit de huisartsopleiding <strong>van</strong> de Erasmus Universiteit<br />
(thans Erasmus MC) te Rotterdam.<br />
Onderzoek 3 is e<strong>en</strong> deel <strong>van</strong> e<strong>en</strong> landelijk longitudinaal cohortonderzoek met twee<br />
meting<strong>en</strong> naar de effect<strong>en</strong> <strong>van</strong> regionale sam<strong>en</strong>werkingsproject<strong>en</strong>, d<strong>at</strong> in 2001 tot 2003<br />
is verricht in opdracht <strong>van</strong> ZonMw. Het betrof e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werkingsverband <strong>van</strong> TNO<br />
Arbeid, <strong>het</strong> Coronel Instituut te Amsterdam <strong>en</strong> <strong>het</strong> Nederlands K<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum Arbeid<br />
<strong>en</strong> Klacht<strong>en</strong> Bewegingsappara<strong>at</strong>. Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> uit regio’s waar activiteit<strong>en</strong><br />
2 werd<strong>en</strong> ondernom<strong>en</strong> om de sam<strong>en</strong>werking te verbeter<strong>en</strong>, hebb<strong>en</strong> voor <strong>en</strong> na de<br />
project<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> ingevuld. Gegev<strong>en</strong>s zijn verwerkt <strong>van</strong> 575 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> <strong>van</strong> 398<br />
bedrijfarts<strong>en</strong> zowel voor als na de project<strong>en</strong>. Dit onderzoek is <strong>en</strong>erzijds e<strong>en</strong> replic<strong>at</strong>ie<br />
<strong>van</strong> onderzoek 1 (transversale meting <strong>van</strong> sociaal-psychologische variabel<strong>en</strong>), anderzijds<br />
e<strong>en</strong> follow-up <strong>van</strong> project<strong>en</strong> (is er na project<strong>en</strong> om de sam<strong>en</strong>werking te verbeter<strong>en</strong> verandering<br />
te zi<strong>en</strong> in sociaal-psychologische variabel<strong>en</strong>?).<br />
Alvor<strong>en</strong>s de onderzoek<strong>en</strong> nader te beschrijv<strong>en</strong>, wordt eerst in e<strong>en</strong> aantal theoretische paragraf<strong>en</strong><br />
(hoofdstuk 2) nader ingegaan op de achtergrond<strong>en</strong> <strong>van</strong> de probleemstelling. Hoe<br />
ziet de geschied<strong>en</strong>is met betrekking tot <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> er uit, w<strong>at</strong> zijn de in de liter<strong>at</strong>uur<br />
gevond<strong>en</strong> knelpunt<strong>en</strong>, w<strong>at</strong> is <strong>het</strong> te verwacht<strong>en</strong> effect als m<strong>en</strong> meer ga<strong>at</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>,<br />
w<strong>at</strong> wordt er al gedaan aan verbeteractiviteit<strong>en</strong>? Daarna volgt e<strong>en</strong> overzicht <strong>van</strong> de twee<br />
professies; diverse k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> word<strong>en</strong> in tabelvorm gepres<strong>en</strong>teerd, zoals de opbouw <strong>van</strong><br />
de groep, de tak<strong>en</strong> <strong>en</strong> de opleiding.<br />
In hoofdstuk 3 word<strong>en</strong> de verschill<strong>en</strong>de sociaal-psychologische factor<strong>en</strong> die e<strong>en</strong> rol kunn<strong>en</strong><br />
spel<strong>en</strong>, nader uitgediept <strong>en</strong> word<strong>en</strong> ook de andere te met<strong>en</strong> variabel<strong>en</strong> toegelicht.<br />
1 Inform<strong>at</strong>ie over de achtergrond, de opbouw <strong>en</strong> de inhoud <strong>van</strong> deze cursus sta<strong>at</strong> in bijlage IV.<br />
2 Inform<strong>at</strong>ie over <strong>het</strong> soort project<strong>en</strong> d<strong>at</strong> in de regio’s is opgezet sta<strong>at</strong> in bijlage V.
2 Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>
E<strong>en</strong> deel <strong>van</strong> dit hoofdstuk is verwerkt in:<br />
- Nauta, A. P. (2000). Tot elkaar veroordeeld. Liter<strong>at</strong>uurstudie naar sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. Medisch Contact,<br />
55, 1154-1156.
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 19<br />
Dit hoofdstuk besta<strong>at</strong> uit drie paragraf<strong>en</strong>. Allereerst wordt de keuze voor de scheiding<br />
tuss<strong>en</strong> behandeling <strong>en</strong> controle in Nederland toegelicht. De tweede paragraaf behan-<br />
delt <strong>het</strong> begrip ‘<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’. Daarin word<strong>en</strong> ook de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (narr<strong>at</strong>ief)<br />
liter<strong>at</strong>uuronderzoek vermeld. De derde paragraaf ga<strong>at</strong> in op de twee beroepsgroep<strong>en</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
2.1 Scheiding tuss<strong>en</strong> behandeling <strong>en</strong> controle<br />
In 1888 is op e<strong>en</strong> vergadering <strong>van</strong> de Nederlandse Ma<strong>at</strong>schappij tot Bevordering <strong>van</strong><br />
de G<strong>en</strong>eeskunst beslot<strong>en</strong> tot scheiding <strong>van</strong> behandeling <strong>en</strong> controle. Het ging over de<br />
kwestie <strong>van</strong> de ‘ziek<strong>en</strong>briefjes’ (Vernooy, 2001). Behandel<strong>en</strong>d arts<strong>en</strong> vroeg<strong>en</strong> aan de<br />
NMG om e<strong>en</strong> uitspraak hierover <strong>en</strong> kreg<strong>en</strong> die ook. Het argum<strong>en</strong>t om tot deze schei-<br />
ding te besluit<strong>en</strong> was de onafhankelijkheid <strong>van</strong> de beoordelaar voor <strong>het</strong> toek<strong>en</strong>n<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> uitkering. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> zou de vertrouw<strong>en</strong>srel<strong>at</strong>ie tuss<strong>en</strong> behandel<strong>en</strong>d arts <strong>en</strong><br />
p<strong>at</strong>iënt met deze scheiding word<strong>en</strong> ondersteund. Zij is niet alle<strong>en</strong> <strong>van</strong> nut bij tak<strong>en</strong><br />
met betrekking tot arbeidsverzuim, maar bijvoorbeeld ook bij verzekeringskwesties. In<br />
<strong>het</strong> basistak<strong>en</strong>pakket <strong>van</strong> de huisarts sta<strong>at</strong> echter, d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in <strong>het</strong> kader <strong>van</strong> hun<br />
behandeling adviez<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> omtr<strong>en</strong>t <strong>het</strong> functioner<strong>en</strong> in <strong>het</strong> arbeidsproces (LHV, 1987<br />
p. III-12). Voor alle partij<strong>en</strong> is dit e<strong>en</strong> verwarr<strong>en</strong>de situ<strong>at</strong>ie! (Groothoff, 1981)<br />
Tot op de dag <strong>van</strong> <strong>van</strong>daag besta<strong>at</strong> deze scheiding in Nederland nog steeds. Het<br />
zog<strong>en</strong>aamde ‘Gro<strong>en</strong>e Boekje’ <strong>van</strong> de KNMG stelt d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> g<strong>en</strong>eeskundige verklaring<br />
moet word<strong>en</strong> opgesteld door e<strong>en</strong> onafhankelijk <strong>en</strong> ter zake deskundig arts. Daarmee<br />
wordt uitdrukkelijk niet de behandel<strong>en</strong>d arts bedoeld (Oosterling-Schiereck, Prins &<br />
De Boer, 1996).<br />
Deze scheiding is uniek in de wereld. Enerzijds is er waardering voor deze scheiding<br />
<strong>en</strong> is er e<strong>en</strong> <strong>van</strong>zelfsprek<strong>en</strong>dheid in Nederland over deze situ<strong>at</strong>ie ontstaan (Oosterling-<br />
Schiereck et al., 1996). Anderzijds word<strong>en</strong> er steeds meer nadel<strong>en</strong> <strong>van</strong> deze scheiding<br />
g<strong>en</strong>oemd. Veel <strong>van</strong> deze knelpunt<strong>en</strong> word<strong>en</strong> al ti<strong>en</strong>tall<strong>en</strong> jar<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd. Paragraaf<br />
2.2.3 bespreekt deze knelpunt<strong>en</strong>.<br />
Opvall<strong>en</strong>d is, d<strong>at</strong> er in <strong>het</strong> Ver<strong>en</strong>igd Koninkrijk niet e<strong>en</strong> dergelijke scheiding besta<strong>at</strong>,<br />
maar d<strong>at</strong> er wel rec<strong>en</strong>t is gesignaleerd d<strong>at</strong> <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
daar vaak erg beperkt is (Beaumont, 2003a <strong>en</strong> 2003b).
Hoofdstuk 2<br />
20<br />
2.2 Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> (k<strong>en</strong>nis del<strong>en</strong>) nader bekek<strong>en</strong><br />
Deze paragraaf ga<strong>at</strong> in op w<strong>at</strong> onder ‘<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ kan word<strong>en</strong> verstaan. Sulli<strong>van</strong><br />
(1998) deed e<strong>en</strong> analyse naar <strong>het</strong> begrip ‘<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ in de gezondheidszorg. Hij vond<br />
81 artikel<strong>en</strong> <strong>en</strong> boek<strong>en</strong> op dit gebied. Hoewel er veel definities <strong>en</strong> beschrijving<strong>en</strong> <strong>van</strong> sa-<br />
m<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> zijn, komt e<strong>en</strong> aantal elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> steeds terug, zoals afhankelijkheid, verant-<br />
woordelijkheid, vertrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> respect, proces, machtsdeling, gezam<strong>en</strong>lijk doel, effect<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>. Hieronder wordt <strong>het</strong> begrip <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> nader omschrev<strong>en</strong>, gericht<br />
op <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. Vervolg<strong>en</strong>s kom<strong>en</strong> de doel<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> aan bod <strong>en</strong> de knelpunt<strong>en</strong>. De sociaal-psychologische knelpunt<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
in deze paragraaf kort gedefinieerd; zij kom<strong>en</strong> in hoofdstuk 3 uitgebreider aan bod.<br />
2.2.1 Het begrip ‘<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’<br />
Voor de definitie <strong>van</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> wordt in dit proefschrift de volg<strong>en</strong>de algeme<strong>en</strong><br />
geaccepteerde definitie uit de sociale psychologie gehanteerd: ‘Gedrag d<strong>at</strong> <strong>het</strong> geza-<br />
m<strong>en</strong>lijk resulta<strong>at</strong> <strong>van</strong> twee partij<strong>en</strong> maximaliseert’. Bij <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> coördineert m<strong>en</strong><br />
de handeling<strong>en</strong> zodanig met elkaar, d<strong>at</strong> <strong>het</strong> gezam<strong>en</strong>lijke resulta<strong>at</strong> beter is dan de som<br />
<strong>van</strong> de individuele result<strong>at</strong><strong>en</strong> (zonder coördin<strong>at</strong>ie). De twee partij<strong>en</strong> zijn in dit geval<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. De result<strong>at</strong><strong>en</strong> zijn bijvoorbeeld d<strong>at</strong> beid<strong>en</strong> meer k<strong>en</strong>nis<br />
hebb<strong>en</strong> over de p<strong>at</strong>iënt, <strong>en</strong> ze daarmee deze p<strong>at</strong>iënt beter kunn<strong>en</strong> begeleid<strong>en</strong> of behandel<strong>en</strong>.<br />
Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> wordt in dit onderzoek opgev<strong>at</strong> als <strong>het</strong> uitwissel<strong>en</strong> <strong>en</strong> del<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis,<br />
welke voor e<strong>en</strong> goede uitoef<strong>en</strong>ing <strong>van</strong> e<strong>en</strong> bepaalde taak nodig is. Om over te<br />
gaan tot <strong>het</strong> del<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis moet<strong>en</strong> beide partij<strong>en</strong> e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk doel hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
wet<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij voor dit doel afhankelijk zijn <strong>van</strong> elkaar. Het gezam<strong>en</strong>lijke doel kan betrekking<br />
hebb<strong>en</strong> op <strong>het</strong> stell<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> goede diagnose, <strong>het</strong> voorstell<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> juiste<br />
behandeling of <strong>het</strong> doorverwijz<strong>en</strong> <strong>van</strong> geme<strong>en</strong>schappelijke p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>. In de praktijk<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> contact tuss<strong>en</strong> huisarts <strong>en</strong> bedrijfsarts vindt <strong>het</strong> del<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis pla<strong>at</strong>s in incid<strong>en</strong>tele<br />
contact<strong>en</strong> over deze geme<strong>en</strong>schappelijke p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>. Tijd<strong>en</strong>s <strong>het</strong> contact wordt<br />
inform<strong>at</strong>ie over e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt overgedrag<strong>en</strong>. Door <strong>het</strong> del<strong>en</strong> <strong>van</strong> deze inform<strong>at</strong>ie over<br />
de p<strong>at</strong>iënt kan e<strong>en</strong> situ<strong>at</strong>ie word<strong>en</strong> bereikt waarin <strong>het</strong> resulta<strong>at</strong> beter is dan de situ<strong>at</strong>ie<br />
waarin deze inform<strong>at</strong>ie niet zou zijn uitgewisseld.<br />
De volg<strong>en</strong>de soort<strong>en</strong> contact tuss<strong>en</strong> huisarts <strong>en</strong> bedrijfsarts kom<strong>en</strong> voor:<br />
- De ander e<strong>en</strong> briefje schrijv<strong>en</strong> met inform<strong>at</strong>ie over de p<strong>at</strong>iënt/cliënt. Dit kan de<br />
p<strong>at</strong>iënt/cliënt zelf me<strong>en</strong>em<strong>en</strong>. Het kan ook via de fax (e-mail blijkt voor dit doel
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 21<br />
(nog) niet te word<strong>en</strong> gebruikt door <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>). Hier hoeft ge<strong>en</strong> antwoord op te<br />
kom<strong>en</strong>.<br />
- De ander e<strong>en</strong> brief schrijv<strong>en</strong>, bell<strong>en</strong> of fax<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> vraag over de p<strong>at</strong>iënt/cliënt.<br />
Hier verwacht m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> antwoord.<br />
- De ander bell<strong>en</strong> om <strong>het</strong> beleid af te stemm<strong>en</strong>. In dit geval is er echte interactie.<br />
Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> impliceert wederzijdse afhankelijkheid. Het ga<strong>at</strong> hier om parallelle af-<br />
hankelijkheid, niet om sequ<strong>en</strong>tiële afhankelijkheid (waarbij m<strong>en</strong> naar elkaar verwijst<br />
<strong>en</strong> de volg<strong>en</strong>de de behandeling overneemt). P<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> ziektepe-<br />
riode zowel bij e<strong>en</strong> huisarts als e<strong>en</strong> bedrijfsarts kom<strong>en</strong>. Afhankelijkheid <strong>van</strong> elkaar<br />
betek<strong>en</strong>t in <strong>het</strong> geval <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> elkaars inform<strong>at</strong>ie nodig<br />
heeft voor e<strong>en</strong> optimale behandeling of begeleiding.<br />
Beide beroepsgroep<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> overig<strong>en</strong>s expliciet in hun eig<strong>en</strong> tak<strong>en</strong>pakket staan d<strong>at</strong><br />
ze met de andere discipline <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> (LHV, 1987, p. III-55; NVAB, 1995 p. 6.1.4).<br />
2.2.2 Doel (effect<strong>en</strong>) <strong>van</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong><br />
Sulli<strong>van</strong> (1998) meldt op basis <strong>van</strong> liter<strong>at</strong>uuronderzoek over <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong><br />
arts<strong>en</strong> <strong>en</strong> verpleegkundig<strong>en</strong> d<strong>at</strong> nerg<strong>en</strong>s neg<strong>at</strong>ieve effect<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> word<strong>en</strong><br />
gemeld (p. 10). Blijkbaar heeft iedere<strong>en</strong> profijt er<strong>van</strong>. Hoe zit d<strong>at</strong> met <strong>het</strong> sam<strong>en</strong>wer-<br />
k<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>? Hoewel er <strong>van</strong>uit verschill<strong>en</strong>de land<strong>en</strong> over is<br />
geschrev<strong>en</strong>, ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> hier toch vooral om de Nederlandse situ<strong>at</strong>ie. Deze is uniek in de<br />
wereld w<strong>at</strong> betreft de reeds g<strong>en</strong>oemde scheiding tuss<strong>en</strong> behandeling <strong>en</strong> controle. E<strong>en</strong><br />
vergelijking tuss<strong>en</strong> land<strong>en</strong> wordt hier niet gemaakt omd<strong>at</strong> dit buit<strong>en</strong> de doelstelling<br />
valt.<br />
Door middel <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (narr<strong>at</strong>ief) liter<strong>at</strong>uuronderzoek in 2000 zijn de argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> verzameld<br />
die m<strong>en</strong> hanteert voor <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. In<br />
Pubmed <strong>en</strong> Psychinfo is met name gezocht op de volg<strong>en</strong>de term<strong>en</strong>: cooper<strong>at</strong>ion, collabor<strong>at</strong>ion,<br />
interdisciplin$, multidisciplin$, educ<strong>at</strong>ion, training, g<strong>en</strong>eral pract$, occup<strong>at</strong>ional<br />
health, occup<strong>at</strong>ional physician, social id<strong>en</strong>tity theory, intergroup, trust. (Hierbij<br />
sta<strong>at</strong> $ voor meerdere uitgang<strong>en</strong> <strong>van</strong> de betreff<strong>en</strong>de term.) In Picarta is gezocht op<br />
overe<strong>en</strong>komstige Nederlandse term<strong>en</strong>. Handboek<strong>en</strong> op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> sociale psychologie<br />
zijn bestudeerd op <strong>het</strong> onderwerp ‘intergroepsgedrag’.<br />
Via e<strong>en</strong> zoekactie in Pubmed zijn zes artikel<strong>en</strong> gevond<strong>en</strong> die te mak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> met<br />
sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> (De Bono, 1997; Buijs, Van Amstel &<br />
Van Dijk, 1999; Lako & Lind<strong>en</strong>thal, 1991; Morgan, 1999; Parker, 1991; Tellnes, Bruusgaard<br />
& Sandvik, 1990) waar<strong>van</strong> één gebaseerd was op <strong>het</strong> rapport <strong>van</strong> Van Amstel<br />
& Buijs (1997) d<strong>at</strong> reeds in mijn bezit was. Via de sneeuwbalmethode zijn daarnaast
Hoofdstuk 2<br />
22<br />
beleidsm<strong>at</strong>ige <strong>en</strong> beschouw<strong>en</strong>de stukk<strong>en</strong> verzameld. Rec<strong>en</strong>t versch<strong>en</strong><strong>en</strong> er twee (met<br />
elkaar sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>de) public<strong>at</strong>ies (Beaumont 2003a <strong>en</strong> 2003b) met betrekking tot de<br />
situ<strong>at</strong>ie in <strong>het</strong> Ver<strong>en</strong>igd Koninkrijk.<br />
Bij <strong>het</strong> doorzoek<strong>en</strong> <strong>van</strong> de artikel<strong>en</strong> op argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voor betere sam<strong>en</strong>werking blijkt<br />
d<strong>at</strong> in veel stukk<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>kel argum<strong>en</strong>t g<strong>en</strong>oemd wordt. Enkele gaan letterlijk uit<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> <strong>van</strong>zelfsprek<strong>en</strong>dheid d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> beter moet <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> zonder daar meet-<br />
bare effect<strong>en</strong> aan te koppel<strong>en</strong>. De volg<strong>en</strong>de cit<strong>at</strong><strong>en</strong> ton<strong>en</strong> dit aan: “Het spreekt <strong>van</strong>zelf<br />
d<strong>at</strong>...” (Cuijpers, Van Eijndhov<strong>en</strong> & Theloes<strong>en</strong>, 1992) “Verondersteld wordt d<strong>at</strong>...” (Do-<br />
mus-commissie, 1996); “Het hoeft ge<strong>en</strong> betoog d<strong>at</strong>...” (Van d<strong>en</strong> Haak, 1994). E<strong>en</strong> aantal<br />
artikel<strong>en</strong> bev<strong>at</strong> wel expliciete argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> om beter sam<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong>. Deze argum<strong>en</strong>-<br />
t<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> in vier clusters word<strong>en</strong> ingedeeld: verbetering <strong>van</strong> efficiëntie, effectiviteit,<br />
kwaliteitsverhoging <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk <strong>van</strong> de professionals <strong>en</strong> <strong>het</strong> verbeter<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
welzijn <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt. Hieronder e<strong>en</strong> nadere uitwerking <strong>van</strong> deze vier clusters.<br />
Efficiëntie<br />
Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> zou kunn<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot efficiëntieverbetering. In dit kader di<strong>en</strong>t de<br />
wachttijd<strong>en</strong>problem<strong>at</strong>iek te word<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd. Deze wachttijd betreft de periode tus-<br />
s<strong>en</strong> <strong>het</strong> mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> afspraak bij e<strong>en</strong> specialist <strong>en</strong> de afspraak zelf. E<strong>en</strong> aantal<br />
auteurs me<strong>en</strong>t d<strong>at</strong>, wanneer <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> hun p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> eerder zoud<strong>en</strong> verwijz<strong>en</strong> of<br />
verwijz<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> specialist met e<strong>en</strong> kortere wachttijd, dit <strong>het</strong> verzuim verkort <strong>en</strong> er<br />
dus minder kost<strong>en</strong> zoud<strong>en</strong> zijn. Al in 1958 werd over deze wachttijd<strong>en</strong>problem<strong>at</strong>iek<br />
geschrev<strong>en</strong> (Buijs, 1985). In 1996 berek<strong>en</strong>d<strong>en</strong> BVG <strong>en</strong> Detam voor hun popul<strong>at</strong>ie d<strong>at</strong><br />
door vermindering <strong>van</strong> de wachttijd<strong>en</strong> op jaarbasis 45 miljo<strong>en</strong> guld<strong>en</strong> bespaard zou<br />
kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. Landelijk betek<strong>en</strong>t dit e<strong>en</strong> besparing <strong>van</strong> 333 miljo<strong>en</strong> guld<strong>en</strong> per jaar<br />
(Bouwman, 1996). In 1999 noemt m<strong>en</strong> zelfs 800 miljo<strong>en</strong> guld<strong>en</strong> (Brabants Dagblad,<br />
1999). Bedrijfsarts<strong>en</strong> m<strong>en</strong><strong>en</strong> vaak d<strong>at</strong> wachttijd<strong>en</strong> belemmer<strong>en</strong>d zijn voor herv<strong>at</strong>ting: bij<br />
4 <strong>van</strong> de 10 werknemers met lage rugklacht<strong>en</strong> zou volg<strong>en</strong>s bedrijfsarts<strong>en</strong> de duur <strong>van</strong><br />
de behandeling <strong>en</strong> de wachttijd e<strong>en</strong> belemmering zijn voor herv<strong>at</strong>ting (Cuel<strong>en</strong>aere,<br />
Van der Giez<strong>en</strong>, Veerman & Prins, 1999).<br />
Efficiëntieoverweging<strong>en</strong> vorm<strong>en</strong> vaak e<strong>en</strong> prikkel tot verandering. In de tachtiger ja-<br />
r<strong>en</strong> <strong>van</strong> de vorige eeuw leidde bedd<strong>en</strong>reductie tot betere sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> huisart-<br />
s<strong>en</strong> <strong>en</strong> ziek<strong>en</strong>huiz<strong>en</strong> (Van Haaft<strong>en</strong> & Schuringa-Boer, 1983). Of betere sam<strong>en</strong>werking<br />
<strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> aantoonbaar zal leid<strong>en</strong> tot hogere efficiëntie is niet te<br />
zegg<strong>en</strong> omd<strong>at</strong> gegev<strong>en</strong>s hierover ontbrek<strong>en</strong>.<br />
Effectiviteit<br />
Verandert er inderdaad iets in <strong>het</strong> beleid door overleg? De Bono vond d<strong>at</strong> bedrijfsart-<br />
s<strong>en</strong> in 30% <strong>van</strong> de gevall<strong>en</strong> hun beleid bijsteld<strong>en</strong> door inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de cur<strong>at</strong>ieve sec-<br />
tor (De Bono, 1997). Del<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis over p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> blijkt dus e<strong>en</strong> effect te hebb<strong>en</strong>.
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 23<br />
Het ging om: werkherv<strong>at</strong>tingadvies, aanbeveling voor aangepast werk, lange termijn<br />
advies over werk, advies over risico’s op de werkplek, behandeling <strong>en</strong> verwijzing voor<br />
specialistisch onderzoek. Huisarts<strong>en</strong> ondernam<strong>en</strong> in 24% <strong>van</strong> de gevall<strong>en</strong> <strong>en</strong>igerlei<br />
actie door inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de bedrijfsarts. Hierbij ging <strong>het</strong> om: ‘certific<strong>at</strong>ion’ (e<strong>en</strong> ver-<br />
klaring <strong>van</strong> de behandel<strong>en</strong>d arts), verwijzing naar e<strong>en</strong> specialist, begin of herzi<strong>en</strong>ing<br />
<strong>van</strong> behandeling, consult<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> chirurg, start <strong>van</strong> verdere sam<strong>en</strong>werking met e<strong>en</strong><br />
bedrijfsarts. Dit Engelse onderzoek is <strong>van</strong>wege andere regelgeving niet zonder meer in<br />
Nederland toepasbaar. Weel me<strong>en</strong>t daarnaast d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> andere onderzoeksopzet nodig<br />
zou zijn om uitsprak<strong>en</strong> te do<strong>en</strong> over effectiviteit (Weel, 1999).<br />
Als argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voor sam<strong>en</strong>werking word<strong>en</strong> verder g<strong>en</strong>oemd: verminder<strong>en</strong> <strong>van</strong> onno-<br />
dig lang ziekteverzuim (Buijs, 1985; Buijs et al., 1999; LHV & NVAB, 1998) verminder<strong>en</strong><br />
WAO-risico (LHV & NVAB, 1998), voorkóm<strong>en</strong> <strong>van</strong> i<strong>at</strong>rog<strong>en</strong>e invaliditeit <strong>en</strong> medicali-<br />
sering (Buijs, 1985), voorkóm<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> chronische situ<strong>at</strong>ie (Knepper, 1998), betere<br />
reïntegr<strong>at</strong>ie (Beaumont, 2003a; Buijs et al., 1999). E<strong>en</strong> Noors onderzoek in huisarts-<br />
praktijk<strong>en</strong> geeft aan d<strong>at</strong> betere sam<strong>en</strong>werking zou kunn<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot lager verzuim op<br />
grond <strong>van</strong> klacht<strong>en</strong> door fysieke belasting (Tellnes et al., 1990).<br />
E<strong>en</strong> bevestiging <strong>van</strong> deze stelling<strong>en</strong> door effectonderzoek heeft <strong>het</strong> liter<strong>at</strong>uuronder-<br />
zoek niet opgeleverd. De vraag is of dit effect te verwacht<strong>en</strong> is. In e<strong>en</strong> onderzoek<br />
naar reïntegr<strong>at</strong>ie bij lage rugklacht<strong>en</strong> hadd<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in slechts 13% contact met<br />
de huisarts, maar de bedrijfsarts<strong>en</strong> gav<strong>en</strong> niet aan hier ontevred<strong>en</strong> over te zijn (Cue-<br />
l<strong>en</strong>aere et al., 1999). Het effect <strong>van</strong> meer <strong>en</strong>/of beter <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> op reïntegr<strong>at</strong>ie is<br />
hieruit niet te voorspell<strong>en</strong>, omd<strong>at</strong> de belangrijke belemmering<strong>en</strong> voor reïntegr<strong>at</strong>ie op<br />
<strong>het</strong> werk zelf lag<strong>en</strong>.<br />
Wanneer e<strong>en</strong> huisarts zich bemoeide met werkherv<strong>at</strong>ting bleek <strong>het</strong> verzuim gemiddeld<br />
drie dag<strong>en</strong> korter te word<strong>en</strong> (Crul, 1982). Dit onderzoek d<strong>at</strong>eert uit 1982 <strong>en</strong> ga<strong>at</strong> niet<br />
over <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>. Het zou interessant zijn om na te gaan of op deze wijze ook nu<br />
nog winst te behal<strong>en</strong> zou zijn. 20% <strong>van</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> vindt <strong>het</strong> echter niet hun taak<br />
om uitsprak<strong>en</strong> te do<strong>en</strong> over werkherv<strong>at</strong>ting (Buijs et al., 1999).<br />
Op grond <strong>van</strong> epidemiologische gegev<strong>en</strong>s zou de huisarts e<strong>en</strong> ess<strong>en</strong>tiële signaler<strong>en</strong>de<br />
rol kunn<strong>en</strong> vervull<strong>en</strong> bij opsporing <strong>en</strong> prev<strong>en</strong>tie <strong>van</strong> arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />
(waaronder beroepsziekt<strong>en</strong>) (Van der Veld<strong>en</strong>, 1999). Er is ge<strong>en</strong> empirisch onderzoek<br />
gevond<strong>en</strong> d<strong>at</strong> dit bevestigt.<br />
Kwaliteitsverhoging <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk <strong>van</strong> de professionals<br />
In e<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>gezondheidsc<strong>en</strong>trum bleek <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> (na zes wek<strong>en</strong> verzuim<br />
hadd<strong>en</strong> huisarts <strong>en</strong> bedrijfsarts contact) de kwaliteit <strong>van</strong> de eerstelijnszorg te verhog<strong>en</strong><br />
(aangehaald in e<strong>en</strong> ander artikel (Ackermans, Bruins & Sieb<strong>en</strong>ga, 1998). Niet duidelijk<br />
is w<strong>at</strong> de criteria zijn geweest.
Hoofdstuk 2<br />
24<br />
Andere uitsprak<strong>en</strong> uit de liter<strong>at</strong>uur: De huisarts <strong>en</strong> de bedrijfsarts zoud<strong>en</strong> “... voor<br />
<strong>het</strong> handhav<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> kwalit<strong>at</strong>ief hoogwaardig niveau <strong>van</strong> hun werkzaamhed<strong>en</strong> tot<br />
elkaar veroordeeld zijn” (Bakker, Krol, Post & Groothoff , 1999) <strong>en</strong> “weinig contact<br />
<strong>en</strong> weinig k<strong>en</strong>nis bij de huisarts over de rol <strong>van</strong> de bedrijfsarts leidt tot suboptimale<br />
behandeling <strong>van</strong> p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>” (Morgan, 1999).<br />
Het liter<strong>at</strong>uuronderzoek la<strong>at</strong> zi<strong>en</strong> d<strong>at</strong> dit aspect niet bij bedrijfsarts<strong>en</strong> is onderzocht.<br />
Vooral bedrijfsarts<strong>en</strong> vind<strong>en</strong> <strong>het</strong> wel e<strong>en</strong> belangrijk argum<strong>en</strong>t voor <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> (Van<br />
Amstel & Buijs, 1997; Buijs et al., 1999). Door meer sam<strong>en</strong>werking krijg<strong>en</strong> ze e<strong>en</strong> integraler<br />
beeld <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt. Het minder teg<strong>en</strong> elkaar uitgespeeld word<strong>en</strong> door de<br />
p<strong>at</strong>iënt wordt met name door <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> als belangrijk argum<strong>en</strong>t voor betere sam<strong>en</strong>werking<br />
ervar<strong>en</strong> (Van Amstel & Buijs, 1997; Buijs et al., 1999)<br />
Verbetering <strong>van</strong> <strong>het</strong> welzijn <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt<br />
Argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voor <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> met betrekking tot <strong>het</strong> verhog<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> welzijn <strong>van</strong><br />
de p<strong>at</strong>iënt <strong>en</strong> teg<strong>en</strong>gaan <strong>van</strong> medicalisering stond<strong>en</strong> alle<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> verslag <strong>van</strong> e<strong>en</strong> confer<strong>en</strong>tie<br />
(Medisch Contact Actueel, 1992). Het is opvall<strong>en</strong>d, d<strong>at</strong> in de onderzoek<strong>en</strong> tot<br />
nu toe nooit aan p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> is gevraagd w<strong>at</strong> dez<strong>en</strong> vind<strong>en</strong> <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking. Dit<br />
geldt ook voor andere gebied<strong>en</strong>: Jadad onderzocht 200 artikel<strong>en</strong> over pijnbestrijding<br />
<strong>en</strong> vond d<strong>at</strong> aan ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele p<strong>at</strong>iënt was gevraagd of de result<strong>at</strong><strong>en</strong> weergav<strong>en</strong> w<strong>at</strong><br />
zij eig<strong>en</strong>lijk voeld<strong>en</strong> (Wildevuur, 1999). Bij de sam<strong>en</strong>werkingsproject<strong>en</strong> <strong>van</strong> eerste <strong>en</strong><br />
tweede lijn zijn ook de belang<strong>en</strong> <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt niet erg expliciet gewog<strong>en</strong> (De Greve<br />
& Vrakking, 1982).<br />
Het is goed voor te stell<strong>en</strong> d<strong>at</strong> <strong>het</strong> voor de p<strong>at</strong>iënt prettig is om minder teg<strong>en</strong>strijdige<br />
adviez<strong>en</strong> te krijg<strong>en</strong>. Het zou interessant zijn om dit nader te onderzoek<strong>en</strong>. Om welke<br />
adviez<strong>en</strong> ga<strong>at</strong> <strong>het</strong>? Welke discrepanties zijn er? Kan deze situ<strong>at</strong>ie inderdaad word<strong>en</strong><br />
opgehev<strong>en</strong> door overleg?<br />
2.2.3 Knelpunt<strong>en</strong> bij sam<strong>en</strong>werking<br />
Knelpunt<strong>en</strong> de afgelop<strong>en</strong> 20 jaar<br />
In e<strong>en</strong> historisch overzicht over arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>werking (Buijs, 2001a, 2001b,<br />
2001c; Buijs & Weel, 2001) wordt vermeld d<strong>at</strong> de problem<strong>at</strong>iek rond gebrekkige communic<strong>at</strong>ie<br />
<strong>van</strong> de cur<strong>at</strong>ieve sector <strong>en</strong>erzijds <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> (<strong>en</strong> verzekeringsarts<strong>en</strong>)<br />
anderzijds, al heel lang bek<strong>en</strong>d is. Gebrekkige communic<strong>at</strong>ie betek<strong>en</strong>t <strong>het</strong> onvoldo<strong>en</strong>de<br />
del<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis met elkaar. In <strong>het</strong> onderstaande wordt gebruik gemaakt <strong>van</strong> deze<br />
public<strong>at</strong>ies <strong>van</strong> Buijs, alsmede <strong>van</strong> zijn proefschrift (Buijs, 1985).<br />
In de liter<strong>at</strong>uur over <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> komt de zog<strong>en</strong>aamde wachttijd<strong>en</strong>problem<strong>at</strong>iek al<br />
snel aan de orde. Wanneer m<strong>en</strong> beter zou <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>, zo was <strong>het</strong> idee, zoud<strong>en</strong>
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 25<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> werknemers, indi<strong>en</strong> geïndiceerd, sneller doorverwijz<strong>en</strong> naar de tweede lijn.<br />
Omd<strong>at</strong> er altijd minst<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> aantal wek<strong>en</strong> ligt tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> mom<strong>en</strong>t <strong>van</strong> verwijzing <strong>en</strong><br />
de eerste afspraak (de wachttijd), kan dit bij e<strong>en</strong> aantal aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> e<strong>en</strong> belangrijke<br />
bron <strong>van</strong> verzuim zijn. In 1963, 1966 <strong>en</strong> 1967 werd reeds gepubliceerd over verzuim<br />
<strong>en</strong> wachttijd<strong>en</strong>. In de zev<strong>en</strong>tiger jar<strong>en</strong> werd er opnieuw over geschrev<strong>en</strong>. In die peri-<br />
ode kwam <strong>het</strong> onderzoek vooral uit de verzekeringsg<strong>en</strong>eeskundige hoek. De thema’s<br />
war<strong>en</strong>: de wachttijd<strong>en</strong>, de onbek<strong>en</strong>dheid <strong>van</strong> behandel<strong>en</strong>d arts<strong>en</strong> met verzuim <strong>van</strong><br />
hun p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>, de te optimistische insch<strong>at</strong>ting door behandel<strong>en</strong>d arts<strong>en</strong> <strong>van</strong> werkher-<br />
v<strong>at</strong>ting <strong>en</strong> weinig coördin<strong>at</strong>ie. De slechte communic<strong>at</strong>ie tuss<strong>en</strong> de verschill<strong>en</strong>de arts<strong>en</strong><br />
werd in elk onderzoeksrapport vermeld.<br />
In e<strong>en</strong> interv<strong>en</strong>tieonderzoek <strong>van</strong> Luijckx uit 1972 (geciteerd door Buijs, 1985) bleek<br />
hechte sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>, bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> verzekeringsarts<strong>en</strong> de toe-<br />
treding tot de WAO significant te verlag<strong>en</strong>. Ook in 1993 bleek er nog e<strong>en</strong> slechte coör-<br />
din<strong>at</strong>ie te zijn tuss<strong>en</strong> de verschill<strong>en</strong>de arts<strong>en</strong> (dit betreft e<strong>en</strong> onderzoek <strong>van</strong> Schroër bij<br />
overspann<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>, geciteerd door Buijs, 1985). In <strong>het</strong> onderzoek <strong>van</strong> Van Amstel<br />
& Buijs (Voor Verbetering V<strong>at</strong>baar 1, 1997) zijn de knelpunt<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong><br />
<strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in beeld gebracht. Ook H<strong>en</strong>to & Kaaij (2000) onder-<br />
zocht<strong>en</strong> <strong>en</strong> beschrijv<strong>en</strong> knelpunt<strong>en</strong>. De knelpunt<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> op p. 29 e.v. uitgebreid<br />
aan de orde.<br />
Van Oosterom schrijft in 1979:<br />
“Juist zoals <strong>het</strong> binn<strong>en</strong> <strong>het</strong> bedrijf <strong>van</strong> belang is om de bedrijfsg<strong>en</strong>eeskunde gezicht te<br />
gev<strong>en</strong>, is <strong>het</strong> d<strong>at</strong> ook met <strong>het</strong> oog op contact<strong>en</strong> naar buit<strong>en</strong>. Onder <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> speci-<br />
alist<strong>en</strong> besta<strong>at</strong> e<strong>en</strong> ev<strong>en</strong> grote, zo niet nog grotere onbek<strong>en</strong>dheid met de bedrijfsg<strong>en</strong>ees-<br />
kunde als die binn<strong>en</strong> <strong>het</strong> bedrijf bij vel<strong>en</strong> werd gesignaleerd. Ook hier zijn keur<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
controler<strong>en</strong> nog vaak de eerste voor de hand ligg<strong>en</strong>de associ<strong>at</strong>ies <strong>en</strong> ook hier heeft de<br />
bedrijfsarts de taak hier zelf verandering in aan te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. D<strong>at</strong> kan hij do<strong>en</strong> door <strong>het</strong><br />
gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie <strong>en</strong> door <strong>het</strong> onderhoud<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> goede communic<strong>at</strong>ie, waarbij<br />
hij voor lief moet nem<strong>en</strong> d<strong>at</strong> <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief daartoe voor e<strong>en</strong> groot deel <strong>van</strong> zijn kant<br />
moet kom<strong>en</strong>.”<br />
“Veel specialistische onderzoek<strong>en</strong> <strong>en</strong> ook veel invaliditeitsverklaring<strong>en</strong> zoud<strong>en</strong> wellicht<br />
voorkom<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> indi<strong>en</strong> er geleg<strong>en</strong>heid <strong>en</strong> bereidheid was tot e<strong>en</strong> goede on-<br />
derlinge communic<strong>at</strong>ie binn<strong>en</strong> de totale gezondheidszorg. Er dreigt e<strong>en</strong> vicieuze cirkel<br />
te ontstaan: naarm<strong>at</strong>e ieder <strong>het</strong> drukker heeft op <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> terrein nem<strong>en</strong> de mogelijk-<br />
hed<strong>en</strong> <strong>en</strong> de bereidheid tot contact<strong>en</strong> af, met als gevolg daar weer <strong>van</strong> d<strong>at</strong> <strong>het</strong> aanbod<br />
<strong>van</strong> probleemgevall<strong>en</strong> to<strong>en</strong>eemt. E<strong>en</strong> goed overleg binn<strong>en</strong> <strong>het</strong> eerste echelon, waartoe<br />
ook de bedrijfsg<strong>en</strong>eeskunde behoort, kan niet zeld<strong>en</strong> de inschakeling <strong>van</strong> <strong>het</strong> tweede<br />
echelon voorkom<strong>en</strong>.
Hoofdstuk 2<br />
26<br />
Ook de organis<strong>at</strong>ievorm <strong>van</strong> onze gezondheidszorg speelt e<strong>en</strong> rol, in zoverre d<strong>at</strong> deze<br />
int<strong>en</strong>sief functioneel cur<strong>at</strong>ief (la<strong>at</strong> staan prev<strong>en</strong>tief) sam<strong>en</strong>spel onmogelijk maakt, zelfs<br />
bij tot sam<strong>en</strong>werking gemotiveerde deelnemers. E<strong>en</strong> bedrijfsarts heeft niet zeld<strong>en</strong> te ma-<br />
k<strong>en</strong> met vele ti<strong>en</strong>tall<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> specialist<strong>en</strong>, zod<strong>at</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> communic<strong>at</strong>ie anders<br />
dan met e<strong>en</strong> kort briefje of snel telefoontje ge<strong>en</strong> sprake kan zijn. En zelfs d<strong>at</strong> blijft vaak<br />
achterwege. E<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schappelijke b<strong>en</strong>adering door huisarts <strong>en</strong> bedrijfsarts <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
bepaalde persoon behoort tot de hoge uitzondering<strong>en</strong>. D<strong>at</strong> ook de specialist hierin be-<br />
trokk<strong>en</strong> zou kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> is geheel ond<strong>en</strong>kbaar.”<br />
Conclusie is, d<strong>at</strong> er ruim 20 jaar geled<strong>en</strong> ook al e<strong>en</strong> probleem in de onderlinge com-<br />
munic<strong>at</strong>ie werd gesignaleerd, d<strong>at</strong> ertoe leidde d<strong>at</strong> <strong>het</strong> uitwissel<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis over de<br />
p<strong>at</strong>iënt (om de taak als arts goed uit te voer<strong>en</strong>) blijkbaar ook to<strong>en</strong> al onvoldo<strong>en</strong>de <strong>van</strong><br />
de grond kwam.<br />
Beleid om sam<strong>en</strong>werking te verbeter<strong>en</strong> de afgelop<strong>en</strong> 20 jaar<br />
Hieronder e<strong>en</strong> aantal feit<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> rijtje (uit Buijs, 2001a, 2001b, 2001c):<br />
• In 1983 werd advies gevraagd aan de NRV (N<strong>at</strong>ionale Raad voor de Volksgezond-<br />
heid) over e<strong>en</strong> voorstel met betrekking tot sociaal-medische begeleiding. Dit voor-<br />
stel hield in d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> de medische coördin<strong>at</strong>ie in één hand wilde legg<strong>en</strong>: de huisarts<br />
of de verzekeringsarts. Er werd<strong>en</strong> drie modell<strong>en</strong> gesc<strong>het</strong>st, die alle de scheiding<br />
<strong>van</strong> behandeling <strong>en</strong> controle doorbrak<strong>en</strong>. Er was veel weerstand teg<strong>en</strong> in <strong>het</strong><br />
veld.<br />
• Pas in 1987 versche<strong>en</strong> er e<strong>en</strong> NRV-advies. Dit wees de drie modell<strong>en</strong> af. Er werd<br />
bepleit om experim<strong>en</strong>t<strong>en</strong> te do<strong>en</strong>. Er bleek echter ge<strong>en</strong> draagvlak <strong>en</strong> onvoldo<strong>en</strong>de<br />
cons<strong>en</strong>sus. Het kabinet reageerde niet.<br />
• In 1990 werd<strong>en</strong> werkgevers <strong>en</strong> werknemers <strong>het</strong> er over e<strong>en</strong>s d<strong>at</strong> de WAO-instroom<br />
meer prev<strong>en</strong>tief moest word<strong>en</strong> aangepakt.<br />
• De arts<strong>en</strong>organis<strong>at</strong>ie KNMG nam de uitdaging aan: “W<strong>at</strong> kunn<strong>en</strong> arts<strong>en</strong> bijdrag<strong>en</strong><br />
aan <strong>het</strong> terugdring<strong>en</strong> <strong>van</strong> ziekteverzuim <strong>en</strong> arbeidsongeschiktheid?”<br />
• In 1991 werd e<strong>en</strong> confer<strong>en</strong>tie gehoud<strong>en</strong> over knelpunt<strong>en</strong> <strong>en</strong> oplossing<strong>en</strong> waar e<strong>en</strong><br />
breed gezelschap voor was uitg<strong>en</strong>odigd.<br />
• In 1992 reageerde <strong>het</strong> kabinet met e<strong>en</strong> standpunt inzake sociaal-medische begeleiding.<br />
Gevolg<strong>en</strong> hier<strong>van</strong> war<strong>en</strong> onder andere ingrijp<strong>en</strong>de wijziging<strong>en</strong> in de Arbowet<br />
(TZ/Arbo) (1993).<br />
• In de loop <strong>van</strong> 1993 <strong>en</strong> 1994 werd er door de beroepsver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> verzekeringsarts<strong>en</strong> gewerkt aan e<strong>en</strong> concept één arts voor arbeid <strong>en</strong><br />
gezondheid (AAG). De sociale partners sprak dit aan. Bedrijfsarts<strong>en</strong> kreg<strong>en</strong> de begeleiding<br />
<strong>van</strong> verzuim<strong>en</strong>de werknemers in <strong>het</strong> eerste jaar als taak, zonder controle<br />
(claimbeoordeling). D<strong>at</strong> ook om <strong>het</strong> overleg met behandel<strong>en</strong>d arts<strong>en</strong> te faciliter<strong>en</strong>
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 27<br />
(controle sta<strong>at</strong> op gespann<strong>en</strong> voet met de vertrouw<strong>en</strong>sband tuss<strong>en</strong> bedrijfsarts <strong>en</strong><br />
werknemer).<br />
• Eind 1994 zond de LHV (Landelijke Huisarts<strong>en</strong> Ver<strong>en</strong>iging) e<strong>en</strong> int<strong>en</strong>tieverklaring<br />
tot betere sam<strong>en</strong>werking met bedrijfsarts<strong>en</strong> aan minister Melkert. De achterban<br />
floot echter <strong>het</strong> bestuur terug <strong>van</strong>wege neg<strong>at</strong>ieve ervaring<strong>en</strong>.<br />
• In 1995 werd de WULBZ (Wet uitbreiding loondoorbetalingsplicht bij ziekte) inge-<br />
voerd. Deze wet sprak <strong>van</strong> ‘controler<strong>en</strong>d arts’ (in pla<strong>at</strong>s <strong>van</strong> bedrijfsarts). Linscho-<br />
t<strong>en</strong> heeft dit punt veranderd onder druk <strong>van</strong> NVAB, KNMG <strong>en</strong> vakc<strong>en</strong>trales.<br />
• In 1996 gaf VWS 2,5 miljo<strong>en</strong> guld<strong>en</strong> aan ZON (Zorg Onderzoek Nederland, thans<br />
ZonMw) om e<strong>en</strong> programma Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> bij Sociaal-Medische Begeleiding te<br />
mak<strong>en</strong>. Hierin werd als eerste e<strong>en</strong> onderzoek verricht: ‘Voor Verbetering V<strong>at</strong>baar 1’<br />
(Van Amstel & Buijs, 1997).<br />
• In 1997 werd er door LHV <strong>en</strong> NVAB e<strong>en</strong> conv<strong>en</strong>ant ondertek<strong>en</strong>d, d<strong>at</strong> de beide<br />
ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> de sam<strong>en</strong>werking vorm <strong>en</strong> inhoud zull<strong>en</strong> gaan gev<strong>en</strong> (LHV & NVAB,<br />
1997). Het professioneel st<strong>at</strong>uut <strong>van</strong> de NVAB, waarin werd gesteld d<strong>at</strong> de bedrijfs-<br />
arts e<strong>en</strong> begeleid<strong>en</strong>de taak heeft <strong>en</strong> ge<strong>en</strong> controle <strong>en</strong> claimbeoordeling doet, was<br />
e<strong>en</strong> belangrijk punt voor de LHV.<br />
• In 1998 werd e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke visie <strong>van</strong> de LHV <strong>en</strong> de NVAB gepubliceerd, die<br />
aan minister Borst werd overhandigd. Er werd<strong>en</strong> afsprak<strong>en</strong> vastgelegd over pla<strong>at</strong>s,<br />
taak <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werkingsmom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> bij Sociaal-Medische Begeleiding. Tev<strong>en</strong>s stond<br />
er e<strong>en</strong> plan <strong>van</strong> aanpak in.<br />
• Het in 1998 versch<strong>en</strong><strong>en</strong> Plan Aanpak Wachttijd<strong>en</strong> betek<strong>en</strong>de e<strong>en</strong> extra impuls om<br />
de sam<strong>en</strong>werkingsactiviteit<strong>en</strong> te int<strong>en</strong>siver<strong>en</strong>.<br />
• In 1998 publiceerde de SER e<strong>en</strong> advies Sociale Zekerheid <strong>en</strong> Gezondheidszorg.<br />
(De SER had dit ook in 1980 gedaan, maar hier is nooit veel mee gedaan.) In die<br />
public<strong>at</strong>ie werd <strong>het</strong> proefschrift <strong>van</strong> Buijs uit 1984 nog steeds e<strong>en</strong> actuele rubri-<br />
cering <strong>van</strong> de knelpunt<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd. Het advies verk<strong>en</strong>t drie oplossingsrichting<strong>en</strong>:<br />
aanpak wachttijd<strong>en</strong>, structuur- <strong>en</strong> financieringsaanpassing<strong>en</strong> <strong>en</strong> arbeidsrele<strong>van</strong>te<br />
aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> (hier sta<strong>at</strong> Sociaal-Medische Begeleiding c<strong>en</strong>traal). Afbak<strong>en</strong>ing <strong>van</strong><br />
tak<strong>en</strong> wordt g<strong>en</strong>oemd <strong>en</strong> de professionele onafhankelijkheid <strong>van</strong> de bedrijfsarts.<br />
• 1999: Borst <strong>en</strong> Hogervorst reager<strong>en</strong> instemm<strong>en</strong>d op <strong>het</strong> SER-advies. Ook in <strong>het</strong><br />
plan <strong>van</strong> aanpak WAO (1999) wordt gemeld d<strong>at</strong> de sam<strong>en</strong>werking verbeterd moet<br />
word<strong>en</strong> om te voorkom<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> onnodig in de WAO kom<strong>en</strong>.<br />
• VWS financiert sinds 1999 e<strong>en</strong> aantal regionale project<strong>en</strong> waarin de sam<strong>en</strong>werking<br />
concreet gestalte krijgt (Verkerk, Nicolaï, Huisman & Van d<strong>en</strong> Borne, 2001).<br />
De conclusie <strong>van</strong> Buijs is d<strong>at</strong> er inmiddels niet alle<strong>en</strong> aandacht is voor <strong>het</strong> verbeter<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>werking, maar d<strong>at</strong> er voor <strong>het</strong> eerst nu ook geld beschikbaar<br />
is. Buijs <strong>en</strong> Weel (2001) sprek<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> paradigmawisseling. De ma<strong>at</strong>schappe-
Hoofdstuk 2<br />
28<br />
lijke <strong>en</strong> financiële verantwoordelijkheid voor de aanpak <strong>van</strong> <strong>het</strong> ziekteverzuim werd<br />
uitdrukkelijk neergelegd bij de werkgever, die zich moest l<strong>at</strong><strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong> door<br />
e<strong>en</strong> gecertificeerde Arbo-di<strong>en</strong>st. De behandel<strong>en</strong>de sector werd uitdrukkelijk g<strong>en</strong>oemd<br />
als ‘partner’ bij sociaal-medische begeleiding.<br />
De afgelop<strong>en</strong> 20 jaar overzi<strong>en</strong>de, is de conclusie d<strong>at</strong> sinds de adviesaanvraag aan de<br />
NRV in 1983 wel <strong>en</strong>ige vooruitgang is geboekt op beleidsniveau. Op <strong>het</strong> niveau <strong>van</strong><br />
de dagelijkse praktijk moet er echter nog veel gebeur<strong>en</strong>.<br />
De la<strong>at</strong>ste jar<strong>en</strong> zijn er vele activiteit<strong>en</strong> opgezet om de sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> te verbeter<strong>en</strong>. Deze activiteit<strong>en</strong> ligg<strong>en</strong> op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> onderzoek,<br />
onderwijs, ontwikkeling <strong>van</strong> richtlijn<strong>en</strong> <strong>en</strong> leidrad<strong>en</strong>, implem<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ieproject<strong>en</strong>, evalu-<br />
<strong>at</strong>ieproject<strong>en</strong>. Tabel 2.1 geeft e<strong>en</strong> kort (niet uitputt<strong>en</strong>d) overzicht <strong>van</strong> de activiteit<strong>en</strong><br />
sinds 1997. E<strong>en</strong> aantal activiteit<strong>en</strong> overlapt elkaar.<br />
Tabel 2.1 Activiteit<strong>en</strong> sinds 1997 om <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> te verbeter<strong>en</strong><br />
Activiteit of project Jaartal Doelgroep Doel<br />
Onderzoek naar de<br />
1, 2, 3<br />
sam<strong>en</strong>werking<br />
Conv<strong>en</strong>ant beroepsver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong>4<br />
1997, 2000 Politiek; beroepsgroep<strong>en</strong> Knelpunt<strong>en</strong> in beeld br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoek<strong>en</strong> draagvlak<br />
<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>; sam<strong>en</strong>werking in praktijk onderzoek<strong>en</strong><br />
1997 LHV <strong>en</strong> NVAB led<strong>en</strong> Int<strong>en</strong>tie voor <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
vastlegg<strong>en</strong><br />
KNMG code 5 1998 Alle <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
PARAG (pl<strong>at</strong>form aanpak<br />
richtlijn<strong>en</strong> arbeid <strong>en</strong><br />
gezondheid) 6<br />
1997 Beroepsver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>,<br />
onderzoeksinstelling<strong>en</strong><br />
Regionale project<strong>en</strong> 7 <strong>van</strong>af 2000 Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
in de regio<br />
Onderwijsproject<strong>en</strong> 8,<br />
9,10,11,12<br />
Protocoll<strong>en</strong><br />
- algem<strong>en</strong>e leidraad voor<br />
13, 14<br />
<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong><br />
- psychische klacht<strong>en</strong>15 - lage rugklacht<strong>en</strong>16 <strong>van</strong>af 2000 Eerst beroepsopleiding<strong>en</strong>, l<strong>at</strong>er<br />
nascholing<br />
<strong>van</strong>af 2000 Pilotgroep<strong>en</strong>, l<strong>at</strong>er implem<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ie<br />
landelijk<br />
Alle <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Regel<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong>sverkeer tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Pl<strong>at</strong>form <strong>van</strong> diverse betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
Divers (o.a. onderwijs, adresklapper, visitekaartjes, bedrijfsg<strong>en</strong>eeskundig<br />
consul<strong>en</strong>t in hagro)<br />
K<strong>en</strong>nis over elkaars vak, k<strong>en</strong>nismak<strong>en</strong> met verteg<strong>en</strong>woordigers<br />
andere discipline, oef<strong>en</strong><strong>en</strong> met contact opnem<strong>en</strong><br />
Criteria voor sam<strong>en</strong>werking vastlegg<strong>en</strong><br />
Evalu<strong>at</strong>ieonderzoek 17,18,19 2000-2003 Deelnemers regionale project<strong>en</strong> Proces <strong>en</strong> effect <strong>van</strong> de regionale project<strong>en</strong> onderzoek<strong>en</strong><br />
Public<strong>at</strong>ies vooral <strong>van</strong>af<br />
1997<br />
Not<strong>en</strong>:<br />
1 Van Amstel & Buijs, 1997<br />
2 H<strong>en</strong>to & Kaaij, 2000<br />
3 Disseldorp, 1999<br />
4 LHV & NVAB, 1997, 1998<br />
Alle betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong> Aandacht voor onderwerp, k<strong>en</strong>nisoverdracht, knelpunt<strong>en</strong><br />
l<strong>at</strong><strong>en</strong> zi<strong>en</strong>, verbetersuggesties
5 KNMG, 1998<br />
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 29<br />
6 Bij de KNMG is in 1997 Standaardafstemming Arbeid <strong>en</strong> Gezondheid (StAG) opgericht d<strong>at</strong> in 1998 Pl<strong>at</strong>form Afstemming Richt-<br />
lijn<strong>en</strong> Arbeid <strong>en</strong> Gezondheid (PARAG) ging <strong>het</strong><strong>en</strong>. Dit pl<strong>at</strong>form besta<strong>at</strong> uit verteg<strong>en</strong>woordigers <strong>van</strong> CBO, NHG, SKB/NVAB <strong>en</strong> LISV/<br />
NVVG<br />
7 Verkerk, et al., 2001<br />
8 Baart, 1999<br />
9 Weel, Baart & Neij<strong>en</strong>huis, 1999<br />
10 Nauta, Starmans & Faddegon, 1999<br />
11 Nauta, Weel, Starmans & Wemekamp, 2001<br />
12 Nauta, Faddegon & Peeters, 2002<br />
13 Anema, Buijs & Van Putt<strong>en</strong>, 2001<br />
14 Bakker, Krol, Post, Calkhov<strong>en</strong> & Groothoff, 2001<br />
15 Hulshof, Nauta, Van der Klink, Faber, Broers<strong>en</strong>, Miedema, Jacobs, Fortuin & Bierma-Zeinstra, 2002<br />
16 Faber, Bierma-Zeinstra, Burdorf, Nauta, Hulshof, <strong>Over</strong>zier, Miedema & Koes, 2004<br />
17 Bakker, Krol, Van der Guld<strong>en</strong> & Groothoff, 2003<br />
18 Engels, Tighelaar & Van der Guld<strong>en</strong>, 2003<br />
19 Anema, Van Amstel, V<strong>en</strong>ema, Van Putt<strong>en</strong>, De Vroome, Nauta, <strong>Over</strong>zier & Verbeek, 2003<br />
Gezi<strong>en</strong> <strong>het</strong> aantal <strong>en</strong> de variëteit <strong>van</strong> de project<strong>en</strong> (zoals vermeld in tabel 2.1) is <strong>het</strong> te<br />
verwacht<strong>en</strong> d<strong>at</strong> de sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> over <strong>en</strong>kele jar<strong>en</strong><br />
beter zal zijn dan in 1999 (<strong>het</strong> jaar <strong>van</strong> <strong>het</strong> vrag<strong>en</strong>lijstonderzoek d<strong>at</strong> als onderzoek 1 in<br />
dit proefschrift is beschrev<strong>en</strong>). De effectiviteit <strong>van</strong> de project<strong>en</strong> is onderzocht in e<strong>en</strong><br />
geme<strong>en</strong>schappelijk onderzoek door TNO Arbeid, K<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum AKB <strong>en</strong> <strong>het</strong> Coronel<br />
Instituut (Anema et al., 2003). Onderzoek 3 in dit proefschrift beschrijft de result<strong>at</strong><strong>en</strong><br />
op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> sociaal-psychologische factor<strong>en</strong>.<br />
Knelpunt<strong>en</strong> bij <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong><br />
Om na te gaan welke knelpunt<strong>en</strong> er zijn beschrev<strong>en</strong> in de sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> liter<strong>at</strong>uursearch verricht via Pubmed <strong>en</strong> Picarta <strong>en</strong> is<br />
de sneeuwbalmethode toegepast. Hieruit bleek, d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> aantal onderzoek<strong>en</strong><br />
specifiek de knelpunt<strong>en</strong> onderzocht bij <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
(Van Amstel & Buijs, 1997; Disseldorp, 1999; H<strong>en</strong>to & Kaaij, 2000). Daarnaast zijn<br />
er uitsprak<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> over knelpunt<strong>en</strong> bij <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> die<br />
zij bijvoorbeeld in e<strong>en</strong> column verwerk<strong>en</strong> (A-Tjak, 2001a, 2001b; Crul, 2000a, 2000b).<br />
De ervaring<strong>en</strong> bij onderwijs aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> (Baart, 1999; Nauta et al.,<br />
1999) <strong>en</strong> verslag<strong>en</strong> <strong>van</strong> bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> (Bakker, Krol, Van der Guld<strong>en</strong> & Groothoff,<br />
2001) bev<strong>at</strong>t<strong>en</strong> ook vaak b<strong>en</strong>oemde knelpunt<strong>en</strong>. De knelpunt<strong>en</strong> die zijn gevond<strong>en</strong>,<br />
kunn<strong>en</strong> grofweg in vier clusters word<strong>en</strong> ingedeeld (zie tabel 2.2):
Hoofdstuk 2<br />
30<br />
Tabel 2.2 Knelpunt<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> (op basis <strong>van</strong> onderzoek <strong>en</strong> ervaring)<br />
Soort knelpunt Voorbeeld<strong>en</strong><br />
Juridisch-ethische knelpunt<strong>en</strong> Inform<strong>at</strong>ieoverdracht met informed cons<strong>en</strong>t 1,2<br />
Structurele knelpunt<strong>en</strong> Te veel acc<strong>en</strong>t op tweede lijn 3<br />
Te veel verrichting<strong>en</strong> 3<br />
Te weinig aandacht voor prev<strong>en</strong>tie 3<br />
Praktische knelpunt<strong>en</strong> Bereikbaarheid 1,2,4<br />
Te weinig evalu<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> behandelmethod<strong>en</strong> 3<br />
Arbeidsomstandighed<strong>en</strong> in de gezondheidszorg 3<br />
Tijd 1,2,4<br />
Financiële vergoeding 2,5<br />
Sociaal–psychologische knelpunt<strong>en</strong> Vertrouw<strong>en</strong> 2,6<br />
Not<strong>en</strong>:<br />
1 Van Amstel & Buijs, 1997<br />
2 H<strong>en</strong>to & Kaaij, 2000<br />
3 Buijs, 1985<br />
4 Bakker, Krol & Groothoff, 2001<br />
5 Disseldorp, 1999<br />
6 Baart, 1999<br />
7 A-Tjak, 2001a<br />
8 Crul, 2000a, 2000b<br />
9 A-Tjak, 2001b<br />
10 Nauta, et al. 1999<br />
11 Groothoff, 1981<br />
Twijfel aan onafhankelijke positie bedrijfarts 5,6,7,8<br />
Domeinstrijd 9<br />
Onduidelijke taakafbak<strong>en</strong>ing 5,8<br />
Onduidelijke positie bedrijfsarts 5,9<br />
Te weinig k<strong>en</strong>nis over elkaar 1,6.10<br />
St<strong>at</strong>usverschill<strong>en</strong> 6<br />
Belang<strong>en</strong>teg<strong>en</strong>stelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> compet<strong>en</strong>tiekwesties 4,6<br />
Afhankelijkheid 11
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 31<br />
Op bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> is steeds te const<strong>at</strong>er<strong>en</strong>, d<strong>at</strong> de<br />
gesignaleerde knelpunt<strong>en</strong> doorgaans in e<strong>en</strong> <strong>van</strong> deze c<strong>at</strong>egorieën te pla<strong>at</strong>s<strong>en</strong> zijn. De<br />
door Buijs g<strong>en</strong>oemde structurele knelpunt<strong>en</strong> vall<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> deel wellicht sam<strong>en</strong> met<br />
de sociaal-psychologische knelpunt<strong>en</strong>.<br />
De praktische bereikbaarheid blijkt bijna altijd als e<strong>en</strong> <strong>van</strong> de eerste knelpunt<strong>en</strong> naar<br />
vor<strong>en</strong> te kom<strong>en</strong>. Hieronder e<strong>en</strong> voorbeeld (uit eig<strong>en</strong> praktijk) <strong>van</strong> w<strong>at</strong> cursist<strong>en</strong> (<strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>) bij e<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>komst zelf meld<strong>en</strong> aan knelpunt<strong>en</strong>.<br />
Box 1 Voorbeeld: ervar<strong>en</strong> knelpunt<strong>en</strong> bij <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> (ontle<strong>en</strong>d aan eig<strong>en</strong> praktijk)<br />
Bije<strong>en</strong>komst <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> Utrecht 14 november 2001<br />
7 bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> 18 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> brainstormd<strong>en</strong> in homog<strong>en</strong>e groepjes over de vraag: Welke knelpunt<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> jullie in <strong>het</strong><br />
contact? Sam<strong>en</strong>gev<strong>at</strong> leverde dit de volg<strong>en</strong>de knelpunt<strong>en</strong> op:<br />
1 Bereikbaarheid:<br />
- Wie is de bedrijfsarts?<br />
- W<strong>at</strong> is telefoonnummer, fax, e-mail?<br />
- De ander is er niet of niet te sprek<strong>en</strong><br />
2 Juridisch-ethisch: eerst machtiging nodig<br />
3 Elkaars beleid doorkruis<strong>en</strong>, ook door communic<strong>at</strong>ie via de p<strong>at</strong>iënt (niet rechtstreeks)<br />
4 (Medische) invalshoek verschill<strong>en</strong>d, gebrek aan info.<br />
5 Onduidelijkheid in verantwoordelijkheid bijvoorbeeld bij reïntegr<strong>at</strong>ie<br />
6 Cur<strong>at</strong>ief versus sociaal g<strong>en</strong>eeskundig<br />
7 Wantrouw<strong>en</strong>:<br />
- toon<br />
- p<strong>at</strong>iënt komt met verhaal <strong>van</strong> de andere arts<br />
8 Toegankelijkheid <strong>van</strong> de ba voor de p<strong>at</strong>iënt<br />
- wachttijd<br />
- afhankelijk <strong>van</strong> mogelijkhed<strong>en</strong> contract<br />
9 Tijd<br />
10 Huisarts<strong>en</strong>: “wij hor<strong>en</strong> nooit iets <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>”; bedrijfsarts<strong>en</strong>: “wij moet<strong>en</strong> altijd <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief nem<strong>en</strong>”<br />
11 Def<strong>en</strong>sieve g<strong>en</strong>eeskunde: bijv. extra onderzoek om claims te voorkom<strong>en</strong><br />
12 Lage prioriteit bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
13 Huisarts mag volg<strong>en</strong>s LHV werkadvies gev<strong>en</strong><br />
14 Huisarts (<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt) k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> procedures niet<br />
2.2.4 Sociaal-psychologische knelpunt<strong>en</strong>: eerste introductie<br />
In dit proefschrift ligt de focus op de sociaal-psychologische knelpunt<strong>en</strong>. Het ga<strong>at</strong> om<br />
begripp<strong>en</strong> die bek<strong>en</strong>d zijn uit onderzoek naar ‘intergroepsgedrag’. Deze begripp<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> hieronder kort toegelicht <strong>en</strong> kom<strong>en</strong> vervolg<strong>en</strong>s in hoofdstuk 3 diepgaand<br />
aan de orde, waarbij er hypothes<strong>en</strong> word<strong>en</strong> geformuleerd voor <strong>het</strong> empirische onderzoek.<br />
Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> wordt in dit proefschrift opgev<strong>at</strong> als <strong>het</strong> del<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis. Bij <strong>het</strong> werk<strong>en</strong><br />
in e<strong>en</strong> team kan m<strong>en</strong> door <strong>het</strong> del<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis meer bereik<strong>en</strong> dan individueel.<br />
K<strong>en</strong>nis del<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> medewerkers op één afdeling gebeurt niet <strong>van</strong>zelf; <strong>het</strong> del<strong>en</strong> <strong>van</strong>
Hoofdstuk 2<br />
32<br />
k<strong>en</strong>nis tuss<strong>en</strong> bijvoorbeeld research- <strong>en</strong> productieafdeling in e<strong>en</strong> bedrijf blijkt nog<br />
lastiger te zijn (Weggeman, 2001).<br />
Sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> arts<strong>en</strong> in de cur<strong>at</strong>ieve gezondheidszorg houdt in elk geval in <strong>het</strong><br />
elkaar goed informer<strong>en</strong> (Crul, 2002). Door k<strong>en</strong>nis te del<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> diverse disciplines<br />
in de gezondheidszorg kan m<strong>en</strong> de p<strong>at</strong>iënt beter help<strong>en</strong>. “De aansluiting in de hele<br />
cur<strong>at</strong>ieve as moet beter” stelde directeur Cur<strong>at</strong>ieve Som<strong>at</strong>ische Zorg <strong>van</strong> <strong>het</strong> Ministerie<br />
<strong>van</strong> VWS, Oud<strong>en</strong>dijk (Crul, 2000a).<br />
Bij <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> om <strong>het</strong> del<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>-<br />
nis over e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schappelijke p<strong>at</strong>iënt. Arts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> namelijk de inform<strong>at</strong>ie die ze<br />
hebb<strong>en</strong>, verwerkt tot k<strong>en</strong>nis. Ze hebb<strong>en</strong> bijvoorbeeld niet alle<strong>en</strong> uitslag<strong>en</strong> <strong>van</strong> bloed-<br />
of röntg<strong>en</strong>onderzoek, maar ook e<strong>en</strong> idee w<strong>at</strong> deze uitslag<strong>en</strong> betek<strong>en</strong><strong>en</strong> in <strong>het</strong> totaal<br />
<strong>van</strong> gegev<strong>en</strong>s <strong>en</strong> de (medische) geschied<strong>en</strong>is.<br />
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zijn (ook al hebb<strong>en</strong> ze 6 jaar lang dezelfde basisartsop-<br />
leiding) led<strong>en</strong> <strong>van</strong> verschill<strong>en</strong>de beroepsgroep<strong>en</strong>. Vaak ontbreekt daardoor inzicht in<br />
elkaars visie <strong>en</strong> heeft m<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> overzicht <strong>van</strong> alle ter beschikking staande gegev<strong>en</strong>s<br />
(Groothoff, 1981). Het hebb<strong>en</strong> <strong>van</strong> verschill<strong>en</strong>de doel<strong>en</strong>, <strong>het</strong> ontbrek<strong>en</strong> <strong>van</strong> coördina-<br />
tie <strong>en</strong> tegelijk de afhankelijkheid <strong>van</strong> elkaar om e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk resulta<strong>at</strong> te bereik<strong>en</strong><br />
zijn de basisingrediënt<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> stroeve sam<strong>en</strong>werking (Ellemers, Spears & Doosje,<br />
1999; Haslam, 2001; Van Knipp<strong>en</strong>berg, 1991; Visser, 1995; Worchel, Andreoli & Folger,<br />
1977). Op basis hier<strong>van</strong> kan word<strong>en</strong> gesteld d<strong>at</strong> er e<strong>en</strong> belangrijke sociaal-psychologische<br />
barrière voor de sam<strong>en</strong>werking besta<strong>at</strong>.<br />
Het is e<strong>en</strong> historisch feit d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de arts<strong>en</strong> zijn<br />
(scheiding <strong>van</strong> behandeling <strong>en</strong> controle, zie 2.1). Op grond daar<strong>van</strong> hebb<strong>en</strong> zij e<strong>en</strong><br />
verschill<strong>en</strong>d <strong>en</strong> dus ge<strong>en</strong> overkoepel<strong>en</strong>d doel <strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de belang<strong>en</strong>. Althans zo<br />
ervar<strong>en</strong> zij d<strong>at</strong>. De p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> die zij gezam<strong>en</strong>lijk hebb<strong>en</strong>, word<strong>en</strong> door h<strong>en</strong> los <strong>van</strong><br />
elkaar behandeld. Daardoor vindt er ge<strong>en</strong> wederzijdse coördin<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de handeling<strong>en</strong><br />
pla<strong>at</strong>s. Juist door zo’n coördin<strong>at</strong>ie zou <strong>het</strong> gezam<strong>en</strong>lijke resulta<strong>at</strong> beter kunn<strong>en</strong><br />
zijn dan de som <strong>van</strong> de individuele result<strong>at</strong><strong>en</strong> die nu bereikt word<strong>en</strong> zonder deze<br />
coördin<strong>at</strong>ie.<br />
Om e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk resulta<strong>at</strong> te bereik<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
overkoepel<strong>en</strong>d doel hebb<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> bepaald gedrag uitvoer<strong>en</strong> om d<strong>at</strong> doel te bereik<strong>en</strong><br />
(del<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis) <strong>en</strong> moet<strong>en</strong> zij wet<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij voor <strong>het</strong> bereik<strong>en</strong> <strong>van</strong> dit doel afhankelijk<br />
zijn <strong>van</strong> elkaar. Het gezam<strong>en</strong>lijke doel is te definiër<strong>en</strong> als de eerder g<strong>en</strong>oemde<br />
verbetering<strong>en</strong> <strong>van</strong> efficiëntie <strong>en</strong> effectiviteit in de zorg voor de p<strong>at</strong>iënt, verhoging <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> welzijn <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt <strong>en</strong> verhoging <strong>van</strong> de kwaliteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> werk. Het del<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis over p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> middel daartoe. De kern <strong>van</strong> <strong>het</strong> probleem is, zoals<br />
gesteld, d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> lid is <strong>van</strong> verschill<strong>en</strong>de groep<strong>en</strong>.<br />
Hieronder e<strong>en</strong> nadere uitwerking <strong>van</strong> de sociaal-psychologische invalshoek.
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 33<br />
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zijn led<strong>en</strong> <strong>van</strong> verschill<strong>en</strong>de groep<strong>en</strong> waartuss<strong>en</strong> verschil-<br />
l<strong>en</strong> bestaan in rel<strong>at</strong>ieve positie. De rel<strong>at</strong>ieve positie kan word<strong>en</strong> gedefinieerd als de<br />
verhouding <strong>van</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> als k<strong>en</strong>nis, ervaring, vaardighed<strong>en</strong>, st<strong>at</strong>us, zoals m<strong>en</strong> die<br />
t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de andere groep ervaart. Wanneer person<strong>en</strong> of groep<strong>en</strong> interacte-<br />
r<strong>en</strong> (coöper<strong>at</strong>ief of competitief) dan vergelijk<strong>en</strong> zij zich met elkaar op basis <strong>van</strong> deze<br />
k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>. Uit deze vergelijking <strong>van</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> maakt m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> balans op hoe m<strong>en</strong><br />
t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de ander sta<strong>at</strong>. Deze k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> alles zijn w<strong>at</strong> m<strong>en</strong> inbr<strong>en</strong>gt<br />
in de sam<strong>en</strong>werking in rel<strong>at</strong>ie tot w<strong>at</strong> deze sam<strong>en</strong>werking oplevert (k<strong>en</strong>nis, vaardig-<br />
hed<strong>en</strong>, ervaring, st<strong>at</strong>us, <strong>en</strong>z.). Het verschil in rel<strong>at</strong>ieve positie werkt belemmer<strong>en</strong>d op<br />
de inform<strong>at</strong>ie-uitwisseling. Allport stelde al in 1954 d<strong>at</strong> voor e<strong>en</strong> goede sam<strong>en</strong>werking<br />
onder andere e<strong>en</strong> gelijkwaardige st<strong>at</strong>us nodig is. Weggeman (2001, p. 157) me<strong>en</strong>t d<strong>at</strong><br />
e<strong>en</strong> belangrijke barrière bij <strong>het</strong> del<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis kan zijn d<strong>at</strong> de <strong>en</strong>e partij <strong>van</strong> m<strong>en</strong>ing<br />
is d<strong>at</strong> <strong>het</strong> del<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis zijn positie verzwakt. Sulli<strong>van</strong> (1998, p. 6) spreekt <strong>van</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong><br />
als ‘power-sharing’. M<strong>en</strong> moet dit wel will<strong>en</strong>.<br />
Ook heeft elke groep e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong>, sterke id<strong>en</strong>titeit, die ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s de belemmering<strong>en</strong> in<br />
<strong>het</strong> del<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis versterkt. Id<strong>en</strong>titeit is de wijze waarop de rel<strong>at</strong>ieve positie door<br />
de persoon zelf als huisarts (resp. bedrijfsarts) <strong>en</strong> als lid <strong>van</strong> de groep <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
(resp. bedrijfsarts<strong>en</strong>) wordt beleefd t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de ander of <strong>van</strong> de andere groep.<br />
In hoofdstuk 3 zal nader word<strong>en</strong> ingegaan op de begripp<strong>en</strong> id<strong>en</strong>titeit <strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve<br />
positie (st<strong>at</strong>us).<br />
In werkelijkheid zijn beide partij<strong>en</strong> sterk afhankelijk <strong>van</strong> elkaar omd<strong>at</strong> zij vele geme<strong>en</strong>schappelijke<br />
p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>. Afhankelijkheid kan word<strong>en</strong> gedefinieerd als de<br />
m<strong>at</strong>e waarin e<strong>en</strong> resulta<strong>at</strong> (hogere efficiëntie, effectiviteit, kwaliteit <strong>en</strong>/of welzijn) d<strong>at</strong><br />
e<strong>en</strong> arts kan bereik<strong>en</strong>, mede bepaald wordt door de wijze waarop e<strong>en</strong> andere arts<br />
zich gedraagt. In situ<strong>at</strong>ies <strong>van</strong> afhankelijkheid word<strong>en</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> de <strong>en</strong>e partij<br />
gedeeltelijk of geheel bepaald door <strong>het</strong> gedrag <strong>van</strong> de ander. Afhankelijkheid houdt<br />
dus in d<strong>at</strong> <strong>het</strong> resulta<strong>at</strong> d<strong>at</strong> iemand kan bereik<strong>en</strong>, geheel of gedeeltelijk wordt bepaald<br />
door de wijze waarop de ander zich gedraagt.<br />
Het herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> <strong>en</strong> erk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> <strong>van</strong> deze afhankelijkheid kan e<strong>en</strong> belangrijke factor zijn<br />
die bij zou kunn<strong>en</strong> drag<strong>en</strong> aan <strong>het</strong> verbeter<strong>en</strong> <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking. Weggeman (2001,<br />
p. 157) stelt d<strong>at</strong> de k<strong>en</strong>nisbron zich bijvoorbeeld niet kan voorstell<strong>en</strong> d<strong>at</strong> de ander<br />
geïnteresseerd is in zijn k<strong>en</strong>nis of d<strong>at</strong> <strong>het</strong> verschil in k<strong>en</strong>nis zo groot wordt geacht,<br />
d<strong>at</strong> hij of zij niet verwacht de ander <strong>van</strong> di<strong>en</strong>st te kunn<strong>en</strong> zijn. D<strong>at</strong> betek<strong>en</strong>t d<strong>at</strong> de<br />
<strong>en</strong>e partij zich onafhankelijk t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de ander opstelt. Zou iemand onafhankelijk<br />
zijn <strong>en</strong> niet coöper<strong>at</strong>ief handel<strong>en</strong>, dan heeft hij/zij slechts e<strong>en</strong> individueel doel.<br />
Daardoor kan <strong>het</strong> bereik<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> gezam<strong>en</strong>lijke doel (hogere efficiëntie, effectiviteit,<br />
kwaliteit <strong>en</strong>/of welzijn) word<strong>en</strong> belemmerd. In hoofdstuk 3 wordt nader ingegaan op<br />
afhankelijkheid.
Hoofdstuk 2<br />
34<br />
E<strong>en</strong> derde punt waardoor de sam<strong>en</strong>werking niet goed zou kunn<strong>en</strong> verlop<strong>en</strong> is d<strong>at</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de visies kunn<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> op hun respectieve-<br />
lijke verantwoordelijkhed<strong>en</strong>. Ook deze visie wordt beïnvloed door e<strong>en</strong> verschil tuss<strong>en</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in hun rel<strong>at</strong>ieve positie. De definitie <strong>van</strong> verantwoordelijkheid<br />
is: de m<strong>at</strong>e waarin m<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>schap neemt voor e<strong>en</strong> resulta<strong>at</strong>, e<strong>en</strong> outcome (bijvoorbeeld<br />
werkherv<strong>at</strong>ting <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt). Het ga<strong>at</strong> om <strong>het</strong> toeschrijv<strong>en</strong> <strong>van</strong> gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong><br />
(result<strong>at</strong><strong>en</strong>) aan gedraging<strong>en</strong>. M<strong>en</strong> is voor bepaalde result<strong>at</strong><strong>en</strong> verantwoordelijk<br />
als m<strong>en</strong> deze kan toeschrijv<strong>en</strong> aan <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> gedrag of aan <strong>het</strong> gezam<strong>en</strong>lijke, coördiner<strong>en</strong>de,<br />
<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>de gedrag. Schrijft m<strong>en</strong> deze result<strong>at</strong><strong>en</strong> toe aan zichzelf, dan<br />
is m<strong>en</strong> zelf <strong>en</strong> niet de ander voor deze result<strong>at</strong><strong>en</strong> verantwoordelijk. Schrijft m<strong>en</strong> deze<br />
gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> toe aan de ander, dan is m<strong>en</strong> zelf niet verantwoordelijk. Schrijft m<strong>en</strong><br />
ze toe aan de gezam<strong>en</strong>lijke handeling<strong>en</strong>, dan is m<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk verantwoordelijk.<br />
Daarbij kunn<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong> optred<strong>en</strong> in de m<strong>at</strong>e <strong>van</strong> verantwoordelijkheid, want de<br />
m<strong>at</strong>e <strong>van</strong> verantwoordelijkheid wordt bepaald door de verschill<strong>en</strong> in inputs die m<strong>en</strong><br />
geleverd heeft aan <strong>het</strong> bereik<strong>en</strong> <strong>van</strong> dit gezam<strong>en</strong>lijke resulta<strong>at</strong>. Het vermoed<strong>en</strong> is, d<strong>at</strong><br />
de visie op de eig<strong>en</strong> <strong>en</strong> op de gezam<strong>en</strong>lijke verantwoordelijkheid mede bepal<strong>en</strong>d is<br />
voor <strong>het</strong> succes <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking.<br />
Naast <strong>het</strong> begrip verantwoordelijkheid <strong>en</strong> de rol daar<strong>van</strong> bij de sam<strong>en</strong>werking wordt<br />
in dit onderzoek ook <strong>het</strong> begrip vertrouw<strong>en</strong> uitgewerkt. Vertrouw<strong>en</strong> kan word<strong>en</strong><br />
gedefinieerd als de verwachting <strong>van</strong> de <strong>en</strong>e partij d<strong>at</strong> de andere partij niet opportunistisch<br />
zal handel<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> aangaan <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking <strong>en</strong> zal kiez<strong>en</strong> voor<br />
maximalis<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de gezam<strong>en</strong>lijke outcomes. Wanneer m<strong>en</strong> <strong>van</strong> elkaar afhankelijk is,<br />
dan betek<strong>en</strong>t <strong>het</strong> aangaan <strong>van</strong> e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werking (coördiner<strong>en</strong> <strong>van</strong> handeling<strong>en</strong> om<br />
e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk resulta<strong>at</strong> te bereik<strong>en</strong>) d<strong>at</strong> beide partij<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>. Iemand<br />
werkt sam<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> ander als hij/zij bereid is af te zi<strong>en</strong> <strong>van</strong> eig<strong>en</strong> voordeel als daardoor<br />
<strong>het</strong> gezam<strong>en</strong>lijke resulta<strong>at</strong> groter is. Sulli<strong>van</strong> (1998) vond in 81 public<strong>at</strong>ies over<br />
<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> er 13 waarin vertrouw<strong>en</strong> aan de orde was (p. 20). Vertrouw<strong>en</strong> wordt<br />
nader toegelicht in paragraaf 3.3.<br />
Dit proefschrift probeert door middel <strong>van</strong> empirisch onderzoek te verklar<strong>en</strong> waarom de<br />
sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> niet optimaal verloopt. In <strong>het</strong> onderzoek<br />
word<strong>en</strong> de bov<strong>en</strong>g<strong>en</strong>oemde factor<strong>en</strong> (rel<strong>at</strong>ieve positie, id<strong>en</strong>titeit, afhankelijkheid,<br />
verantwoordelijkheid <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong>) onderzocht in rel<strong>at</strong>ie tot de sam<strong>en</strong>werking.<br />
Het lid zijn <strong>van</strong> verschill<strong>en</strong>de groep<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> voorwaarde voor <strong>het</strong> toepass<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
inzicht<strong>en</strong> uit de sociale psychologie met betrekking tot intergroepsgedrag. Daarom<br />
zal in de volg<strong>en</strong>de paragraaf eerst aannemelijk word<strong>en</strong> gemaakt d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> led<strong>en</strong> zijn <strong>van</strong> verschill<strong>en</strong>de groep<strong>en</strong>, waartuss<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong> in rel<strong>at</strong>ieve<br />
positie bestaan.
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 35<br />
2.3 Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> als led<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderscheid<strong>en</strong> groep<strong>en</strong><br />
(professies)<br />
In deze paragraaf zal word<strong>en</strong> betoogd d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> led<strong>en</strong> zijn <strong>van</strong><br />
verschill<strong>en</strong>de groep<strong>en</strong> <strong>en</strong> d<strong>at</strong> de sam<strong>en</strong>werkingsproblem<strong>at</strong>iek juist daardoor veroor-<br />
zaakt wordt. Eerst wordt e<strong>en</strong> definiëring <strong>van</strong> <strong>het</strong> begrip ‘groep’ gegev<strong>en</strong> <strong>en</strong> wordt <strong>het</strong><br />
proces <strong>van</strong> groepsvorming behandeld. Daarbij wordt <strong>het</strong> begrip ‘professie’ uitgebreid<br />
besprok<strong>en</strong> omd<strong>at</strong> dit belangrijk is voor <strong>het</strong> begrijp<strong>en</strong> <strong>van</strong> juist deze groep<strong>en</strong> (arts<strong>en</strong>).<br />
Vervolg<strong>en</strong>s zal ingegaan word<strong>en</strong> op de verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
aan de hand <strong>van</strong> verschill<strong>en</strong> in k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> deze groep<strong>en</strong>.<br />
2.3.1 Groep, professie, professionalisering<br />
Er zijn verschill<strong>en</strong>de sociaal-psychologische definities <strong>van</strong> <strong>het</strong> begrip groep. E<strong>en</strong> e<strong>en</strong>-<br />
voudige definitie (ontle<strong>en</strong>d aan Alblas, 1990) is als volgt: e<strong>en</strong> groep is e<strong>en</strong> verzameling<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die regelm<strong>at</strong>ig met elkaar omgaan, zich <strong>van</strong> elkaar bewust zijn, zich gedrag<strong>en</strong><br />
volg<strong>en</strong>s norm<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> die groep <strong>en</strong> die elkaar nodig hebb<strong>en</strong> om bepaalde doel<strong>en</strong><br />
te bereik<strong>en</strong>. M<strong>en</strong> name de aanwezigheid <strong>van</strong> gezam<strong>en</strong>lijke doel<strong>en</strong> sta<strong>at</strong> in vrijwel alle<br />
definities <strong>van</strong> <strong>het</strong> begrip groep c<strong>en</strong>traal <strong>en</strong> <strong>het</strong> gegev<strong>en</strong> d<strong>at</strong> de led<strong>en</strong> zich bewust zijn<br />
<strong>van</strong> hun wederzijdse afhankelijkheid als zij naar gezam<strong>en</strong>lijke doel<strong>en</strong> strev<strong>en</strong>.<br />
D<strong>at</strong> arts<strong>en</strong> e<strong>en</strong> groep vorm<strong>en</strong> kan <strong>het</strong> gemakkelijkst word<strong>en</strong> geïllustreerd aan de hand<br />
<strong>van</strong> de professionalisering die arts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> meegemaakt. Professionalisering kan<br />
gezi<strong>en</strong> word<strong>en</strong> als <strong>het</strong> proces <strong>van</strong> de wording <strong>van</strong> e<strong>en</strong> professie. Het woord professie<br />
is afgeleid <strong>van</strong> <strong>het</strong> L<strong>at</strong>ijnse werk woord profiteri of profitari, d<strong>at</strong> betek<strong>en</strong>t “op<strong>en</strong>lijk<br />
verklar<strong>en</strong>”.<br />
In historisch perspectief wordt beschrev<strong>en</strong> hoe in de 17 e eeuw de geestelijkheid de be-<br />
langrijkste professie vormde (zij oef<strong>en</strong>de e<strong>en</strong> gewijd ambt uit), in de 19 e eeuw de juris-<br />
t<strong>en</strong> <strong>en</strong> in de 20 e eeuw de arts<strong>en</strong> (medische professie) (Klinkert, 1974). Het begrip heeft<br />
steeds de betek<strong>en</strong>is d<strong>at</strong> <strong>het</strong> bezighed<strong>en</strong> omv<strong>at</strong> die gericht zijn op de di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ing<br />
aan behoeftige m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>. Professies hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> aantal k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> (Klinkert, 1978):<br />
- De opleiding is lang <strong>en</strong> zwaar, <strong>en</strong> gericht op de di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ing aan <strong>het</strong> publiek.<br />
- Medeprofessionals houd<strong>en</strong> toezicht op de opleiding <strong>en</strong> ook op de handhaving<br />
<strong>van</strong> de integriteit <strong>van</strong> de led<strong>en</strong>, zod<strong>at</strong> deze zich gedrag<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s de norm<strong>en</strong> die<br />
neergelegd zijn in bijvoorbeeld e<strong>en</strong> beroepscode.<br />
- In de opleiding word<strong>en</strong> naast k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> kunde ook norm<strong>en</strong> <strong>en</strong> waard<strong>en</strong> overgedrag<strong>en</strong><br />
(sterker dan in andere opleiding<strong>en</strong>).
Hoofdstuk 2<br />
36<br />
Hiermee wordt geïllustreerd d<strong>at</strong> de led<strong>en</strong> <strong>van</strong> de professie (de professionals) met<br />
elkaar op e<strong>en</strong> bepaalde wijze omgaan, zich bewust zijn <strong>van</strong> elkaar <strong>en</strong> met elkaar<br />
interacter<strong>en</strong> om de gezam<strong>en</strong>lijke doel<strong>en</strong> te bereik<strong>en</strong> (bijvoorbeeld <strong>het</strong> strev<strong>en</strong> naar<br />
e<strong>en</strong> uniforme opleiding, bevordering <strong>van</strong> de compet<strong>en</strong>ties <strong>en</strong> handhaving <strong>van</strong> de<br />
integriteit).<br />
Door specialis<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> beroep<strong>en</strong> word<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ies <strong>van</strong> afhankelijkheid gecreëerd. Het<br />
geme<strong>en</strong>schappelijk areaal <strong>van</strong> gedeelde ervaring <strong>en</strong> k<strong>en</strong>nis neemt af <strong>en</strong> de sociale<br />
afstand wordt vergroot (Van der Krogt, 1981).<br />
In <strong>het</strong> professionaliseringsproces wordt ook wel gesprok<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> indoctrin<strong>at</strong>ie <strong>van</strong><br />
de waard<strong>en</strong> <strong>en</strong> norm<strong>en</strong> die tezam<strong>en</strong> de beroepsideologie vorm<strong>en</strong> <strong>en</strong> waarmee de<br />
led<strong>en</strong> <strong>van</strong> de groep<strong>en</strong> zich onderscheid<strong>en</strong> <strong>van</strong> de niet-led<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk <strong>van</strong> e<strong>en</strong> professional zou kunn<strong>en</strong> zijn … “d<strong>at</strong> hij <strong>het</strong> lev<strong>en</strong>sonderhoud<br />
verdi<strong>en</strong>t door <strong>het</strong> in praktijk br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>van</strong> esoterische k<strong>en</strong>nis, gebaseerd op één of meer<br />
wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>. De ess<strong>en</strong>tie er<strong>van</strong> is, d<strong>at</strong> de kliënt de kwaliteit <strong>van</strong> de gebod<strong>en</strong> di<strong>en</strong>st<br />
niet kan beoordel<strong>en</strong>. Hij komt bij de professional omd<strong>at</strong> hij e<strong>en</strong> probleem heeft, d<strong>at</strong> hij<br />
niet kan oploss<strong>en</strong>”(Klinkert, 1974). D<strong>at</strong> impliceert d<strong>at</strong> de groepsled<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> machtiger<br />
positie zitt<strong>en</strong> dan deg<strong>en</strong><strong>en</strong> die ge<strong>en</strong> lid <strong>van</strong> zijn de betreff<strong>en</strong>de groep. Van der<br />
Krogt (1981) bevestigt dus de rel<strong>at</strong>ie tuss<strong>en</strong> professie <strong>en</strong> macht. Hij stelt op basis <strong>van</strong><br />
liter<strong>at</strong>uur...“Professionalisering is e<strong>en</strong> proces <strong>van</strong> verwerv<strong>en</strong> <strong>en</strong> vergrot<strong>en</strong> <strong>van</strong> macht<br />
<strong>en</strong> beheersing door beroepsgroep<strong>en</strong>.” Zo komt <strong>het</strong> aspect ‘macht’ erin. Het ga<strong>at</strong> daarbij<br />
vooral om deskundigheidsmacht. Van der Krogt (1981) citeert in dez<strong>en</strong> Wil<strong>en</strong>sy: “Alle<br />
beroep<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gek<strong>en</strong>merkt door machtsstrijd (tuss<strong>en</strong> beroep<strong>en</strong> onderling <strong>en</strong> tuss<strong>en</strong><br />
beroep<strong>en</strong> <strong>en</strong> cliënt) <strong>en</strong> strev<strong>en</strong> naar st<strong>at</strong>usverhoging.” Door specialis<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> beroep<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ies <strong>van</strong> afhankelijkheid tuss<strong>en</strong> beroep<strong>en</strong> gecreëerd. Het geme<strong>en</strong>schappelijk<br />
areaal <strong>van</strong> gedeelde ervaring <strong>en</strong> k<strong>en</strong>nis neemt af <strong>en</strong> de sociale afstand wordt<br />
vergroot (Van der Krogt, 1981).<br />
Het is de vraag of de door Klinkert gesc<strong>het</strong>ste betek<strong>en</strong>is nu ruim 25 jaar l<strong>at</strong>er nog<br />
steeds zo sterk geldt. Wel wordt <strong>het</strong> begrip ‘professionals’ vaak gebruikt bijvoorbeeld<br />
om aan te gev<strong>en</strong> d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> beroep meer professionaliseert. De beroepsbeoef<strong>en</strong>ar<strong>en</strong> richt<strong>en</strong><br />
dan bijvoorbeeld e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> ver<strong>en</strong>iging op, mak<strong>en</strong> protocoll<strong>en</strong> <strong>en</strong> standaard<strong>en</strong>. Ze<br />
hebb<strong>en</strong> hun eig<strong>en</strong> regels voor erk<strong>en</strong>ning <strong>en</strong> eis<strong>en</strong> voor nascholing. Dit geldt ook voor<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. De huisartsg<strong>en</strong>eeskunde is al verder geprofessionaliseerd<br />
dan de bedrijfsg<strong>en</strong>eeskunde. Dit blijkt bijvoorbeeld uit <strong>het</strong> bestaan <strong>van</strong> e<strong>en</strong> wet<strong>en</strong>schappelijk<br />
bureau (<strong>het</strong> Nederlands Huisarts<strong>en</strong> G<strong>en</strong>ootschap NHG) sinds 1956 <strong>en</strong> de<br />
public<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> standaard<strong>en</strong> <strong>en</strong> richtlijn<strong>en</strong>. Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> pas in 1999 hun eerste<br />
richtlijn vastgesteld (zie 2.3.3) <strong>en</strong> sinds 2000 is er e<strong>en</strong> richtlijn<strong>en</strong>bureau.<br />
In dit proefschrift wordt voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> de term ‘professionals’ gekoz<strong>en</strong>,<br />
juist <strong>van</strong>wege de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> hierbov<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd. Kijk<strong>en</strong>d naar sam<strong>en</strong>werking<br />
tuss<strong>en</strong> professionals (<strong>en</strong> daarmee tuss<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>) met behulp <strong>van</strong>
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 37<br />
de k<strong>en</strong>nis over professionaliseringsprocess<strong>en</strong> zegt Van der Krogt (1981): “Ook voor<br />
de ontwikkeling <strong>van</strong> sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> beroepsgroep<strong>en</strong> le<strong>en</strong>t zich de casestudie<br />
<strong>van</strong> professionaliseringsprocess<strong>en</strong>. Het aangaan of juist afhoud<strong>en</strong> <strong>van</strong> sam<strong>en</strong>werking<br />
wordt (mede) beïnvloed door de verwachting<strong>en</strong> omtr<strong>en</strong>t de (positieve <strong>en</strong> neg<strong>at</strong>ieve)<br />
consequ<strong>en</strong>ties er<strong>van</strong>. Soms is sam<strong>en</strong>werking zelfs e<strong>en</strong> str<strong>at</strong>egie die gericht is op andere<br />
belang<strong>en</strong> dan die <strong>van</strong> de cliënt.” Ook Maas (2000, p. 135) meldt d<strong>at</strong> professionals vaak<br />
individualistisch gedrag verton<strong>en</strong>, <strong>het</strong>ge<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> remt.<br />
Nu in <strong>het</strong> bov<strong>en</strong>staande verhelderd is, d<strong>at</strong> arts<strong>en</strong> e<strong>en</strong> onderscheid<strong>en</strong> groep of professie<br />
vorm<strong>en</strong>, zal word<strong>en</strong> ingegaan op verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. Zij<br />
hebb<strong>en</strong> weliswaar 6 jaar dezelfde basisartsopleiding, maar vorm<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de groep<br />
<strong>van</strong> arts<strong>en</strong> toch twee groep<strong>en</strong> met verschill<strong>en</strong>de belang<strong>en</strong> <strong>en</strong> waar<strong>van</strong> de led<strong>en</strong> zich<br />
op e<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de manier t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de led<strong>en</strong> <strong>van</strong> de andere groep gedrag<strong>en</strong>.<br />
Er is sprake <strong>van</strong> intergroepsgedrag: gedrag tuss<strong>en</strong> individu<strong>en</strong> d<strong>at</strong> gereguleerd wordt<br />
door <strong>het</strong> lidma<strong>at</strong>schap <strong>van</strong> <strong>en</strong> de id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie met de eig<strong>en</strong> groep. De verschill<strong>en</strong> tus-<br />
s<strong>en</strong> deze professies vorm<strong>en</strong> mede de basis <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werkingsproblem<strong>at</strong>iek. Met<br />
Van der Krogt wordt dus geconst<strong>at</strong>eerd d<strong>at</strong> de sam<strong>en</strong>werking belemmerd kan word<strong>en</strong><br />
door professionaliseringsprocess<strong>en</strong>. Hieronder volgt e<strong>en</strong> uitleg over de beide beroeps-<br />
groep<strong>en</strong>.<br />
2.3.2 Huisarts<strong>en</strong> als professie<br />
In 1883 mocht<strong>en</strong> arts<strong>en</strong> de g<strong>en</strong>ees-, heel- <strong>en</strong> verloskunde in de volle om<strong>van</strong>g gaan<br />
uitoef<strong>en</strong><strong>en</strong>. Dit zou m<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> als <strong>het</strong> prille begin <strong>van</strong> de Nederlandse huis-<br />
artsg<strong>en</strong>eeskunde. Daarvoor bestond<strong>en</strong> er heelmeesters, vroedmeesters, andere medi-<br />
sche specialist<strong>en</strong>; de nieuwe arts was e<strong>en</strong> g<strong>en</strong>eralist. Het werkterrein <strong>van</strong> de huisarts<br />
is dan ook moeilijk te omschrijv<strong>en</strong> omd<strong>at</strong> de huisarts zich met zoveel facett<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
de g<strong>en</strong>eeskunde bezighoudt (Bremer, <strong>van</strong> Es & Hofmans, 1969, voorwoord). Van de<br />
huisartsg<strong>en</strong>eeskunde is pas na de Tweede Wereldoorlog system<strong>at</strong>isch studie gemaakt<br />
(Bremer et al., 1969, voorwoord).<br />
De huisartsg<strong>en</strong>eeskunde is zich sinds die tijd steeds meer gaan ontwikkel<strong>en</strong> “<strong>van</strong><br />
‘authority based’ (zo do<strong>en</strong> we <strong>het</strong> altijd) naar ‘evid<strong>en</strong>ce based’ (is dit wet<strong>en</strong>schappelijk<br />
onderbouwd?)” (Thomas, 1997). Zo zijn sinds 1989 ongeveer 70 zog<strong>en</strong>aamde Stan-<br />
daard<strong>en</strong> ontwikkeld door <strong>het</strong> NHG (Nederlands Huisarts<strong>en</strong> G<strong>en</strong>ootschap). Deze stan-<br />
daard<strong>en</strong> zijn gebaseerd op wet<strong>en</strong>schappelijk onderzoek <strong>en</strong> op cons<strong>en</strong>sus. Het is niet<br />
zo d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> daarmee e<strong>en</strong> soort robots zijn geword<strong>en</strong>. Zij moet<strong>en</strong> bij elke p<strong>at</strong>iënt<br />
eig<strong>en</strong> afweging<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> w<strong>at</strong> voor deze p<strong>at</strong>iënt in deze omstandighed<strong>en</strong> <strong>het</strong> beste is.<br />
De standaard<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> belangrijke rol gespeeld in <strong>het</strong> professionaliseringsproces
Hoofdstuk 2<br />
38<br />
<strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> in de groei <strong>van</strong> hun zelfbewustzijn. D<strong>at</strong> is te merk<strong>en</strong> in hun houding<br />
teg<strong>en</strong>over specialist<strong>en</strong>, zo wordt door Yap (in Thomas, 1997) naar vor<strong>en</strong> gebracht.<br />
De huisartsg<strong>en</strong>eeskunde is tegelijk bezig met e<strong>en</strong> emancip<strong>at</strong>ieproces (Faddegon, 2002).<br />
Huisarts<strong>en</strong> voel<strong>en</strong> zich vaak de mindere <strong>van</strong> specialist<strong>en</strong>. Specialist<strong>en</strong> kijk<strong>en</strong> ook vaak<br />
neer op <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Huisarts<strong>en</strong> zijn zich als groep gaan ver<strong>en</strong>ig<strong>en</strong>, <strong>en</strong> <strong>het</strong> proces <strong>van</strong><br />
standaard<strong>en</strong>ontwikkeling kan ook word<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> als voorbeeld <strong>van</strong> <strong>het</strong> afschudd<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de specialistische definiëring <strong>van</strong> de medische werkelijkheid. Huisartsg<strong>en</strong>eeskunde<br />
is niet meer e<strong>en</strong> richting die m<strong>en</strong> opging omd<strong>at</strong> m<strong>en</strong> zich niet wilde specialiser<strong>en</strong>,<br />
maar e<strong>en</strong> vak waar m<strong>en</strong> bewust voor kiest.<br />
De beroepsver<strong>en</strong>iging <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>, LHV (Landelijke Huisarts<strong>en</strong> Ver<strong>en</strong>iging), opgericht<br />
in 1946 <strong>en</strong> e<strong>en</strong> onderdeel <strong>van</strong> de feder<strong>at</strong>ie KNMG (Koninklijke Nederlandse<br />
Ma<strong>at</strong>schappij ter bevordering <strong>van</strong> de G<strong>en</strong>eeskunst), publiceert sinds 1977 <strong>het</strong> basis<br />
tak<strong>en</strong> pakket <strong>van</strong> de huisarts. De la<strong>at</strong>ste versie is <strong>van</strong> 1987.<br />
Tot 1973 kon iedere afgestudeerde arts zich vestig<strong>en</strong> als huisarts. De meest<strong>en</strong> ded<strong>en</strong><br />
wel eerst <strong>en</strong>ige tijd e<strong>en</strong> soort assist<strong>en</strong>tschap of waarneming voord<strong>at</strong> zij zich zelfstandig<br />
vestigd<strong>en</strong>. Vanaf 1973/4 moest<strong>en</strong> arts<strong>en</strong> die zich als huisarts wild<strong>en</strong> vestig<strong>en</strong> (<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
contract met <strong>het</strong> ziek<strong>en</strong>fonds afslot<strong>en</strong>) e<strong>en</strong> opleiding volg<strong>en</strong>. Deze was eerst één jaar,<br />
werd in 1989 twee jaar <strong>en</strong> is sinds 1994 drie jaar. De huisarts in opleiding (haio) werkt<br />
in <strong>het</strong> eerste <strong>en</strong> derde jaar in e<strong>en</strong> huisartspraktijk met to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>de zelfstandigheid.<br />
Het tweede jaar loopt m<strong>en</strong> stages in ziek<strong>en</strong>huiz<strong>en</strong>, verpleeghuiz<strong>en</strong> <strong>en</strong> psychi<strong>at</strong>rische<br />
instelling<strong>en</strong>. De haio is in di<strong>en</strong>st bij e<strong>en</strong> stichting <strong>en</strong> ont<strong>van</strong>gt e<strong>en</strong> salaris d<strong>at</strong> duidelijk<br />
lager ligt dan d<strong>at</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> bedrijfsarts in opleiding.<br />
Op dit mom<strong>en</strong>t (anno 2002) is er sprake <strong>van</strong> e<strong>en</strong> ‘groei<strong>en</strong>d ong<strong>en</strong>oeg<strong>en</strong>’ onder <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
(Post, Calkhov<strong>en</strong>, Krol, Dijkstra & Groothoff, 2002). Als neg<strong>at</strong>ieve ontwikkeling<strong>en</strong><br />
noem<strong>en</strong> deze auteurs: p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> meer aandacht (52%), er is meer administr<strong>at</strong>ie<br />
gekom<strong>en</strong> (82%), door wachtlijstproblem<strong>at</strong>iek is p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>druk toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong><br />
(74%), sociale st<strong>at</strong>us huisarts afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> (29%), te veel werk voor te weinig geld (69%),<br />
werkdruk is hoger geword<strong>en</strong> (77%). M<strong>en</strong> noemt als positieve ontwikkeling<strong>en</strong>: meer<br />
int<strong>en</strong>sieve sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> (53%), protocollering <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>werk (57%), vakinhoudelijke<br />
ontwikkeling<strong>en</strong> (61%), meer interessante p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>popul<strong>at</strong>ie (7%). De<br />
neg<strong>at</strong>ieve ontwikkeling<strong>en</strong> lijk<strong>en</strong> te overheers<strong>en</strong>. Opvall<strong>en</strong>d is d<strong>at</strong> meer dan de helft<br />
<strong>van</strong> de onderzoeksgroep meer int<strong>en</strong>sieve sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> als positieve ontwikkeling<br />
ziet.<br />
2.3.3 Bedrijfsarts<strong>en</strong> als professie<br />
Bij <strong>het</strong> begin <strong>van</strong> de industrialisering, eind 19e eeuw, war<strong>en</strong> er arts<strong>en</strong> (fabrieksdokters)<br />
die in de fabriek<strong>en</strong> kwam<strong>en</strong>. De arbeidsomstandighed<strong>en</strong> leidd<strong>en</strong> tot veel invaliditeit.
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 39<br />
Echt prev<strong>en</strong>tief werk<strong>en</strong> deed m<strong>en</strong> niet. Als grondlegger <strong>van</strong> de bedrijfsgezondheids-<br />
zorg kan Samuel Coronel (1827-1892) word<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong>. In 1872 publiceerde hij <strong>het</strong><br />
Handboek der Op<strong>en</strong>bare Gezondheidsregeling <strong>en</strong> der g<strong>en</strong>eeskundige politie (Van<br />
Lieburg, 1979).<br />
In 1890 kwam de Arbeidswet met o.a. bepaling<strong>en</strong> over vrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> jeugdig<strong>en</strong>. In 1895<br />
kwam de veiligheidswet. Voor diverse bedrijfsvorm<strong>en</strong> kwam<strong>en</strong> afzonderlijke wett<strong>en</strong><br />
(Van Lieburg, 1979).<br />
In de twintiger jar<strong>en</strong> <strong>van</strong> de twintigste eeuw werd<strong>en</strong> bij Philips in Eindhov<strong>en</strong> arts<strong>en</strong><br />
aangesteld om de tuberculoseproblem<strong>at</strong>iek te beperk<strong>en</strong>. Zo zijn de aanstellingskeuring<strong>en</strong><br />
ontstaan: m<strong>en</strong> wilde voorkom<strong>en</strong> d<strong>at</strong> er m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met op<strong>en</strong> tuberculose aan <strong>het</strong><br />
werk ging<strong>en</strong> met besmettingsgevaar voor de andere werknemers. Deze keuring<strong>en</strong> zijn<br />
voor overheidspersoneel nog tot 1978 standaard uitgevoerd.<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> kreg<strong>en</strong> tak<strong>en</strong> op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> prev<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> begeleiding <strong>van</strong> zieke<br />
werknemers. Daarnaast war<strong>en</strong> er verzekeringsarts<strong>en</strong> die de ‘claimbeoordeling’ ded<strong>en</strong>.<br />
Het tak<strong>en</strong>pakket <strong>van</strong> de bedrijfsarts veranderde in 1994 abrupt to<strong>en</strong> de werkgever<br />
verantwoordelijk werd voor <strong>het</strong> verzuim. Door deze verschuiving in <strong>het</strong> tak<strong>en</strong>pakket<br />
hebb<strong>en</strong> veel bedrijfsarts<strong>en</strong> minder plezier in hun werk (Lamme & Van Stra<strong>at</strong><strong>en</strong>, 1998;<br />
Willems, 1998). Daarnaast speelt de vercommercialisering <strong>van</strong> Arbo-di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> als neg<strong>at</strong>ief<br />
ervar<strong>en</strong> context (Plomp, Weel & Van der Wal, 1999). Steeds meer bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
vestig<strong>en</strong> zich om die red<strong>en</strong> als freelancer.<br />
De beroepsver<strong>en</strong>iging NVAB (Nederlandse Ver<strong>en</strong>iging voor Arbeids- <strong>en</strong> Bedrijfsg<strong>en</strong>eeskunde)<br />
is opgericht in 1946. De bedrijfsg<strong>en</strong>eeskunde maakt mom<strong>en</strong>teel e<strong>en</strong> begin<br />
met verdere professionalisering. Er is e<strong>en</strong> beroepscode (NVAB, 1989), e<strong>en</strong> beroepsprofiel<br />
(NVAB, 1995) <strong>en</strong> e<strong>en</strong> professioneel st<strong>at</strong>uut, (NVAB, 1997) <strong>en</strong> er zijn inmiddels<br />
zes richtlijn<strong>en</strong>. In 2001 is e<strong>en</strong> ‘mission st<strong>at</strong>em<strong>en</strong>t’ geformuleerd. De ver<strong>en</strong>iging is er<strong>van</strong><br />
overtuigd d<strong>at</strong> <strong>het</strong> beroep e<strong>en</strong> te neg<strong>at</strong>ief imago heeft. Daarom is in 2001 e<strong>en</strong> imagoonderzoek<br />
gehoud<strong>en</strong> <strong>en</strong> wordt in 2004 e<strong>en</strong> ophelderingscampagne gevoerd.<br />
De opleiding tot bedrijfsarts duurt mom<strong>en</strong>teel vier jaar <strong>en</strong> bev<strong>at</strong> naast e<strong>en</strong> aantal medische<br />
onderwerp<strong>en</strong> ook veel vakk<strong>en</strong> op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> organis<strong>at</strong>iekunde. Naast de<br />
opleiding werkt m<strong>en</strong> in di<strong>en</strong>stverband.<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> zijn over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> werkzaam in zog<strong>en</strong>aamde Arbo-di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>. De<br />
tak<strong>en</strong> die ze vervull<strong>en</strong> ligg<strong>en</strong> zowel op ondernemingsniveau als op individueel niveau<br />
<strong>en</strong> betreff<strong>en</strong> zowel arbo-beleid als verzuimbeleid. Op ondernemingsniveau ga<strong>at</strong><br />
<strong>het</strong> daarbij om bijdrag<strong>en</strong> aan de risico-inv<strong>en</strong>taris<strong>at</strong>ie <strong>en</strong> -evalu<strong>at</strong>ie, bedrijfshulpverl<strong>en</strong>ing<br />
<strong>en</strong> voorlichting. Op individueel niveau om arbeidsgezondheidskundig onderzoek,<br />
melding <strong>van</strong> beroepsziekt<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> met de cur<strong>at</strong>ieve sector.<br />
Volg<strong>en</strong>s <strong>het</strong> professioneel st<strong>at</strong>uut <strong>van</strong> de bedrijfsarts (NVAB, 1997) maakt de bedrijfsarts<br />
deel uit <strong>van</strong> e<strong>en</strong> multidisciplinaire groep <strong>van</strong> beroepsbeoef<strong>en</strong>ar<strong>en</strong> (Arbo-team).
Hoofdstuk 2<br />
40<br />
Het salaris <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> is over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de ca € 3500 <strong>en</strong> € 4000 per<br />
maand bruto. Dit kan verschill<strong>en</strong> naar soort di<strong>en</strong>st <strong>en</strong> naar ervaring.<br />
2.3.4 Vergelijking <strong>van</strong> de twee professies<br />
In <strong>en</strong>kele tabell<strong>en</strong> volgt hier e<strong>en</strong> overzicht <strong>van</strong> verschill<strong>en</strong>de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de twee<br />
groep<strong>en</strong>: demografische k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> (tabel 2.3), k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> oplei-<br />
ding <strong>en</strong> registr<strong>at</strong>ie (tabel 2.4) <strong>en</strong> inhoud <strong>van</strong> de vakgebied<strong>en</strong> (tabel 2.5). Er is voor<br />
gekoz<strong>en</strong> om in tabel 2.3 de situ<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> 1999 weer te gev<strong>en</strong>, omd<strong>at</strong> onderzoek 1, be-<br />
schrev<strong>en</strong> in dit proefschrift, in d<strong>at</strong> jaar pla<strong>at</strong>s vond.<br />
Tabel 2.3 Demografische k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de professies huisarts <strong>en</strong> bedrijfsarts<br />
K<strong>en</strong>merk Huisarts<strong>en</strong> Bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Aantal beroepsbeoef<strong>en</strong>ar<strong>en</strong><br />
Per 31-12-1999 1 9182 ca 2000<br />
Aantal gevestigd<br />
Aantal in opleiding<br />
Aantal niet geregistreerd <strong>en</strong> niet in opleiding<br />
7093 2<br />
995 2<br />
n.v.t.<br />
Gemiddelde leeftijd 2 46.5 onbek<strong>en</strong>d<br />
Verhouding man:vrouw 1 73%: 27% 76%: 24%<br />
Praktijkvorm/di<strong>en</strong>stverband 2 Solopraktijk 44%<br />
Duopraktijk 32%<br />
Groepspraktijk 15%<br />
Gezondheidsc<strong>en</strong>trum 9%<br />
Hidha (huisarts in di<strong>en</strong>stverband bij e<strong>en</strong> huisarts)<br />
6.3%<br />
% <strong>van</strong> e<strong>en</strong> fulltime werkweek werkzaam 2<br />
< 21%<br />
21 – 40%<br />
41 – 60%<br />
61 – 80%<br />
81 – 99%<br />
100%<br />
gemiddeld aantal fte<br />
0.2%<br />
2.1%<br />
14.3%<br />
11.1%<br />
2.5%<br />
69.9%<br />
0.89<br />
1441 1<br />
onbek<strong>en</strong>d<br />
onbek<strong>en</strong>d<br />
Gemiddeld aantal p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>/werknemers 2221 2 onbek<strong>en</strong>d
Tabel 2.4 K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> opleiding <strong>en</strong> registr<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de professies<br />
K<strong>en</strong>merk Huisarts<strong>en</strong> Bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Duur <strong>van</strong> de opleiding 3 jaar 4 jaar<br />
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 41<br />
Opleidingsinstitut<strong>en</strong> 8 (verbond<strong>en</strong> aan de universiteit<strong>en</strong> met e<strong>en</strong><br />
medische faculteit)<br />
2 (Amsterdam/Utrecht: NSPOH <strong>en</strong> Nijmeg<strong>en</strong> (Universiteit)<br />
Registr<strong>at</strong>ie sinds 1975 1961<br />
Registrer<strong>en</strong>de instantie HVRC (Huisarts <strong>en</strong> Verpleeghuisarts<br />
Registr<strong>at</strong>ie Commissie)<br />
Herregistr<strong>at</strong>ie verplicht Ja Ja<br />
Professioneel st<strong>at</strong>uut Nee Ja<br />
SGRC (Sociaal G<strong>en</strong>eeskundig<strong>en</strong> Registr<strong>at</strong>ie Commissie), per<br />
1-1-04: ABSG (Accredit<strong>at</strong>ie Bureau Sociale g<strong>en</strong>eeskunde)<br />
Protocoll<strong>en</strong> NHG standaard<strong>en</strong> <strong>van</strong>af 1989 (ruim70) NVAB richtlijn<strong>en</strong> <strong>van</strong>af 1999 (in de loop <strong>van</strong> 2003<br />
zijn <strong>het</strong> er 6)<br />
Tabel 2.5 Inhoud <strong>van</strong> de vakgebied<strong>en</strong> <strong>van</strong> de professies<br />
K<strong>en</strong>merk Huisarts<strong>en</strong> Bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Aard hulpvragers Ingeschrev<strong>en</strong><strong>en</strong>: gezond<strong>en</strong> <strong>en</strong> ziek<strong>en</strong> Medewerkers <strong>van</strong> aangeslot<strong>en</strong> bedrijv<strong>en</strong>,<br />
verplicht<br />
Toegankelijkheid voor hulpvrager Vrij, vrijwillig Zowel vrijwillig (arbeidsomstandighed<strong>en</strong>spreekuur)<br />
als verplicht (bij verzuim)<br />
Continuïteit <strong>van</strong> zorg 24 uur per dag beschikbaar d.m.v. waarneemregeling<br />
Leeftijd hulpvragers Alle leeftijd<strong>en</strong> 18 tot 65 jaar<br />
Aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> 3,4 - Zelf limiter<strong>en</strong>de aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />
- Chronische aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />
- Acute, ernstige aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />
K<strong>en</strong>merk tak<strong>en</strong>pakket 3,4 Continue integrale <strong>en</strong> persoonlijke zorg voor de<br />
gezondheid <strong>van</strong> individu<strong>en</strong><br />
Beroepsver<strong>en</strong>iging Ruim 90%<strong>van</strong> de geregistreerde <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> is lid<br />
<strong>van</strong> de LHV (Landelijke Huisarts<strong>en</strong> Ver<strong>en</strong>iging),<br />
opgericht in 1946 (belang<strong>en</strong>behartiging,<br />
di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ing aan haar led<strong>en</strong> <strong>en</strong> kwaliteitsbevordering)<br />
5<br />
NHG (Nederlands Huisarts<strong>en</strong> g<strong>en</strong>ootschap),<br />
opgericht in 1956, wet<strong>en</strong>schappelijk bureau,<br />
standaardontwikkeling, onderwijsontwikkeling.<br />
Bijna 6000 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zijn lid.<br />
Kantoorur<strong>en</strong>. Sommige bedrijv<strong>en</strong> met continudi<strong>en</strong>st<strong>en</strong>:<br />
waarneemregeling of uitbesteding.<br />
Soms accid<strong>en</strong>t<strong>en</strong>protocol voor noodop<strong>van</strong>g 24<br />
uur per dag.<br />
Arbeidsrele<strong>van</strong>te aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />
Specialist voor arbeid <strong>en</strong> gezondheid: prev<strong>en</strong>tie<br />
<strong>en</strong> vroegdiagnostiek <strong>van</strong> beroepsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>; begeleiding <strong>van</strong> werknemers<br />
bij arbeidsongeschiktheid 1 e jaar, adviseur voor<br />
werkgever<br />
Circa 97% <strong>van</strong> de geregistreerde bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
is lid <strong>van</strong> de NVAB (Nederlandse Ver<strong>en</strong>iging voor<br />
Arbeids- <strong>en</strong> Bedrijfsg<strong>en</strong>eeskunde) 4<br />
Bureau Richtijn<strong>en</strong> NVAB, opgericht in 2000.
Hoofdstuk 2<br />
42<br />
Not<strong>en</strong>:<br />
1 Het BIG register 1999<br />
2 Nivel: Cijfers uit de registr<strong>at</strong>ie <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> peiling 1999<br />
3 LHV Basistak<strong>en</strong>pakket 1987<br />
4 NVAB gegev<strong>en</strong>s 31 december 2001 (via secretaria<strong>at</strong> verkreg<strong>en</strong>)<br />
5 LHV website, 2002<br />
Tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> besta<strong>at</strong> dus sam<strong>en</strong>gev<strong>at</strong> e<strong>en</strong> aantal verschill<strong>en</strong>,<br />
waar<strong>van</strong> de belangrijkste zijn:<br />
- Verschil in aantal beroepsbeoef<strong>en</strong>aars: er zijn meer <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
- Verschil in duur <strong>van</strong> <strong>het</strong> bestaan <strong>van</strong> de professie: de professie huisarts besta<strong>at</strong><br />
langer hoewel de registr<strong>at</strong>ie als bedrijfsarts langer besta<strong>at</strong> dan de registr<strong>at</strong>ie als<br />
huisarts. (Wie tot 1975 als arts afstudeerde, mocht zich mete<strong>en</strong> als huisarts vestig<strong>en</strong>.<br />
Daarna is de beroepsopleiding opgericht.)<br />
- De opleidingsduur <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> is 3 jaar (als assist<strong>en</strong>t bij e<strong>en</strong> huisarts), <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
4 jaar (m<strong>en</strong> is al werkzaam als bedrijfsarts).<br />
- Huisarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> wet<strong>en</strong>schappelijk bureau <strong>en</strong> ongeveer 70 standaard<strong>en</strong><br />
(<strong>van</strong>af 1989). Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> sinds 2001 e<strong>en</strong> richtlijn<strong>en</strong>bureau <strong>en</strong> eind 2003<br />
6 richtlijn<strong>en</strong> (<strong>van</strong>af 1999).<br />
- Bedrijfsarts<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> veel vaker in di<strong>en</strong>stverband dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
- Huisarts<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> cur<strong>at</strong>ief, bedrijfsarts<strong>en</strong> prev<strong>en</strong>tief <strong>en</strong> begeleid<strong>en</strong>d. Daarmee zijn<br />
de tak<strong>en</strong> <strong>en</strong> verantwoordelijkhed<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>d.<br />
- Huisarts<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> reactief, p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> vrijwillig; de meeste p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> bij de<br />
bedrijfsarts kom<strong>en</strong> verplicht.<br />
- Beide groep<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> hun belang<strong>en</strong> in verschill<strong>en</strong>de ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> ondergebracht.<br />
Sinds 2002 zijn echter beide ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> onderdeel <strong>van</strong> de feder<strong>at</strong>ie KNMG.<br />
Hoewel beid<strong>en</strong> arts zijn <strong>en</strong> dezelfde artsopleiding <strong>van</strong> 6 jaar hebb<strong>en</strong>, kunn<strong>en</strong> deze verschill<strong>en</strong><br />
verklar<strong>en</strong> waarom er sprake is <strong>van</strong> de vorming <strong>van</strong> twee onderscheid<strong>en</strong> groep<strong>en</strong><br />
waartuss<strong>en</strong> st<strong>at</strong>usverschill<strong>en</strong> zijn. Er zijn in onderzoek inderdaad aanwijzing<strong>en</strong><br />
gevond<strong>en</strong> voor st<strong>at</strong>usverschill<strong>en</strong>. In e<strong>en</strong> steekproef <strong>van</strong> alle Nederlandse arts<strong>en</strong>groep<strong>en</strong><br />
(specialist<strong>en</strong>, huis- <strong>en</strong> verpleeg<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> sociaal g<strong>en</strong>eeskundig<strong>en</strong>) is gevraagd<br />
hun eig<strong>en</strong> beroepsgroep te scor<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> aantal k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>, waaronder medische<br />
verantwoordelijkheid <strong>en</strong> st<strong>at</strong>us. M<strong>en</strong> kon scor<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> schaal <strong>van</strong> 1 – 10 (Medische<br />
Profiel<strong>en</strong>boek, 1999). Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> blijk<strong>en</strong> in dit onderzoek zichzelf<br />
verschill<strong>en</strong>d te scor<strong>en</strong> op die dim<strong>en</strong>sies. Op de dim<strong>en</strong>sie ‘medische verantwoordelijkheid’<br />
scor<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> 7.9 <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 6.3 <strong>en</strong> op de dim<strong>en</strong>sie ‘st<strong>at</strong>us in vergelijking<br />
tot andere medische disciplines’ scor<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> 6.0 <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 3.1. Deze<br />
st<strong>at</strong>usverschill<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> mogelijk bijdrag<strong>en</strong> aan de sam<strong>en</strong>werkingsproblem<strong>at</strong>iek.
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 43<br />
In e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> onderzoek (Nauta, 1998) onder bedrijfsarts<strong>en</strong> (over <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong><br />
met psycholog<strong>en</strong>) is gevraagd welk salaris m<strong>en</strong> (rel<strong>at</strong>ief) zou toek<strong>en</strong>n<strong>en</strong> aan ti<strong>en</strong> be-<br />
roepsgroep<strong>en</strong>, waaronder huisarts <strong>en</strong> bedrijfsarts. Hier bleek d<strong>at</strong> alle bedrijfsarts<strong>en</strong> de<br />
huisarts op e<strong>en</strong> hoger salaris scor<strong>en</strong> dan de bedrijfsarts (gemiddelde rel<strong>at</strong>ieve score<br />
salaris huisarts 7.4 <strong>en</strong> voor de bedrijfsarts (dus zichzelf) 6.3). Aangezi<strong>en</strong> <strong>het</strong> inkom<strong>en</strong><br />
mede e<strong>en</strong> st<strong>at</strong>usk<strong>en</strong>merk is, geeft dit onderzoek langs e<strong>en</strong> andere weg e<strong>en</strong> bevestiging<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> resulta<strong>at</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> Medische Profiel<strong>en</strong>boek.<br />
In <strong>het</strong> bov<strong>en</strong>staande is betoogd d<strong>at</strong> er voldo<strong>en</strong>de aanwijzing<strong>en</strong> zijn d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de groep<strong>en</strong> vorm<strong>en</strong>, met elk e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> id<strong>en</strong>titeit <strong>en</strong> waartus-<br />
s<strong>en</strong> st<strong>at</strong>usverschill<strong>en</strong> bestaan. Daardoor kunn<strong>en</strong> intergroepsprocess<strong>en</strong> e<strong>en</strong> rol spel<strong>en</strong><br />
bij <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> tuss<strong>en</strong> verteg<strong>en</strong>woordigers <strong>van</strong> deze groep<strong>en</strong>.
3 Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong>
Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong> 47<br />
In dit hoofdstuk wordt eerst de theoretische basis beschrev<strong>en</strong> <strong>van</strong> waaruit <strong>het</strong> onderzoek<br />
zal pla<strong>at</strong>svind<strong>en</strong>. In <strong>het</strong> vorige hoofdstuk is betoogd, d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
led<strong>en</strong> <strong>van</strong> twee onderscheid<strong>en</strong> groep<strong>en</strong> zijn; daarom is onderbouwing gezocht in de<br />
groepspsychologische liter<strong>at</strong>uur over dit onderwerp.<br />
Eerst komt de Social Id<strong>en</strong>tity Theory aan de orde, e<strong>en</strong> belangrijke theorie over inter-<br />
groepsgedrag. Vanuit deze theorie kom<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de factor<strong>en</strong> aan de orde die l<strong>at</strong>er<br />
nader word<strong>en</strong> uitgewerkt. Het ga<strong>at</strong> om de rel<strong>at</strong>ieve positie, de id<strong>en</strong>titeit (leid<strong>en</strong>d tot<br />
beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie), verantwoordelijkheid <strong>en</strong> afhankelijkheid.<br />
Daarna wordt uitgebreid ingegaan op <strong>het</strong> begrip ‘vertrouw<strong>en</strong>’. De theorie hierover is<br />
bestudeerd omd<strong>at</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> er e<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong>sprobleem kan<br />
zijn.<br />
De zog<strong>en</strong>aamde ‘contacthypothese’ <strong>en</strong> de contactfrequ<strong>en</strong>tie kom<strong>en</strong> aan bod. T<strong>en</strong>slotte<br />
wordt de (in <strong>het</strong> kader <strong>van</strong> de vraagstelling) rele<strong>van</strong>te liter<strong>at</strong>uur over de belemmerin-<br />
g<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact besprok<strong>en</strong>.<br />
Per beschrev<strong>en</strong> thema word<strong>en</strong> hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> voor de empirische<br />
onderzoek<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong>. De explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 1 zijn aangeduid met<br />
e<strong>en</strong> T (transversaal), <strong>van</strong> onderzoek 2 met e<strong>en</strong> C (casestudy) <strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 3 met<br />
e<strong>en</strong> L (landelijke onderzoek). Aan <strong>het</strong> eind <strong>van</strong> <strong>het</strong> hoofdstuk word<strong>en</strong> alle hypothes<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> <strong>van</strong> de drie onderzoek<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>gev<strong>at</strong>.<br />
3.1 Inleiding<br />
In <strong>het</strong> voorgaande hoofdstuk is betoogd d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> verteg<strong>en</strong>woordigers<br />
zijn <strong>van</strong> onderscheid<strong>en</strong> groep<strong>en</strong>. Wanneer zij <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>, gaan er sociaalpsychologische<br />
mechanism<strong>en</strong> spel<strong>en</strong>. De sociaal-psychologische liter<strong>at</strong>uur hierover<br />
spreekt <strong>van</strong> intergroepsproblem<strong>at</strong>iek (Sherif, 1966). In <strong>het</strong> kader <strong>van</strong> onderzoek naar<br />
verhouding<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> bevolkingsgroep<strong>en</strong> <strong>en</strong> rass<strong>en</strong> wordt hier veel gebruik <strong>van</strong> gemaakt.<br />
Vanaf de twintiger jar<strong>en</strong> <strong>van</strong> de twintigste eeuw werd er vooral gesprok<strong>en</strong> over<br />
stereotyp<strong>en</strong> <strong>en</strong> vooroordel<strong>en</strong> (o.a Allport, 1954). De contacthypothese (zie 3.5.1) komt<br />
uit die periode. Sinds de zestiger/zev<strong>en</strong>tiger jar<strong>en</strong> <strong>van</strong> de 20e eeuw heeft de sociale<br />
id<strong>en</strong>titeitstheorie e<strong>en</strong> belangrijke pla<strong>at</strong>s ing<strong>en</strong>om<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> verklar<strong>en</strong> <strong>van</strong> intergroepsgedrag<br />
(Turner, 1999). Intergroepsgedrag is gedrag tuss<strong>en</strong> individu<strong>en</strong> d<strong>at</strong> gereguleerd<br />
wordt door hun bewustzijn d<strong>at</strong> zij lid zijn <strong>van</strong> e<strong>en</strong> groep door hun id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie met e<strong>en</strong><br />
groep. Deze theorie geeft e<strong>en</strong> verdieping aan de verklaring <strong>van</strong> <strong>het</strong> m<strong>en</strong>selijk gedrag<br />
in intergroepssitu<strong>at</strong>ies. Hieronder e<strong>en</strong> nadere uitwerking.
Hoofdstuk 3<br />
48<br />
3.2 Social Id<strong>en</strong>tity Theory (SIT)<br />
3.2.1 De theorie<br />
De Social Id<strong>en</strong>tity Theory (SIT) ga<strong>at</strong> uit <strong>van</strong> drie mechanism<strong>en</strong>: sociale vergelijking,<br />
sociale c<strong>at</strong>egoris<strong>at</strong>ie <strong>en</strong> sociale id<strong>en</strong>titeit (Turner, 1999). M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> de neiging<br />
zich te vergelijk<strong>en</strong> met rele<strong>van</strong>te ander<strong>en</strong>. Zij do<strong>en</strong> dit op basis <strong>van</strong> sociale c<strong>at</strong>egori-<br />
s<strong>at</strong>ie: m<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egoriseert zichzelf <strong>en</strong> ander<strong>en</strong> in groep<strong>en</strong> of c<strong>at</strong>egorieën. Vergelijking<br />
<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egoris<strong>at</strong>ie mak<strong>en</strong> gebruik <strong>van</strong> dim<strong>en</strong>sies die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> belangrijk vind<strong>en</strong> zoals<br />
k<strong>en</strong>nis, ervaring of macht (Brewer & Brown, 1998; Van Knipp<strong>en</strong>berg, 1991). M<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
ontl<strong>en</strong><strong>en</strong> aan die c<strong>at</strong>egoris<strong>at</strong>ie, <strong>en</strong> daarmee aan hun pla<strong>at</strong>s in groep<strong>en</strong> of c<strong>at</strong>egorieën,<br />
e<strong>en</strong> gevoel <strong>van</strong> id<strong>en</strong>titeit.<br />
Volg<strong>en</strong>s de SIT strev<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> positieve sociale id<strong>en</strong>titeit. Dit do<strong>en</strong> zij door<br />
te strev<strong>en</strong> naar, of behoud <strong>van</strong>, lidma<strong>at</strong>schap <strong>van</strong> e<strong>en</strong> positief gewaardeerde groep.<br />
Hierbij is <strong>van</strong> belang in hoeverre de gr<strong>en</strong>z<strong>en</strong> <strong>van</strong> de groep<strong>en</strong> op<strong>en</strong> zijn (permeabel). Is<br />
d<strong>at</strong> <strong>het</strong> geval dan is voor led<strong>en</strong> <strong>van</strong> lagere st<strong>at</strong>usgroep<strong>en</strong> opwaartse mobiliteit mogelijk<br />
(Van Knipp<strong>en</strong>berg, 1991). Is d<strong>at</strong> niet <strong>het</strong> geval dan kunn<strong>en</strong> led<strong>en</strong> <strong>van</strong> lagere st<strong>at</strong>us-<br />
groep<strong>en</strong> de st<strong>at</strong>us <strong>van</strong> hun groep als geheel prober<strong>en</strong> te verbeter<strong>en</strong>, want langs deze<br />
indirecte weg ga<strong>at</strong> hun eig<strong>en</strong> st<strong>at</strong>us omhoog (Van Knipp<strong>en</strong>berg, 1991). Bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zijn in principe de groepsgr<strong>en</strong>z<strong>en</strong> op<strong>en</strong>, maar in de praktijk mak<strong>en</strong>,<br />
zeker naarm<strong>at</strong>e m<strong>en</strong> ouder wordt <strong>en</strong> langer in de eig<strong>en</strong> beroepsgroep verblijft, niet<br />
veel arts<strong>en</strong> meer de overstap naar de andere discipline.<br />
Zichzelf hoger of lager positioner<strong>en</strong> op één of meer dim<strong>en</strong>sies t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> par-<br />
tij<strong>en</strong> waarmee m<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werkt kan neg<strong>at</strong>ieve effect<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> op de kwaliteit <strong>van</strong> de<br />
sam<strong>en</strong>werking. Sam<strong>en</strong>werking vraagt afstemming <strong>en</strong> gelijkheid tuss<strong>en</strong> partij<strong>en</strong>.<br />
St<strong>at</strong>us is e<strong>en</strong> belangrijke factor, omd<strong>at</strong> intergroepscontact de ontwikkeling <strong>van</strong> meer<br />
harmonieuze intergroepsrel<strong>at</strong>ies kan bevorder<strong>en</strong>, echter alle<strong>en</strong> onder voorwaarde <strong>van</strong><br />
e<strong>en</strong> gelijke st<strong>at</strong>us (Gaertner, Rust, Dovidio, Bachman & Anastasio, 1996). Grotere ver-<br />
schill<strong>en</strong> in st<strong>at</strong>us leid<strong>en</strong> namelijk tot <strong>het</strong> strev<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> hogere positie door de lage<br />
st<strong>at</strong>usgroep <strong>en</strong> strev<strong>en</strong> naar behoud <strong>van</strong> de hoge positie door de hoge st<strong>at</strong>usgroep.<br />
Omd<strong>at</strong> er op dit gebied ge<strong>en</strong> liter<strong>at</strong>uur is gevond<strong>en</strong> over <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> twee<br />
groep<strong>en</strong> arts<strong>en</strong>, hieronder <strong>en</strong>kele voorbeeld<strong>en</strong> over <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> andere be-<br />
roepsgroep<strong>en</strong> in de gezondheidszorg, die e<strong>en</strong> illustr<strong>at</strong>ie gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> de mogelijke rel<strong>at</strong>ie<br />
tuss<strong>en</strong> de g<strong>en</strong>oemde factor<strong>en</strong> <strong>en</strong> de kwaliteit <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking.<br />
Makaram (1995) heeft <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> arts<strong>en</strong> <strong>en</strong> verpleegkundig<strong>en</strong> bestudeerd<br />
<strong>en</strong> noemt o.a. beperkte k<strong>en</strong>nis <strong>van</strong> elkaars blik <strong>en</strong> praktijk <strong>en</strong> e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>zijdige rel<strong>at</strong>ie,<br />
die alle belemmer<strong>en</strong>d werk<strong>en</strong> op de sam<strong>en</strong>werking. Van oudsher wordt <strong>het</strong> verpleeg-<br />
kundige beroep door vrouw<strong>en</strong> uitgevoerd. Arts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hogere st<strong>at</strong>us <strong>en</strong> war<strong>en</strong>
Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong> 49<br />
vroeger voornamelijk man. Kunn<strong>en</strong> arts<strong>en</strong> in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> wel zo’n gelijkwaardige<br />
rel<strong>at</strong>ie met andere disciplines opbouw<strong>en</strong>? Kurtz (geciteerd door Fagin, 1992) meldt<br />
e<strong>en</strong> studie, waaruit bleek d<strong>at</strong> arts<strong>en</strong> onder stress of conflict ertoe neig<strong>en</strong> om de steun<br />
<strong>van</strong> de groep af te wijz<strong>en</strong>, autoriteit te vestig<strong>en</strong> <strong>en</strong> te vecht<strong>en</strong> voor suboptimale ge-<br />
zichtspunt<strong>en</strong>; zij definieerd<strong>en</strong> succes als <strong>het</strong> winn<strong>en</strong> in deze interacties <strong>en</strong> fal<strong>en</strong> als<br />
verliez<strong>en</strong>. Succes werd niet gezi<strong>en</strong> als <strong>het</strong> bereik<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schappelijk ac-<br />
ceptabel compromis.<br />
De SIT is sam<strong>en</strong>gev<strong>at</strong> e<strong>en</strong> theorie die e<strong>en</strong> sociaal-psychologische verklaring geeft<br />
voor <strong>het</strong> ontstaan <strong>en</strong> de gevolg<strong>en</strong> <strong>van</strong> process<strong>en</strong> <strong>van</strong> id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie, <strong>het</strong> ontwikkel<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> <strong>van</strong> st<strong>at</strong>us, <strong>van</strong> gevoel<strong>en</strong>s <strong>van</strong> rel<strong>at</strong>ieve afhankelijkheid <strong>en</strong><br />
verantwoordelijkheid tuss<strong>en</strong> groep<strong>en</strong>. Dit proefschrift beschrijft de argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voor<br />
<strong>en</strong> de toetsing <strong>van</strong> e<strong>en</strong> aantal hypothes<strong>en</strong>, gebaseerd op deze theorie, toegepast op de<br />
verhouding <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. De volg<strong>en</strong>de elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> uit de SIT zull<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> gebruikt in de hypothes<strong>en</strong>:<br />
- Rel<strong>at</strong>ieve positie: volg<strong>en</strong>s de theorie strev<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> positieve sociale<br />
id<strong>en</strong>titeit. Doord<strong>at</strong> m<strong>en</strong> de eig<strong>en</strong> groep vergelijkt met de andere groep (‘sociale vergelijking’)<br />
is m<strong>en</strong> g<strong>en</strong>eigd om de eig<strong>en</strong> groep hoger te positioner<strong>en</strong> dan de andere<br />
groep.<br />
- Id<strong>en</strong>titeit <strong>en</strong> id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie: volg<strong>en</strong>s de theorie ontstaan de id<strong>en</strong>titeit <strong>en</strong> de id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
met e<strong>en</strong> groep door e<strong>en</strong> proces <strong>van</strong> c<strong>at</strong>egoris<strong>at</strong>ie. De process<strong>en</strong> <strong>van</strong> c<strong>at</strong>egoris<strong>at</strong>ie<br />
<strong>en</strong> sociale vergelijking leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> sterkere id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie met de eig<strong>en</strong> groep<br />
dan met de andere groep.<br />
- Verantwoordelijkheid <strong>en</strong> afhankelijkheid: <strong>het</strong> hoger positioner<strong>en</strong> t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong><br />
andere groep<strong>en</strong> kan op meer dim<strong>en</strong>sies pla<strong>at</strong>svind<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> <strong>van</strong> die dim<strong>en</strong>sies kan<br />
zijn de m<strong>at</strong>e waarin m<strong>en</strong> de eig<strong>en</strong> groep (of de led<strong>en</strong> daar<strong>van</strong>) meer verantwoordelijk<br />
acht. E<strong>en</strong> hogere rel<strong>at</strong>ieve positie kan dan tot uiting kom<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ief<br />
sterker gevoel <strong>van</strong> verantwoordelijkheid met daaraan gekoppeld meer onafhankelijkheid<br />
t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de andere groep.<br />
3.2.2 Rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
W<strong>at</strong> wet<strong>en</strong> we <strong>van</strong> de rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarmee <strong>van</strong><br />
de positie <strong>van</strong> hun respectievelijke groep<strong>en</strong>?<br />
Uit ervaring zegg<strong>en</strong> veel m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> d<strong>at</strong> er sprake is <strong>van</strong> e<strong>en</strong> pikorde in de medische<br />
wereld (Meul<strong>en</strong>berg, 1998). Het Medische Profiel<strong>en</strong>boek geeft daarvoor duidelijke<br />
aanwijzing<strong>en</strong> die deze ervaring kunn<strong>en</strong> bevestig<strong>en</strong>. Huisarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s zichzelf<br />
e<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie binn<strong>en</strong> de medische wereld die hoger is dan bedrijfsarts<strong>en</strong>
Hoofdstuk 3<br />
50<br />
<strong>van</strong> zichzelf d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>. Aangezi<strong>en</strong> er volg<strong>en</strong>s SIT sprake is <strong>van</strong> e<strong>en</strong> strev<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong><br />
positieve sociale id<strong>en</strong>titeit, is te verwacht<strong>en</strong> d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zichzelf hoger positioner<strong>en</strong><br />
t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. Bij bedrijfsarts<strong>en</strong> zal die neiging om zich hoger te po-<br />
sitioner<strong>en</strong> dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> minder sterk zijn.<br />
Het is op basis <strong>van</strong> de theorie voorstelbaar d<strong>at</strong> er invloed is <strong>van</strong> ervaring in <strong>het</strong> beroep<br />
<strong>van</strong> de ander. Dit is gebaseerd op liter<strong>at</strong>uur over ‘criss-cross c<strong>at</strong>egoriz<strong>at</strong>ion’ (Crisp &<br />
Hewstone, 2000). Te verwacht<strong>en</strong> is, d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> beroepswisseling die leidt tot e<strong>en</strong> sociale<br />
daling (<strong>van</strong> huisarts naar bedrijfsarts) ook e<strong>en</strong> erk<strong>en</strong>ning <strong>van</strong> e<strong>en</strong> lagere positie in-<br />
houdt <strong>en</strong> e<strong>en</strong> sociale stijging (<strong>van</strong> bedrijfsarts naar huisarts) ook e<strong>en</strong> bevestiging <strong>van</strong><br />
de hogere positie betek<strong>en</strong>t. Bedrijfsarts<strong>en</strong> die eerder huisarts zijn geweest zull<strong>en</strong> zich-<br />
zelf t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> meer gelijk positioner<strong>en</strong> in vergelijking met bedrijfs-<br />
arts<strong>en</strong> die altijd bedrijfsarts war<strong>en</strong> <strong>en</strong> dus niet eerder huisarts zijn geweest. Huisarts<strong>en</strong><br />
die eerder bedrijfsarts zijn geweest zull<strong>en</strong> zichzelf t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de huisarts op e<strong>en</strong><br />
hoger niveau positioner<strong>en</strong> in vergelijking met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> die altijd huisarts war<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
dus niet eerder bedrijfsarts zijn geweest.<br />
HYPOTHESE 1<br />
a. Wanneer <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zich met elkaar vergelijk<strong>en</strong>, schrijv<strong>en</strong> beid<strong>en</strong><br />
aan zichzelf e<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ief hogere positie toe.<br />
b. Huisarts<strong>en</strong> scor<strong>en</strong> significant hoger op de rel<strong>at</strong>ieve positieschaal dan bedrijfsart-<br />
s<strong>en</strong>.<br />
HYPOTHESE 2<br />
a. Bedrijfsarts<strong>en</strong> die huisarts zijn geweest, schrijv<strong>en</strong> zich e<strong>en</strong> meer gelijke positie aan<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> toe dan bedrijfsarts<strong>en</strong> zonder die ervaring.<br />
b. Huisarts<strong>en</strong> die bedrijfsarts zijn geweest, schrijv<strong>en</strong> zich e<strong>en</strong> hogere positie toe dan<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zonder die ervaring.<br />
Aangezi<strong>en</strong> op basis <strong>van</strong> de theorie hier ge<strong>en</strong> uitsprak<strong>en</strong> over kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gedaan,<br />
zal bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding word<strong>en</strong> geëxploreerd hoe hun rela-<br />
tieve positie t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de andere professie is, voor <strong>en</strong> na de cursus (zie de<br />
paragraf<strong>en</strong> 1.2, 4.2 <strong>en</strong> bijlage IV). Er wordt tev<strong>en</strong>s geëxploreerd in hoeverre er bij huis-<br />
arts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> na regionale project<strong>en</strong> (zie de paragraf<strong>en</strong> 1.2, 4.3 <strong>en</strong> bijlage V)<br />
verandering<strong>en</strong> zijn opgetred<strong>en</strong> in rel<strong>at</strong>ieve positie.
Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong> 51<br />
EXPLORERENDE VRAAG C1<br />
Hoe is de rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding <strong>en</strong> <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding<br />
voor <strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
EXPLORERENDE VRAAG L1<br />
Is er verschil in rel<strong>at</strong>ieve positie voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>?<br />
3.2.3 Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
Id<strong>en</strong>titeit is <strong>het</strong> geheel <strong>van</strong> opv<strong>at</strong>ting<strong>en</strong> d<strong>at</strong> we hebb<strong>en</strong> over wie we zijn als individu.<br />
Id<strong>en</strong>titeit heeft e<strong>en</strong> sociaal aspect (sociale id<strong>en</strong>titeit) <strong>en</strong> bev<strong>at</strong> de opv<strong>at</strong>ting<strong>en</strong> die we<br />
hebb<strong>en</strong> over de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de groep<strong>en</strong> <strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën waartoe we behor<strong>en</strong>.<br />
Id<strong>en</strong>titeit heeft ev<strong>en</strong>zeer e<strong>en</strong> individueel aspect (persoonlijke id<strong>en</strong>titeit) <strong>en</strong> omv<strong>at</strong> onze<br />
opv<strong>at</strong>ting<strong>en</strong> over onze persoonlijkheid <strong>en</strong> ons gedrag. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> meerdere sociale<br />
id<strong>en</strong>titeit<strong>en</strong> omd<strong>at</strong> zij tot verschill<strong>en</strong>de groep<strong>en</strong> behor<strong>en</strong>, <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> bijvoorbeeld<br />
e<strong>en</strong> etnische, e<strong>en</strong> religieuze, e<strong>en</strong> seksuele <strong>en</strong> e<strong>en</strong> beroepsid<strong>en</strong>titeit bezitt<strong>en</strong>. Niet alle<br />
groep<strong>en</strong> <strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën zijn ev<strong>en</strong> belangrijk. Belangrijk zijn groep<strong>en</strong> die st<strong>at</strong>us, veiligheid,<br />
ondersteuning <strong>en</strong> verbetering <strong>van</strong> de positie kunn<strong>en</strong> gev<strong>en</strong>. In de ontwikkelingspsychologie<br />
is <strong>het</strong> vooral Erikson geweest die <strong>het</strong> belang <strong>van</strong> id<strong>en</strong>titeitsontwikkeling<br />
beschreef (Meijers, 1995).<br />
Het beroep kan in die zin belangrijk zijn, omd<strong>at</strong> <strong>het</strong> inkom<strong>en</strong> verschaft, zekerheid, sociale<br />
vooruitgang <strong>en</strong> st<strong>at</strong>us. Werk is e<strong>en</strong> belangrijke, voor sommig<strong>en</strong> de belangrijkste<br />
manier waarop m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zich ontwikkel<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun persoonlijke <strong>en</strong> sociale id<strong>en</strong>titeit uitdrukk<strong>en</strong><br />
(Christians<strong>en</strong>, 1999); <strong>het</strong> verschaft contact<strong>en</strong> <strong>en</strong> zelfontplooiing (Rooij<strong>en</strong>dijk,<br />
Dijt & Wijers, 1993). Ook kan <strong>het</strong> belangrijk zijn voor de gezondheid (Yerxa, 1998).<br />
Breeuwsma wijst er terecht op d<strong>at</strong> veel <strong>van</strong> w<strong>at</strong> er is geschrev<strong>en</strong> over <strong>het</strong> belang <strong>van</strong><br />
werk historisch <strong>en</strong> cultureel bepaald is <strong>en</strong> sterk seksespecifiek (Breeuwsma, 1994).<br />
Er besta<strong>at</strong> niet veel liter<strong>at</strong>uur over beroepsid<strong>en</strong>titeit <strong>van</strong> arts<strong>en</strong>. In hoeverre bij arts<strong>en</strong><br />
de beroepsid<strong>en</strong>titeit belangrijk is, kunn<strong>en</strong> we afleid<strong>en</strong> uit sociologische liter<strong>at</strong>uur: in<br />
de jar<strong>en</strong> zev<strong>en</strong>tig <strong>van</strong> de twintigste eeuw is geschrev<strong>en</strong> over de manier waarop arts<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> geslot<strong>en</strong> groep vorm<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun eig<strong>en</strong> beroepsregels mak<strong>en</strong> (Freidson, 1975). Op<br />
individueel niveau beschrijft e<strong>en</strong> kwalit<strong>at</strong>ief onderzoek bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> (Jain & Ogd<strong>en</strong>,<br />
1999) hoe deze arts<strong>en</strong> na e<strong>en</strong> klacht <strong>van</strong> e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt conflict<strong>en</strong> kreg<strong>en</strong> met aspect<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> hun id<strong>en</strong>titeit als professional. Het ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> de eig<strong>en</strong> beroepsid<strong>en</strong>titeit kan<br />
<strong>van</strong> belang zijn bij <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>. Uit e<strong>en</strong> onderzoek bij verloskundig<strong>en</strong> bleek, d<strong>at</strong><br />
<strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> de beroepsid<strong>en</strong>titeit <strong>van</strong> belang is bij <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> met andere<br />
beroepsgroep<strong>en</strong> (Scoggin, 1996). Ook Hornby <strong>en</strong> Atkins hebb<strong>en</strong> veel aandacht voor<br />
beroepsid<strong>en</strong>titeit (Hornby & Atkins, 2000).
Hoofdstuk 3<br />
52<br />
E<strong>en</strong> sterkere id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie met de eig<strong>en</strong> groep kan e<strong>en</strong> tek<strong>en</strong> zijn <strong>van</strong> <strong>het</strong> naar de zin<br />
hebb<strong>en</strong>, zod<strong>at</strong> er ge<strong>en</strong> strijd is binn<strong>en</strong> de eig<strong>en</strong> groep of de andere groep als irrele<strong>van</strong>t<br />
wordt beschouwd. Maar <strong>het</strong> kan ook e<strong>en</strong> tek<strong>en</strong> zijn <strong>van</strong> zich terugtrekk<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de<br />
eig<strong>en</strong> groep omd<strong>at</strong> m<strong>en</strong> de andere groep als bedreig<strong>en</strong>d ervaart. Het zich bedreigd<br />
voel<strong>en</strong> door de andere groep kan dan e<strong>en</strong> versterk<strong>en</strong>d effect hebb<strong>en</strong> op de eig<strong>en</strong><br />
beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie. Hornby <strong>en</strong> Atkins noem<strong>en</strong> e<strong>en</strong> aantal verdedigingsmechanism<strong>en</strong><br />
die met id<strong>en</strong>titeit te mak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> (Hornby & Atkins, 2000, pp. 121 e.v.).<br />
Meestal ga<strong>at</strong> e<strong>en</strong> hogere rel<strong>at</strong>ieve positie sam<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> sterkere beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
(Van Knipp<strong>en</strong>berg, 1991). De led<strong>en</strong> <strong>van</strong> de hogere groep id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> zich sterker met<br />
de eig<strong>en</strong> groep dan de led<strong>en</strong> <strong>van</strong> de lagere groep d<strong>at</strong> do<strong>en</strong>. Te verwacht<strong>en</strong> is dan ook<br />
d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zich sterker id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> met hun beroep dan bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Daarnaast zou er bij de groep arts<strong>en</strong> die ervaring heeft in de discipline <strong>van</strong> de ander<br />
in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> e<strong>en</strong> minder sterke beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie kunn<strong>en</strong> zijn. Deze veronderstelling<br />
is gebaseerd op liter<strong>at</strong>uur over ‘criss-cross c<strong>at</strong>egoriz<strong>at</strong>ion’ (Crisp & Hewstone,<br />
2000). In e<strong>en</strong>voudige taal: m<strong>en</strong> heeft inzicht in de andere discipline <strong>en</strong> hoeft zich dus<br />
niet zo sterk af te zett<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> de andere groep.<br />
HYPOTHESE 3<br />
a. Huisarts<strong>en</strong> id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> zich sterker met hun beroep dan bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
b. Ervaring in <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> de ander leidt tot e<strong>en</strong> minder sterke id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie met de<br />
huidige discipline.<br />
De vraag is ook, of deze ev<strong>en</strong>tuele verschill<strong>en</strong> in beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie al bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding bestaan <strong>en</strong> of dit na e<strong>en</strong> cursus <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> is veranderd.<br />
Ook zal word<strong>en</strong> geëxploreerd in hoeverre er na de regionale project<strong>en</strong> verandering<strong>en</strong><br />
zijn opgetred<strong>en</strong> in beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie.<br />
EXPLORERENDE VRAAG C2<br />
Hoe is de beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding <strong>en</strong> <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in<br />
opleiding voor <strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
EXPLORERENDE VRAAG L2<br />
Is er verschil in beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>?<br />
Welke factor<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> <strong>van</strong> invloed zijn op de beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie? Liter<strong>at</strong>uur op <strong>het</strong><br />
gebied <strong>van</strong> de lev<strong>en</strong>sloop geeft aan d<strong>at</strong> er verschill<strong>en</strong>de factor<strong>en</strong> invloed hebb<strong>en</strong> op<br />
id<strong>en</strong>titeit in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong>: biologische factor<strong>en</strong> (bijvoorbeeld geslacht), ma<strong>at</strong>schappelijke<br />
factor<strong>en</strong> (zoals grote verandering<strong>en</strong> in de ma<strong>at</strong>schappij), maar ook zog<strong>en</strong>aamde<br />
idiosyncr<strong>at</strong>ische factor<strong>en</strong> zoals <strong>het</strong> verander<strong>en</strong> <strong>van</strong> beroep (Baltes, Reese & Lipsitt,
Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong> 53<br />
1980). Hieronder wordt nader ingegaan op de factor<strong>en</strong>: leeftijd, geslacht, aantal jar<strong>en</strong><br />
ervaring in de eig<strong>en</strong> discipline, ervaring in de andere discipline. Bij <strong>het</strong> toets<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
hypothese 3 zal met de sam<strong>en</strong>hang met leeftijd <strong>en</strong> geslacht rek<strong>en</strong>ing word<strong>en</strong> gehou-<br />
d<strong>en</strong> (met behulp <strong>van</strong> covariantieanalyse).<br />
W<strong>at</strong> betreft de rol <strong>van</strong> leeftijd is te verwacht<strong>en</strong> d<strong>at</strong> bij to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>de leeftijd <strong>en</strong> to<strong>en</strong>e-<br />
m<strong>en</strong>de ervaring in <strong>het</strong> beroep de beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie sterker wordt. De to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>de<br />
ervaring kan leid<strong>en</strong> tot afnem<strong>en</strong>de mogelijkhed<strong>en</strong> om <strong>van</strong> beroep te verander<strong>en</strong>. Het<br />
kan echter ook de leeftijd op zich zijn <strong>en</strong> de lev<strong>en</strong>sfase waarin m<strong>en</strong> zich bevindt. De<br />
rel<strong>at</strong>ie tuss<strong>en</strong> leeftijd <strong>en</strong> de rel<strong>at</strong>ieve positie is moeilijk te voorspell<strong>en</strong>. Enerzijds kan<br />
met <strong>het</strong> to<strong>en</strong>em<strong>en</strong> <strong>van</strong> de leeftijd m<strong>en</strong> zich hoger positioner<strong>en</strong> dan de ander omd<strong>at</strong><br />
m<strong>en</strong> zich steeds sterker bij de eig<strong>en</strong> groep thuis voelt <strong>en</strong> ook de kans<strong>en</strong> om <strong>van</strong> beroep<br />
te wissel<strong>en</strong> minder word<strong>en</strong>. Anderzijds kan de prest<strong>at</strong>iedrang <strong>en</strong> de wil om zich<br />
te onderscheid<strong>en</strong> t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> ander<strong>en</strong> met de jar<strong>en</strong> minder word<strong>en</strong>, waardoor<br />
minder vergelijking<strong>en</strong> optred<strong>en</strong> <strong>en</strong> m<strong>en</strong> de eig<strong>en</strong> discipline eerder gelijk aan, dan hoger<br />
acht dan de andere discipline.<br />
Hoewel er aanwijzing<strong>en</strong> zijn, d<strong>at</strong> voor vrouw<strong>en</strong> de id<strong>en</strong>titeit meer in rel<strong>at</strong>ies ligt dan<br />
bij mann<strong>en</strong> (Gerg<strong>en</strong>, 1991, p. 168), is ge<strong>en</strong> liter<strong>at</strong>uur gevond<strong>en</strong> over verschill<strong>en</strong> in<br />
(beroeps)id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie <strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie tuss<strong>en</strong> mann<strong>en</strong> <strong>en</strong> vrouw<strong>en</strong>.<br />
3.2.4 Verantwoordelijkheid<br />
Tijd<strong>en</strong>s bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> wordt vaak gezegd, d<strong>at</strong> de<br />
verantwoordelijkheidsverdeling tuss<strong>en</strong> de beroepsgroep<strong>en</strong> niet duidelijk is. Huisarts<strong>en</strong><br />
m<strong>en</strong><strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij uitsprak<strong>en</strong> mog<strong>en</strong> do<strong>en</strong> over arbeidsgeschiktheid. Bedrijfsarts<strong>en</strong> voel<strong>en</strong><br />
dit als e<strong>en</strong> aanval op hun terrein. Bedrijfsarts<strong>en</strong> m<strong>en</strong><strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij opmerking<strong>en</strong> mog<strong>en</strong><br />
mak<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> de cliënt over de behandeling door de huisarts. Huisarts<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong>: behandeling,<br />
d<strong>at</strong> is ons terrein.<br />
Crul bevestigt deze domeinstrijd <strong>en</strong> schrijft in Medisch Contact d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> collectieve verantwoordelijkheid<br />
arts<strong>en</strong>breed de <strong>en</strong>ige oplossing is voor de problem<strong>en</strong> in de WAO<br />
(Crul, 2000a). “De domeinstrijd moet word<strong>en</strong> gestaakt”, betoogt hij.<br />
Bij verantwoordelijkheid ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> <strong>en</strong>erzijds om e<strong>en</strong> formele verantwoordelijkheidsverdeling:<br />
wie mag w<strong>at</strong> do<strong>en</strong>. Daarnaast ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> erom hoe m<strong>en</strong> de verdeling voelt in de<br />
praktijk. Het is in die zin meer e<strong>en</strong> <strong>at</strong>titude. Het ga<strong>at</strong> er ook om in hoeverre m<strong>en</strong> <strong>het</strong><br />
met elkaar e<strong>en</strong>s is over de verdeling <strong>van</strong> verantwoordelijkhed<strong>en</strong>.<br />
Verantwoordelijkheid ligt qua begrip dicht bij ‘autonomie’. Van professionals is bek<strong>en</strong>d<br />
d<strong>at</strong> zij door hun behoefte aan vrijheid <strong>en</strong> autonomie <strong>het</strong> vaak moeilijk vind<strong>en</strong> om in<br />
sam<strong>en</strong>spraak met ander<strong>en</strong> <strong>het</strong> gezam<strong>en</strong>lijke resulta<strong>at</strong> te verbeter<strong>en</strong> (Weggeman, 2001,
Hoofdstuk 3<br />
54<br />
p. 80). De sam<strong>en</strong>werking met ander<strong>en</strong> vormt e<strong>en</strong> bedreiging voor hun autonomie<br />
(Weggeman, 2001, p. 91).<br />
Verantwoordelijkheid kan gedefinieerd word<strong>en</strong> als de m<strong>at</strong>e waarin rek<strong>en</strong>schap voor<br />
e<strong>en</strong> resulta<strong>at</strong> (outcome) wordt of kan word<strong>en</strong> g<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. In sam<strong>en</strong>werkingsrel<strong>at</strong>ies kan<br />
verantwoordelijkheid word<strong>en</strong> gedefinieerd als de m<strong>at</strong>e waarin rek<strong>en</strong>schap voor <strong>het</strong><br />
gezam<strong>en</strong>lijk resulta<strong>at</strong> wordt of kan word<strong>en</strong> g<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> arts is voor e<strong>en</strong> bepaald resulta<strong>at</strong> verantwoordelijk als hij/zij dit resulta<strong>at</strong> kan<br />
toeschrijv<strong>en</strong> aan <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> gedrag of aan <strong>het</strong> gezam<strong>en</strong>lijke, coördiner<strong>en</strong>de, sam<strong>en</strong>wer-<br />
k<strong>en</strong>de gedrag waaraan hij/zij in bepaalde m<strong>at</strong>e e<strong>en</strong> bijdrage heeft geleverd. Het ga<strong>at</strong><br />
bij verantwoordelijkheid om <strong>het</strong> toeschrijv<strong>en</strong> <strong>van</strong> gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> (result<strong>at</strong><strong>en</strong>, outco-<br />
mes) aan gedraging<strong>en</strong>. Schrijft m<strong>en</strong> huidige of mogelijk toekomstige gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong><br />
(outcomes) toe aan zichzelf (aan <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> gedrag), dan is m<strong>en</strong> zelf <strong>en</strong> niet de ander<br />
voor deze result<strong>at</strong><strong>en</strong> verantwoordelijk. Schrijft m<strong>en</strong> deze gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> toe aan de<br />
ander, dan is m<strong>en</strong> zelf niet verantwoordelijk. Schrijft m<strong>en</strong> ze toe aan de gezam<strong>en</strong>lijke<br />
handeling<strong>en</strong>, dan is m<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk verantwoordelijk <strong>en</strong> wel in de m<strong>at</strong>e <strong>van</strong> de bij-<br />
drag<strong>en</strong> die m<strong>en</strong> geleverd heeft aan <strong>het</strong> bereik<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> gezam<strong>en</strong>lijke resulta<strong>at</strong>.<br />
Gegev<strong>en</strong> de eerder g<strong>en</strong>oemde discussie over de hogere rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>van</strong> huisart-<br />
s<strong>en</strong> t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> die <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>, is te verwacht<strong>en</strong> d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zichzelf<br />
meer verantwoordelijkheid toeschrijv<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong>. Het ga<strong>at</strong> dan om verant-<br />
woordelijkheid voor bijvoorbeeld de diagnose, de verwijzing <strong>en</strong> de behandeling. Het<br />
is ook te verwacht<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong>, indi<strong>en</strong> m<strong>en</strong> ervaring in de andere discipline heeft, de<br />
verantwoordelijkheidsverdeling meer gelijk zal voel<strong>en</strong> aan de ander omd<strong>at</strong> m<strong>en</strong> door<br />
bek<strong>en</strong>dheid met <strong>het</strong> werk minder bedreiging door de andere discipline zal voel<strong>en</strong>.<br />
HYPOTHESE 4<br />
a. Huisarts<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> aan zichzelf meer verantwoordelijkheid toe dan bedrijfsart-<br />
s<strong>en</strong>.<br />
b. Ervaring in <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> de ander leidt tot e<strong>en</strong> meer gelijke verantwoordelijk-<br />
heidstoewijzing.<br />
Het is op basis <strong>van</strong> de theorie niet te voorspell<strong>en</strong>, hoe <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> na<br />
e<strong>en</strong> cursus Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> de verantwoordelijkheidsverdeling ervar<strong>en</strong>. Dit zal na-<br />
der geëxploreerd word<strong>en</strong>. Hetzelfde geldt voor de arts<strong>en</strong> uit de regionale project<strong>en</strong>.<br />
EXPLORERENDE VRAAG C3<br />
Hoe beschouw<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding na e<strong>en</strong> cursus<br />
‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ de verantwoordelijkheidsverdeling?
EXPLORERENDE VRAAG L3<br />
Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong> 55<br />
Is er verschil in ervar<strong>en</strong> verantwoordelijkheidsverdeling voor <strong>en</strong> na de regionale<br />
project<strong>en</strong>?<br />
3.2.5 Afhankelijkheid<br />
Afhankelijk betek<strong>en</strong>t in eerste instantie ‘ondergeschikt’, ‘steun of hulp nodig hebb<strong>en</strong>d’, ‘on-<br />
derworp<strong>en</strong> aan de willekeur <strong>van</strong> iets (iemand) anders’. Afhankelijkheid wordt vaak gezi<strong>en</strong><br />
als e<strong>en</strong> aspect <strong>van</strong> e<strong>en</strong> hiërarchische rel<strong>at</strong>ie. Bij interdisciplinair <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> daar-<br />
<strong>en</strong>teg<strong>en</strong> om wederzijdse afhankelijkheid in e<strong>en</strong> meer of minder gelijke rel<strong>at</strong>ie. Hoe sterker<br />
de wederzijdse afhankelijkheid (interdep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>tie), des te groter de kans d<strong>at</strong> er conflict<strong>en</strong><br />
zull<strong>en</strong> ontstaan over bijvoorbeeld de verdeling <strong>en</strong> coördin<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk, communic<strong>at</strong>ie<br />
etc. (Janss<strong>en</strong>, Van de Vliert & Euwema,1994). Maar bij positieve interdep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>tie is er ook<br />
motiv<strong>at</strong>ie om de geschill<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> constructieve manier op te loss<strong>en</strong>. Bij wederzijdse afhan-<br />
kelijkheid komt m<strong>en</strong> op <strong>het</strong> begrip ‘wederkerigheid’, waarover Dori<strong>en</strong> Pessers zegt:<br />
“Wederkerigheid: <strong>het</strong> is ook e<strong>en</strong> int<strong>en</strong>s moeilijk begrip. Het is veel gecompliceerder dan <strong>het</strong><br />
‘do ut des’: ik geef opd<strong>at</strong> jij teruggeve’. Dit sla<strong>at</strong> op de gewone markttransacties. Veel interes-<br />
santer is hoe <strong>het</strong> wederkerigheidsbeginsel werkt buit<strong>en</strong> de markt. Tuss<strong>en</strong> familieled<strong>en</strong>, vri<strong>en</strong>-<br />
d<strong>en</strong> <strong>en</strong> bur<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> contractuele verhouding is nu juist <strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste w<strong>at</strong> zij will<strong>en</strong>. Zij will<strong>en</strong><br />
duurzame betrekking<strong>en</strong> gebaseerd op vertrouw<strong>en</strong>. Kinder<strong>en</strong> ont<strong>van</strong>g<strong>en</strong> zorg <strong>van</strong> hun ouders.<br />
L<strong>at</strong>er zull<strong>en</strong> zij de zorg weer teruggev<strong>en</strong> aan hun ouders, of doorgev<strong>en</strong> aan hun eig<strong>en</strong><br />
kinder<strong>en</strong>. Vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> <strong>en</strong> bur<strong>en</strong> staan elkaar bij, in de verwachting d<strong>at</strong> er te zijner tijd wel<br />
verev<strong>en</strong>d zal word<strong>en</strong>. Niet volg<strong>en</strong>s <strong>het</strong> beginsel <strong>van</strong> do ut des, maar <strong>van</strong>: ik geef omd<strong>at</strong> mij<br />
ooit is gegev<strong>en</strong>.” (Pessers, 1999)<br />
De gegev<strong>en</strong>s uit twee public<strong>at</strong>ies (Van Haaft<strong>en</strong> & Schuringa-Boer, 1983; Janss<strong>en</strong> et al., 1994)<br />
sam<strong>en</strong>voeg<strong>en</strong>d, is <strong>het</strong> mogelijk minimaal zes soort<strong>en</strong> <strong>van</strong> afhankelijkheid te onderscheid<strong>en</strong>:<br />
- Sequ<strong>en</strong>tiële (opvolg<strong>en</strong>d): m<strong>en</strong> is niet tegelijk met dezelfde p<strong>at</strong>iënt bezig, huisarts<br />
verwijst naar specialist, bij thuiskomst valt p<strong>at</strong>iënt weer onder huisarts.<br />
- Parallel: m<strong>en</strong> is tegelijk met dezelfde p<strong>at</strong>iënt bezig maar er zijn ge<strong>en</strong> overlapp<strong>en</strong>,<br />
bijvoorbeeld oogarts <strong>en</strong> orthopeed.<br />
- Aanvull<strong>en</strong>d: <strong>van</strong>uit verschill<strong>en</strong>de perspectiev<strong>en</strong> (bijvoorbeeld diverse specialist<strong>en</strong><br />
die naar dezelfde p<strong>at</strong>iënt kijk<strong>en</strong>).<br />
- Reciproke: je kunt alle<strong>en</strong> de klus klar<strong>en</strong> als je sam<strong>en</strong>werkt (bijvoorbeeld e<strong>en</strong> OKteam).<br />
- Synergetisch: de totale output is meer dan de som <strong>van</strong> de del<strong>en</strong> (dit is e<strong>en</strong> sterkere<br />
vorm <strong>van</strong> reciproke afhankelijkheid). Projectteams vorm<strong>en</strong> e<strong>en</strong> voorbeeld.<br />
- Saillante overstijg<strong>en</strong>de doel<strong>en</strong>: bij crises.
Hoofdstuk 3<br />
56<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> zijn voor e<strong>en</strong> aantal zak<strong>en</strong> afhankelijk <strong>van</strong> de huisarts: de huisarts k<strong>en</strong>t<br />
de medische voorgeschied<strong>en</strong>is <strong>en</strong> de gezinsomstandighed<strong>en</strong>. Tev<strong>en</strong>s heeft de huisarts<br />
de gegev<strong>en</strong>s <strong>van</strong> onderzoek d<strong>at</strong> is verricht op eig<strong>en</strong> aanvraag of via de specialist.<br />
Hoewel de bedrijfsarts formeel e<strong>en</strong> onafhankelijk oordeel vormt, is er gevoelsm<strong>at</strong>ig<br />
wel sprake <strong>van</strong> afhankelijkheid: wanneer de huisarts uitsprak<strong>en</strong> heeft gedaan over de<br />
arbeidsgeschiktheid, is <strong>het</strong> voor de bedrijfsarts vaak moeilijk de cliënt er<strong>van</strong> te overtuig<strong>en</strong><br />
d<strong>at</strong> deze als bedrijfsarts (of als verzekeringsarts, zie Meershoek, 1999, p. 93) e<strong>en</strong><br />
ander oordeel heeft. Uit ervaring is bek<strong>en</strong>d d<strong>at</strong> in <strong>het</strong> geval <strong>van</strong> e<strong>en</strong> beroepszaak de<br />
rechter ook <strong>het</strong> oordeel <strong>van</strong> de behandel<strong>en</strong>d arts la<strong>at</strong> prevaler<strong>en</strong> (Meershoek, 1999, p.<br />
94). In feite is de huisarts afhankelijk <strong>van</strong> de bedrijfsarts voor inform<strong>at</strong>ie over <strong>het</strong> werk<br />
<strong>en</strong> de risico’s. Het is de vraag of de huisarts dit zo zal ervar<strong>en</strong>.<br />
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> op dit mom<strong>en</strong>t over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> ‘parallelle<br />
afhankelijkheid’. M<strong>en</strong> werkt als <strong>het</strong> ware ‘naast elkaar’. Dit kan tot gevolg hebb<strong>en</strong><br />
d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> niet ‘met elkaar’ werkt. M<strong>en</strong> heeft niet <strong>het</strong> gevoel <strong>van</strong> e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schappelijk<br />
doel. Voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> betek<strong>en</strong>t deze implic<strong>at</strong>ie d<strong>at</strong> zij door <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong><br />
e<strong>en</strong> beter resulta<strong>at</strong> kunn<strong>en</strong> bereik<strong>en</strong> dan alle<strong>en</strong> (<strong>het</strong> gezam<strong>en</strong>lijk resulta<strong>at</strong> is meer<br />
dan de som <strong>van</strong> de del<strong>en</strong>.) Het ga<strong>at</strong> bij afhankelijkheid om parallelle afhankelijkheid,<br />
niet om sequ<strong>en</strong>tiële afhankelijkheid (waarbij m<strong>en</strong> naar elkaar verwijst <strong>en</strong> de volg<strong>en</strong>de<br />
de behandeling overneemt). P<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> ziekteperiode zowel bij<br />
e<strong>en</strong> huisarts als e<strong>en</strong> bedrijfsarts kom<strong>en</strong>. Afhankelijkheid <strong>van</strong> elkaar betek<strong>en</strong>t in <strong>het</strong><br />
geval <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> elkaars inform<strong>at</strong>ie nodig heeft voor e<strong>en</strong><br />
goede behandeling of begeleiding.<br />
Deze discussie over afhankelijkheid afsluit<strong>en</strong>d, zal afhankelijkheid word<strong>en</strong> gedefinieerd<br />
als de m<strong>at</strong>e waarin e<strong>en</strong> resulta<strong>at</strong> (outcome), d<strong>at</strong> iemand kan bereik<strong>en</strong>, bepaald<br />
kan word<strong>en</strong> door of toegeschrev<strong>en</strong> kan word<strong>en</strong> aan <strong>het</strong> gedrag <strong>van</strong> de ander. Iemand<br />
is afhankelijk <strong>van</strong> e<strong>en</strong> ander, als d<strong>at</strong>g<strong>en</strong>e w<strong>at</strong> hij/zij wil bereik<strong>en</strong>, alle<strong>en</strong> of t<strong>en</strong> dele<br />
mogelijk is door gedrag d<strong>at</strong> de ander vertoont.<br />
In dit onderzoek wordt afhankelijkheid opgev<strong>at</strong> als de noodzaak die de <strong>en</strong>e partij<br />
voelt om inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de andere partij over e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke p<strong>at</strong>iënt te krijg<strong>en</strong> om<br />
daardoor de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> handel<strong>en</strong> te kunn<strong>en</strong> maximaliser<strong>en</strong>. In de praktijk<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> contact tuss<strong>en</strong> huisarts <strong>en</strong> bedrijfsarts wordt de afhankelijkheid gevoeld<br />
wanneer de <strong>en</strong>e partij inform<strong>at</strong>ie over geme<strong>en</strong>schappelijke p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> <strong>van</strong> de andere<br />
partij nodig heeft, terwijl de andere partij deze inform<strong>at</strong>ie bezit. Naarm<strong>at</strong>e de <strong>en</strong>e partij<br />
meer of vaker inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de ander nodig heeft zal hij/zij meer afhankelijk <strong>van</strong><br />
deze ander zijn. Er is sprake <strong>van</strong> onafhankelijkheid als m<strong>en</strong> voor de uitvoering <strong>van</strong> de<br />
taak ge<strong>en</strong> inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de andere partij nodig heeft. Omd<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> vaker medische<br />
inform<strong>at</strong>ie hebb<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong>, bijvoorbeeld specialist<strong>en</strong>briev<strong>en</strong>, zull<strong>en</strong> zij<br />
zich minder afhankelijk voel<strong>en</strong> <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.
Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong> 57<br />
Wanneer iemand gewerkt heeft in de andere discipline, is te verwacht<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> meer<br />
weet <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk <strong>van</strong> de ander <strong>en</strong> zich daardoor minder afhankelijk <strong>van</strong> de ander<br />
zal voel<strong>en</strong>.<br />
HYPOTHESE 5<br />
a. Huisarts<strong>en</strong> acht<strong>en</strong> zich minder afhankelijk <strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> dan<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
b. Ervaring in <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> de ander leidt tot e<strong>en</strong> minder sterke afhankelijkheid <strong>van</strong><br />
de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de ander.<br />
Het is niet te voorspell<strong>en</strong>, hoe <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding de afhanke-<br />
lijkheid <strong>van</strong> de andere professie ervar<strong>en</strong> <strong>en</strong> of daar na e<strong>en</strong> cursus verandering in is<br />
gekom<strong>en</strong>. Hetzelfde geldt voor de arts<strong>en</strong> uit de regionale project<strong>en</strong>.<br />
EXPLORERENDE VRAAG C4<br />
Hoe is de afhankelijkheid <strong>van</strong> de andere professie bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding <strong>en</strong> bij<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding voor <strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
EXPLORERENDE VRAAG L4<br />
Is er verschil in afhankelijkheid <strong>van</strong> de andere professie voor <strong>en</strong> na de regionale<br />
project<strong>en</strong>?<br />
3.3 Vertrouw<strong>en</strong><br />
3.3.1 Definitie <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />
De meeste onderzoeksliter<strong>at</strong>uur over vertrouw<strong>en</strong> komt uit de sociologie <strong>en</strong> de sociale<br />
psychologie <strong>en</strong> vindt vooral toepassing in de organis<strong>at</strong>iekunde als <strong>het</strong> ga<strong>at</strong> om vertrouw<strong>en</strong><br />
tuss<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> op <strong>het</strong> werk <strong>en</strong> om vertrouw<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> organis<strong>at</strong>ies. Tev<strong>en</strong>s is vertrouw<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> begrip d<strong>at</strong> in de norm<strong>at</strong>ieve filosofie wordt behandeld (Hosmer, 1995).<br />
Vertrouw<strong>en</strong> als werkwoord betek<strong>en</strong>t o.a. ‘met zekerheid hop<strong>en</strong>’, ‘erg<strong>en</strong>s op rek<strong>en</strong><strong>en</strong>’.<br />
Als zelfstandig naamwoord betek<strong>en</strong>t <strong>het</strong>: ‘In de veronderstelling d<strong>at</strong> <strong>het</strong> niet verder verteld<br />
wordt’, ‘geloof in iemands goede trouw <strong>en</strong> eerlijkheid’. Wanneer de <strong>en</strong>e persoon<br />
de andere vertrouwt, dan ga<strong>at</strong> deze er<strong>van</strong> uit d<strong>at</strong> de andere reageert volg<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> bepaalde<br />
norm: d<strong>at</strong> die ander de inform<strong>at</strong>ie zal gebruik<strong>en</strong> t<strong>en</strong> b<strong>at</strong>e <strong>van</strong> beider welzijn dus<br />
niet t<strong>en</strong> b<strong>at</strong>e <strong>van</strong> hem of haarzelf (Coleman in Busk<strong>en</strong>s, 1999); anders geformuleerd:<br />
d<strong>at</strong> die persoon ge<strong>en</strong> excessief voordeel neemt t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de andere terwijl daar
Hoofdstuk 3<br />
58<br />
wel geleg<strong>en</strong>heid voor is (Cummings & Bromiley, 1996). Er moet gerek<strong>en</strong>d kunn<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> op de goede trouw <strong>en</strong> eerlijkheid.<br />
Vertrouw<strong>en</strong> wordt in dit proefschrift gedefinieerd als de verwachting <strong>van</strong> de <strong>en</strong>e partij<br />
d<strong>at</strong> de andere partij niet opportunistisch zal handel<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> aangaan <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking<br />
<strong>en</strong> voor maximalis<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de gezam<strong>en</strong>lijke outcomes zal kiez<strong>en</strong>.<br />
Is m<strong>en</strong> <strong>van</strong> elkaar afhankelijk, dan veronderstelt dit <strong>het</strong> aangaan <strong>van</strong> e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werking<br />
(= coördiner<strong>en</strong> <strong>van</strong> handeling<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk resulta<strong>at</strong> te bereik<strong>en</strong>) waarbij<br />
beid<strong>en</strong> <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> d<strong>at</strong> de e<strong>en</strong> bereid is te handel<strong>en</strong> op grond <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
afstemming met de waard<strong>en</strong>, handeling<strong>en</strong> <strong>en</strong> beslissing<strong>en</strong> <strong>van</strong> de ander, met als doel<br />
om e<strong>en</strong> resulta<strong>at</strong> te bereik<strong>en</strong> d<strong>at</strong> gezam<strong>en</strong>lijk groter is dan de som <strong>van</strong> de individuele<br />
result<strong>at</strong><strong>en</strong>.<br />
Iemand werkt pas sam<strong>en</strong> als hij/zij bereid is af te zi<strong>en</strong> <strong>van</strong> eig<strong>en</strong> voordeel omd<strong>at</strong> hij/zij<br />
inziet d<strong>at</strong> <strong>het</strong> voordeel <strong>van</strong> <strong>het</strong> gezam<strong>en</strong>lijke resulta<strong>at</strong> (door <strong>het</strong> coördiner<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
handeling<strong>en</strong>) groter is dan <strong>het</strong> voordeel <strong>van</strong> <strong>het</strong> resulta<strong>at</strong> d<strong>at</strong> bereikt wordt door alle<strong>en</strong><br />
de eig<strong>en</strong> handeling<strong>en</strong>. In overe<strong>en</strong>stemming hiermee is vertrouw<strong>en</strong> te omschrijv<strong>en</strong> als<br />
de verwachting, d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> niet bezorgd is d<strong>at</strong> de ander e<strong>en</strong> opportunistische houding<br />
aanneemt, d<strong>at</strong> wil zegg<strong>en</strong> kiest voor individuele maximalis<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> outcomes bov<strong>en</strong><br />
de maximalis<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de gezam<strong>en</strong>lijke outcomes.<br />
Vertrouw<strong>en</strong> kan m<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> in de kwaliteit<strong>en</strong> <strong>van</strong> de andere partij <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> kan<br />
m<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> in de wijze waarop de rel<strong>at</strong>ie met de andere partij gestalte krijgt. Daarom<br />
wordt in dit proefschrift onderscheid gemaakt tuss<strong>en</strong> knowledge-based trust (vertrouw<strong>en</strong><br />
in de inhoudelijke compet<strong>en</strong>ties <strong>van</strong> iemands werk) <strong>en</strong> id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust<br />
(vertrouw<strong>en</strong> in de proceskant<strong>en</strong> <strong>van</strong> de communic<strong>at</strong>ie).<br />
Vertrouw<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> ‘construct’ d<strong>at</strong> verschill<strong>en</strong>de dim<strong>en</strong>sies bev<strong>at</strong>. In de liter<strong>at</strong>uur kom<strong>en</strong><br />
steeds vijf dim<strong>en</strong>sies <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong> terug. Mishra (1995) noemt er vier, die overlapp<strong>en</strong><br />
met de vijf <strong>van</strong> Butler & Cantrell uit 1984 (zie Hosmer, 1995). De Engelse b<strong>en</strong>aming<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> deze dim<strong>en</strong>sies word<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong>, omd<strong>at</strong> ze niet altijd goed te vertal<strong>en</strong><br />
zijn.<br />
- Integrity: reput<strong>at</strong>ion of honesty and truthfulness on the part of the trusted individual;<br />
- Compet<strong>en</strong>ce: technical knowledge and interpersonal skills needed to perform the<br />
job; belief th<strong>at</strong> managers take the right decisions;<br />
- Op<strong>en</strong>ness: willingness to share ideas and inform<strong>at</strong>ion freely with others;<br />
- Concern or loyalty: b<strong>en</strong>evol<strong>en</strong>ce, willingness to protect, support and <strong>en</strong>courage<br />
others;<br />
- Consist<strong>en</strong>cy: reliability and predictability and good judgm<strong>en</strong>t in handling situ<strong>at</strong>ions.
Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong> 59<br />
Hosmer merkt op d<strong>at</strong> er in deze opsomming vier morele waard<strong>en</strong> bij zijn. Deze zijn<br />
integriteit, op<strong>en</strong>heid, loyaliteit <strong>en</strong> consist<strong>en</strong>tie. Deze morele waard<strong>en</strong> pass<strong>en</strong> goed in<br />
de definitie <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong> als zijnde de verwachting <strong>van</strong> de <strong>en</strong>e partij d<strong>at</strong> de andere<br />
partij niet opportunistisch zal handel<strong>en</strong>. Niet-opportunistisch handel<strong>en</strong> veronderstelt<br />
de aanwezigheid <strong>van</strong> gedrag d<strong>at</strong> gericht is op <strong>het</strong> handhav<strong>en</strong> <strong>van</strong> de g<strong>en</strong>oemde mo-<br />
rele waard<strong>en</strong>. In dit kader pass<strong>en</strong> ook de opmerking<strong>en</strong> <strong>van</strong> Busk<strong>en</strong>s d<strong>at</strong> bij e<strong>en</strong> tekort<br />
aan inform<strong>at</strong>ie de <strong>en</strong>e persoon niet weet of deze de andere persoon kan vertrouw<strong>en</strong><br />
(Busk<strong>en</strong>s, 1999). Als m<strong>en</strong> meer k<strong>en</strong>nis heeft <strong>van</strong> de discipline <strong>van</strong> de ander, bijvoor-<br />
beeld omd<strong>at</strong> m<strong>en</strong> iemand uit die discipline persoonlijk k<strong>en</strong>t, zou ook <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />
in de ander groter kunn<strong>en</strong> zijn. Positieve ervaring<strong>en</strong> vergrot<strong>en</strong> <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> (Bus-<br />
k<strong>en</strong>s, 1999). Het ga<strong>at</strong> daarbij om eig<strong>en</strong> ervaring<strong>en</strong> of die <strong>van</strong> ander<strong>en</strong> die word<strong>en</strong><br />
doorverteld. Positieve ervaring<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> ook tot minder ‘safeguards’ in de contract<strong>en</strong><br />
(Busk<strong>en</strong>s, 1999). Deze bevinding<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> te mak<strong>en</strong> met de dim<strong>en</strong>sies ‘integrity’ <strong>en</strong><br />
‘loyalty’, die ook in de eerder g<strong>en</strong>oemde k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> professies zijn teruggekom<strong>en</strong><br />
(Klinkert, 1978).<br />
3.3.2 Dynamiek <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong>: <strong>van</strong> knowledge-based naar id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust<br />
Vertrouw<strong>en</strong> is ge<strong>en</strong> st<strong>at</strong>isch begrip. In haar onderzoek naar vertrouw<strong>en</strong> wordt door<br />
Huxham gewez<strong>en</strong> op <strong>het</strong> bestaan <strong>van</strong> e<strong>en</strong> trust-building loop (Huxham 2000; Vang<strong>en</strong><br />
& Huxham, 2000). M<strong>en</strong> bouwt vertrouw<strong>en</strong> op door positieve ervaring<strong>en</strong>. Om te star-<br />
t<strong>en</strong> met <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> moet er wel e<strong>en</strong> minimaal vertrouw<strong>en</strong> zijn, hoewel sommige<br />
auteurs hier teg<strong>en</strong>over stell<strong>en</strong> d<strong>at</strong> sommige organis<strong>at</strong>ies toch gaan <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>, ook<br />
als ze elkaar niet vertrouw<strong>en</strong> (G<strong>en</strong>efke, 2000). Het kan namelijk zijn, d<strong>at</strong> in d<strong>at</strong> geval<br />
er wel vertrouw<strong>en</strong> is op de <strong>en</strong>e maar niet op de andere dim<strong>en</strong>sie. Zucker (geciteerd<br />
door Rademakers, 2001) heeft e<strong>en</strong> indeling gemaakt <strong>van</strong> drie soort<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
de bases daar<strong>van</strong>, zie tabel 3.1<br />
Tabel 3.1 Bases voor vertrouw<strong>en</strong> (naar Zucker in Rademakers, 2001)<br />
Soort vertrouw<strong>en</strong> Belangrijk item Gefaciliteerd door<br />
Process-based Reput<strong>at</strong>ion (takes time!!) - Dissemin<strong>at</strong>ion of knowledge and inform<strong>at</strong>ion<br />
- Promotion of interests<br />
- Initi<strong>at</strong>ing or co-ordin<strong>at</strong>ing actions in case of industry-wide crises<br />
- Initi<strong>at</strong>ion of joint activities<br />
Characteristics-based Kinship, ethnicity, socialis<strong>at</strong>ion - Pl<strong>at</strong>form for managers of competing firms) (horizontal cohesion)<br />
- Pl<strong>at</strong>form for managers of firms across the supply chain (vertical cohesion)<br />
Institutional-based Writt<strong>en</strong> contracts (formal rules,<br />
sanctions)<br />
- Developm<strong>en</strong>t and monitoring of common rules, routines or procedures<br />
- Arbitr<strong>at</strong>ion in case of conflicts
Hoofdstuk 3<br />
60<br />
Om de dynamiek <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> bepaalde rel<strong>at</strong>ie te onderzoek<strong>en</strong>, kan na-<br />
gegaan word<strong>en</strong> hoe de situ<strong>at</strong>ie op dit mom<strong>en</strong>t is (<strong>van</strong> welk soort vertrouw<strong>en</strong> is er<br />
sprake) <strong>en</strong> hoe dit over <strong>en</strong>ige tijd, bijvoorbeeld na e<strong>en</strong> interv<strong>en</strong>tie is. Het is voorstel-<br />
baar d<strong>at</strong> door <strong>het</strong> opstell<strong>en</strong> <strong>en</strong> implem<strong>en</strong>ter<strong>en</strong> <strong>van</strong> richtlijn<strong>en</strong>, zoals steeds gebeurt<br />
door de beroepsorganis<strong>at</strong>ies, er vooral aan de institutional-based trust wordt gewerkt<br />
<strong>en</strong> door <strong>het</strong> organiser<strong>en</strong> <strong>van</strong> bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> waar m<strong>en</strong> elkaar persoonlijk leert k<strong>en</strong>-<br />
n<strong>en</strong>, vooral aan de characteristics-based trust. Het verspreid<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis door vooral<br />
inhoudsgerichte cursuss<strong>en</strong> <strong>en</strong> artikel<strong>en</strong> is met name geschikt voor <strong>het</strong> opbouw<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
process-based trust.<br />
E<strong>en</strong> iets andere b<strong>en</strong>adering gev<strong>en</strong> Lewicky & Bunker (1996). Zij beschrijv<strong>en</strong> drie stadia<br />
<strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong> (tabel 3.2).<br />
Tabel 3.2 Drie stadia <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong> (Lewicky & Bunker, 1996)<br />
Stadium Basis K<strong>en</strong>merk<br />
Calculus-based Kost<strong>en</strong>-b<strong>at</strong><strong>en</strong>analyse Vaak geschrev<strong>en</strong> contract<strong>en</strong><br />
Knowledge-based K<strong>en</strong>n<strong>en</strong> <strong>van</strong> de ander Inform<strong>at</strong>ie, <strong>het</strong> gedrag <strong>van</strong> de ander<br />
voorspell<strong>en</strong><br />
Id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based Zich inlev<strong>en</strong> in de ander Wederzijds begrip, harmonie<br />
In de eerste twee stadia is er vooral sprake <strong>van</strong> e<strong>en</strong> cognitieve basis, in <strong>het</strong> derde<br />
stadium is er e<strong>en</strong> emotionele basis. Hoewel er wel sprake is <strong>van</strong> e<strong>en</strong> ondertek<strong>en</strong>d<br />
conv<strong>en</strong>ant tuss<strong>en</strong> de beroepsver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> (LHV &<br />
NVAB, 1997), is dit niet gebaseerd op e<strong>en</strong> kost<strong>en</strong>-b<strong>at</strong><strong>en</strong> analyse.<br />
In twee <strong>van</strong> de drie onderzoek<strong>en</strong> is ervoor gekoz<strong>en</strong> gebruik te mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> de dim<strong>en</strong>-<br />
sies knowledge-based trust (KBT) <strong>en</strong> id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust (IBT). Deze dim<strong>en</strong>sies<br />
zijn goed toepasbaar op de sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> vrij<br />
gemakkelijk te oper<strong>at</strong>ionaliser<strong>en</strong>. In e<strong>en</strong> beginn<strong>en</strong>de rel<strong>at</strong>ie, zoals de sam<strong>en</strong>werking<br />
tuss<strong>en</strong> huis- <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>, zal de IBT nog niet hoog zijn. Ervaring in de andere<br />
discipline zal leid<strong>en</strong> tot meer knowledge-based trust <strong>en</strong> meer id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust<br />
in de andere discipline. De arts k<strong>en</strong>t dan namelijk meer verteg<strong>en</strong>woordigers <strong>van</strong> de<br />
andere discipline <strong>en</strong> weet dan meer over <strong>het</strong> werk <strong>van</strong> de ander. Op basis <strong>van</strong> de<br />
contacthypothese (zie 3.4.1) is te verwacht<strong>en</strong> d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> groter aantal contact<strong>en</strong> zal leid<strong>en</strong><br />
tot hoger vertrouw<strong>en</strong>. Op basis <strong>van</strong> theorie over frustr<strong>at</strong>ie (Mumm<strong>en</strong>dey, 1996) is te<br />
verwacht<strong>en</strong> d<strong>at</strong> <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> meer belemmering<strong>en</strong> in de bereikbaarheid zal leid<strong>en</strong><br />
tot minder vertrouw<strong>en</strong>. Hier wordt in 3.5 op teruggekom<strong>en</strong>.
Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong> 61<br />
Omd<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> gemiddeld meer contact<strong>en</strong> met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> hebb<strong>en</strong> dan andersom<br />
(er zijn ongeveer drie- tot viermaal zoveel <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> als bedrijfsarts<strong>en</strong>), is te verwach-<br />
t<strong>en</strong> d<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoger niveau <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
HYPOTHESE 6<br />
a. Voor beide disciplines is de knowledge-based trust sterker dan de id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-<br />
based trust.<br />
b. Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoger niveau <strong>van</strong> KBT <strong>en</strong> <strong>van</strong> IBT dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
c. Ervaring in de andere discipline draagt bij tot meer KBT <strong>en</strong> meer IBT.<br />
3.3.3 Vertrouw<strong>en</strong> bij <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in de gezondheidszorg<br />
Hoe zit <strong>het</strong> met vertrouw<strong>en</strong> bij <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in de gezondheidszorg? Er zijn <strong>en</strong>kele<br />
voorbeeld<strong>en</strong> <strong>van</strong> liter<strong>at</strong>uur waarin vertrouw<strong>en</strong> bij <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in de gezondheids-<br />
zorg e<strong>en</strong> rol speelt. M<strong>en</strong> kan vertrouw<strong>en</strong> in elkaars vakgebied ontwikkel<strong>en</strong> door met<br />
elkaar in <strong>het</strong> werk mee te lop<strong>en</strong> (Alpert et al., 1992, geciteerd in Makaram, 1995).<br />
Verpleegkundig<strong>en</strong> <strong>en</strong> arts<strong>en</strong> leerd<strong>en</strong> beter sam<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> dag elkaars<br />
werk te do<strong>en</strong>. Daarnaast organiseerde m<strong>en</strong> elke twee maand<strong>en</strong> e<strong>en</strong> discussie over<br />
e<strong>en</strong> incid<strong>en</strong>t. Dit leidde tot meer inform<strong>at</strong>ie over elkaars werk <strong>en</strong> groter vertrouw<strong>en</strong>.<br />
Pike beschrijft e<strong>en</strong> project om sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> arts<strong>en</strong> <strong>en</strong> verpleegkundig<strong>en</strong> te<br />
bevorder<strong>en</strong> (Pike, 1991, geciteerd in Makaram, 1995), waarna bij verpleegkundig<strong>en</strong><br />
<strong>het</strong> aantal morele dilemma’s afnam. Pike gelooft d<strong>at</strong> dit effect te mak<strong>en</strong> heeft met we-<br />
derzijds vertrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> respect tuss<strong>en</strong> verpleegkundig<strong>en</strong> <strong>en</strong> arts<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> waardering d<strong>at</strong><br />
de twee praktische gebied<strong>en</strong> wederzijds afhankelijk zijn (zie 3.2.5) <strong>en</strong> d<strong>at</strong> er zich e<strong>en</strong><br />
‘synergetische alliantie’ vormt.<br />
Bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> niet om vertrouw<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> opbouwt in<br />
e<strong>en</strong> langdurige sam<strong>en</strong>werking. Meestal ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> om e<strong>en</strong>malige contact<strong>en</strong> omd<strong>at</strong> de<br />
p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> huisarts in allerlei verschill<strong>en</strong>de bedrijv<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> (dit is anders in<br />
bijvoorbeeld e<strong>en</strong> dorp met één grote industrie, daar zal de huisarts vaker met dezelfde<br />
bedrijfsarts contact hebb<strong>en</strong>). In <strong>het</strong> geval <strong>van</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> huisarts <strong>en</strong> bedrijfsarts<br />
ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> om vertrouw<strong>en</strong> in de groep bedrijfsarts<strong>en</strong> of <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
Er zijn diverse aanwijzing<strong>en</strong> d<strong>at</strong> bij de sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
vertrouw<strong>en</strong> inderdaad e<strong>en</strong> rol speelt. Baart schrijft bijvoorbeeld d<strong>at</strong> (tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong><br />
gezam<strong>en</strong>lijke scholing) baio’s <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> <strong>van</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> opeis<strong>en</strong> voor hun<br />
professioneel handel<strong>en</strong> <strong>en</strong> teleurgesteld zijn d<strong>at</strong> ze d<strong>at</strong> vertrouw<strong>en</strong> niet krijg<strong>en</strong>. Van<br />
Amstel & Buijs (1997) noem<strong>en</strong> als knelpunt<strong>en</strong>, g<strong>en</strong>oemd door bedrijfsarts<strong>en</strong>: “Wij<br />
voel<strong>en</strong> ons bekek<strong>en</strong> als arts<strong>en</strong> <strong>van</strong> wie je niet weet w<strong>at</strong> je mag verwacht<strong>en</strong>: belang<strong>en</strong>behartigers<br />
<strong>van</strong> werkgevers of verzekeringsarts, die bij voorba<strong>at</strong> de inform<strong>at</strong>ie gebruikt
Hoofdstuk 3<br />
62<br />
voor verzuimcontrole.” Huisarts<strong>en</strong> noem<strong>en</strong> als knelpunt: “De positie <strong>van</strong> de bedrijfsarts<br />
is onduidelijk.”<br />
Het vertrouw<strong>en</strong> d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>, heeft namelijk onder andere<br />
te mak<strong>en</strong> met <strong>het</strong> feit d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> vaak niet wet<strong>en</strong> w<strong>at</strong> er met inform<strong>at</strong>ie gebeurt<br />
wanneer zij die verstrekk<strong>en</strong>. Bedrijfsarts<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> de inform<strong>at</strong>ie gebruik<strong>en</strong> om be-<br />
sluit<strong>en</strong> te onderbouw<strong>en</strong> die teg<strong>en</strong> de w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt/werknemer ingaan (zie<br />
ook Meershoek, 1999, p. 39 over verzekeringsarts<strong>en</strong>, hier geldt <strong>het</strong>zelfde voor). Bij-<br />
voorbeeld om de p<strong>at</strong>iënt teg<strong>en</strong> di<strong>en</strong>s wil aan <strong>het</strong> werk te stur<strong>en</strong>. Of zij vrez<strong>en</strong> d<strong>at</strong><br />
vertrouwelijke inform<strong>at</strong>ie in hand<strong>en</strong> <strong>van</strong> derd<strong>en</strong> (de werkgever) komt (Meershoek,<br />
1999, p. 40).<br />
Huisarts<strong>en</strong> gaan er <strong>van</strong>uit d<strong>at</strong> de bedrijfsarts e<strong>en</strong> ander belang zou kunn<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong><br />
dan de huisarts. Terwijl <strong>het</strong> geme<strong>en</strong>schappelijk belang de p<strong>at</strong>iënt is. Er is dus e<strong>en</strong> ver-<br />
schil in perceptie <strong>van</strong> w<strong>at</strong> goed zou zijn voor de p<strong>at</strong>iënt. Als e<strong>en</strong> huisarts in de praktijk<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> bedrijfsarts zou kijk<strong>en</strong>, zou hij of zij zelf kunn<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> <strong>en</strong> hor<strong>en</strong> w<strong>at</strong> er met<br />
zulke inform<strong>at</strong>ie gebeurt. Vertrouw<strong>en</strong> heeft hier te mak<strong>en</strong> met zekerheid.<br />
Als e<strong>en</strong> huisarts zelf e<strong>en</strong> slechte ervaring met e<strong>en</strong> bedrijfsarts heeft of hierover hoort,<br />
dan vermindert <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> in bedrijfsarts<strong>en</strong>. Het heeft ook weer met ‘reput<strong>at</strong>ion’<br />
te mak<strong>en</strong>. M<strong>en</strong> kan ook zegg<strong>en</strong> d<strong>at</strong> er uitgegaan wordt <strong>van</strong> <strong>het</strong> stereotype ‘bedrijfs-<br />
arts’. Door persoonlijke contact<strong>en</strong> <strong>en</strong> goede ervaring<strong>en</strong> kan <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> weer gaan<br />
groei<strong>en</strong>. Als steun hiervoor e<strong>en</strong> bevinding <strong>van</strong> Van Amstel & Buijs (1997): 24% <strong>van</strong><br />
de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zei d<strong>at</strong> eig<strong>en</strong> ervaring<strong>en</strong> of die <strong>van</strong> ander<strong>en</strong> veel invloed hebb<strong>en</strong> op de<br />
wijze waarop m<strong>en</strong> inform<strong>at</strong>ie uitwisselt met e<strong>en</strong> bedrijfsarts; volg<strong>en</strong>s 40% hebb<strong>en</strong> die<br />
ervaring<strong>en</strong> <strong>en</strong>ige invloed. Bij de bedrijfsarts<strong>en</strong> war<strong>en</strong> die perc<strong>en</strong>tages 20 <strong>en</strong> 37%; iets<br />
lager maar wel in dezelfde orde <strong>van</strong> grootte.<br />
Busk<strong>en</strong>s (1999) beschrijft onderzoek door middel <strong>van</strong> ‘trust games’: hij onderzoekt<br />
drempels voor vertrouw<strong>en</strong> door steeds condities te wijzig<strong>en</strong> <strong>en</strong> na te gaan w<strong>at</strong> er<br />
gebeurt met <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong>. Uit de liter<strong>at</strong>uur <strong>en</strong> in simul<strong>at</strong>ies vond hij d<strong>at</strong> d<strong>en</strong>sity<br />
(totaal aantal rel<strong>at</strong>ies (‘ties’) in e<strong>en</strong> netwerk) <strong>en</strong> outdegree (aantal verbinding<strong>en</strong> (‘ties’)<br />
<strong>van</strong> de <strong>en</strong>e actor naar de andere) <strong>van</strong> <strong>het</strong> netwerk de belangrijkste voorspell<strong>en</strong>de<br />
parameters war<strong>en</strong>. Verklaring daarvoor kan zijn d<strong>at</strong> in e<strong>en</strong> netwerk met meer d<strong>en</strong>sity<br />
de inform<strong>at</strong>ie sneller circuleert. Uit e<strong>en</strong> ander model concludeert hij d<strong>at</strong> de snelheid<br />
<strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie in e<strong>en</strong> netwerk betreff<strong>en</strong>de e<strong>en</strong> ‘trustee’ belangrijk is: wanneer m<strong>en</strong><br />
sneller inform<strong>at</strong>ie krijgt, kan m<strong>en</strong> ook sneller sancties toepass<strong>en</strong>. Het verband tuss<strong>en</strong><br />
inform<strong>at</strong>ie <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> heeft ook te mak<strong>en</strong> met de inhoud: als de inform<strong>at</strong>ie vooral<br />
positief is, zal meer inform<strong>at</strong>ie meer vertrouw<strong>en</strong> uitlokk<strong>en</strong>.<br />
Als we Busk<strong>en</strong>s’ onderzoeksgegev<strong>en</strong>s toepass<strong>en</strong>, zoud<strong>en</strong> we d<strong>en</strong>sity kunn<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> als<br />
<strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> (via nascho-<br />
ling of privé bijvoorbeeld). Outdegree zoud<strong>en</strong> we kunn<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> als <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong><br />
over e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt. Bij meer contact<strong>en</strong> ga<strong>at</strong> de inform<strong>at</strong>ie sneller. E<strong>en</strong> persoonlijke er-
Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong> 63<br />
varing kan dit illustrer<strong>en</strong>: in januari 2000 is e<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>komst georganiseerd voor huis-<br />
arts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in Zeeuws - Vlaander<strong>en</strong>. Daar bleek m<strong>en</strong> elkaar persoonlijk te<br />
k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Door de geografische ligging wordt dit sterk bevorderd. De sfeer was er e<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong>, m<strong>en</strong> sprak <strong>het</strong> letterlijk ook zo uit. M<strong>en</strong> belde elkaar regelm<strong>at</strong>ig over<br />
geme<strong>en</strong>schappelijke p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> <strong>en</strong> wisselde gemakkelijk inform<strong>at</strong>ie uit.<br />
Het vertrouw<strong>en</strong> d<strong>at</strong> werknemers zelf in de bedrijfsarts hebb<strong>en</strong>, kan e<strong>en</strong> rol spel<strong>en</strong>:<br />
In 1985 had 59% <strong>van</strong> de ondervraagde werknemers vertrouw<strong>en</strong> in de bedrijfsarts, 24%<br />
t<strong>en</strong> dele <strong>en</strong> 17% ge<strong>en</strong> (Plomp, 1985). Wanneer e<strong>en</strong> werknemer ge<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> heeft<br />
in de bedrijfsarts, kan hij of zij d<strong>at</strong> ook overbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong> op de huisarts tijd<strong>en</strong>s <strong>het</strong> consult.<br />
Dit perc<strong>en</strong>tage geldt wel voor 1985; <strong>het</strong> is niet te zegg<strong>en</strong> hoe <strong>het</strong> nu ligt.<br />
Op basis <strong>van</strong> de SIT (zie 3.2) is te verwacht<strong>en</strong> d<strong>at</strong> de rel<strong>at</strong>ieve positie zal sam<strong>en</strong>han-<br />
g<strong>en</strong> met vertrouw<strong>en</strong>. Ook in de liter<strong>at</strong>uur over stereotyp<strong>en</strong> wordt gemeld d<strong>at</strong> rel<strong>at</strong>ieve<br />
st<strong>at</strong>us voorspelt of m<strong>en</strong> de andere groep compet<strong>en</strong>t of incompet<strong>en</strong>t acht (Operario &<br />
Fiske, 2003). De verwachting<strong>en</strong> zijn als volgt:<br />
Huisarts<strong>en</strong>, die zich rel<strong>at</strong>ief hoger positioner<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong>, zull<strong>en</strong> ernaar strev<strong>en</strong>,<br />
deze hogere positie te behoud<strong>en</strong>. Bedrijfsarts<strong>en</strong>, die zich in de rel<strong>at</strong>ief lagere<br />
positie bevind<strong>en</strong>, zull<strong>en</strong> juist strev<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> hogere positie. Wanneer m<strong>en</strong> zich in<br />
e<strong>en</strong> lagere positie voelt, zal m<strong>en</strong> ook meer vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> in de ander, m<strong>en</strong> heeft<br />
de ander dan nodig. Wanneer m<strong>en</strong> zich in e<strong>en</strong> hogere positie voelt, zal m<strong>en</strong> minder<br />
vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>, de ander is dan bedreig<strong>en</strong>d.<br />
HYPOTHESE 6d.<br />
E<strong>en</strong> gelijke positie aan de andere discipline draagt bij tot meer vertrouw<strong>en</strong> (KBT <strong>en</strong><br />
IBT) in de ander dan e<strong>en</strong> als lager of hoger waarg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> positie.<br />
Omd<strong>at</strong> op basis <strong>van</strong> de theorie niet te voorspell<strong>en</strong> is, hoe <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding is, noch of dit na e<strong>en</strong> cursus zal verander<strong>en</strong>, is hierover<br />
e<strong>en</strong> explorer<strong>en</strong>de vraag geformuleerd. Het is ook de vraag hoe m<strong>en</strong> d<strong>at</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />
in de ander beschrijft.<br />
EXPLORERENDE VRAAG C5<br />
a. Hoe is <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> (t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de andere discipline) <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in<br />
opleiding <strong>en</strong> <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding voor <strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
b. Hoe beschrijv<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’<br />
<strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> in de ander?
Hoofdstuk 3<br />
64<br />
Voor de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in de regio’s waar project<strong>en</strong> war<strong>en</strong>, is <strong>het</strong> de vraag<br />
of er verschill<strong>en</strong> zijn in vertrouw<strong>en</strong> voor <strong>en</strong> na de project<strong>en</strong> <strong>en</strong> ook, w<strong>at</strong> de k<strong>en</strong>mer-<br />
k<strong>en</strong> zijn <strong>van</strong> arts<strong>en</strong> die meer vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> gekreg<strong>en</strong>.<br />
EXPLORERENDE VRAAG L5<br />
Is er verschil in vertrouw<strong>en</strong> in de andere professie voor <strong>en</strong> na de regionale projec-<br />
t<strong>en</strong>?<br />
3.4 Contactfrequ<strong>en</strong>tie<br />
3.4.1 De ‘contacthypothese’<br />
De zog<strong>en</strong>aamde contacthypothese luidt d<strong>at</strong> <strong>het</strong> met elkaar in contact kom<strong>en</strong> <strong>van</strong> le-<br />
d<strong>en</strong> <strong>van</strong> verschill<strong>en</strong>de groep<strong>en</strong> kan leid<strong>en</strong> tot minder stereotypering <strong>van</strong> elkaar <strong>en</strong> tot<br />
betere sam<strong>en</strong>werking (Allport, 1954; Gaertner et al., 1996; Hewstone, 1996, Rothbart,<br />
2003). Dit is voorstelbaar omd<strong>at</strong> stereotyp<strong>en</strong> <strong>en</strong> vooroordel<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> verteg<strong>en</strong>woor-<br />
diger <strong>van</strong> e<strong>en</strong> andere groep vaak blijv<strong>en</strong> bestaan wanneer m<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> uit die<br />
groep ontmoet waardoor <strong>het</strong> vooroordeel niet ontkracht kan word<strong>en</strong>. Allport (1954)<br />
noemt wel vier noodzakelijke voorwaard<strong>en</strong>, waaronder de gunstige verandering zou<br />
pla<strong>at</strong>svind<strong>en</strong> door <strong>het</strong> contact: gelijke st<strong>at</strong>us, geme<strong>en</strong>schappelijke doel<strong>en</strong>, sam<strong>en</strong>wer-<br />
king tuss<strong>en</strong> de groep<strong>en</strong> <strong>en</strong> steun <strong>van</strong> officiële instanties.<br />
Wanneer e<strong>en</strong> huisarts e<strong>en</strong> aardige bedrijfsarts spreekt, kan <strong>het</strong> heel goed gebeur<strong>en</strong>,<br />
d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> vooroordeel (opgebouwd door <strong>het</strong> ontbrek<strong>en</strong> <strong>van</strong> contact of door neg<strong>at</strong>ieve<br />
verhal<strong>en</strong> <strong>van</strong> collega’s) doorbrok<strong>en</strong> wordt. Contact wordt vaak als remedie gezi<strong>en</strong> om<br />
problem<strong>en</strong> <strong>van</strong> stereotypering <strong>en</strong> discrimin<strong>at</strong>ie teg<strong>en</strong> te gaan. Meer contact zou leid<strong>en</strong><br />
tot e<strong>en</strong> hogere waardering voor elkaar <strong>en</strong> meer vertrouw<strong>en</strong>. In 3.4.2 volgt e<strong>en</strong> nadere<br />
bespreking <strong>van</strong> de contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> <strong>van</strong> de belemmering<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact.<br />
3.4.2 Frequ<strong>en</strong>tie <strong>van</strong> <strong>het</strong> contact<br />
Om de contacthypothese te toets<strong>en</strong>, is <strong>het</strong> noodzakelijk om te wet<strong>en</strong> hoeveel contac-<br />
t<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> met elkaar hebb<strong>en</strong>. Deze contact<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> zijn:<br />
- De ander e<strong>en</strong> briefje schrijv<strong>en</strong> met inform<strong>at</strong>ie over de p<strong>at</strong>iënt/cliënt. Dit kan de<br />
p<strong>at</strong>iënt/cliënt zelf me<strong>en</strong>em<strong>en</strong>. Het kan ook via de fax (e-mail blijkt voor dit doel<br />
(nog) niet te word<strong>en</strong> gebruikt door <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>). Hier hoeft ge<strong>en</strong> antwoord op te<br />
kom<strong>en</strong>.
Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong> 65<br />
- De ander e<strong>en</strong> brief schrijv<strong>en</strong>, bell<strong>en</strong> of fax<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> vraag over de p<strong>at</strong>iënt/cliënt.<br />
Hier verwacht m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> antwoord.<br />
- De ander bell<strong>en</strong> om <strong>het</strong> beleid af te stemm<strong>en</strong>. In dit geval is er echte interactie.<br />
Al deze contactmom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn in dit kader ‘contact’ te noem<strong>en</strong>.<br />
Er war<strong>en</strong> in 1999 nog ge<strong>en</strong> liter<strong>at</strong>uurgegev<strong>en</strong>s over de contactfrequ<strong>en</strong>tie, al hebb<strong>en</strong><br />
Van Amstel & Buijs (1997) er wel naar gevraagd, maar deze zijn geclassificeerd in<br />
groep<strong>en</strong> (minder dan e<strong>en</strong>maal per maand, e<strong>en</strong>maal per maand etc.). Anema & Van der<br />
Giez<strong>en</strong> (1999) vond<strong>en</strong> bij werknemers die minimaal drie maand<strong>en</strong> arbeidsongeschikt<br />
war<strong>en</strong> <strong>van</strong>wege lage rugklacht<strong>en</strong>, d<strong>at</strong> bij 19% <strong>van</strong> de werknemers er contact was<br />
tuss<strong>en</strong> bedrijfsarts <strong>en</strong> cur<strong>at</strong>ieve sector. Dit zegt niets over <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> d<strong>at</strong> de<br />
arts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> met de andere discipline.<br />
Omd<strong>at</strong> er ongeveer drie- tot viermaal zoveel <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> als bedrijfsarts<strong>en</strong> zijn, zal <strong>het</strong><br />
absolute aantal contact<strong>en</strong> ook in die (omgekeerde) verhouding ligg<strong>en</strong>.<br />
Het is niet te voorspell<strong>en</strong> of <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> verandert na e<strong>en</strong> cursus sam<strong>en</strong>wer-<br />
k<strong>en</strong> in de beroepsopleiding of na regionale project<strong>en</strong>.<br />
Het is interessant te wet<strong>en</strong> welke argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> hanter<strong>en</strong> om<br />
contact op te nem<strong>en</strong>.<br />
EXPLORERENDE VRAAG T1<br />
Hoeveel contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> met bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>?<br />
EXPLORERENDE VRAAG C6<br />
a. Hoeveel contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding met bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> hoeveel<br />
contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>?<br />
b. Verandert <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> met de andere professie na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’<br />
in de beroepsopleiding?<br />
c. Welke argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> hanter<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>, die de cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’<br />
hebb<strong>en</strong> gevolgd, om contact op te nem<strong>en</strong> met de ander? W<strong>at</strong> zijn<br />
volg<strong>en</strong>s h<strong>en</strong> de opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong>?<br />
EXPLORERENDE VRAAG L6<br />
Is er verschil in aantal contact<strong>en</strong> voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>?<br />
Omd<strong>at</strong> te verwacht<strong>en</strong> is d<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zich meer afhankelijk voel<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>,<br />
is ook te verwacht<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij vaker <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief zull<strong>en</strong> nem<strong>en</strong> tot contact.
Hoofdstuk 3<br />
66<br />
HYPOTHESE 7<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> nem<strong>en</strong> vaker <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief tot contact met de andere discipline dan<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
Het is mogelijk d<strong>at</strong> er na de regionale project<strong>en</strong> e<strong>en</strong> verandering is gekom<strong>en</strong> in <strong>het</strong><br />
nem<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief tot contact met de ander.<br />
EXPLORERENDE VRAAG L7<br />
Is er verschil in <strong>het</strong> nem<strong>en</strong> <strong>van</strong> initi<strong>at</strong>ief tot contact met de ander voor <strong>en</strong> na de regionale<br />
project<strong>en</strong>?<br />
Bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding is <strong>het</strong> de vraag of de waardering <strong>van</strong> de<br />
contact<strong>en</strong> verandert na de cursus, al dan niet in sam<strong>en</strong>hang met <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong>.<br />
Dit geldt ook voor de arts<strong>en</strong> in de regio’s waar project<strong>en</strong> zijn geweest.<br />
EXPLORERENDE VRAAG C7<br />
Hoe is de waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong> met de andere discipline bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in<br />
opleiding <strong>en</strong> bij bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding voor <strong>en</strong> na <strong>het</strong> volg<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> cursus<br />
‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
EXPLORERENDE VRAAG L8<br />
Is er verschil in waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong> voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>?<br />
Het is op basis <strong>van</strong> reeds beschrev<strong>en</strong> argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> te verwacht<strong>en</strong> d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> hoger aantal<br />
contact<strong>en</strong> e<strong>en</strong> positieve invloed zal hebb<strong>en</strong> op knowledge-based trust, op id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based<br />
trust <strong>en</strong> op de ervar<strong>en</strong> kwaliteit <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking.<br />
HYPOTHESE 8<br />
a. Meer contact<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot meer knowledge-based trust.<br />
b. Meer contact<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot meer id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust.<br />
c. Meer contact<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> hoger ervar<strong>en</strong> kwaliteit <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking.<br />
De vraag is, welke factor de sterkste voorspeller is voor de waardering <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking.<br />
EXPLORERENDE VRAAG T2<br />
Welke factor<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong> <strong>het</strong> beste de waardering <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking met de andere<br />
discipline bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>?
3.5 Belemmering<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact<br />
Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong> 67<br />
Belemmering<strong>en</strong> in de bereikbaarheid zijn bek<strong>en</strong>d uit gesprekk<strong>en</strong> met huis- <strong>en</strong> bedrijfs-<br />
arts<strong>en</strong> <strong>en</strong> uit verhal<strong>en</strong> bij bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong>. Vaak zijn d<strong>at</strong> de eerste punt<strong>en</strong> die m<strong>en</strong> noemt<br />
als wordt gevraagd naar belemmering<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact (zie ook 2.2.3). Heel vaak zeg-<br />
g<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> d<strong>at</strong> zij niet wet<strong>en</strong> wie de bedrijfsarts is <strong>en</strong> w<strong>at</strong> <strong>het</strong> telefoonnummer. Ver-<br />
volg<strong>en</strong>s klaagt m<strong>en</strong> vaak over de bereikbaarheid. Als e<strong>en</strong> arts vaker problem<strong>en</strong> ervaart<br />
bij <strong>het</strong> legg<strong>en</strong> <strong>van</strong> contact met e<strong>en</strong> collega-arts doord<strong>at</strong> deze niet terugbelt of afwezig<br />
is, wordt hij of zij geblokkeerd, er ontsta<strong>at</strong> frustr<strong>at</strong>ie <strong>en</strong> frustr<strong>at</strong>ie geeft aanleiding tot<br />
neg<strong>at</strong>ieve gevoel<strong>en</strong>s (Mumm<strong>en</strong>dey, 1996). Het kan n<strong>at</strong>uurlijk ook omgekeerd zijn:<br />
Wie de sfeer <strong>van</strong> <strong>het</strong> overleg niet zo positief ervaart, kan dit vervolg<strong>en</strong>s projecter<strong>en</strong><br />
op <strong>het</strong> legg<strong>en</strong> <strong>van</strong> contact met de ander in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong>: “zie je wel, nu belt die huis-<br />
arts/bedrijfsarts weer niet terug”. Betrokk<strong>en</strong>e neemt dan selectief waar door neg<strong>at</strong>ieve<br />
ervaring<strong>en</strong>. Het effect kan dus zichzelf versterk<strong>en</strong>. Hierbij ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> niet zozeer om <strong>het</strong><br />
inform<strong>at</strong>iegehalte <strong>van</strong> <strong>het</strong> contact, maar om <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> d<strong>at</strong> de ander de sam<strong>en</strong>-<br />
werking voldo<strong>en</strong>de belangrijk vindt om contact op te nem<strong>en</strong>.<br />
Praktische knelpunt<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> dus invloed hebb<strong>en</strong> op de contactfrequ<strong>en</strong>tie, op de<br />
sfeer <strong>van</strong> <strong>het</strong> overleg <strong>en</strong> op <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> in elkaar heeft.<br />
De meest k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>de knelpunt<strong>en</strong> zijn in twee groep<strong>en</strong> in te del<strong>en</strong>, <strong>en</strong> wel in be-<br />
heersbare <strong>en</strong> niet-beheersbare knelpunt<strong>en</strong>. De beheersbare knelpunt<strong>en</strong> zijn ‘naam <strong>van</strong><br />
de ander niet bek<strong>en</strong>d’, ‘telefoonnummer niet te vind<strong>en</strong>’; de niet-beheersbare knelpun-<br />
t<strong>en</strong> zijn ‘de ander is niet aanwezig’ ‘de ander belt niet terug’ of ‘de ander belt wel terug<br />
maar ik b<strong>en</strong> niet aanwezig’.<br />
Omd<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> minder belang hecht<strong>en</strong> aan <strong>het</strong> contact met<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> zij niet zo bek<strong>en</strong>d zijn met <strong>het</strong> veld <strong>van</strong> Arbo-di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ing, is te<br />
verwacht<strong>en</strong> d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> meer knelpunt<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> in de bereikbaarheid dan bedrijfs-<br />
arts<strong>en</strong>. Ook is te verwacht<strong>en</strong> d<strong>at</strong> vertrouw<strong>en</strong> e<strong>en</strong> rol zal spel<strong>en</strong> in <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
belemmering<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact.<br />
HYPOTHESE 9<br />
a. Huisarts<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> meer knelpunt<strong>en</strong> in de bereikbaarheid <strong>van</strong> de ander dan be-<br />
drijfsarts<strong>en</strong>.<br />
b. Arts<strong>en</strong> die meer vertrouw<strong>en</strong> in de andere professie hebb<strong>en</strong>, ervar<strong>en</strong> minder knel-<br />
punt<strong>en</strong> in bereikbaarheid.<br />
Geëxploreerd zal word<strong>en</strong> welke factor<strong>en</strong> <strong>het</strong> beste <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> belemmering<strong>en</strong><br />
voorspell<strong>en</strong>.
Hoofdstuk 3<br />
68<br />
EXPLORERENDE VRAAG T3<br />
Welke factor<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong> <strong>het</strong> beste de m<strong>at</strong>e waarin m<strong>en</strong> de (beheersbare <strong>en</strong> niet-be-<br />
heersbare) knelpunt<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact met de ander ervaart?<br />
Omd<strong>at</strong> m<strong>en</strong> mogelijk door de regionale project<strong>en</strong> minder belemmering<strong>en</strong> is gaan er-<br />
var<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact met de ander, zal dit word<strong>en</strong> geëxploreerd.<br />
EXPLORERENDE VRAAG L9<br />
Is er verschil in <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> belemmering<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact met de andere profes-<br />
sie voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>?<br />
3.6 <strong>Over</strong>zicht <strong>van</strong> de hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong><br />
De hypothes<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> word<strong>en</strong> getoetst <strong>en</strong> de explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
beantwoord door middel <strong>van</strong> drie empirische onderzoek<strong>en</strong>: e<strong>en</strong> (transversaal) vrag<strong>en</strong>-<br />
lijstonderzoek onder <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> casestudy onder <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding <strong>en</strong> e<strong>en</strong> deel <strong>van</strong> e<strong>en</strong> landelijk onderzoek waarin effect<strong>en</strong><br />
zijn gemet<strong>en</strong> <strong>van</strong> regionale project<strong>en</strong>.<br />
De hypothes<strong>en</strong> word<strong>en</strong> getoetst in onderzoek 1 <strong>en</strong> t<strong>en</strong> dele ook in onderzoek 3. Dit<br />
wordt vermeld bij elke hypothese in tabel 3.3. In onderzoek 3 wordt dit gedaan met<br />
‘repe<strong>at</strong>ed measures’ omd<strong>at</strong> er twee meting<strong>en</strong> beschikbaar zijn. De uitkomst<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
hypothesetoetsing<strong>en</strong> bij onderzoek 1 betreff<strong>en</strong> <strong>het</strong> verband op <strong>het</strong> mom<strong>en</strong>t <strong>van</strong> me-<br />
ting. Bij onderzoek 3 betreff<strong>en</strong> ze ook <strong>het</strong> longitudinale effect. In alle drie de onder-<br />
zoek<strong>en</strong> word<strong>en</strong> explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> beantwoord.<br />
In tabel 3.3 sta<strong>at</strong> e<strong>en</strong> overzicht <strong>van</strong> de hierbov<strong>en</strong> reeds geformuleerde hypothes<strong>en</strong>,<br />
geord<strong>en</strong>d naar thema. Tev<strong>en</strong>s wordt vermeld in welk onderzoek de hypothese wordt<br />
getoetst.
Tabel 3.3 <strong>Over</strong>zicht <strong>van</strong> te toets<strong>en</strong> hypothes<strong>en</strong><br />
Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong> 69<br />
Thema Hypothes<strong>en</strong> Getoetst in onderzoek<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie 1a. Wanneer <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zich met elkaar vergelijk<strong>en</strong>, schrijv<strong>en</strong><br />
beide aan zichzelf e<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ief hogere positie toe.<br />
1 <strong>en</strong> 3<br />
1b. Huisarts<strong>en</strong> scor<strong>en</strong> significant hoger op de rel<strong>at</strong>ieve positieschaal dan<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
1 <strong>en</strong> 3<br />
2a. Bedrijfsarts<strong>en</strong> die huisarts zijn geweest, schrijv<strong>en</strong> zich e<strong>en</strong> meer gelijke<br />
positie aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> toe dan bedrijfsarts<strong>en</strong> zonder die ervaring.<br />
1<br />
2b. Huisarts<strong>en</strong> die bedrijfsarts zijn geweest, schrijv<strong>en</strong> zich e<strong>en</strong> hogere positie toe<br />
dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zonder die ervaring.<br />
1<br />
Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie 3a. Huisarts<strong>en</strong> id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> zich sterker met hun beroep dan bedrijfsarts<strong>en</strong>. 1 <strong>en</strong> 3<br />
3b. Ervaring in <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> de ander leidt tot e<strong>en</strong> minder sterke id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
met de huidige discipline.<br />
1<br />
Verantwoordelijkheid 4a. Huisarts<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> zichzelf meer verantwoordelijkheid toe dan bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
1 <strong>en</strong> 3<br />
4b Ervaring in <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> de ander leidt tot e<strong>en</strong> meer gelijke verantwoordelijkheidstoewijzing.<br />
1<br />
Afhankelijkheid 5a. Huisarts<strong>en</strong> acht<strong>en</strong> zich minder afhankelijk <strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
dan bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
1 <strong>en</strong> 3<br />
5b. Ervaring in <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> de ander leidt tot e<strong>en</strong> minder sterke afhankelijkheid<br />
<strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de ander.<br />
1<br />
Vertrouw<strong>en</strong> 6a. Voor beide disciplines is de knowledge-based trust (KBT) sterker dan de<br />
id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust (IBT).<br />
1 <strong>en</strong> 3<br />
6b. Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoger niveau <strong>van</strong> KBT <strong>en</strong> <strong>van</strong> IBT dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. 1 <strong>en</strong> 3<br />
6c. Ervaring in de andere discipline draagt bij tot meer KBT <strong>en</strong> meer IBT. 1<br />
6d. E<strong>en</strong> gelijke positie aan de andere discipline draagt bij tot meer vertrouw<strong>en</strong><br />
(KBT <strong>en</strong> IBT) in de ander dan e<strong>en</strong> als lager of hoger waarg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> positie.<br />
1 <strong>en</strong> 3<br />
Contact<strong>en</strong> 7. Bedrijfsarts<strong>en</strong> nem<strong>en</strong> vaker <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief tot contact met de andere discipline<br />
dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
1 <strong>en</strong> 3<br />
8a. Meer contact<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot meer knowledge-based trust. 1 <strong>en</strong> 3<br />
8b. Meer contact<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot meer id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust. 1 <strong>en</strong> 3<br />
8c. Meer contact<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> hogere ervar<strong>en</strong> kwaliteit <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking. 1 <strong>en</strong> 3<br />
Belemmering<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> contact 9a. Huisarts<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> meer knelpunt<strong>en</strong> in de bereikbaarheid <strong>van</strong> de ander dan<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
9b. Arts<strong>en</strong> die meer vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>, ervar<strong>en</strong> minder knelpunt<strong>en</strong> in<br />
bereikbaarheid.<br />
1 <strong>en</strong> 3<br />
1 <strong>en</strong> 3
Hoofdstuk 3<br />
70<br />
<strong>Over</strong>zicht <strong>van</strong> de explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong><br />
Bij onderzoek 1<br />
T1. Hoeveel contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> met bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> met<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong>?<br />
T2. Welke factor<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong> <strong>het</strong> beste de waardering <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking met de<br />
andere discipline bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>?<br />
T3. Welke factor<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong> <strong>het</strong> beste de m<strong>at</strong>e waarin m<strong>en</strong> de (beheersbare <strong>en</strong> niet-<br />
beheersbare) knelpunt<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact met de andere discipline ervaart?<br />
Bij onderzoek 2<br />
C1. Hoe is de rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding <strong>en</strong> <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in<br />
opleiding voor <strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
C2. Hoe is de beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding <strong>en</strong> <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
in opleiding voor <strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
C3. Hoe beschrijv<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding na e<strong>en</strong><br />
cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ de onderlinge verantwoordelijkheidsverdeling?<br />
C4. Hoe is de afhankelijkheid <strong>van</strong> de andere professie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding<br />
<strong>en</strong> <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding voor <strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
C5a. Hoe is <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> (t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de andere discipline) <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
in opleiding <strong>en</strong> <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding voor <strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong><br />
<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
C5b. Hoe beschrijv<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’<br />
<strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> in de ander?<br />
C6a. Hoeveel contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding met bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> hoeveel<br />
contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>?<br />
C6b. Verandert <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> met de andere professie na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong><br />
<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ in de beroepsopleiding?<br />
C6c. Welke argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> hanter<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>, die de cursus ‘Ler<strong>en</strong><br />
<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ hebb<strong>en</strong> gevolgd, om contact op te nem<strong>en</strong> met de ander? W<strong>at</strong> zijn<br />
volg<strong>en</strong>s h<strong>en</strong> de opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong>?<br />
C7. Hoe is de waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong> met de andere discipline bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
in opleiding <strong>en</strong> bij bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding voor <strong>en</strong> na <strong>het</strong> volg<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?
Bij onderzoek 3<br />
Theoretische achtergrond, hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong> 71<br />
L1. Is er verschil in rel<strong>at</strong>ieve positie voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>?<br />
L2. Is er verschil in beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>?<br />
L3. Is er verschil in ervar<strong>en</strong> verantwoordelijkheidsverdeling voor <strong>en</strong> na de regionale<br />
project<strong>en</strong>?<br />
L4. Is er verschil in afhankelijkheid <strong>van</strong> de andere professie voor <strong>en</strong> na de regionale<br />
project<strong>en</strong>?<br />
L5. Is er verschil in vertrouw<strong>en</strong> (t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de andere professie) voor <strong>en</strong> na<br />
de regionale project<strong>en</strong>?<br />
L6. Is er verschil in aantal contact<strong>en</strong> voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>?<br />
L7. Is er verschil in <strong>het</strong> nem<strong>en</strong> <strong>van</strong> initi<strong>at</strong>ief tot contact met de ander voor <strong>en</strong> na de<br />
regionale project<strong>en</strong>?<br />
L8. Is er verschil in waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong> voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>?<br />
L9. Is er verschil in <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> belemmering<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact met de andere<br />
professie voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>?
4 Methode <strong>van</strong> onderzoek
Methode <strong>van</strong> onderzoek 75<br />
Dit hoofdstuk bev<strong>at</strong> <strong>van</strong> alle drie de onderzoek<strong>en</strong> de onderzoeksmethode. Achtere<strong>en</strong>vol-<br />
g<strong>en</strong>s kom<strong>en</strong> per onderzoek aan de orde: de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoeksgroep, e<strong>en</strong><br />
beschrijving <strong>van</strong> de meetinstrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> (waaronder de oper<strong>at</strong>ionalisering <strong>van</strong> de vari-<br />
abel<strong>en</strong> <strong>en</strong> de constructie <strong>van</strong> schal<strong>en</strong>) <strong>en</strong> de procedure. Ook wordt de repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>iviteit<br />
besprok<strong>en</strong>. De keuze <strong>van</strong> de variabel<strong>en</strong> is reeds verantwoord in hoofdstuk 2 <strong>en</strong> 3. In de<br />
paragraaf d<strong>at</strong>a-analyse wordt beschrev<strong>en</strong> hoe de d<strong>at</strong>a eruit zi<strong>en</strong>, validiteit <strong>en</strong> betrouw-<br />
baarheid kom<strong>en</strong> aan bod, <strong>en</strong> er wordt beschrev<strong>en</strong> welke analyses zijn uitgevoerd.<br />
4.1 Onderzoek 1: Transversaal onderzoek naar sociaal-psychologische<br />
factor<strong>en</strong><br />
Het transversale onderzoek is e<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>lijstonderzoek <strong>en</strong> is verricht in augustus 1999<br />
onder <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in de regio Zuid West Nederland.<br />
4.1.1. K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoeksgroep<br />
De k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoeksgroep <strong>van</strong> <strong>het</strong> transversale onderzoek staan in tabel<br />
4.1, verdeeld naar <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Tabel 4.1 K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoeksgroep <strong>van</strong> onderzoek 1<br />
K<strong>en</strong>merk Huisarts<strong>en</strong><br />
(N = 338)<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
(N = 209)<br />
Gemiddelde leeftijd 46 jaar 42 jaar<br />
Aantal jar<strong>en</strong> arts 19 jaar 15 jaar<br />
Geslacht 23% vrouw<strong>en</strong><br />
77% mann<strong>en</strong><br />
Wel of ge<strong>en</strong> loondi<strong>en</strong>st<br />
- In di<strong>en</strong>stverband<br />
- Eig<strong>en</strong> praktijk, bedrijf of free lance<br />
Alle<strong>en</strong> of in groepsverband<br />
- Solopraktijk<br />
- Werkt in groep met collega’s<br />
Gewerkt in de discipline <strong>van</strong> de ander<br />
-wel<br />
-niet<br />
Aantal ur<strong>en</strong> per week werkzaam<br />
< 24 uur<br />
25 – 32 uur<br />
33 – 42 uur<br />
> 43 uur<br />
9.2%<br />
83.0%<br />
48.7%<br />
47.0%<br />
19.9%<br />
80.1%<br />
7%<br />
11%<br />
23%<br />
59%<br />
23% vrouw<strong>en</strong><br />
77% mann<strong>en</strong><br />
94.7%<br />
3.0%<br />
n.v.t<br />
80.4%<br />
27.8%<br />
72.2%<br />
11%<br />
18%<br />
67%<br />
4%
Hoofdstuk 4<br />
76<br />
Uit tabel 4.1 blijkt d<strong>at</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in onderzoek 1 gemiddeld vier jaar ouder zijn<br />
dan de bedrijfsarts<strong>en</strong>. Daarom is ook <strong>het</strong> aantal jar<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> arts is, gemiddeld<br />
vier jaar langer. De geslachtsverdeling <strong>van</strong> de beroepsgroep<strong>en</strong> is gelijk. In <strong>het</strong> soort<br />
di<strong>en</strong>stverband zijn zeer grote verschill<strong>en</strong>: de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> werk<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> grootste deel<br />
niet in di<strong>en</strong>stverband, de bedrijfsarts<strong>en</strong> wel. Huisarts<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> ook veel vaker alle<strong>en</strong><br />
(solopraktijk), bij bedrijfsarts<strong>en</strong> is d<strong>at</strong> niet aan de orde. Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> vaker als<br />
huisarts gewerkt dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> als bedrijfsarts hebb<strong>en</strong> gewerkt. T<strong>en</strong>slotte blijk<strong>en</strong> de<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> vaker langere werkwek<strong>en</strong> te mak<strong>en</strong> dan de bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
4.1.2. Meetinstrum<strong>en</strong>t<br />
Het meetinstrum<strong>en</strong>t is e<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>lijst (zie voor de exacte weergave bijlage Ia <strong>en</strong><br />
Ib). Voor de constructie is gebruik gemaakt <strong>van</strong> onderzoek<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> vergelijkbaar<br />
onderwerp. De schal<strong>en</strong> die betrekking hebb<strong>en</strong> op de variabel<strong>en</strong> waardering <strong>van</strong> de<br />
sam<strong>en</strong>werking, rel<strong>at</strong>ieve positie, beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie, verantwoordelijkheidsverdeling<br />
<strong>en</strong> afhankelijkheid zijn ontle<strong>en</strong>d aan Ellemers, Spears & Doosje (1997), Syroit (1984),<br />
Visser (1995). Achteraf blek<strong>en</strong> ook de vrag<strong>en</strong> <strong>van</strong> Haslam (2001) goed gelijk<strong>en</strong>d te zijn<br />
op de vrag<strong>en</strong> die in de vrag<strong>en</strong>lijst <strong>van</strong> onderzoek 1 zijn gebruikt. De items zijn domeinspecifiek<br />
gemaakt voor <strong>het</strong> domein <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> was de lijst praktisch id<strong>en</strong>tiek. E<strong>en</strong> aantal vrag<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de lijst is reeds gebruikt in e<strong>en</strong> eerder onderzoek onder bedrijfsarts<strong>en</strong> over hun<br />
sam<strong>en</strong>werking met psycholog<strong>en</strong> (Nauta, 1998).<br />
De conceptvrag<strong>en</strong>lijst is vooraf door twee <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> twee bedrijfsarts<strong>en</strong> ingevuld<br />
met <strong>het</strong> verzoek te lett<strong>en</strong> op duidelijkheid <strong>van</strong> de vraagstelling, invulmogelijkhed<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> duur <strong>van</strong> invull<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> <strong>van</strong> de vrag<strong>en</strong> daarbij was bijvoorbeeld, of m<strong>en</strong> me<strong>en</strong>de<br />
in sta<strong>at</strong> te zijn <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> met de andere discipline te sch<strong>at</strong>t<strong>en</strong>. Op basis<br />
<strong>van</strong> hun opmerking<strong>en</strong> zijn <strong>en</strong>kele tekstuele herzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> aangebracht <strong>en</strong> is e<strong>en</strong> vraag<br />
toegevoegd (nr. 12).<br />
E<strong>en</strong> aantal vrag<strong>en</strong> behoeft ge<strong>en</strong> verdere toelichting, zoals geslacht, leeftijd, aantal jar<strong>en</strong><br />
d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> arts is, duur <strong>van</strong> de ervaring in <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> vak.<br />
Hieronder wordt nader ingegaan op de oper<strong>at</strong>ionalisering <strong>van</strong> de verschill<strong>en</strong>de variabel<strong>en</strong>.<br />
4.1.2.1 Waardering <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking<br />
Hierbij is gebruik gemaakt <strong>van</strong> <strong>het</strong> promotieonderzoek <strong>van</strong> Visser (1995). Omd<strong>at</strong> zowel<br />
inhoud als proces aan de orde zijn bij e<strong>en</strong> contact, is waardering <strong>van</strong> <strong>het</strong> contact<br />
verdeeld in e<strong>en</strong> vraag naar <strong>het</strong> inform<strong>at</strong>iegehalte <strong>van</strong> <strong>het</strong> overleg <strong>en</strong> e<strong>en</strong> vraag naar de
Methode <strong>van</strong> onderzoek 77<br />
sfeer <strong>van</strong> <strong>het</strong> overleg met de andere discipline. Er werd e<strong>en</strong> schaal gekoz<strong>en</strong> met vijf<br />
antwoordc<strong>at</strong>egorieën.<br />
Vrag<strong>en</strong> over waardering <strong>van</strong> <strong>het</strong> overleg met de andere discipline (vijf ant-<br />
woordc<strong>at</strong>egorieën)<br />
1 Hoe vindt u over <strong>het</strong> geheel g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> <strong>het</strong> inform<strong>at</strong>iegehalte <strong>van</strong> <strong>het</strong> overleg met<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>/ <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>?<br />
2 Hoe vindt u over <strong>het</strong> geheel g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> de sfeer bij mondeling of telefonisch overleg<br />
met bedrijfsarts<strong>en</strong>/ <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>?<br />
Voor sommige bewerking<strong>en</strong> zijn de uitkomst<strong>en</strong> <strong>van</strong> de twee vrag<strong>en</strong> opgeteld tot e<strong>en</strong><br />
schaal ‘waardering <strong>van</strong> <strong>het</strong> overleg’. De interne consist<strong>en</strong>tie <strong>van</strong> deze twee vrag<strong>en</strong><br />
(Cronbach’s alpha) is 0.65.<br />
4.1.2.2 Frequ<strong>en</strong>tie <strong>van</strong> <strong>het</strong> contact <strong>en</strong> initi<strong>at</strong>ief<br />
Eerst is uitgelegd w<strong>at</strong> in de vrag<strong>en</strong>lijst wordt verstaan onder overleg, namelijk: e<strong>en</strong> con-<br />
tact over e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt d<strong>at</strong> mondeling, schriftelijk, telefonisch, of via fax verloopt tuss<strong>en</strong> u<br />
<strong>en</strong> e<strong>en</strong> bedrijfsarts/ huisarts. Inform<strong>at</strong>ieverstrekking hoort hier ook onder.<br />
Gevraagd is om te sch<strong>at</strong>t<strong>en</strong> hoe vaak m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> contact had met de andere discipline,<br />
in <strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste jaar <strong>en</strong> in <strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste kwartaal. Er is naar beide gevraagd omd<strong>at</strong> er ge<strong>en</strong><br />
idee was hoe vaak m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> dergelijk overleg zou hebb<strong>en</strong>.<br />
Ook is gevraagd hoe vaak m<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt <strong>het</strong> advies heeft gegev<strong>en</strong> contact met<br />
de ander op te nem<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> huisarts meldde namelijk in <strong>het</strong> voortraject, d<strong>at</strong> ze d<strong>at</strong> juist<br />
regelm<strong>at</strong>ig deed. Deze vraag is vervolg<strong>en</strong>s toegevoegd omd<strong>at</strong> dit ook is op te v<strong>at</strong>t<strong>en</strong><br />
als <strong>het</strong> del<strong>en</strong> <strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie met de ander.<br />
De vraag wie er vaker <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief nam voor overleg is e<strong>en</strong> geslot<strong>en</strong> vraag met drie<br />
antwoordc<strong>at</strong>egorieën.<br />
Vrag<strong>en</strong> over contactfrequ<strong>en</strong>tie (op<strong>en</strong> vraag) <strong>en</strong> initi<strong>at</strong>ief<br />
1 Met hoeveel bedrijfsarts<strong>en</strong>/ <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> heeft u <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> kwartaal c.q. <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong><br />
jaar overleg gehad over e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt? Maak e<strong>en</strong> sch<strong>at</strong>ting <strong>van</strong> <strong>het</strong> aantal.<br />
Het afgelop<strong>en</strong> kwartaal naar sch<strong>at</strong>ting met … bedrijfsarts<strong>en</strong> / <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
Het afgelop<strong>en</strong> jaar naar sch<strong>at</strong>ting met … bedrijfsarts<strong>en</strong> / <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
2 Wie nam hiervoor <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief?<br />
- Uzelf vaker dan de bedrijfsarts<br />
- Uzelf ev<strong>en</strong> vaak als de bedrijfsarts
Hoofdstuk 4<br />
78<br />
- De bedrijfsarts vaker dan U<br />
3 Hoe vaak heeft u <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> kwartaal c.q. <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> jaar aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt <strong>het</strong><br />
advies gegev<strong>en</strong> om contact op te nem<strong>en</strong> met de bedrijfsarts/ huisarts?<br />
Het afgelop<strong>en</strong> kwartaal naar sch<strong>at</strong>ting... maal<br />
Het afgelop<strong>en</strong> jaar naar sch<strong>at</strong>ting... maal<br />
Omd<strong>at</strong> <strong>het</strong> mogelijk is d<strong>at</strong> de sch<strong>at</strong>ting<strong>en</strong> over <strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste kwartaal zijn beïnvloed door<br />
de zomerperiode (de vrag<strong>en</strong>lijst is in augustus 1999 verspreid), is beslot<strong>en</strong> verder al-<br />
le<strong>en</strong> gebruik te mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> aantal adviez<strong>en</strong> tot contact in<br />
<strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste jaar.<br />
4.1.2.3 Knelpunt<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact<br />
De aard <strong>van</strong> de knelpunt<strong>en</strong> was min of meer bek<strong>en</strong>d uit opmerking<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s bije<strong>en</strong>-<br />
komst<strong>en</strong>. Hieronder staan de vrag<strong>en</strong> over knelpunt<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact.<br />
Vrag<strong>en</strong> over knelpunt<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact met de ander<br />
(vier antwoordaltern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong>: altijd of vaak, wel e<strong>en</strong>s, zeld<strong>en</strong>, nooit)<br />
Welke knelpunt<strong>en</strong> ervaart u in de bereikbaarheid <strong>van</strong> e<strong>en</strong> bedrijfsarts/ huisarts?<br />
(1) naam bedrijfsarts/ huisarts niet bek<strong>en</strong>d<br />
(2) telefoonnummer niet te vind<strong>en</strong><br />
(3) bedrijfsarts/ huisarts niet aanwezig<br />
(4) bedrijfsarts/ huisarts belt niet terug<br />
(5) bedrijfsarts/ huisarts belt terug maar ik b<strong>en</strong> niet aanwezig<br />
Voor deze schaal <strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de andere schal<strong>en</strong> is factoranalyse (principale compon<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
analyse) toegepast om na te gaan of er e<strong>en</strong> of meerdere p<strong>at</strong>ron<strong>en</strong> aan de items<br />
t<strong>en</strong> grondslag ligg<strong>en</strong>.<br />
Alle items <strong>van</strong> de knelpunt<strong>en</strong>schaal hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de communaliteit. Er kan inderdaad<br />
gesprok<strong>en</strong> word<strong>en</strong> <strong>van</strong> twee dim<strong>en</strong>sies: op de eerste factor lad<strong>en</strong> 1 <strong>en</strong> 2, op<br />
de tweede 3 t/m 5. De eerste twee knelpunt<strong>en</strong> zijn door de arts zelf beheersbaar <strong>en</strong><br />
oplosbaar, deze noem<strong>en</strong> we interne knelpunt<strong>en</strong>. De la<strong>at</strong>ste drie zijn door de arts zelf<br />
niet beheersbaar, deze noem<strong>en</strong> we externe knelpunt<strong>en</strong>.<br />
Items 1 <strong>en</strong> 2 hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> goede interne consist<strong>en</strong>tie (Cronbach’s alpha) <strong>van</strong> 0.90.<br />
Items 3 t/m 5 hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> redelijke interne consist<strong>en</strong>tie (Cronbach’s alpha) <strong>van</strong> 0.63.
4.1.2.4 Rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
Methode <strong>van</strong> onderzoek 79<br />
Deze vraag is mede gebaseerd op <strong>en</strong>kele vrag<strong>en</strong> uit <strong>het</strong> promotieonderzoek <strong>van</strong> Syroit<br />
(1984).<br />
De rel<strong>at</strong>ieve positie heeft te mak<strong>en</strong> met hoe m<strong>en</strong> zich vergelijkt met de ander op e<strong>en</strong><br />
aantal belangrijke k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>. K<strong>en</strong>nis, vaardighed<strong>en</strong> <strong>en</strong> ervaring zijn aspect<strong>en</strong> waar<br />
m<strong>en</strong> zich op vergelijkt wanneer <strong>het</strong> ga<strong>at</strong> om verwante beroepsgroep<strong>en</strong>. De vrag<strong>en</strong> zijn<br />
vertaald in stelling<strong>en</strong>.<br />
Stelling<strong>en</strong> over rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
(vijf antwoordaltern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong>: geheel mee e<strong>en</strong>s, <strong>en</strong>igszins mee e<strong>en</strong>s, neutraal, <strong>en</strong>igszins<br />
mee one<strong>en</strong>s, geheel mee one<strong>en</strong>s)<br />
1 Om goed te kunn<strong>en</strong> functioner<strong>en</strong> als huisarts/ bedrijfsarts heb je in vergelijking met<br />
de bedrijfsarts/ huisarts k<strong>en</strong>nis op meer gebied<strong>en</strong> nodig.<br />
2 Om goed te kunn<strong>en</strong> functioner<strong>en</strong> als huisarts/ bedrijfsarts heb je in vergelijking met<br />
de bedrijfsarts/ huisarts vaardighed<strong>en</strong> op meer gebied<strong>en</strong> nodig.<br />
3 Om goed te kunn<strong>en</strong> functioner<strong>en</strong> als huisarts/ bedrijfsarts heb je in vergelijking met<br />
de bedrijfsarts/ huisarts e<strong>en</strong> langere ervaring nodig.<br />
Alle items hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de hoge communaliteit. Er is vastgesteld d<strong>at</strong> er sprake<br />
is <strong>van</strong> twee dim<strong>en</strong>sies. Stelling 1 <strong>en</strong> 2 lad<strong>en</strong> op de eerste dim<strong>en</strong>sie. Deze hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
goede interne consist<strong>en</strong>tie (Cronbach’s alpha), namelijk 0.80. De scores <strong>van</strong> deze twee<br />
zijn opgeteld <strong>en</strong> gedeeld door 2. Stelling 3 laadt hoog op de tweede dim<strong>en</strong>sie <strong>en</strong> is<br />
buit<strong>en</strong> beschouwing gel<strong>at</strong><strong>en</strong>. Van stelling 1 <strong>en</strong> 2 is e<strong>en</strong> schaal gemaakt met de naam<br />
‘rel<strong>at</strong>ieve positie’. De scores zijn opgeteld <strong>en</strong> gedeeld door 2.<br />
E<strong>en</strong> score 3 betek<strong>en</strong>t d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> de eig<strong>en</strong> positie gelijk acht aan die <strong>van</strong> de ander. E<strong>en</strong><br />
score hoger of lager dan 3 betek<strong>en</strong>t d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> de eig<strong>en</strong> positie hoger respectievelijk<br />
lager dan de ander acht (deze score is dus altijd rel<strong>at</strong>ief, namelijk t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de<br />
andere discipline).<br />
4.1.2.5 Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
In eerste instantie zijn voor ‘beroepsid<strong>en</strong>titeit’ vijf vrag<strong>en</strong> voorgesteld. Na lezing <strong>van</strong><br />
de l<strong>at</strong>ere liter<strong>at</strong>uur is <strong>het</strong> begrip ‘id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie’ nader bestudeerd (zie ook Haslam, 2001)<br />
<strong>en</strong> blijk<strong>en</strong> de vijf vrag<strong>en</strong> goed in Haslams studie te pass<strong>en</strong>. Hier gaan de volg<strong>en</strong>de vijf<br />
stelling<strong>en</strong> over. Er zijn vijf antwoordc<strong>at</strong>egorieën: <strong>van</strong> geheel e<strong>en</strong>s tot geheel one<strong>en</strong>s.
Hoofdstuk 4<br />
80<br />
Stelling<strong>en</strong> over beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
(vijf antwoordaltern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong>: <strong>van</strong> geheel mee e<strong>en</strong>s tot <strong>en</strong> met geheel mee one<strong>en</strong>s))<br />
1 Ik heb <strong>het</strong> erg naar mijn zin als huisarts/ bedrijfsarts.<br />
2 Ik vind huisarts/ bedrijfsarts <strong>het</strong> mooiste beroep d<strong>at</strong> er is.<br />
3 Ik b<strong>en</strong> er trots op huisarts/ bedrijfsarts te zijn.<br />
4 Huisarts<strong>en</strong>/ bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoge positie in de medische wereld.<br />
5 Ik d<strong>en</strong>k er niet over mijn vak als huisarts/ bedrijfsarts op te gev<strong>en</strong>.<br />
Alle items hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de hoge communaliteit. Tev<strong>en</strong>s is vastgesteld d<strong>at</strong> er<br />
sprake is <strong>van</strong> twee dim<strong>en</strong>sies. Op de eerste dim<strong>en</strong>sie lad<strong>en</strong> stelling 1, 2, 3 <strong>en</strong> 5. Alle<strong>en</strong><br />
stelling 4 laadt op de tweede dim<strong>en</strong>sie. Op basis <strong>van</strong> result<strong>at</strong><strong>en</strong> uit betrouwbaarheidsanalyses<br />
blijkt, d<strong>at</strong> de interne sam<strong>en</strong>hang tuss<strong>en</strong> 1, 2, 3 <strong>en</strong> 5 voldo<strong>en</strong>de is: Cronbach’s<br />
alpha bedraagt 0.77.<br />
Stelling 4 is verder buit<strong>en</strong> beschouwing gel<strong>at</strong><strong>en</strong>. Van stelling<strong>en</strong> 1, 2, 3 <strong>en</strong> 5 is e<strong>en</strong><br />
schaal gemaakt met de naam ‘beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie’. De scores zijn opgeteld <strong>en</strong> gedeeld<br />
door 4.<br />
E<strong>en</strong> hoge score betek<strong>en</strong>t d<strong>at</strong> er sprake is <strong>van</strong> e<strong>en</strong> sterke beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie.<br />
4.1.2.6 Verantwoordelijkheidsverdeling<br />
Ook hiervoor is gebruik gemaakt <strong>van</strong> <strong>en</strong>kele vrag<strong>en</strong> uit <strong>het</strong> promotieonderzoek <strong>van</strong><br />
Syroit (1984). De vrag<strong>en</strong> over verantwoordelijkheid zijn concreet gemaakt <strong>en</strong> toegespitst<br />
op de eig<strong>en</strong> werksitu<strong>at</strong>ie door ze in de vrag<strong>en</strong>lijst te koppel<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> aantal activiteit<strong>en</strong><br />
met e<strong>en</strong> op<strong>en</strong> regel om zelf in te vull<strong>en</strong>. Dit is gedaan omd<strong>at</strong> <strong>het</strong> voor arts<strong>en</strong><br />
anders te abstract zou zijn. De activiteit<strong>en</strong> zijn verzameld op basis <strong>van</strong> eig<strong>en</strong> ervaring.<br />
Uitgelegd werd, d<strong>at</strong> onder ‘arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>’ aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
verstaan die (mede) door factor<strong>en</strong> op <strong>het</strong> werk word<strong>en</strong> veroorzaakt, ofwel invloed<br />
hebb<strong>en</strong> op de uitvoering <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk. (N.B. deze aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> word<strong>en</strong> mom<strong>en</strong>teel<br />
‘arbeidsrele<strong>van</strong>t’ g<strong>en</strong>oemd).<br />
Van de voorgelegde activiteit<strong>en</strong> blijkt d<strong>at</strong> tuss<strong>en</strong> de 3% <strong>en</strong> 4% <strong>van</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> deze verantwoordelijkheidsverdeling onduidelijk acht<strong>en</strong>. Aan de ruim<br />
96% arts<strong>en</strong> die deze verantwoordelijkheidsverdeling wél duidelijk acht<strong>en</strong>, is gevraagd<br />
of zij zich zelf meer, ev<strong>en</strong>veel of minder verantwoordelijk acht<strong>en</strong> in vergelijking met<br />
de arts <strong>van</strong> de andere discipline.<br />
Op grond <strong>van</strong> de uitkomst<strong>en</strong> <strong>van</strong> de factoranalyse is ervoor gekoz<strong>en</strong> om drie activiteit<strong>en</strong><br />
sam<strong>en</strong> te nem<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> schaal. Gevraagd werd: hoe ligg<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s u de verantwoordelijkhed<strong>en</strong><br />
bij de volg<strong>en</strong>de activiteit<strong>en</strong>? De drie activiteit<strong>en</strong> war<strong>en</strong> de volg<strong>en</strong>de.<br />
- Behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?
Methode <strong>van</strong> onderzoek 81<br />
- Specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
- Specialistische verwijzing voor therapie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
Bij <strong>het</strong> toevoeg<strong>en</strong> <strong>van</strong> andere vrag<strong>en</strong> werd de interne consist<strong>en</strong>tie lager. Deze drie<br />
vrag<strong>en</strong> vorm<strong>en</strong> e<strong>en</strong> coher<strong>en</strong>t geheel <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> als schaal word<strong>en</strong> opgev<strong>at</strong>. De interne<br />
consist<strong>en</strong>tie (Cronbach’s alpha) <strong>van</strong> deze verantwoordelijkheidsschaal bedraagt 0.82.<br />
De reacties op de drie items zijn gesommeerd <strong>en</strong> door 3 gedeeld. De schaal is ge-<br />
hercodeerd tot e<strong>en</strong> vijfpuntsschaal. E<strong>en</strong> hogere score betek<strong>en</strong>t d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> zichzelf meer<br />
verantwoordelijk acht dan de andere arts voor de g<strong>en</strong>oemde zak<strong>en</strong>.<br />
4.1.2.7 Afhankelijkheid<br />
Hierbij is gebruik gemaakt <strong>van</strong> <strong>het</strong> onderzoek <strong>van</strong> Ellemers, et al. (1997). De vraag<br />
is gesteld naar de m<strong>at</strong>e <strong>van</strong> afhankelijkheid <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie die m<strong>en</strong> <strong>van</strong> de ander<br />
krijgt. Deze vraag is gekoppeld aan dezelfde concrete praktijksitu<strong>at</strong>ies als de vraag<br />
naar verantwoordelijkheid. Er is voor gekoz<strong>en</strong> om dezelfde drie activiteit<strong>en</strong> als bij de<br />
verantwoordelijkheidsschaal sam<strong>en</strong> te nem<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> schaal.<br />
De interne consist<strong>en</strong>tie (Cronbach’s alpha) <strong>van</strong> deze afhankelijkheidsschaal bedraagt<br />
0.90. De reacties op de drie items zijn gesommeerd <strong>en</strong> door 3 gedeeld. De schaal is<br />
gehercodeerd tot e<strong>en</strong> vijfpuntsschaal. E<strong>en</strong> hogere score betek<strong>en</strong>t d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> zich meer<br />
afhankelijk <strong>van</strong> de (inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong>) de andere discipline voelt.<br />
4.1.2.8 Vertrouw<strong>en</strong><br />
Op basis <strong>van</strong> de liter<strong>at</strong>uur (zie 3.3) word<strong>en</strong> twee soort<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> onderscheid<strong>en</strong>:<br />
knowledge-based trust <strong>en</strong> id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust. Knowledge-based trust (KBT)<br />
heeft te mak<strong>en</strong> met vertrouw<strong>en</strong> in de compet<strong>en</strong>ties <strong>van</strong> de ander. De vrag<strong>en</strong> hierover<br />
zijn als stelling<strong>en</strong> geformuleerd waarmee m<strong>en</strong> <strong>het</strong> meer of minder e<strong>en</strong>s kon zijn.<br />
Stelling<strong>en</strong> over knowledge-based trust<br />
(vijf antwoordaltern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong>: geheel mee e<strong>en</strong>s, <strong>en</strong>igszins mee e<strong>en</strong>s, neutraal, <strong>en</strong>igszins<br />
mee one<strong>en</strong>s, geheel mee one<strong>en</strong>s)<br />
1 Alles bij elkaar g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> heb ik veel vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk <strong>van</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>/ <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
2 Ik heb vertrouw<strong>en</strong> in de wijze waarop bedrijfsarts<strong>en</strong>/ <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> som<strong>at</strong>ische diag-<br />
noses stell<strong>en</strong>.<br />
3 Ik heb vertrouw<strong>en</strong> in de wijze waarop bedrijfsarts<strong>en</strong>/ <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> psychische diag-<br />
noses stell<strong>en</strong>.
Hoofdstuk 4<br />
82<br />
Id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust (IBT) is vertrouw<strong>en</strong> in de manier <strong>van</strong> communicer<strong>en</strong>, de<br />
meer procesm<strong>at</strong>ige <strong>en</strong> persoonlijke kant <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking. Hierover zijn ook drie<br />
stelling<strong>en</strong> geformuleerd.<br />
Stelling<strong>en</strong> over id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust (5-puntsschaal)<br />
(vijf antwoordaltern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong>: geheel mee e<strong>en</strong>s, <strong>en</strong>igszins mee e<strong>en</strong>s, neutraal, <strong>en</strong>igszins<br />
mee one<strong>en</strong>s, geheel mee one<strong>en</strong>s)<br />
1 Bedrijfsarts<strong>en</strong>/ <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zijn op<strong>en</strong> naar de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>/bedrijfsarts<strong>en</strong> toe<br />
2 Bedrijfsarts<strong>en</strong>/ <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> houd<strong>en</strong> duidelijk rek<strong>en</strong>ing met de verschill<strong>en</strong>de kant<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de zaak.<br />
3 Bedrijfsarts<strong>en</strong>/ <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> mak<strong>en</strong> altijd duidelijk w<strong>at</strong> zij <strong>van</strong> mij verwacht<strong>en</strong><br />
Factoranalyse bevestigt d<strong>at</strong> er sprake is <strong>van</strong> twee dim<strong>en</strong>sies <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong>. De drie<br />
vrag<strong>en</strong> over KBT hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de hoge interne consist<strong>en</strong>tie (Cronbach’s alpha)<br />
<strong>van</strong> 0.84. Zij zijn opgeteld <strong>en</strong> gedeeld door drie. Deze schaal heet: knowledge based<br />
trust (KBT). De vrag<strong>en</strong> over IBT hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> interne consist<strong>en</strong>tie (Cronbach’s alpha)<br />
<strong>van</strong> 0.78. Zij zijn opgeteld <strong>en</strong> gedeeld door drie. Deze schaal heet: id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion based<br />
trust. E<strong>en</strong> hoge score op deze schal<strong>en</strong> betek<strong>en</strong>t meer vertrouw<strong>en</strong>.<br />
4.1.2.9 <strong>Over</strong>ige variabel<strong>en</strong><br />
De ervaring in de andere discipline was e<strong>en</strong> ja/nee vraag.<br />
<strong>Over</strong>ige vrag<strong>en</strong> (ja/nee)<br />
Heeft u zelf ooit gewerkt als bedrijfsarts/ huisarts?<br />
Omd<strong>at</strong> <strong>het</strong> vermoed<strong>en</strong> was, d<strong>at</strong> deze variabele verstor<strong>en</strong>d zou kunn<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>, is deze<br />
bij e<strong>en</strong> aantal toetsing<strong>en</strong> meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> als co-variant.<br />
4.1.3 Procedure<br />
In de zomer <strong>van</strong> 1999 zijn door de auteur <strong>van</strong> dit proefschrift in <strong>het</strong> kader <strong>van</strong> haar<br />
werk aan de huisartsopleiding <strong>van</strong> de Erasmus Universiteit te Rotterdam twee bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong><br />
georganiseerd voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> voor d<strong>at</strong> najaar. In augustus<br />
1999 werd de mailing voor die bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> verzond<strong>en</strong> aan alle <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in de<br />
regio Zuid West Nederland, die in <strong>het</strong> adress<strong>en</strong>bestand <strong>van</strong> <strong>het</strong> Instituut Huisartsg<strong>en</strong>eeskunde<br />
z<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> aan de bedrijfsarts<strong>en</strong> in dezelfde postcodegebied<strong>en</strong> (adreslijst
Methode <strong>van</strong> onderzoek 83<br />
NVAB). Hiermee bleek er e<strong>en</strong> mogelijkheid aan deze arts<strong>en</strong> met de uitnodiging tev<strong>en</strong>s<br />
e<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>lijst te stur<strong>en</strong> over de sam<strong>en</strong>werking. Deze vrag<strong>en</strong>lijst is opgesteld in de<br />
maand juli 1999. De <strong>en</strong>quête is per post verstuurd met e<strong>en</strong> antwoord<strong>en</strong>velop, waarin<br />
m<strong>en</strong> de <strong>en</strong>quête portvrij terug kon stur<strong>en</strong>. Er was ge<strong>en</strong> budget beschikbaar voor e<strong>en</strong><br />
reminder.<br />
De vrag<strong>en</strong>lijst is verzond<strong>en</strong> aan 1728 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> 569 bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
547 vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> war<strong>en</strong> bruikbaar voor analyse: 338 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> 209 bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Dit is e<strong>en</strong> respons <strong>van</strong> 19.6% <strong>van</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> 36.7% <strong>van</strong> de bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Deze cijfers gev<strong>en</strong> e<strong>en</strong> iets te neg<strong>at</strong>ieve indruk <strong>van</strong> de werkelijke respons, omd<strong>at</strong> <strong>het</strong><br />
adress<strong>en</strong>bestand met name <strong>van</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> niet meer geheel up to d<strong>at</strong>e was. E<strong>en</strong><br />
aantal arts<strong>en</strong> werkte niet meer in de regio. In werkelijkheid is de respons dus hoger<br />
geweest. <strong>Over</strong>ig<strong>en</strong>s blijkt d<strong>at</strong> arts<strong>en</strong> over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> e<strong>en</strong> lage respons verton<strong>en</strong> op<br />
vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong>. Bij Weiss & Davis (1985) bedroeg de eerste respons in e<strong>en</strong> onderzoek<br />
naar <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> arts<strong>en</strong> <strong>en</strong> verpleegkundig<strong>en</strong> 21.5%.<br />
Er is ge<strong>en</strong> non-responsonderzoek verricht, aangezi<strong>en</strong> hier helaas ge<strong>en</strong> budget voor<br />
was. Wel zijn de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de huisartsrespond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> vergelek<strong>en</strong> met de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de groep als geheel <strong>en</strong> de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de bedrijfsartsrespond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> met de<br />
onderzoeksgroep <strong>van</strong> e<strong>en</strong> vergelijkbaar onderzoek uit 1997. Zie hiervoor 4.1.4.<br />
4.1.4 Repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>iviteit<br />
De k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoeksgroep <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in <strong>het</strong> onderzoek naar sociaal-psychologische<br />
factor<strong>en</strong> zijn niet te vergelijk<strong>en</strong> met landelijke k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>, omd<strong>at</strong><br />
deze niet bek<strong>en</strong>d zijn (inform<strong>at</strong>ie secretaria<strong>at</strong> NVAB). Ze zijn wel te vergelijk<strong>en</strong> met <strong>en</strong>kele<br />
k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoeksgroep <strong>van</strong> Van Amstel <strong>en</strong> Buijs (gewog<strong>en</strong> bestand)<br />
(1997). Dit la<strong>at</strong>ste onderzoek geeft ge<strong>en</strong> gemiddelde leeftijd<strong>en</strong>, alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong> verdeling<br />
onder <strong>en</strong> bov<strong>en</strong> de 40 jaar. Zie tabel 4.2.<br />
Tabel 4.2 Vergelijking <strong>en</strong>kele k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> onderzoeksgroep bedrijfsarts<strong>en</strong> met gewog<strong>en</strong> bestand <strong>van</strong> Van Amstel <strong>en</strong> Buijs<br />
K<strong>en</strong>merk Transversaal onderzoek Nauta<br />
1999<br />
Van Amstel <strong>en</strong> Buijs<br />
1997<br />
Leeftijd Onder 40 jaar: 43% Onder 40 jaar: 47%<br />
Geslacht 77% mann<strong>en</strong><br />
23% vrouw<strong>en</strong><br />
75% mann<strong>en</strong><br />
25% vrouw<strong>en</strong>
Hoofdstuk 4<br />
84<br />
Uit tabel 4.2 blijkt d<strong>at</strong> de leeftijds- <strong>en</strong> geslachtsverdeling <strong>van</strong> de onderzoeksgroep goed<br />
overe<strong>en</strong> komt met e<strong>en</strong> andere onderzoeksgroep die gewog<strong>en</strong> was sam<strong>en</strong>gesteld op<br />
grond <strong>van</strong> de gegev<strong>en</strong>s over Arbo-di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>.<br />
Voor de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> kond<strong>en</strong> de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoeksgroep word<strong>en</strong> vergele-<br />
k<strong>en</strong> met landelijke gegev<strong>en</strong>s over <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> Nivel uit december 1999, zie tabel<br />
4.3. Hier war<strong>en</strong> wel gemiddelde leeftijd<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>d.<br />
Tabel 4.3 Vergelijking <strong>van</strong> <strong>en</strong>kele k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoeksgroep <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> met landelijke gegev<strong>en</strong>s<br />
K<strong>en</strong>merk Transversaal onderzoek Nauta<br />
1999<br />
Nivel<br />
31-12-1999<br />
Gemiddelde leeftijd 46.0 jaar 46.5 jaar<br />
Geslacht 77% mann<strong>en</strong><br />
23% vrouw<strong>en</strong><br />
Solopraktijk 49.0% 44.0%<br />
Aantal ur<strong>en</strong> > 32 per week 82.0% 72.4%<br />
73% mann<strong>en</strong><br />
27% vrouw<strong>en</strong><br />
De k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoeksgroep kom<strong>en</strong>, zoals uit vergelijking blijkt, in grote<br />
lijn<strong>en</strong> overe<strong>en</strong> met de landelijke cijfers. Hoewel volg<strong>en</strong>s de cijfers <strong>van</strong> <strong>het</strong> Nivel (Tabel<br />
4.3) minder m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> > 32 uur per week werk<strong>en</strong>, kan dit aan de vraagstelling ligg<strong>en</strong>.<br />
Het Nivel vraagt naar <strong>het</strong> perc<strong>en</strong>tage <strong>van</strong> e<strong>en</strong> fulltime werkweek, wij vroeg<strong>en</strong> naar <strong>het</strong><br />
absolute aantal ur<strong>en</strong>. Dit la<strong>at</strong>ste kan leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> hoger aantal d<strong>at</strong> bov<strong>en</strong> de 32 uur<br />
zegt te werk<strong>en</strong>.<br />
Op basis <strong>van</strong> deze gegev<strong>en</strong>s is de repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>iviteit <strong>van</strong> de onderzoeksgroep w<strong>at</strong> be-<br />
treft leeftijd <strong>en</strong> geslacht voor bedrijfsarts<strong>en</strong> goed te noem<strong>en</strong> <strong>en</strong> is deze voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
w<strong>at</strong> betreft leeftijd, geslacht <strong>en</strong> soort praktijk goed te noem<strong>en</strong>.<br />
De hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> die word<strong>en</strong> getoetst <strong>en</strong> beantwoord met <strong>het</strong> vrag<strong>en</strong>lijston-<br />
derzoek zijn overig<strong>en</strong>s grot<strong>en</strong>deels verklar<strong>en</strong>d <strong>van</strong> aard, slechts e<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele vraag is<br />
beschrijv<strong>en</strong>d (vraag T1). Gezi<strong>en</strong> <strong>het</strong> verklar<strong>en</strong>de karakter zal op de repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>iviteit<br />
<strong>van</strong> de onderzoeksgroep niet verder word<strong>en</strong> ingegaan.<br />
4.1.5 Validiteit <strong>en</strong> betrouwbaarheid<br />
De vraag naar de validiteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> transversale vrag<strong>en</strong>lijstonderzoek kan word<strong>en</strong><br />
verdeeld in e<strong>en</strong> beschouwing <strong>van</strong> de constructvaliditeit, de interne validiteit <strong>en</strong> de<br />
betrouwbaarheid (Swanborn, 1987). Voor de externe validiteit wordt verwez<strong>en</strong> naar<br />
de paragraaf over repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>iviteit.
Methode <strong>van</strong> onderzoek 85<br />
De constructvaliditeit wordt ook wel begripsvaliditeit of inhoudsvaliditeit g<strong>en</strong>oemd.<br />
Hierbij ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> erom of <strong>het</strong> meetinstrum<strong>en</strong>t inderdaad meet w<strong>at</strong> m<strong>en</strong> wil met<strong>en</strong>. Met<br />
andere woord<strong>en</strong> of de theoretische begripp<strong>en</strong> terugkom<strong>en</strong> in de in de oper<strong>at</strong>ionele<br />
voorstelling<strong>en</strong> gebruikte begripp<strong>en</strong> (Swanborn, 1987 p.189). Er is bij de geconstrueerde<br />
vrag<strong>en</strong>lijst nagegaan of alle aspect<strong>en</strong> die in de liter<strong>at</strong>uur werd<strong>en</strong> gevond<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
die in de vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> hypothes<strong>en</strong> aan de orde kwam<strong>en</strong>, ook in de vrag<strong>en</strong>lijst aanwezig<br />
war<strong>en</strong>. Dit bleek <strong>het</strong> geval te zijn. Om de inhoudsvaliditeit te verhog<strong>en</strong>, is gebruik gemaakt<br />
<strong>van</strong> formulering<strong>en</strong> door onderzoekers uit de sociale psychologie die verwante<br />
begripp<strong>en</strong> gebruikt<strong>en</strong>, zoals Ellemers & Bos (1998), Ellemers, et al. (1997), Syroit<br />
(1984) <strong>en</strong> Visser (1995). Ook bleek l<strong>at</strong>er in e<strong>en</strong> public<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> Haslam (2001), d<strong>at</strong> hij<br />
vergelijkbare vrag<strong>en</strong> stelde over de hier onderzochte begripp<strong>en</strong>. Dit is reeds bij de<br />
betreff<strong>en</strong>de vraag vermeld.<br />
Om de inhoudsvaliditeit <strong>van</strong> de vrag<strong>en</strong>lijst verder te verbeter<strong>en</strong> in de zin <strong>van</strong> begrijpelijkheid<br />
voor de ondervraagd<strong>en</strong>, is deze vooraf door <strong>en</strong>kele verteg<strong>en</strong>woordigers <strong>van</strong><br />
beide doelgroep<strong>en</strong> ingevuld, waarbij is gevraagd onduidelijkhed<strong>en</strong> over de vrag<strong>en</strong> te<br />
rapporter<strong>en</strong>. De lijst is mondeling met h<strong>en</strong> nabesprok<strong>en</strong>. Op basis daar<strong>van</strong> zijn <strong>en</strong>kele<br />
aanpassing<strong>en</strong> verricht. Er was ruimte voor de respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>van</strong> de definitieve vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong><br />
om opmerking<strong>en</strong> te noter<strong>en</strong>. Slechts <strong>en</strong>kele respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> maakt<strong>en</strong> daar<strong>van</strong><br />
gebruik om iets op te schrijv<strong>en</strong> over de vraagstelling. Bij bestuder<strong>en</strong> <strong>van</strong> de correl<strong>at</strong>ies<br />
(zie hoofdstuk 5), blijkt d<strong>at</strong> de gevond<strong>en</strong> sociaal-psychologische factor<strong>en</strong> met elkaar<br />
op logische wijze (d<strong>at</strong> wil zegg<strong>en</strong> zoals in de theoretische liter<strong>at</strong>uur gevond<strong>en</strong> is) sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>.<br />
Dit is e<strong>en</strong> aanwijzing voor de begripsvaliditeit.<br />
Voor de betrouwbaarheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> vrag<strong>en</strong>lijstonderzoek wordt verwez<strong>en</strong> naar de Cronbach’s<br />
alpha’s <strong>van</strong> de schal<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> aantal vrag<strong>en</strong> met betrekking tot sociaal-psychologische<br />
factor<strong>en</strong> is l<strong>at</strong>er opnieuw gebruikt voor andere onderzoek<strong>en</strong>. Het bleek d<strong>at</strong> op<br />
deze vrag<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> vergelijkbare groep ook vergelijkbaar is gescoord. Onder andere<br />
is dit <strong>het</strong> geval bij <strong>het</strong> in dit proefschrift beschrev<strong>en</strong> onderzoek 3.<br />
4.1.6 D<strong>at</strong>a-analyse<br />
Voor de variabel<strong>en</strong> die l<strong>at</strong>er zull<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gebruikt in de analyses, sta<strong>at</strong> in de tabel in<br />
bijlage Ic e<strong>en</strong> overzicht met meetniveau, gemiddelde <strong>en</strong> spreiding voor alle respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
(<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>). Vanwege de scheve verdeling is bij e<strong>en</strong><br />
aantal variabel<strong>en</strong> ook de mediaan toegevoegd.<br />
De variabele leeftijd is, om mee te rek<strong>en</strong><strong>en</strong>, ingedeeld in vijf klass<strong>en</strong> <strong>van</strong> 7 jaar. Dit is<br />
gedaan op basis <strong>van</strong> de lev<strong>en</strong>slooptheorie <strong>van</strong> Lievegoed (1976). Ook de ervaring als<br />
arts <strong>en</strong> de ervaring in <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> werk zijn vervolg<strong>en</strong>s in klass<strong>en</strong> <strong>van</strong> 7 jaar ingedeeld.
Hoofdstuk 4<br />
86<br />
Voor de indeling <strong>van</strong> <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> in <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> jaar is gebruik gemaakt <strong>van</strong><br />
de frequ<strong>en</strong>tieverdeling <strong>en</strong> is e<strong>en</strong> indeling gemaakt in 7 klass<strong>en</strong>. Deze verdeling (waar-<br />
bij 0 contact<strong>en</strong> e<strong>en</strong> aparte groep is) geeft de mogelijkheid om ook inzicht te krijg<strong>en</strong> in<br />
de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> arts<strong>en</strong> met weinig contact<strong>en</strong>.<br />
Voor de toetsing <strong>van</strong> de hypothes<strong>en</strong> 1 t/m 9 <strong>en</strong> voor <strong>het</strong> beantwoord<strong>en</strong> <strong>van</strong> de explo-<br />
rer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> T1, C1 t/m C6b, C7 is gebruik gemaakt <strong>van</strong> univari<strong>at</strong>e of multivari<strong>at</strong>e<br />
variantieanalyses. Voor <strong>het</strong> beantwoord<strong>en</strong> <strong>van</strong> de explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> T2 <strong>en</strong> T3 zijn<br />
multiple regressieanalyses uitgevoerd.<br />
Omd<strong>at</strong> <strong>het</strong> gebruik <strong>van</strong> deze toets<strong>en</strong>, met name regressieanalyse, e<strong>en</strong> aantal assump-<br />
ties vereist voor interpret<strong>at</strong>ie, is eerst onderzocht in hoeverre daaraan is voldaan. Hier-<br />
onder volgt e<strong>en</strong> beschrijving <strong>van</strong> deze controle <strong>van</strong> de d<strong>at</strong>a.<br />
Selectieve uitval<br />
Voor de variabel<strong>en</strong> id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie, rel<strong>at</strong>ieve positie, verantwoordelijkheid, afhankelijk-<br />
heid, <strong>en</strong> de drie soort<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> is nagegaan of de respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> met ontbrek<strong>en</strong>de<br />
scores vaker uit e<strong>en</strong> <strong>van</strong> de twee disciplines kom<strong>en</strong>. Dit is getoetst met e<strong>en</strong> chi-kwa-<br />
dra<strong>at</strong> toets. Daaruit blijkt, d<strong>at</strong> er ge<strong>en</strong> sprake is <strong>van</strong> selectieve uitval.<br />
Extreme scores<br />
Nagegaan is of er extreme scores zijn. Extreme scores zoud<strong>en</strong> de richting<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
regressiecoëfficiënt<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> beïnvloed<strong>en</strong>. Er blek<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> extreme scores te zijn.<br />
Verdeling<br />
Uit de analyses blijkt, d<strong>at</strong> aan normaliteit wordt voldaan. <strong>Over</strong> de aanname <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
normale verdeling hoev<strong>en</strong> we ons dus ge<strong>en</strong> zorg<strong>en</strong> te mak<strong>en</strong>, mede omd<strong>at</strong> de toets<strong>en</strong><br />
meestal zeer robuust zijn <strong>en</strong> bestand teg<strong>en</strong> afwijking<strong>en</strong> <strong>van</strong> normaliteit, zeker bij e<strong>en</strong><br />
niet zeer kleine steekproef (De Heus, Van der Leed<strong>en</strong> & Gaz<strong>en</strong>dam, 1995).<br />
Meetniveau<br />
Bij de zelf gemaakte schal<strong>en</strong> ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> om quasi-intervalvariabel<strong>en</strong>. Ervaring leert d<strong>at</strong><br />
deze variabel<strong>en</strong>, <strong>van</strong>wege de robuustheid <strong>van</strong> de meeste techniek<strong>en</strong>, als intervalvari-<br />
abel<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> behandeld (De Heus et al., 1995). De variabel<strong>en</strong> geslacht <strong>en</strong><br />
discipline zijn nominale variabel<strong>en</strong> die voor e<strong>en</strong> aantal bewerking<strong>en</strong> als dummy-vari-<br />
abel<strong>en</strong> zijn verwerkt.<br />
Lineaire sam<strong>en</strong>hang<br />
Voor <strong>het</strong> toepass<strong>en</strong> <strong>van</strong> regressieanalyses moet er sprake zijn <strong>van</strong> e<strong>en</strong> lineaire sam<strong>en</strong>-<br />
hang tuss<strong>en</strong> de onafhankelijke <strong>en</strong> de afhankelijke variabele. De verband<strong>en</strong> die werd<strong>en</strong><br />
aangetroff<strong>en</strong>, war<strong>en</strong> niet afwijk<strong>en</strong>d <strong>van</strong> lineariteit.
Multicollineariteit<br />
Methode <strong>van</strong> onderzoek 87<br />
Omd<strong>at</strong> e<strong>en</strong> aantal regressieanalyses is uitgevoerd, is nagegaan of er sprake is <strong>van</strong> mul-<br />
ticollineariteit (<strong>het</strong> onderling correler<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onafhankelijke variabel<strong>en</strong>). Wanneer<br />
dit <strong>het</strong> geval zou zijn, kan de regressielijn niet goed word<strong>en</strong> gesch<strong>at</strong>. Bij de regres-<br />
sieanalyse is e<strong>en</strong> collineariteitsdiagnose uitgevoerd, waaruit bleek d<strong>at</strong> de condition in-<br />
dices slechts e<strong>en</strong>maal de 15 passer<strong>en</strong> <strong>en</strong> nerg<strong>en</strong>s de 30. Op basis hier<strong>van</strong> kan word<strong>en</strong><br />
gesteld d<strong>at</strong> multicollineariteit ge<strong>en</strong> probleem is (SPSS, 2003).<br />
Homoscedasticiteit<br />
Homoscedasticiteit houdt in d<strong>at</strong> de varianties <strong>van</strong> de errorterm<strong>en</strong> aan elkaar gelijk zijn.<br />
Hierop is na de toets<strong>en</strong> gecontroleerd. Daaruit bleek d<strong>at</strong> ge<strong>en</strong> aanpassing<strong>en</strong> nodig<br />
war<strong>en</strong>.<br />
Bij <strong>het</strong> toets<strong>en</strong> met de univari<strong>at</strong>e <strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyses zijn co-variant<strong>en</strong><br />
ingevoerd. Deze zijn gekoz<strong>en</strong> op basis <strong>van</strong> de liter<strong>at</strong>uur, waarbij is aang<strong>en</strong>om<strong>en</strong> d<strong>at</strong><br />
leeftijd <strong>en</strong> geslacht in principe altijd als co-variant di<strong>en</strong><strong>en</strong> te word<strong>en</strong> meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
Tev<strong>en</strong>s is bij e<strong>en</strong> aantal toets<strong>en</strong> de duur <strong>van</strong> de ervaring in <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> werk <strong>en</strong> <strong>het</strong><br />
aantal contact<strong>en</strong> als co-variant meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> alsmede <strong>het</strong> aantal ur<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> per<br />
week werkt. Deze beslissing is gemaakt op basis <strong>van</strong> liter<strong>at</strong>uur over <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> (zie<br />
hoofdstuk 2).<br />
4.2 Onderzoek 2: Casestudy rond de cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> bij Sociaal-Medische<br />
Begeleiding’<br />
Deze casestudy is verricht bij de eerste twee groep<strong>en</strong> cursist<strong>en</strong> <strong>van</strong> de cursus ‘Ler<strong>en</strong><br />
<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> bij Sociaal-Medische Begeleiding’ in maart 2000 <strong>en</strong> in november 2000.<br />
E<strong>en</strong> beschrijving <strong>van</strong> de cursus sta<strong>at</strong> in bijlage IV. De casestudy besta<strong>at</strong> uit e<strong>en</strong> vra-<br />
g<strong>en</strong>lijst die op verschill<strong>en</strong>de mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> onder de cursist<strong>en</strong> is afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> aantal<br />
interviews anderhalf jaar na de cursus.<br />
4.2.1 K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de cases<br />
4.2.1.1 Vrag<strong>en</strong>lijstonderzoek<br />
Allereerst e<strong>en</strong> overzicht <strong>van</strong> de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>van</strong> de casestudy bij<br />
de aan<strong>van</strong>g <strong>van</strong> de cursus, deze staan in de tabel in tabel 4.4.
Hoofdstuk 4<br />
88<br />
Tabel 4.4 K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de cases bij aan<strong>van</strong>g <strong>van</strong> de cursus<br />
Haio = huisarts in opleiding, baio = bedrijfsarts in opleiding. In principe werkt iedere<strong>en</strong> fulltime. Enkele cursist<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> 80%.<br />
K<strong>en</strong>merk Haio’s (N = 34) Baio’s (N = 20 )<br />
Gemiddelde leeftijd 31 jaar 35 jaar<br />
Aantal jar<strong>en</strong> arts 4.7 jaar 6.7 jaar<br />
Geslacht 65% vrouw<strong>en</strong><br />
35% mann<strong>en</strong><br />
Gewerkt in de discipline<br />
<strong>van</strong> de ander<br />
15% 5%<br />
40% vrouw<strong>en</strong><br />
60% mann<strong>en</strong><br />
De baio’s blijk<strong>en</strong> iets ouder te zijn (gemiddeld 4 jaar) dan de haio’s. Ze hebb<strong>en</strong> ook<br />
e<strong>en</strong> iets langere ervaring als arts (gemiddeld 2 jaar). De groep baio’s blijkt ook rela-<br />
tief meer mann<strong>en</strong> te bev<strong>at</strong>t<strong>en</strong> dan de groep haio’s. Haio’s hebb<strong>en</strong> vaker ervaring als<br />
bedrijfsarts dan baio’s ervaring hebb<strong>en</strong> als huisarts. Slechts één <strong>van</strong> de responder<strong>en</strong>de<br />
baio’s heeft als huisarts gewerkt.<br />
Bij de vervolglijst<strong>en</strong> is niet opnieuw gevraagd naar deze k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>. Dit om de lijst<strong>en</strong><br />
zo kort mogelijk te houd<strong>en</strong> om de respons te vergrot<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> was de groep<br />
nogal homoge<strong>en</strong> w<strong>at</strong> betreft leeftijd <strong>en</strong> aantal jar<strong>en</strong> arts.<br />
4.2.1.2 Interviews<br />
Er zijn vier arts<strong>en</strong> geïnterviewd, circa anderhalf jaar na de cursus. In tabel 4.5 staan de<br />
k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de geïnterviewd<strong>en</strong>.<br />
Tabel 4.5 K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> geïnterviewd<strong>en</strong> casestudy<br />
K<strong>en</strong>merk Geïnterviewd<strong>en</strong><br />
1 2 3 4<br />
Discipline Huisarts Huisarts Bedrijfsarts Bedrijfsarts<br />
Leeftijd 32 35 33 33<br />
Geslacht Man Vrouw Man Vrouw<br />
Aantal ur<strong>en</strong> per week werkzaam 45 -50 50 - 60 38 28<br />
Zelfstandig of Loondi<strong>en</strong>st zelfstandig zelfstandig loondi<strong>en</strong>st loondi<strong>en</strong>st<br />
Alle<strong>en</strong> of in groepsverband wissel<strong>en</strong>d<br />
(waarnemer)<br />
associ<strong>at</strong>ie<br />
(medisch c<strong>en</strong>trum)<br />
Arbo-di<strong>en</strong>st Arbo-di<strong>en</strong>st<br />
Aantal jar<strong>en</strong> in deze discipline 4 4 5 4
Methode <strong>van</strong> onderzoek 89<br />
De vier geïnterviewd<strong>en</strong> zijn ongeveer ev<strong>en</strong> oud (32 – 35 jaar). Ze werk<strong>en</strong> 4 tot 5 jaar<br />
in de discipline. Beide bedrijfsarts<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> Arbo-di<strong>en</strong>st in loondi<strong>en</strong>st, beide<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> werk<strong>en</strong> zelfstandig. De <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> werk<strong>en</strong> gemiddeld meer ur<strong>en</strong> per week<br />
dan de bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
4.2.2 Instrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
De vrag<strong>en</strong> <strong>van</strong> de casestudy zijn explorer<strong>en</strong>d <strong>van</strong> aard. Niet eerder is na e<strong>en</strong> dergelijke<br />
cursus die zich richt op <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> tuss<strong>en</strong> deze twee disciplines, gemet<strong>en</strong> w<strong>at</strong> er is<br />
veranderd op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> sociaal-psychologische variabel<strong>en</strong>. In onderzoek naar de<br />
evalu<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> interprofessioneel onderwijs ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> om outcomes op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> zorgproces of op p<strong>at</strong>iëntvariabel<strong>en</strong> (Zwar<strong>en</strong>stein, Reeves, Barr, Hammick, Koppel<br />
& Atkins, 2001.)<br />
Voor <strong>het</strong> verkrijg<strong>en</strong> <strong>van</strong> inzicht wordt bij e<strong>en</strong> casestudy over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> aanbevo-<br />
l<strong>en</strong> om verschill<strong>en</strong>de onderzoeksmethod<strong>en</strong> te combiner<strong>en</strong> (Eis<strong>en</strong>hardt, 1989; Murray,<br />
2002; Yin & Heald, 1975; Yin, 1989), dit wordt triangul<strong>at</strong>ie g<strong>en</strong>oemd (Swanborn, 1987,<br />
p. 332). Deze verhoogt ook de interne validiteit. Bij de interne validiteit ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> om<br />
de vraag naar de kwaliteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> onderzoeksontwerp <strong>en</strong> in <strong>het</strong> bijzonder of <strong>het</strong> mo-<br />
gelijk is om altern<strong>at</strong>ieve interpret<strong>at</strong>ies voor voorspelde <strong>en</strong> gevond<strong>en</strong> verband<strong>en</strong> uit te<br />
schakel<strong>en</strong> (Swanborn, 1987 p 335).<br />
Voor de evalu<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de cursus is gekoz<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> combin<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> kwantit<strong>at</strong>ieve <strong>en</strong><br />
kwalit<strong>at</strong>ieve d<strong>at</strong>averzameling, <strong>en</strong> wel:<br />
• Observ<strong>at</strong>ies tijd<strong>en</strong>s de bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong>.<br />
• Analyse <strong>van</strong> verslag<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> opdracht <strong>van</strong> de cursist<strong>en</strong>.<br />
• Mondelinge <strong>en</strong> schriftelijke evalu<strong>at</strong>ie door de doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> na elke bije<strong>en</strong>komst.<br />
• E<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>lijst bij de deelnemers op vier verschill<strong>en</strong>de meetmom<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />
• Mondelinge interviews <strong>van</strong> vier deelnemers na anderhalf jaar.<br />
In dit proefschrift word<strong>en</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> de la<strong>at</strong>ste twee d<strong>at</strong>averzameling<strong>en</strong> weergegev<strong>en</strong><br />
omd<strong>at</strong> deze zich vooral richt<strong>en</strong> op de sociaal-psychologische variabel<strong>en</strong>. Gegev<strong>en</strong>s<br />
<strong>van</strong> de andere verzameling<strong>en</strong> zijn reeds verwerkt in artikel<strong>en</strong> (Nauta, Weel<br />
et al., 2001; Nauta, Faddegon et al., 2002). Hieronder e<strong>en</strong> nadere uitleg <strong>van</strong> de twee<br />
instrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die word<strong>en</strong> gebruikt in <strong>het</strong> in dit proefschrift beschrev<strong>en</strong> onderzoeksgedeelte.<br />
4.2.2.1 Vrag<strong>en</strong>lijst<br />
Voor dit onderzoek is, net als bij <strong>het</strong> transversale onderzoek (onderzoek 1), zelf e<strong>en</strong><br />
vrag<strong>en</strong>lijst geconstrueerd mede op basis <strong>van</strong> <strong>het</strong>ge<strong>en</strong> in de sociaal-psychologische
Hoofdstuk 4<br />
90<br />
onderzoeksliter<strong>at</strong>uur reeds is gebruikt <strong>en</strong> haar waarde aldaar heeft bewez<strong>en</strong> (Ellemers<br />
et al., 1997; Haslam, 2001; Syroit, 1984; Visser, 1995). De vrag<strong>en</strong>lijst is voor e<strong>en</strong> groot<br />
deel gebaseerd op de vrag<strong>en</strong> uit <strong>het</strong> transversale onderzoek naar sociaal-psychologi-<br />
sche factor<strong>en</strong>, onderzoek 1, zie 4.1. De lijst, zoals die voorafgaande aan de cursus is<br />
uitgereikt, sta<strong>at</strong> volledig in bijlage IIa (haio’s) <strong>en</strong> IIb (baio’s). De lijst is korter dan de<br />
lijst <strong>van</strong> onderzoek 1. Er is gekoz<strong>en</strong> voor de meest ess<strong>en</strong>tiële vrag<strong>en</strong> met betrekking<br />
tot de sociaal-psychologische variabel<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> aantal vrag<strong>en</strong> die in <strong>het</strong> transversale<br />
onderzoek tot schal<strong>en</strong> kond<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verwerkt op basis <strong>van</strong> de factoranalyse, wer-<br />
d<strong>en</strong> hierbij gekoz<strong>en</strong>. De verkorting was belangrijk om de respons zo groot mogelijk<br />
te krijg<strong>en</strong>. De lijst zou namelijk <strong>en</strong>kele mal<strong>en</strong> herhaald word<strong>en</strong>, ook na afloop <strong>van</strong> de<br />
cursus.<br />
De waardering is met dezelfde vraag gemet<strong>en</strong> als bij <strong>het</strong> onderzoek naar sociaal-<br />
psychologische factor<strong>en</strong>. Ook is gevraagd naar <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> met de<br />
andere discipline had in <strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste kwartaal <strong>en</strong> in <strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste jaar; <strong>het</strong> aantal mal<strong>en</strong><br />
d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> <strong>het</strong> advies gaf aan de p<strong>at</strong>iënt tot contact met de ander in zowel <strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste<br />
kwartaal als <strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste jaar. Daarnaast is e<strong>en</strong> vraag toegevoegd over <strong>het</strong> aantal mal<strong>en</strong><br />
d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> briefje aan de p<strong>at</strong>iënt meegaf voor de andere discipline. Deze variabele<br />
is toegevoegd op basis <strong>van</strong> gesprekk<strong>en</strong> met arts<strong>en</strong>, die verteld<strong>en</strong> d<strong>at</strong> ze d<strong>at</strong> nogal e<strong>en</strong>s<br />
ded<strong>en</strong>. Dit is ook e<strong>en</strong> vorm <strong>van</strong> contact <strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ief e<strong>en</strong>voudig <strong>en</strong> snel uitvoerbaar. Ge-<br />
vraagd is steeds naar <strong>het</strong> sch<strong>at</strong>t<strong>en</strong> <strong>van</strong> absolute frequ<strong>en</strong>ties.<br />
Naar verantwoordelijkheidsverdeling is niet gevraagd, omd<strong>at</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in oplei-<br />
ding nog niet als gevestigd huisarts werk<strong>en</strong>. Voor de overige sociaal-psychologische<br />
variabel<strong>en</strong> zijn de volg<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong> gebruikt:<br />
Voor beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie zijn twee vrag<strong>en</strong> gebruikt met vijf antwoordc<strong>at</strong>egorieën (<strong>van</strong><br />
geheel e<strong>en</strong>s tot geheel one<strong>en</strong>s):<br />
1 Ik vind huisarts/ bedrijfsarts <strong>het</strong> mooiste beroep d<strong>at</strong> er is.<br />
2 Huisarts<strong>en</strong>/ bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoge positie in de medische wereld.<br />
Deze schaal is dus niet exact gelijk aan die <strong>van</strong> onderzoek 1 <strong>en</strong> 3. De Cronbach’s alpha<br />
<strong>van</strong> deze beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ieschaal bedraagt 0.62, dit is acceptabel. De antwoord<strong>en</strong><br />
zijn opgeteld <strong>en</strong> gedeeld door 2.<br />
Voor rel<strong>at</strong>ieve positie zijn dezelfde twee vrag<strong>en</strong> gebruikt die in <strong>het</strong> transversale onder-<br />
zoek e<strong>en</strong> schaal vorm<strong>en</strong>, beide met vijf antwoordmogelijkhed<strong>en</strong> (<strong>van</strong> geheel e<strong>en</strong>s tot<br />
<strong>en</strong> met geheel one<strong>en</strong>s). De twee vrag<strong>en</strong> voor rel<strong>at</strong>ieve positie correler<strong>en</strong> vrij goed:<br />
Cronbach’s alpha is 0.85. De antwoord<strong>en</strong> zijn opgeteld <strong>en</strong> gedeeld door 2.
Voor vertrouw<strong>en</strong> is één vraag gesteld:<br />
Methode <strong>van</strong> onderzoek 91<br />
In hoeverre heb je vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>/ huis-<br />
arts<strong>en</strong>?<br />
Er war<strong>en</strong> vier antwoordmogelijkhed<strong>en</strong> (groot vertrouw<strong>en</strong>, niet zo groot vertrouw<strong>en</strong>,<br />
weinig vertrouw<strong>en</strong>, ge<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong>).<br />
De vervolglijst<strong>en</strong> zijn korter gemaakt. Wel zijn de vrag<strong>en</strong> naar sociaal-psychologische<br />
variabel<strong>en</strong> gesteld. Er zijn echter ge<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> gesteld over leeftijd, geslacht e.d..<br />
4.2.2.2 Interviews<br />
Om dieper in te gaan op de sam<strong>en</strong>werkingsproblem<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarmee de explorer<strong>en</strong>de<br />
vrag<strong>en</strong> C3, C5b <strong>en</strong> C6c te beantwoord<strong>en</strong>, zijn ongeveer anderhalf jaar na de cursus vier<br />
face-to-face interviews verricht. Het ging om de volg<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong>:<br />
C3: Hoe beschouw<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding na e<strong>en</strong><br />
cursus ‘Ler<strong>en</strong> Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong>’ de verantwoordelijkheidsverdeling?<br />
C5b: Hoe beschrijv<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding na e<strong>en</strong><br />
cursus ‘Ler<strong>en</strong> Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong>’ <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> in de ander?<br />
C6c: Welke argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> hanter<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in op-<br />
leiding, die e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong>’ hebb<strong>en</strong> gevolgd’ om contact op te<br />
nem<strong>en</strong> met de ander? W<strong>at</strong> zijn volg<strong>en</strong>s h<strong>en</strong> de opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong>?<br />
Interviews zijn e<strong>en</strong> geschikte manier om beschrijving<strong>en</strong> <strong>van</strong> situ<strong>at</strong>ies te verkrijg<strong>en</strong>; <strong>het</strong><br />
ga<strong>at</strong> om interpreter<strong>en</strong>d onderzoek (Dammers, 2000; Eis<strong>en</strong>hardt, 1989; Miles & Hu-<br />
berman, 1994; Rousseau, McColl, Eccles & Hall, 1999; Swanborn, 1987; Yin & Heald,<br />
1975).<br />
De interviews zijn mede bedoeld om door middel <strong>van</strong> tekstfragm<strong>en</strong>t<strong>en</strong> illustr<strong>at</strong>ies te<br />
gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> de uitkomst<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> transversale onderzoek <strong>en</strong> verdieping te gev<strong>en</strong> aan<br />
de begripp<strong>en</strong> ‘verantwoordelijkheid’ <strong>en</strong> ‘vertrouw<strong>en</strong>’. Tev<strong>en</strong>s is gevraagd naar motie-<br />
v<strong>en</strong> die m<strong>en</strong> heeft om contact met de ander op te nem<strong>en</strong> <strong>en</strong> naar w<strong>at</strong> <strong>het</strong> contact dan<br />
daadwerkelijk oplevert.<br />
T<strong>en</strong> behoeve <strong>van</strong> deze interviews is e<strong>en</strong> itemlijst gemaakt, die te vind<strong>en</strong> is in bijlage V.<br />
De lijst besta<strong>at</strong> uit vrag<strong>en</strong> om de contact<strong>en</strong> <strong>en</strong> de verschill<strong>en</strong>de sociaal-psychologische<br />
begripp<strong>en</strong> nader uit te diep<strong>en</strong>.<br />
De interviews zijn gehoud<strong>en</strong> bij vier deelnemers <strong>van</strong> de cursus tijd<strong>en</strong>s de beroepsop-<br />
leiding tot huis- of bedrijfsarts. Zij war<strong>en</strong> dus ook deelnemer <strong>van</strong> <strong>het</strong> vrag<strong>en</strong>lijston-<br />
derzoek. Deze respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn actief met <strong>het</strong> onderwerp bezig geweest. De vrag<strong>en</strong><br />
kond<strong>en</strong> concreet word<strong>en</strong> gekoppeld aan ervaring<strong>en</strong> bij de cursus.<br />
T<strong>en</strong> behoeve <strong>van</strong> de zorgvuldigheid is gebruik gemaakt <strong>van</strong> e<strong>en</strong> lijst met vrag<strong>en</strong>, die<br />
de geïnterviewde zelf mee kon lez<strong>en</strong>. Voor de betrouwbaarheid zijn de interviews op
Hoofdstuk 4<br />
92<br />
de band opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>, volledig uitgetypt <strong>en</strong> door twee onderzoekers onafhankelijk <strong>van</strong><br />
elkaar bekek<strong>en</strong>.<br />
Aangezi<strong>en</strong> <strong>het</strong> uitvoer<strong>en</strong> <strong>van</strong> interviews om<strong>van</strong>grijk <strong>en</strong> tijdsint<strong>en</strong>sief is, kond<strong>en</strong> niet<br />
meer dan vier interviews word<strong>en</strong> gehoud<strong>en</strong>. Het aantal <strong>van</strong> vier geïnterviewd<strong>en</strong> valt<br />
binn<strong>en</strong> de range die Eis<strong>en</strong>hardt (1989) geeft voor <strong>het</strong> aantal cases in e<strong>en</strong> casestudy,<br />
namelijk tuss<strong>en</strong> de 4 <strong>en</strong> de 10.<br />
4.2.3 Procedure<br />
4.2.3.1 Vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong><br />
De haio’s <strong>en</strong> de baio’s <strong>van</strong> de eerste twee groep<strong>en</strong> die de cursus volgd<strong>en</strong> (in maart<br />
2000 <strong>en</strong> in november 2000) hebb<strong>en</strong> de lijst<strong>en</strong> voorgelegd gekreg<strong>en</strong>.<br />
De vrag<strong>en</strong>lijst is aan <strong>het</strong> begin <strong>van</strong> dag 1 (T = 0) <strong>en</strong> aan <strong>het</strong> einde <strong>van</strong> dag 4 (T = 1)<br />
<strong>van</strong> de cursus ingevuld door alle haio’s <strong>en</strong> baio’s die aan de cursus deelnam<strong>en</strong>. De<br />
vervolglijst<strong>en</strong> zijn aan de groepsbegeleiders <strong>en</strong> aan <strong>het</strong> opleidingsinstituut voor de bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
gegev<strong>en</strong> met <strong>het</strong> verzoek ze uit te del<strong>en</strong> <strong>en</strong> ingevuld te verzamel<strong>en</strong> na 3 (T<br />
= 2) <strong>en</strong> ongeveer 6 maand<strong>en</strong> (T = 3) na de la<strong>at</strong>ste dag <strong>van</strong> de module. Dit bleek lastig<br />
omd<strong>at</strong> de baio’s niet in één groep z<strong>at</strong><strong>en</strong>, maar de module als keuzemodule volgd<strong>en</strong>.<br />
De respons was als volgt:<br />
Op T = 0 (dag 1 <strong>van</strong> de module): 34 haio’s <strong>en</strong> 20 baio’s (100%)<br />
Op T = 1 (dag 4 <strong>van</strong> de module): 33 haio’s <strong>en</strong> 13 baio’s (85.1%)<br />
Op T = 2 (drie maand<strong>en</strong> na dag 4): 14 haio’s <strong>en</strong> 10 baio’s (44.4%)<br />
Op T = 3 (ongeveer zes maand<strong>en</strong> na dag 4): 9 haio’s <strong>en</strong> 4 baio’s: (24.1%).<br />
Uit mondelinge navraag bij <strong>en</strong>kele deelnemers bleek d<strong>at</strong> de non-respons vooral was<br />
gebaseerd op slordigheid <strong>en</strong> niet gebaseerd was op hun m<strong>en</strong>ing over <strong>het</strong> onderwerp.<br />
De bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding war<strong>en</strong> daarnaast ook moeilijk te pakk<strong>en</strong> te krijg<strong>en</strong>,<br />
omd<strong>at</strong> zij in verschill<strong>en</strong>de groep<strong>en</strong> z<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> omd<strong>at</strong> er bij <strong>het</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>-opleidingsinstituut<br />
e<strong>en</strong> reorganis<strong>at</strong>ie gaande was, waardoor dit onderwerp ge<strong>en</strong> prioriteit had.<br />
Diverse poging<strong>en</strong> zijn nog ondernom<strong>en</strong> om de respons te verhog<strong>en</strong>, zoals <strong>het</strong> verzoek<br />
aan de huisarts-groepsbegeleiders om hun cursist<strong>en</strong> om de vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> te vrag<strong>en</strong>. Dit<br />
leverde echter helaas niet meer respons op.<br />
Op basis <strong>van</strong> de lage respons is ervoor gekoz<strong>en</strong> de gegev<strong>en</strong>s <strong>van</strong> de vierde meting<br />
niet te analyser<strong>en</strong>.
4.2.3.2 Interviews<br />
Methode <strong>van</strong> onderzoek 93<br />
De twee <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> twee bedrijfsarts<strong>en</strong> zijn geselecteerd uit de groep <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding, die in 2000, tijd<strong>en</strong>s hun beroepsopleiding, de cursus ‘Ler<strong>en</strong><br />
<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> bij sociaal-medische begeleiding’ volgd<strong>en</strong>. Twee <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> twee be-<br />
drijfsarts<strong>en</strong> zijn b<strong>en</strong>aderd voor e<strong>en</strong> interview. Van beide disciplines is zowel e<strong>en</strong> man<br />
als e<strong>en</strong> vrouw geselecteerd. De selectie vond pla<strong>at</strong>s op basis <strong>van</strong> bereikbaarheid (tele-<br />
foonnummer <strong>en</strong>/of adres bek<strong>en</strong>d bij de huisartsopleiding) <strong>en</strong> won<strong>en</strong>d <strong>en</strong>/of werk<strong>en</strong>d<br />
in zuidwest Nederland. De <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding war<strong>en</strong> inmiddels lang niet allemaal<br />
meer gemakkelijk te tracer<strong>en</strong> omd<strong>at</strong> vel<strong>en</strong> verhuisd war<strong>en</strong>. Alle vier b<strong>en</strong>aderde arts<strong>en</strong><br />
stemd<strong>en</strong> in met <strong>het</strong> verzoek.<br />
De interviews zijn opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> cassetteband <strong>en</strong> daarna verb<strong>at</strong>im uitgetypt. De<br />
onderzoeker heeft e<strong>en</strong> collega gevraagd onafhankelijk naar <strong>het</strong> m<strong>at</strong>eriaal te kijk<strong>en</strong>.<br />
Beid<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> gemarkeerd welke uitsprak<strong>en</strong> <strong>van</strong> belang war<strong>en</strong> voor de vrag<strong>en</strong> C3<br />
(Hoe beschouw<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding na e<strong>en</strong> cur-<br />
sus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ de verantwoordelijkheidsverdeling?), C5b (Hoe beschrijv<strong>en</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> in de<br />
ander?) <strong>en</strong> C6c (Welke argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> hanter<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>, die de cursus<br />
‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ hebb<strong>en</strong> gevolgd, om contact op te nem<strong>en</strong> met de ander? W<strong>at</strong> zijn<br />
volg<strong>en</strong>s h<strong>en</strong> de opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong>?). De door twee onderzoekers gemarkeerde uitsprak<strong>en</strong><br />
zijn vergelek<strong>en</strong> met elkaar. Er war<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> grote verschill<strong>en</strong> in beoordeling. Door ver-<br />
der door te pr<strong>at</strong><strong>en</strong> over de gegev<strong>en</strong> antwoord<strong>en</strong>, werd cons<strong>en</strong>sus bereikt.<br />
4.2.4 Repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>iviteit<br />
In hoeverre de respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>van</strong> de casestudy repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ief zijn voor de haio’s <strong>en</strong><br />
baio’s in Nederland is niet exact te zegg<strong>en</strong>. Het ging bij de haio’s om 3 volledige<br />
groep<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding, zij war<strong>en</strong> verplicht de cursus te volg<strong>en</strong>. Bij h<strong>en</strong> is<br />
dus ge<strong>en</strong> selectie opgetred<strong>en</strong>. De leeftijdsverdeling <strong>van</strong> de haio’s in Nederland is niet<br />
bek<strong>en</strong>d, wel de geslachtsverdeling. Op 1 januari 1999 war<strong>en</strong> er <strong>van</strong> alle haio’s in Ne-<br />
derland (942) 63% vrouw (Nivel, 2000). Bij de haio’s in dit onderzoek ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> om e<strong>en</strong><br />
vergelijkbaar perc<strong>en</strong>tage.<br />
De baio’s kwam<strong>en</strong> op eig<strong>en</strong> inschrijving. Dit kan hebb<strong>en</strong> geleid tot selectie bij deze<br />
groep. Zij zijn mogelijk niet repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ief voor alle baio’s.<br />
Gezi<strong>en</strong> de sterke daling in de respons bij de la<strong>at</strong>ste meting, is ervoor gekoz<strong>en</strong> deze<br />
gegev<strong>en</strong>s niet mee te nem<strong>en</strong> in de analyse. Gezi<strong>en</strong> de persoonlijke bek<strong>en</strong>dheid met de<br />
sam<strong>en</strong>stelling <strong>van</strong> de groep kan word<strong>en</strong> gesteld d<strong>at</strong> er ge<strong>en</strong> grote verschill<strong>en</strong> zijn w<strong>at</strong><br />
betreft leeftijd <strong>en</strong> geslacht op de tijdstipp<strong>en</strong> 1 <strong>en</strong> 2 in vergelijking tot tijdstip 0.
Hoofdstuk 4<br />
94<br />
Voor de interviews zijn twee mann<strong>en</strong> <strong>en</strong> twee vrouw<strong>en</strong> gevraagd om spreiding in<br />
geslacht aan te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. De leeftijdsverdeling was vrij homoge<strong>en</strong>. Bij de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, wo-<br />
n<strong>en</strong>d in Zuid-Holland, is willekeurig geprikt. Alle gevraagd<strong>en</strong> ded<strong>en</strong> mee; hier is dus<br />
ge<strong>en</strong> selectie opgetred<strong>en</strong>.<br />
4.2.5. Validiteit <strong>en</strong> betrouwbaarheid<br />
Voor de casestudy als geheel is gekoz<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> gebruik <strong>van</strong> verschill<strong>en</strong>de bronn<strong>en</strong>,<br />
triangul<strong>at</strong>ie (Swanborn, 1987; Yin, 1989; Yin, 1991). Dit om de constructvaliditeit te<br />
bevorder<strong>en</strong>.<br />
Het vrag<strong>en</strong>lijstgedeelte.<br />
Voor de validiteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> vrag<strong>en</strong>lijstgedeelte <strong>van</strong> de casestudy wordt verwez<strong>en</strong> naar<br />
w<strong>at</strong> bij onderzoek 1 hierover is geschrev<strong>en</strong>.<br />
Voor de externe validiteit wordt verwez<strong>en</strong> naar de paragraaf over repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>iviteit.<br />
Voor de betrouwbaarheid <strong>van</strong> <strong>het</strong> vrag<strong>en</strong>lijstonderzoek wordt verwez<strong>en</strong> naar de Cronbach’s<br />
alpha’s <strong>van</strong> de schal<strong>en</strong>.<br />
Het interviewgedeelte.<br />
W<strong>at</strong> betreft de constructvaliditeit: er is bij de vrag<strong>en</strong> gebruik gemaakt <strong>van</strong> de ervaring<strong>en</strong><br />
uit onderzoek 1. Tijd<strong>en</strong>s de interviews werd niet vernom<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> de vrag<strong>en</strong><br />
niet begreep. Er war<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> aarzeling<strong>en</strong> in <strong>het</strong> beantwoord<strong>en</strong> <strong>van</strong> de vrag<strong>en</strong>. Om de<br />
inhoudsvaliditeit te verhog<strong>en</strong> is door twee onderzoekers onafhankelijk <strong>van</strong> elkaar naar<br />
de interviewgegev<strong>en</strong>s gekek<strong>en</strong>. Daarna was er onderling overleg om tot cons<strong>en</strong>sus te<br />
kom<strong>en</strong>. Dit bleek in één gesprek mogelijk; er war<strong>en</strong> slechts kleine verschill<strong>en</strong>.<br />
Het perspectief <strong>van</strong> de onderzoeker kan theoretisch e<strong>en</strong> bron <strong>van</strong> bias zijn (Gre<strong>en</strong>halgh<br />
& Taylor, 1997). Het zelf bedrijfsarts zijn kan <strong>van</strong> invloed zijn geweest op de<br />
antwoord<strong>en</strong> omd<strong>at</strong> de onderzoeker dichter bij de bedrijfsarts<strong>en</strong> zou kunn<strong>en</strong> staan.<br />
Anderzijds: de onderzoeker heeft gewerkt op de huisartsopleiding <strong>en</strong> was voor de<br />
geïnterviewde <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> daardoor ook e<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>de. De onderzoeker is tev<strong>en</strong>s bij de<br />
respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> bek<strong>en</strong>d als psycholoog, waardoor de id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie met bedrijfsarts<strong>en</strong>, in<br />
de og<strong>en</strong> <strong>van</strong> die arts<strong>en</strong>, weer minder kan zijn.
4.2.6 D<strong>at</strong>a-analyse<br />
4.2.6.1 <strong>Over</strong>zicht variabel<strong>en</strong><br />
Methode <strong>van</strong> onderzoek 95<br />
E<strong>en</strong> overzicht <strong>van</strong> de variabel<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> vrag<strong>en</strong>lijstonderzoek <strong>van</strong> onderzoek 2 met<br />
meetniveau, gemiddeld<strong>en</strong> <strong>en</strong> spreiding op T = 0 sta<strong>at</strong> in de tabel in bijlage IId. Van-<br />
wege de scheve verdeling is bij <strong>en</strong>kele variabel<strong>en</strong> tev<strong>en</strong>s de mediaan vermeld.<br />
De d<strong>at</strong>a zijn ingevoerd in <strong>en</strong> bewerkt met SPSS 10. De gegev<strong>en</strong>s <strong>van</strong> tijdstip 3 zijn,<br />
zoals hierbov<strong>en</strong> reeds vermeld, niet meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in de analyse.<br />
4.2.6.2 Bewerking<strong>en</strong> interviewgegev<strong>en</strong>s<br />
De interviewgegev<strong>en</strong>s zijn na de cons<strong>en</strong>sus tuss<strong>en</strong> de twee onderzoekers nader in<br />
tekst<strong>en</strong> verwerkt. De tekst<strong>en</strong> zijn vervolg<strong>en</strong>s door de tweede onderzoeker opnieuw<br />
gecheckt op volledigheid <strong>van</strong> weergave <strong>van</strong> de gegev<strong>en</strong>s.<br />
4.3 Onderzoek 3: Landelijk transversaal onderzoek <strong>en</strong> follow-up regionale<br />
project<strong>en</strong><br />
Dit onderzoek betreft e<strong>en</strong> onderdeel <strong>van</strong> e<strong>en</strong> longitudinaal cohortonderzoek met twee<br />
meting<strong>en</strong>: e<strong>en</strong> landelijk evalu<strong>at</strong>ieonderzoek, waarin <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> uit<br />
regio’s waarin sam<strong>en</strong>werkingsproject<strong>en</strong> pla<strong>at</strong>svond<strong>en</strong>, zijn b<strong>en</strong>aderd om voor <strong>en</strong> na de<br />
project<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> in te vull<strong>en</strong>. Voor e<strong>en</strong> overzicht <strong>van</strong> de project<strong>en</strong>, zie bijlage V.<br />
4.3.1 K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoeksgroep<br />
In tabel 4.6 sta<strong>at</strong> e<strong>en</strong> kort overzicht <strong>van</strong> de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
onderzoek d<strong>at</strong> is verricht in de regio’s waar sam<strong>en</strong>werkingsproject<strong>en</strong> zijn verricht. Na-<br />
dere inform<strong>at</strong>ie is te vind<strong>en</strong> in bijlage IIIc.
Hoofdstuk 4<br />
96<br />
Tabel 4.6 K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> landelijk onderzoek op <strong>het</strong> mom<strong>en</strong>t <strong>van</strong> de eerste meting<br />
K<strong>en</strong>merk Huisarts<strong>en</strong><br />
N = 575<br />
Gemiddelde leeftijd 46 jaar 44 jaar<br />
Geslacht 28% vrouw<strong>en</strong><br />
72% mann<strong>en</strong><br />
Praktijksoort Juridische st<strong>at</strong>us<br />
- Zelfstandig: 45%<br />
- Associ<strong>at</strong>ie/ ma<strong>at</strong>schap 41%<br />
- Di<strong>en</strong>stverband: 12%<br />
Omschrijving<br />
- Solo: 39%<br />
- Duo: 30%<br />
- Groep: 17%<br />
- Gezondheidsc<strong>en</strong>trum: 14%<br />
Gemiddeld perc<strong>en</strong>tage <strong>van</strong> e<strong>en</strong> volledige<br />
baan werkzaam<br />
85% 87%<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
N = 398<br />
31% vrouw<strong>en</strong><br />
69% mann<strong>en</strong><br />
Externe Arbo-di<strong>en</strong>st: 82%<br />
Interne Arbo-di<strong>en</strong>st: 11%<br />
Zelfstandig: 5%<br />
Vergelijking met de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 1 is niet op alle onderdel<strong>en</strong> mogelijk,<br />
omd<strong>at</strong> niet exact dezelfde gegev<strong>en</strong>s zijn verzameld, bijvoorbeeld over de praktijksoort.<br />
4.3.2 Meetinstrum<strong>en</strong>t<br />
Het meetinstrum<strong>en</strong>t was e<strong>en</strong> onderdeel <strong>van</strong> e<strong>en</strong> grotere vrag<strong>en</strong>lijst. De lijst is niet in<br />
zijn geheel opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in dit proefschrift. De vrag<strong>en</strong> <strong>van</strong> de vrag<strong>en</strong>lijst zijn ontle<strong>en</strong>d<br />
aan de vrag<strong>en</strong>lijst <strong>van</strong> onderzoek 1. Het ga<strong>at</strong> om de volg<strong>en</strong>de zes variabel<strong>en</strong>.<br />
Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie is geoper<strong>at</strong>ionaliseerd met vier stelling<strong>en</strong> (vijf antwoordmogelijkhed<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> geheel e<strong>en</strong>s tot geheel one<strong>en</strong>s):<br />
1 Ik heb <strong>het</strong> erg naar mijn zin als huisarts/ bedrijfsarts.<br />
2 Ik vind huisarts/ bedrijfsarts <strong>het</strong> mooiste beroep d<strong>at</strong> er is.<br />
3 Ik b<strong>en</strong> er bijzonder trots op d<strong>at</strong> ik huisarts/ bedrijfsarts b<strong>en</strong>.<br />
4 Ik d<strong>en</strong>k er niet over mijn vak als huisarts/ bedrijfsarts ooit op te gev<strong>en</strong>.<br />
Na de ervaring met de schaal in onderzoek 1 is <strong>het</strong> item d<strong>at</strong> in onderzoek 1 na factoranalyse<br />
niet bleek te pass<strong>en</strong>, in onderzoek 3 al mete<strong>en</strong> weggel<strong>at</strong><strong>en</strong> (zie 4.1.2.5). De<br />
scores zijn opgeteld <strong>en</strong> gedeeld door vier. De interne consist<strong>en</strong>tie (Cronbach’s alpha)<br />
is voldo<strong>en</strong>de <strong>en</strong> bedraagt 0.76.
Methode <strong>van</strong> onderzoek 97<br />
Voor rel<strong>at</strong>ieve positie zijn de volg<strong>en</strong>de stelling<strong>en</strong> voorgelegd (vijf antwoordmogelijkhe-<br />
d<strong>en</strong> <strong>van</strong> geheel e<strong>en</strong>s tot geheel one<strong>en</strong>s):<br />
1 Om goed te functioner<strong>en</strong> als huisarts/ bedrijfsarts heb je in vergelijking met de be-<br />
drijfsarts/ huisarts k<strong>en</strong>nis op meer gebied<strong>en</strong> nodig.<br />
2 Om goed te functioner<strong>en</strong> als huisarts/ bedrijfsarts heb je in vergelijking met de<br />
bedrijfsarts/ huisarts vaardighed<strong>en</strong> op meer gebied<strong>en</strong> nodig.<br />
Ook hier is <strong>het</strong> item weggel<strong>at</strong><strong>en</strong> d<strong>at</strong> in onderzoek 1 niet in de dim<strong>en</strong>sie paste (zie<br />
4.1.2.4). De scores zijn opgeteld <strong>en</strong> gedeeld door twee. De interne consist<strong>en</strong>tie (Cron-<br />
bach’s alpha) bedraagt 0.82. Dit is e<strong>en</strong> goede score.<br />
Voor verantwoordelijkheid zijn conform onderzoek 1 de volg<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> gesteld:<br />
Wie is volg<strong>en</strong>s u verantwoordelijk:<br />
- Voor de diagnostische activiteit<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aandoe-<br />
ning?<br />
- Voor de behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
- Voor specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerela-<br />
teerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
De antwoordc<strong>at</strong>egorieën zijn: zelf meer verantwoordelijk, beid<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>veel verant-<br />
woordelijk, de ander meer verantwoordelijk of de verdeling is onduidelijk. Het la<strong>at</strong>ste<br />
antwoord is niet meegeteld; alle<strong>en</strong> als de verantwoordelijkheidsverdeling duidelijk<br />
was, is gescoord. De scores zijn opgeteld <strong>en</strong> door drie gedeeld. De interne consist<strong>en</strong>-<br />
tie (Cronbach’s alpha) bedraagt 0.75. Dit is e<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de score voor e<strong>en</strong> schaal. De<br />
schaal is gehercodeerd tot e<strong>en</strong> vijfpuntsschaal. E<strong>en</strong> hogere score betek<strong>en</strong>t d<strong>at</strong> m<strong>en</strong><br />
zichzelf meer verantwoordelijk acht dan de ander. E<strong>en</strong> lagere score d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> de ander<br />
meer verantwoordelijk acht. E<strong>en</strong> score rond de 3 betek<strong>en</strong>t d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> de verantwoorde-<br />
lijkheid gelijk verdeelt.<br />
Voor afhankelijkheid zijn dezelfde situ<strong>at</strong>ies gebruikt als bij verantwoordelijkheid. Er is<br />
gevraagd hoe afhankelijk m<strong>en</strong> is <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de andere discipline. Er war<strong>en</strong><br />
vier antwoordc<strong>at</strong>egorieën. De scores zijn gehercodeerd tot e<strong>en</strong> vijfpuntsschaal, opge-<br />
teld <strong>en</strong> door drie gedeeld. De interne consist<strong>en</strong>tie (Cronbach’s alpha) bedraagt 0.80,<br />
e<strong>en</strong> goede score voor e<strong>en</strong> schaal.<br />
Zoals hierbov<strong>en</strong> bij onderzoek 1 reeds beschrev<strong>en</strong>, zijn er twee soort<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />
gemet<strong>en</strong>.<br />
Voor knowledge-based trust (KBT) war<strong>en</strong> de vrag<strong>en</strong>:<br />
1 Ik heb veel vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>/<strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.
Hoofdstuk 4<br />
98<br />
2 Ik heb vertrouw<strong>en</strong> in de wijze waarop bedrijfsarts<strong>en</strong>/<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> som<strong>at</strong>ische diag-<br />
noses stell<strong>en</strong>.<br />
3 Ik heb vertrouw<strong>en</strong> in de wijze waarop bedrijfsarts<strong>en</strong>/<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> psychische diag-<br />
noses stell<strong>en</strong>.<br />
Er war<strong>en</strong> vijf antwoordc<strong>at</strong>egorieën (<strong>van</strong> geheel e<strong>en</strong>s tot geheel one<strong>en</strong>s).<br />
De scores zijn opgeteld <strong>en</strong> door drie gedeeld. De interne consist<strong>en</strong>tie (Cronbach’s<br />
alpha) bedraagt 0.84. Dit is e<strong>en</strong> goede score.<br />
Voor id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust (IBT) war<strong>en</strong> de vrag<strong>en</strong>:<br />
1 Bedrijfsarts<strong>en</strong>/<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zijn op<strong>en</strong> naar de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>/bedrijfsarts<strong>en</strong> toe.<br />
2 Bedrijfsarts<strong>en</strong>/<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> houd<strong>en</strong> altijd rek<strong>en</strong>ing met verschill<strong>en</strong>de kant<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
zaak.<br />
3 Bedrijfsarts<strong>en</strong>/<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> mak<strong>en</strong> altijd duidelijk w<strong>at</strong> zij <strong>van</strong> mij verwacht<strong>en</strong>.<br />
4 Bedrijfsarts<strong>en</strong>/<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> gev<strong>en</strong> aan hun p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> duidelijk aan waarom zij contact<br />
met de huisarts/bedrijfsarts will<strong>en</strong>.<br />
De vierde vraag is voor onderzoek 3 toegevoegd op basis <strong>van</strong> ervaring <strong>en</strong> om e<strong>en</strong><br />
hogere betrouwbaarheid <strong>van</strong> de schaal te krijg<strong>en</strong>. Er war<strong>en</strong> vijf antwoordc<strong>at</strong>egorieën<br />
(<strong>van</strong> geheel e<strong>en</strong>s tot geheel one<strong>en</strong>s). De scores zijn opgeteld <strong>en</strong> gedeeld door 4. De<br />
interne consist<strong>en</strong>tie (Cronbach’s alpha) bedraagt 0.74, dit is e<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de score.<br />
Voor <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> belemmering<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact zijn dezelfde vrag<strong>en</strong> gesteld als<br />
bij onderzoek 1.<br />
4.3.3 Procedure<br />
In <strong>het</strong> kader <strong>van</strong> e<strong>en</strong> landelijke, supraregionale evalu<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de regionale project<strong>en</strong><br />
(zie bijlage V) zijn begin 2001 2208 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> 1228 bedrijfsarts<strong>en</strong> in de betreff<strong>en</strong>de<br />
regio’s aangeschrev<strong>en</strong> met de vraag of ze wild<strong>en</strong> meewerk<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> onderzoek. Van<br />
h<strong>en</strong> gav<strong>en</strong> 909 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> 527 bedrijfsarts<strong>en</strong> aan mee te will<strong>en</strong> do<strong>en</strong>. Na exclusie<br />
<strong>van</strong> de arts<strong>en</strong> die niet (meer) praktiseerd<strong>en</strong> betek<strong>en</strong>de dit d<strong>at</strong> 41% <strong>van</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> 43% <strong>van</strong> de bedrijfsarts<strong>en</strong> in <strong>het</strong> cohort werd<strong>en</strong> opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. In april <strong>en</strong> mei 2001<br />
zijn de eerste vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> verzond<strong>en</strong>, in de periode april 2002 tot <strong>en</strong> met februari<br />
2003 de tweede. Van <strong>het</strong> deelnem<strong>en</strong>de cohort hebb<strong>en</strong> 575 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> (63%) <strong>en</strong> 398<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> (75%) daadwerkelijk twee vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> ingevuld.
4.3.4 Repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>iviteit<br />
Methode <strong>van</strong> onderzoek 99<br />
In paragraaf 4.3.3 sta<strong>at</strong> beschrev<strong>en</strong> hoe de onderzoeksgroep is geselecteerd. De on-<br />
derzoeksgroep <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> is w<strong>at</strong> betreft de onderzochte k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> vergelijkbaar<br />
met gegev<strong>en</strong>s <strong>van</strong> <strong>het</strong> Nivel <strong>van</strong> alle <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in Nederland op peild<strong>at</strong>um 1 januari<br />
2001 (Van der Burg, Van der Beek & Schellevis, 2003). Voor de onderzoeksgroep<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> zijn ge<strong>en</strong> landelijke refer<strong>en</strong>tiecijfers beschikbaar. De totale groep is iets<br />
jonger <strong>en</strong> bev<strong>at</strong> iets meer vrouw<strong>en</strong> dan <strong>het</strong> transversale onderzoek (onderzoek 1 in<br />
dit proefschrift). D<strong>at</strong> la<strong>at</strong>ste geldt vooral voor de bedrijfsarts<strong>en</strong>. Iets meer <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
dan bij onderzoek 1 werk<strong>en</strong> in di<strong>en</strong>stverband. Ook werk<strong>en</strong> minder <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in e<strong>en</strong><br />
solopraktijk. De la<strong>at</strong>ste twee gegev<strong>en</strong>s zijn overe<strong>en</strong>komstig e<strong>en</strong> landelijke tr<strong>en</strong>d.<br />
Uit uitvalanalyse is geblek<strong>en</strong> d<strong>at</strong> de groep arts<strong>en</strong> die meedeed niet verschilde <strong>van</strong> de<br />
uitvallers w<strong>at</strong> betreft demografische variabel<strong>en</strong>.<br />
4.3.5 Validiteit <strong>en</strong> betrouwbaarheid<br />
Voor validiteit <strong>en</strong> betrouwbaarheid wordt verwez<strong>en</strong> naar w<strong>at</strong> hierover is vermeld bij<br />
onderzoek 1 in paragraaf 4.1.5.<br />
4.3.6 D<strong>at</strong>a-analyse<br />
De invoer <strong>van</strong> de d<strong>at</strong>a is onder verantwoordelijkheid <strong>van</strong> TNO Arbeid verricht. De<br />
gegev<strong>en</strong>s zijn ingevoerd <strong>en</strong> bewerkt in SPSS 10. Om na te gaan of er na de project<strong>en</strong><br />
verschill<strong>en</strong> war<strong>en</strong> met de situ<strong>at</strong>ie vóór de project<strong>en</strong>, is berek<strong>en</strong>d of de scores tuss<strong>en</strong> de<br />
twee tijdstipp<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>. Hiertoe is gebruik gemaakt <strong>van</strong> ‘repe<strong>at</strong>ed measures’. Voor<br />
de toetsing<strong>en</strong> die vergelijkbaar zijn met die in onderzoek 1, zijn vergelijkbare toets<strong>en</strong><br />
gebruikt. Bij <strong>het</strong> nader controler<strong>en</strong> <strong>van</strong> de d<strong>at</strong>a werd ge<strong>en</strong> selectieve uitval gevond<strong>en</strong><br />
bij de basisvariabel<strong>en</strong> voor de twee disciplines. Verder voldo<strong>en</strong> de d<strong>at</strong>a aan de assumpties<br />
die gesteld zijn voor de analyses (Yaffee, 1999).
5 Result<strong>at</strong><strong>en</strong>
Del<strong>en</strong> <strong>van</strong> dit hoofdstuk zijn ook verwerkt in de volg<strong>en</strong>de artikel<strong>en</strong>:<br />
Met betrekking tot onderzoek 1:<br />
- Nauta, A. P., & von Grumbkow, J. (2001). Cooper<strong>at</strong>ion of g<strong>en</strong>eral practitioners and occup<strong>at</strong>ional physicians: id<strong>en</strong>tity, trust and<br />
responsibility. Paper pres<strong>en</strong>ted in Leuv<strong>en</strong>, July 2000. In T. Taillieu (Ed.). Collabor<strong>at</strong>ive Str<strong>at</strong>egies and Multi-organiz<strong>at</strong>ional partner-<br />
ships. Leuv<strong>en</strong>-Apeldoorn: Garant, 2001.<br />
- Nauta, A. P. & von Grumbkow, J. (2001). Sam<strong>en</strong>werking <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. Tijdschrift voor Huis-<br />
artsg<strong>en</strong>eeskunde, 18, 97-101.<br />
- Nauta, A. P. & von Grumbkow, J. (2001). Factors predicting trust betwe<strong>en</strong> GPs and OPs. Intern<strong>at</strong>ional Journal of Integr<strong>at</strong>ed Care<br />
[Online], 1 (4). http://www.ijic.org/index2.html.<br />
- Nauta, A. P. & von Grumbkow, J. (2002). Contact<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> huisarts <strong>en</strong> bedrijfsarts: initi<strong>at</strong>ief, frequ<strong>en</strong>tie, waardering <strong>en</strong> effect.<br />
Special De Huisarts/ Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, maart 2002, 30-33.<br />
- Nauta, A. P., & von Grumbkow, J. (2002). Sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>: de invloed <strong>van</strong> positie, verantwoorde-<br />
lijkheid, afhankelijkheid <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong>. Tijdschrift voor Gezondheidswet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, 80, 107-113.<br />
Met betrekking tot onderzoek 2:<br />
- Nauta, A. P., Weel, A. N. H., Buijs, P. C., & von Grumbkow, J. (2004). Effects of a joint course of trainee GPs and OHPs to <strong>en</strong>hance<br />
collabor<strong>at</strong>ion. Submitted.<br />
Met betrekking tot onderzoek 3:<br />
- Nauta, A. P., <strong>van</strong> Amstel, R., Anema, J., V<strong>en</strong>ema, A, <strong>Over</strong>zier, P., & von Grumbkow, J. (2004). Regional projects to improve col-<br />
labor<strong>at</strong>ion of GPs and OPs and the effect on mutual trust. Submitted.<br />
- Nauta, A. P., <strong>van</strong> Amstel, R., Anema, J., V<strong>en</strong>ema, A, <strong>Over</strong>zier, P., & von Grumbkow, J. (2004). Regionale project<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werking<br />
huisarts-bedrijfsarts <strong>en</strong> sociaal-psychologische factor<strong>en</strong>. Submitted.
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 103<br />
In <strong>het</strong> vorige hoofdstuk is de methode <strong>van</strong> de drie onderzoek<strong>en</strong> besprok<strong>en</strong>. In dit hoofdstuk<br />
kom<strong>en</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> aan bod. Deze word<strong>en</strong> per onderzoek beschrev<strong>en</strong>.<br />
Voor onderzoek 1 word<strong>en</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> vermeld <strong>van</strong> de toetsing <strong>van</strong> de hypothes<strong>en</strong>.<br />
Daarna volg<strong>en</strong> de antwoord<strong>en</strong> op de explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong>. Vervolg<strong>en</strong>s volgt e<strong>en</strong> overzichtstabel<br />
<strong>van</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 1.<br />
Voor onderzoek 2 word<strong>en</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> op de explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> weergegev<strong>en</strong>. Daarna<br />
volgt e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>t<strong>en</strong>d overzicht <strong>van</strong> de antwoord<strong>en</strong> op deze vrag<strong>en</strong>.<br />
De beschrijving <strong>van</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 3 heeft dezelfde structuur als de beschrijving<br />
<strong>van</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 1. In onderzoek 3 wordt e<strong>en</strong> deel <strong>van</strong> de<br />
hypothes<strong>en</strong> die in onderzoek 1 zijn getoetst opnieuw getoetst. Waar d<strong>at</strong> rele<strong>van</strong>t is,<br />
word<strong>en</strong> uitkomst<strong>en</strong> <strong>van</strong> toetsing<strong>en</strong> in onderzoek 3 vergelek<strong>en</strong> met die in onderzoek 1.<br />
Tev<strong>en</strong>s word<strong>en</strong> explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> beantwoord.<br />
Tot slot volgt e<strong>en</strong> them<strong>at</strong>ische sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting <strong>van</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> de drie onderzoek<strong>en</strong>.<br />
5.1 Onderzoek 1<br />
5.1.1 <strong>Over</strong>zicht variabel<strong>en</strong> <strong>en</strong> correl<strong>at</strong>ies<br />
E<strong>en</strong> overzicht <strong>van</strong> de waard<strong>en</strong> <strong>van</strong> de variabel<strong>en</strong>, die in de toetsing<strong>en</strong> <strong>van</strong> de hypothes<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> de beantwoording <strong>van</strong> de explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> aan de orde zull<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> sta<strong>at</strong><br />
in bijlage Ic. Er zijn aparte tabell<strong>en</strong> voor de gehele groep, <strong>en</strong> voor de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> de<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> apart. Achtere<strong>en</strong>volg<strong>en</strong>s word<strong>en</strong> vermeld: de variabele, de gemiddelde<br />
score (waar opportuun e<strong>en</strong> mediaan), de range, de standaarddevi<strong>at</strong>ie <strong>en</strong> <strong>het</strong> aantal<br />
respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> waarop deze waard<strong>en</strong> zijn gebaseerd. Uit <strong>het</strong> overzicht <strong>van</strong> de waard<strong>en</strong><br />
blijkt al e<strong>en</strong> aantal verschill<strong>en</strong>, waarop in de toetsing <strong>van</strong> de hypothes<strong>en</strong> nader zal<br />
word<strong>en</strong> ingegaan.<br />
De correl<strong>at</strong>ietabel <strong>van</strong> onderzoek 1 sta<strong>at</strong> in bijlage Id.<br />
5.1.2 Toetsing hypothes<strong>en</strong><br />
De beschrijving <strong>van</strong> de toetsing <strong>van</strong> de hypothes<strong>en</strong> gebeurt in dezelfde volgorde als<br />
waarmee ze in hoofdstuk 3 zijn weergegev<strong>en</strong>. De paragraf<strong>en</strong> zijn ook hier them<strong>at</strong>isch<br />
ingedeeld. De hypothes<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> betreff<strong>en</strong>de thema word<strong>en</strong> aan <strong>het</strong> begin <strong>van</strong> de<br />
paragraaf vermeld.
Hoofdstuk 5<br />
104<br />
5.1.2.1 Rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
Hypothese 1a. Wanneer <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zich met elkaar vergelijk<strong>en</strong>, schrijv<strong>en</strong><br />
beide aan zichzelf e<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ief hogere positie toe.<br />
Hypothese 1b. Huisarts<strong>en</strong> scor<strong>en</strong> significant hoger op de rel<strong>at</strong>ieve positieschaal dan bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Hypothese 2a. Bedrijfsarts<strong>en</strong> die huisarts zijn geweest, schrijv<strong>en</strong> zich e<strong>en</strong> meer gelijke positie<br />
aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> toe dan bedrijfsarts<strong>en</strong> zonder die ervaring.<br />
Hypothese 2b. Huisarts<strong>en</strong> die bedrijfsarts zijn geweest, schrijv<strong>en</strong> zich e<strong>en</strong> hogere positie toe<br />
dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zonder die ervaring.<br />
Wanneer m<strong>en</strong> op de rel<strong>at</strong>ieve positieschaal e<strong>en</strong> 3 scoort, dan acht m<strong>en</strong> zichzelf gelijk<br />
in st<strong>at</strong>us aan de ander. Wanneer m<strong>en</strong> hoger dan 3 scoort, vindt m<strong>en</strong> zichzelf ‘beter’ dan<br />
de ander. De gemiddelde score <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> is 4.3 (SD = 0.9) <strong>en</strong> <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
3.8 (SD = 1.1).<br />
Zowel <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> als bedrijfsarts<strong>en</strong> blijk<strong>en</strong> dus gemiddeld bov<strong>en</strong> de 3 te scor<strong>en</strong>. De verdeling<br />
<strong>van</strong> de scores sta<strong>at</strong> in figuur 1 voor de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> figuur 2 voor de bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
(bijlage VI). Uit e<strong>en</strong> t-toets (tweezijdig) blijkt d<strong>at</strong> de scores alle significant afwijk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
testwaarde 3. Zie hiervoor tabel 1 in bijlage VI. Huisarts<strong>en</strong> t (1, 329) = 25.6, p
Hypothese 2a wordt gesteund.<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 105<br />
Voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> met ervaring als bedrijfsarts is de gemiddelde score op rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
exact gelijk aan die <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zonder die ervaring, namelijk 4.3 (SD = 0.9).<br />
Hypothese 2b wordt niet gesteund.<br />
5.1.2.2 Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
Hypothese 3a. Huisarts<strong>en</strong> id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> zich sterker met hun beroep dan bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Hypothese 3b. Ervaring in <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> de ander leidt tot e<strong>en</strong> minder sterke id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
met de huidige discipline.<br />
De gemiddelde score <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> op beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie is 4.0 (SD = 0.7) <strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> 3.6 (SD = 0.8).<br />
Huisarts<strong>en</strong> scor<strong>en</strong> dus hoger dan bedrijfsarts<strong>en</strong>. Om te toets<strong>en</strong> of dit verschil significant<br />
is <strong>en</strong> om de rol <strong>van</strong> ervaring in de andere discipline te toets<strong>en</strong>, is in <strong>het</strong> m<strong>at</strong>eriaal <strong>van</strong><br />
onderzoek 1 e<strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e variantieanalyse verricht, waarbij als onafhankelijke variabel<strong>en</strong><br />
‘discipline’ <strong>en</strong> ‘ervaring in de andere discipline’ zijn ingevoerd <strong>en</strong> als afhankelijke<br />
variabele de score op ‘beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie’. Leeftijd <strong>en</strong> geslacht zijn als co-variant<strong>en</strong><br />
ingevoerd. De result<strong>at</strong><strong>en</strong> staan in tabel 3 <strong>en</strong> figuur 4 in bijlage VI.<br />
Uit de analyse blijkt d<strong>at</strong> er significante verschill<strong>en</strong> zijn tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
in beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie (F (1, 524) = 18.7, p
Hoofdstuk 5<br />
106<br />
Huisarts<strong>en</strong> scor<strong>en</strong> op de verantwoordelijkheidsschaal gemiddeld 4.2 (SD = 0.7), be-<br />
drijfsarts<strong>en</strong> 2.8 (SD = 1.0). E<strong>en</strong> hogere score betek<strong>en</strong>t, d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> de eig<strong>en</strong> discipline meer<br />
verantwoordelijk acht dan de andere discipline voor e<strong>en</strong> aantal tak<strong>en</strong> (zie 4.1.2.6).<br />
Om te toets<strong>en</strong> of dit verschil significant is, <strong>en</strong> om de rol <strong>van</strong> ervaring in de andere dis-<br />
cipline te toets<strong>en</strong>, is e<strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e variantieanalyse gedaan. Onafhankelijke variabel<strong>en</strong><br />
war<strong>en</strong> ‘discipline’ <strong>en</strong> ‘ervaring in de andere discipline’. De afhankelijke variabele was<br />
de score op de ‘verantwoordelijkheidsschaal’. Leeftijd <strong>en</strong> geslacht zijn als co-variant<strong>en</strong><br />
ingevoerd. De result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> de toetsing staan in tabel 4 <strong>en</strong> figuur 5 in bijlage VI.<br />
Uit de toetsing blijkt d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in onderzoek 1 inderdaad significant<br />
<strong>van</strong> elkaar verschill<strong>en</strong> in score op de verantwoordelijkheidsschaal (F (1, 482) =<br />
195.9, p
Hypothese 5a wordt gesteund.<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 107<br />
Ervaring in de andere discipline blijkt ge<strong>en</strong> significante variantiebron. Huisarts<strong>en</strong> met<br />
ervaring als bedrijfsarts scor<strong>en</strong> 2.8 (SD = 1.0), <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zonder die ervaring 3.0 (SD =<br />
1.0). Bedrijfsarts<strong>en</strong> met ervaring als huisarts scor<strong>en</strong> 4.1 (SD = 0.9), bedrijfsarts<strong>en</strong> zonder<br />
die ervaring 3.9 (SD = 1.0).<br />
De interactie tuss<strong>en</strong> discipline <strong>en</strong> ervaring in de andere discipline geeft wel e<strong>en</strong> tr<strong>en</strong>d<br />
te zi<strong>en</strong> (p =.06), waaruit blijkt d<strong>at</strong> bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> ervaring in de andere discipline mogelijk<br />
leidt tot minder afhankelijkheid <strong>en</strong> bij bedrijfsarts<strong>en</strong> ervaring in de andere discipline<br />
mogelijk leidt tot meer afhankelijkheid.<br />
Hypothese 5b wordt niet gesteund.<br />
5.1.2.5 Vertrouw<strong>en</strong><br />
Hypothese 6a. Voor beide disciplines is de knowledge-based trust sterker dan de id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based<br />
trust.<br />
Hypothese 6b. Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoger niveau <strong>van</strong> KBT <strong>en</strong> <strong>van</strong> IBT dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
Hypothese 6c. Ervaring in de andere discipline draagt bij tot meer KBT <strong>en</strong> meer IBT.<br />
Hypothese 6d. E<strong>en</strong> gelijke positie aan de andere discipline draagt bij tot meer vertrouw<strong>en</strong><br />
(KBT <strong>en</strong> IBT) in de ander dan e<strong>en</strong> als lager of hoger waarg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> positie.<br />
De gemiddelde score <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> op knowledge-based trust is 3.5 (SD = 0.8), <strong>van</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> 4.0 (SD = 0.8). Voor id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust bedraagt de score voor<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> 3.1 (SD = 0.9) <strong>en</strong> voor bedrijfsarts<strong>en</strong> 2.8 (SD = 0.9).<br />
Het verschil tuss<strong>en</strong> de scores op KBT <strong>en</strong> IBT is getoetst met als co-variant<strong>en</strong> leeftijd<br />
<strong>en</strong> geslacht. Er is rek<strong>en</strong>ing gehoud<strong>en</strong> met de varianties <strong>van</strong> discipline <strong>en</strong> ervaring in<br />
de andere discipline <strong>en</strong> hun beider interacties. Uit de toetsing (tabel niet opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>)<br />
blijkt d<strong>at</strong> voor beide disciplines de score op KBT significant hoger is dan de score op<br />
IBT (F (1, 525) = 42.1, p
Hoofdstuk 5<br />
108<br />
Ervaring in <strong>het</strong> werk <strong>van</strong> de ander is e<strong>en</strong> significante variantiebron voor zowel KBT<br />
als IBT (zie tabel 6 in bijlage VI, figuur niet opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>). KBT: F (1, 507) = 3.8, p =.05,<br />
voor IBT: F (1, 507) = 6.0, p =.01. Deze ervaring in de andere discipline leidt in teg<strong>en</strong>stelling<br />
tot de hypothese echter tot lagere scores zowel op KBT als op IBT.<br />
De waard<strong>en</strong> voor KBT zijn als volgt: <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> met ervaring als bedrijfsarts scor<strong>en</strong> 3.2<br />
(SD = 0.9), <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zonder die ervaring 3.5 (SD = 0.8). Bedrijfsarts<strong>en</strong> met ervaring als<br />
huisarts scor<strong>en</strong> 3.9 (SD = 0.9), bedrijfsarts<strong>en</strong> zonder die ervaring 4.0 (SD = 0.7).<br />
Voor IBT zijn de waard<strong>en</strong>: <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> met ervaring als bedrijfsarts scor<strong>en</strong> 3.1 (SD = 1.0),<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zonder die ervaring 3.1 (SD = 0.9). Bedrijfsarts<strong>en</strong> met ervaring als huisarts<br />
scor<strong>en</strong> 2.6 (SD = 0.9), bedrijfsarts<strong>en</strong> zonder die ervaring 2.9 (SD = 0.9).<br />
Hypothese 6c wordt niet gesteund, <strong>het</strong> effect is teg<strong>en</strong>gesteld.<br />
Voor de toetsing <strong>van</strong> hypothese 6d staan de result<strong>at</strong><strong>en</strong> in tabel 6 <strong>en</strong> figuur 8 (bijlage<br />
VI). Er blijkt ge<strong>en</strong> significant hoofdeffect <strong>van</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie maar wel e<strong>en</strong> significant<br />
interactie-effect (voor KBT) voor discipline met rel<strong>at</strong>ieve positie (F (2, 507) = 5.2, p<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 109<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong> dus veel vaker dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zelf <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief te nem<strong>en</strong> voor<br />
<strong>het</strong> contact met de ander. Huisarts<strong>en</strong> bevestig<strong>en</strong> dit voor e<strong>en</strong> groot deel. Huisarts<strong>en</strong><br />
hebb<strong>en</strong> vaker dan bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>het</strong> idee d<strong>at</strong> <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief tot contact ev<strong>en</strong> vaak door<br />
huis- als door bedrijfsarts<strong>en</strong> wordt g<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Met e<strong>en</strong> chi-kwadra<strong>at</strong> test is <strong>het</strong> verschil<br />
getoetst. De result<strong>at</strong><strong>en</strong> daar<strong>van</strong> zijn: initi<strong>at</strong>ief χ2 (2, N = 536) = 92.0, discipline χ2 (1, N<br />
= 536) = 30.4, p
Hoofdstuk 5<br />
110<br />
de sam<strong>en</strong>werking als afhankelijke variabele <strong>en</strong> leeftijd <strong>en</strong> geslacht als co-variant<strong>en</strong>. De<br />
result<strong>at</strong><strong>en</strong> staan in tabel 8 <strong>en</strong> figuur 11 in bijlage VI.<br />
Uit de toetsing blijkt, d<strong>at</strong> <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> met de andere discipline in <strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste<br />
jaar significant bijdraagt aan de variantie <strong>van</strong> de waardering <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking (F<br />
(6, 473) = 2.4, p =.03). Er is e<strong>en</strong> significant verschil tuss<strong>en</strong> de disciplines in waardering<br />
<strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking (F (1, 473) = 7.4), p =.01). Daarom zijn in de figuur aparte lijn<strong>en</strong><br />
per discipline aangegev<strong>en</strong>. Er blijkt ge<strong>en</strong> significante interactie tuss<strong>en</strong> de onafhankelijke<br />
variabel<strong>en</strong>.<br />
Hypothese 8c wordt gesteund.<br />
5.1.2.7 Belemmering<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> contact<br />
Hypothese 9a. Huisarts<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> meer knelpunt<strong>en</strong> in de bereikbaarheid <strong>van</strong> de ander<br />
dan bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Hypothese 9b. Arts<strong>en</strong> die meer vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>, ervar<strong>en</strong> minder knelpunt<strong>en</strong> in bereikbaarheid.<br />
Eerst is <strong>het</strong> verschil tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> de knelpunt<strong>en</strong><br />
getoetst voor alle vijf de knelpunt<strong>en</strong> afzonderlijk <strong>en</strong> wel door e<strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e<br />
variantieanalyse. Als onafhankelijke variabel<strong>en</strong> zijn ingevoerd: discipline, contactfrequ<strong>en</strong>tie<br />
<strong>en</strong> ervaring in de andere discipline <strong>en</strong> als co-variant<strong>en</strong> leeftijd <strong>en</strong> geslacht. Het<br />
resulta<strong>at</strong> sta<strong>at</strong> in tabel 9 in bijlage VI <strong>en</strong> in figuur 5.1.<br />
Uit tabel 9 blijkt d<strong>at</strong> voor de knelpunt<strong>en</strong> 1 tot <strong>en</strong> met 4 de discipline significant bijdraagt<br />
aan de variantie. Het verschil tuss<strong>en</strong> de disciplines is ook te zi<strong>en</strong> in figuur 5.1.<br />
Gemiddeld<strong>en</strong> op 4-puntsschaal<br />
4,0<br />
3,5<br />
3,0<br />
2,5<br />
2,0<br />
1,5<br />
1,0<br />
Knelpunt<strong>en</strong> in bereikbaarheid<br />
naam ander onbek<strong>en</strong>d<br />
telnummer onvindbaar<br />
ander niet aanwezig<br />
ander reageert niet<br />
zelf niet aanwezig<br />
Discipline<br />
M<strong>en</strong>ing bedrijfsarts<br />
M<strong>en</strong>ing huisarts<br />
Figuur 5.1 Gemiddelde scores op <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> de vijf knelpunt<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact, <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Score 1 = nooit, score 2 = zeld<strong>en</strong>, score 3 = wel e<strong>en</strong>s, score 4 = altijd of vaak.
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 111<br />
Knelpunt<strong>en</strong> 1 <strong>en</strong> 2 word<strong>en</strong> significant vaker door <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> ervar<strong>en</strong> <strong>en</strong> knelpunt<strong>en</strong> 3<br />
<strong>en</strong> 4 significant vaker door bedrijfsarts<strong>en</strong>. Knelpunt<strong>en</strong> 1 <strong>en</strong> 2 zijn de ‘interne’ knelpunt<strong>en</strong><br />
(naam <strong>en</strong> telefoonnummer <strong>van</strong> de ander niet te vind<strong>en</strong>).<br />
Omd<strong>at</strong> er e<strong>en</strong> significante interactie is tuss<strong>en</strong> discipline <strong>en</strong> ervaring in de andere discipline<br />
bij knelpunt 1, is dit nader bekek<strong>en</strong> door middel <strong>van</strong> e<strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e variantieanalyse<br />
voor knelpunt 1. In figuur 12 (bijlage VI) is dit zichtbaar gemaakt.<br />
Het verschil tuss<strong>en</strong> arts<strong>en</strong> met <strong>en</strong> zonder ervaring in de andere discipline <strong>en</strong> hun ervar<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> bereikbaarheidsknelpunt 1 blijkt alle<strong>en</strong> significant voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Huisarts<strong>en</strong><br />
met ervaring als bedrijfsarts ervar<strong>en</strong> significant vaker knelpunt 1 dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zonder<br />
die ervaring (F (1, 290) = 4.7, p =.03).<br />
Hypothese 9a wordt dus gesteund voor de interne knelpunt<strong>en</strong>, maar voor knelpunt 1<br />
alle<strong>en</strong> voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> met ervaring als bedrijfsarts. Voor de knelpunt<strong>en</strong> 3 <strong>en</strong> 4 is <strong>het</strong><br />
resulta<strong>at</strong> teg<strong>en</strong>gesteld aan de verwachting.<br />
Voor hypothese 9b zijn verschill<strong>en</strong>de multivari<strong>at</strong>e variantieanalyses verricht. Eerst e<strong>en</strong><br />
analyse met als onafhankelijke variabel<strong>en</strong> ‘knowledge-based trust’, ‘discipline’ <strong>en</strong> ‘ervaring<br />
in de andere discipline’, als afhankelijke variabele de twee soort<strong>en</strong> ‘belemmering<strong>en</strong>’<br />
<strong>en</strong> als co-variant<strong>en</strong> leeftijd <strong>en</strong> geslacht. Omd<strong>at</strong> uit de toetsing <strong>van</strong> hypothese<br />
9a bleek, d<strong>at</strong> contactfrequ<strong>en</strong>tie ge<strong>en</strong> significante variantiebron is, is deze niet meer<br />
meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. KBT is verdeeld in drie c<strong>at</strong>egorieën: laag, middel <strong>en</strong> hoog. De result<strong>at</strong><strong>en</strong><br />
staan in tabel 10 (bijlage VI).<br />
Omd<strong>at</strong> er e<strong>en</strong> interactie is tuss<strong>en</strong> discipline <strong>en</strong> ervaring in de andere discipline is e<strong>en</strong><br />
aparte multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse verricht voor arts<strong>en</strong> met <strong>en</strong> voor arts<strong>en</strong> zonder<br />
ervaring in de andere discipline. Zie tabel 11 <strong>en</strong> figur<strong>en</strong> 13 <strong>en</strong> 14 in bijlage VI voor<br />
arts<strong>en</strong> met ervaring in de andere discipline. Uit tabel 10 <strong>en</strong> de figur<strong>en</strong> 13 <strong>en</strong> 14 (bijlage<br />
VI) blijkt d<strong>at</strong> arts<strong>en</strong> die ervaring in de andere discipline hebb<strong>en</strong>, beide soort<strong>en</strong> knelpunt<strong>en</strong><br />
(intern <strong>en</strong> extern) significant minder ervar<strong>en</strong> naarm<strong>at</strong>e <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> (KBT)<br />
groter is. Interne knelpunt<strong>en</strong> F (2, 109) = 73.2, p
Hoofdstuk 5<br />
112<br />
variabele (in drie c<strong>at</strong>egorieën) naast ‘discipline’ <strong>en</strong> ‘ervaring in de andere discipline’.<br />
Zie hiervoor tabel 13 in bijlage VI.<br />
Omd<strong>at</strong> er opnieuw e<strong>en</strong> interactie is tuss<strong>en</strong> IBT <strong>en</strong> ervaring in de andere discipline (bij<br />
interne bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong>), zijn ook hier de analyses voor de groep<strong>en</strong> met<br />
<strong>en</strong> zonder ervaring apart verricht. Zie tabel 14 (bijlage VI) voor de arts<strong>en</strong> met ervaring<br />
in de andere discipline. De bijbehor<strong>en</strong>de figur<strong>en</strong> voor de arts<strong>en</strong> met ervaring zijn 17<br />
<strong>en</strong> 18 in bijlage VI.<br />
Arts<strong>en</strong> met ervaring in de andere discipline ervar<strong>en</strong> significant minder interne <strong>en</strong> externe<br />
bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong> naarm<strong>at</strong>e hun IBT hoger is. Interne knelpunt<strong>en</strong> F (2,<br />
109) = 5.9, p
5.1.3. Beantwoording explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong><br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 113<br />
Vraag T1. Hoeveel contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> met bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> met<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong>?<br />
Het aantal contact<strong>en</strong> is af te lez<strong>en</strong> uit tabel 16 in bijlage VI. Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong><br />
gemiddeld meer contact<strong>en</strong> met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> (ruim 20 per jaar) dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> met bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
(bijna 10 per jaar). Ook is er verschil in <strong>het</strong> aantal mal<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> advies<br />
geeft tot contact met de andere discipline (bedrijfsarts<strong>en</strong> gemiddeld 57 keer per jaar,<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> gemiddeld 23 keer per jaar).<br />
De verschill<strong>en</strong> zijn getoetst met e<strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e variantieanalyse, waarbij leeftijd <strong>en</strong> geslacht<br />
als co-variant<strong>en</strong> zijn meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>, maar ook <strong>het</strong> aantal ur<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> per week<br />
werkzaam is, omd<strong>at</strong> <strong>het</strong> logisch is d<strong>at</strong> dit invloed zal hebb<strong>en</strong> op de frequ<strong>en</strong>ties <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> contact.<br />
Uit de toetsing (zie tabel 16 in bijlage VI) blijkt, d<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> significant vaker<br />
contact met e<strong>en</strong> huisarts zegg<strong>en</strong> te hebb<strong>en</strong> dan andersom (F (1, 511) = 58.7, p
Hoofdstuk 5<br />
114<br />
Tabel 5.3 Result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> de hiërarchische regressieanalyse (‘stepwise’) voor de voorspelde variabele ‘waardering <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>-<br />
werking’<br />
Variabele B SE B β t p<br />
KBT .38 .08 .24 5.03 .00**<br />
IBT .46 .07 .33 6.92 .00**<br />
Contactfrequ<strong>en</strong>tie .11 .03 .16 3.56 .00**<br />
Discipline -.53 .18 -.40 -2.88 .00**<br />
Interactie discipline <strong>en</strong> IBT .13 .06 .29 2.17 .03*<br />
R 2 =.33<br />
* p
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 115<br />
Tabel 5.4 Result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> de hiërarchische regressieanalyse (‘stepwise’) voor de voorspelde variabele ‘interne bereikbaarheids-<br />
knelpunt<strong>en</strong>’<br />
Variabele B SE B β t p<br />
Discipline 1.79 .07 .80 26.24 .00**<br />
IBT -.23 .09 -.08 -2.71 .00**<br />
R 2 =.62<br />
** p
Hoofdstuk 5<br />
116<br />
Tabel 5.6 Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting <strong>van</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> de toetsing <strong>van</strong> de hypothes<strong>en</strong> bij onderzoek 1<br />
Hypothese Resulta<strong>at</strong> toetsing<br />
Hypothese 1a. Wanneer <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zich met elkaar vergelijk<strong>en</strong>,<br />
Gesteund<br />
schrijv<strong>en</strong> beide aan zichzelf e<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ief hogere positie toe.<br />
Hypothese 1b. Huisarts<strong>en</strong> scor<strong>en</strong> significant hoger op de rel<strong>at</strong>ieve positieschaal dan<br />
Gesteund<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Hypothese 2a. Bedrijfsarts<strong>en</strong> die huisarts zijn geweest, schrijv<strong>en</strong> zich e<strong>en</strong> meer gelijke Gesteund<br />
positie aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> toe dan bedrijfsarts<strong>en</strong> zonder die ervaring.<br />
Hypothese 2b. Huisarts<strong>en</strong> die bedrijfsarts zijn geweest, schrijv<strong>en</strong> zich e<strong>en</strong> hogere positie Ge<strong>en</strong> steun<br />
toe dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zonder die ervaring.<br />
Hypothese 3a. Huisarts<strong>en</strong> id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> zich sterker met hun beroep dan bedrijfsarts<strong>en</strong>. Gesteund<br />
Hypothese 3b. Ervaring in <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> de ander leidt tot e<strong>en</strong> minder sterke<br />
id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie met de huidige discipline.<br />
Hypothese 4a. Huisarts<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> zichzelf meer verantwoordelijkheid toe dan<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Hypothese 4b. Ervaring in <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> de ander leidt tot e<strong>en</strong> meer gelijke<br />
verantwoordelijkheidstoewijzing.<br />
Hypothese 5a. Huisarts<strong>en</strong> acht<strong>en</strong> zich minder afhankelijk <strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
Hypothese 5b. Ervaring in <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> de ander leidt tot e<strong>en</strong> minder sterke<br />
afhankelijkheid <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de ander.<br />
Hypothese 6a. Voor beide disciplines is de knowledge-based trust sterker dan de<br />
id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust.<br />
Hypothese 6b. Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoger niveau <strong>van</strong> KBT <strong>en</strong> <strong>van</strong> IBT dan<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
Gesteund<br />
Gesteund<br />
Ge<strong>en</strong> steun<br />
Gesteund<br />
Ge<strong>en</strong> steun<br />
Gesteund<br />
Gesteund voor KBT<br />
Teg<strong>en</strong>gesteld voor IBT<br />
Hypothese 6c. Ervaring in de andere discipline draagt bij tot meer KBT <strong>en</strong> meer IBT. Teg<strong>en</strong>gesteld voor KBT <strong>en</strong> voor IBT<br />
Hypothese 6d. E<strong>en</strong> gelijke positie aan de andere discipline draagt bij tot meer<br />
vertrouw<strong>en</strong> (KBT <strong>en</strong> IBT) in de ander dan e<strong>en</strong> als lager of hoger waarg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> positie.<br />
Hypothese 7. Bedrijfsarts<strong>en</strong> nem<strong>en</strong> vaker <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief tot contact dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Gesteund<br />
Ge<strong>en</strong> steun voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
Gesteund voor bedrijfsarts<strong>en</strong> w<strong>at</strong> betreft<br />
KBT<br />
Hypothese 8a. Meer contact<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot meer knowledge-based trust. Ge<strong>en</strong> steun voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
Teg<strong>en</strong>gesteld voor bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Hypothese 8b. Meer contact<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot meer id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust. Gesteund<br />
Hypothese 8c. Meer contact<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> hogere ervar<strong>en</strong> kwaliteit <strong>van</strong><br />
de sam<strong>en</strong>werking.<br />
Hypothese 9a. Huisarts<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> meer knelpunt<strong>en</strong> in de bereikbaarheid <strong>van</strong> de ander<br />
dan bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Hypothese 9b. Arts<strong>en</strong> die meer vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>, ervar<strong>en</strong> minder knelpunt<strong>en</strong><br />
in bereikbaarheid.<br />
Gesteund<br />
Gesteund voor interne knelpunt<strong>en</strong>, maar<br />
bij knelpunt 1 alle<strong>en</strong> bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> met<br />
ervaring in de andere discipline<br />
Teg<strong>en</strong>gesteld voor knelpunt<strong>en</strong> 3 <strong>en</strong> 4<br />
Voor arts<strong>en</strong> met ervaring in de andere<br />
discipline gesteund<br />
Voor arts<strong>en</strong> zonder ervaring in de andere<br />
discipline alle<strong>en</strong> steun voor IBT <strong>en</strong> externe<br />
bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong>
Tabel 5.7 Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting result<strong>at</strong><strong>en</strong> explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> onderzoek 1<br />
Explorer<strong>en</strong>de vraag Sam<strong>en</strong>gev<strong>at</strong> antwoord<br />
T1. Hoeveel contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> met bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>? Hoe vaak adviser<strong>en</strong> ze<br />
e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt contact op te nem<strong>en</strong> met iemand <strong>van</strong> de andere<br />
discipline?<br />
T2. Welke factor<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong> <strong>het</strong> beste de waardering <strong>van</strong> de<br />
sam<strong>en</strong>werking bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>?<br />
T3. Welke factor<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong> <strong>het</strong> beste de m<strong>at</strong>e waarin m<strong>en</strong><br />
de (beheersbare <strong>en</strong> niet-beheersbare) knelpunt<strong>en</strong> ervaart?<br />
5.2 Onderzoek 2<br />
5.2.1 <strong>Over</strong>zicht gemet<strong>en</strong> variabel<strong>en</strong> <strong>en</strong> correl<strong>at</strong>ies<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 117<br />
Huisarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> per jaar gemiddeld bijna 10 contact<strong>en</strong> (mediaan 5) met<br />
e<strong>en</strong> bedrijfsarts, bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> per jaar gemiddeld ongeveer 23<br />
(mediaan 15) contact<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> huisarts. Het verschil tuss<strong>en</strong> de disciplines is<br />
st<strong>at</strong>istisch significant.<br />
Huisarts<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> gemiddeld per jaar ruim 20 maal (mediaan 15) <strong>het</strong> advies<br />
aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt om contact op te nem<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> bedrijfsarts, bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
gev<strong>en</strong> gemiddeld per jaar bijna 57 maal (mediaan 40) <strong>het</strong> advies aan e<strong>en</strong><br />
p<strong>at</strong>iënt om contact op te nem<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> huisarts. Het verschil tuss<strong>en</strong> de<br />
disciplines is st<strong>at</strong>istisch significant.<br />
KBT, IBT, contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> discipline verklar<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> voor ruim 30% de<br />
waardering <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking. De twee soort<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> drag<strong>en</strong> <strong>het</strong><br />
sterkste bij.<br />
Voor interne bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong>: IBT <strong>en</strong> discipline.<br />
Voor externe bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong>: IBT.<br />
In bijlage IId sta<strong>at</strong> e<strong>en</strong> overzichtstabel <strong>van</strong> de waard<strong>en</strong> <strong>van</strong> de variabel<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
vrag<strong>en</strong>lijstonderzoek bij de cursus. In <strong>het</strong> eerste deel <strong>van</strong> de tabel staan de intervalvariabel<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> quasi-intervalvariabel<strong>en</strong> <strong>en</strong> in <strong>het</strong> tweede deel de nominale <strong>en</strong> dichotome<br />
variabel<strong>en</strong>. Van haio’s <strong>en</strong> baio’s word<strong>en</strong> tev<strong>en</strong>s apart de waard<strong>en</strong> vermeld.<br />
De correl<strong>at</strong>ies <strong>van</strong> de rele<strong>van</strong>te variabel<strong>en</strong> uit <strong>het</strong> casestudy onderzoek zijn berek<strong>en</strong>d<br />
op T = 0, vlak voor de module, <strong>en</strong> staan in bijlage IIe.<br />
5.2.2 Beantwoording explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong><br />
C1. Hoe is de rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding voor <strong>en</strong> na<br />
e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
Vóór de cursus is de score op rel<strong>at</strong>ieve positie voor de haio’s gemiddeld 4.5, voor de<br />
baio’s 3.0 op e<strong>en</strong> 5-puntsschaal (zie ook bijlage IIId). D<strong>at</strong> betek<strong>en</strong>t d<strong>at</strong> haio’s net als<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in onderzoek 1 zichzelf beter acht<strong>en</strong> dan de andere groep. Bij baio’s is d<strong>at</strong>
Hoofdstuk 5<br />
118<br />
niet <strong>het</strong> geval, zij scor<strong>en</strong> neutraal, vind<strong>en</strong> zichzelf dus in rel<strong>at</strong>ieve positie gelijk aan de<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Daarmee wordt voor de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding opnieuw bevestigd w<strong>at</strong> is<br />
gevond<strong>en</strong> bij de toetsing in hypothese 1a.<br />
Er is getoetst of <strong>het</strong> verschil tuss<strong>en</strong> haio’s <strong>en</strong> baio’s over alle meting<strong>en</strong> significant is <strong>en</strong><br />
of er in <strong>het</strong> verloop <strong>van</strong> de tijd na de cursus verandering was in de score op rel<strong>at</strong>ieve<br />
positie. Dit is getoetst met e<strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e variantieanalyse, waarbij tijdstip <strong>van</strong> afname<br />
<strong>en</strong> discipline de onafhankelijke variabel<strong>en</strong> war<strong>en</strong>. De gegev<strong>en</strong>s staan in tabel 17 in<br />
bijlage VI.<br />
Er blijkt inderdaad e<strong>en</strong> significant verschil tuss<strong>en</strong> haio’s <strong>en</strong> baio’s in score op rel<strong>at</strong>ieve<br />
positie; de haio’s scor<strong>en</strong> hoger (F (1, 116) = 61.0, p
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 119<br />
vijf specifieke situ<strong>at</strong>ies. Uit d<strong>at</strong> onderzoek bleek, d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zichzelf meer verant-<br />
woordelijkhed<strong>en</strong> toeschrijv<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> hiermee vond hypothese 4a steun.<br />
In onderzoek 2 is deze vraag niet in de vrag<strong>en</strong>lijst gesteld, omd<strong>at</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding<br />
onder leiding <strong>van</strong> e<strong>en</strong> huisarts werk<strong>en</strong> <strong>en</strong> er daarmee dus e<strong>en</strong> andere situ<strong>at</strong>ie<br />
besta<strong>at</strong> dan in onderzoek 1. Anderhalf jaar na de cursus werkt<strong>en</strong> de respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> wel<br />
zelfstandig als huisarts. Daarom is de vraag meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in de interviews.<br />
De onderstaande fragm<strong>en</strong>t<strong>en</strong> uit de interviews in de casestudy gev<strong>en</strong> e<strong>en</strong> illustr<strong>at</strong>ie <strong>van</strong><br />
de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> de toetsing<strong>en</strong> in <strong>het</strong> kader <strong>van</strong> <strong>het</strong> transversale onderzoek. Ze gev<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> verdere verdieping <strong>van</strong> <strong>het</strong> betoog.<br />
De <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> do<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele pregnante uitsprak<strong>en</strong> op dit punt:<br />
H2 (over verwijzing naar e<strong>en</strong> paramedicus): D<strong>at</strong> vind ik mijn verantwoordelijkheid.<br />
D<strong>at</strong> kan me toch wel altijd irriter<strong>en</strong> als m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong> <strong>van</strong> d<strong>at</strong> de bedrijfsarts zegt d<strong>at</strong><br />
er foto’s gemaakt moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> of d<strong>at</strong> de bedrijfsarts zegt d<strong>at</strong> ik naar de fysiotherapeut<br />
moet. Ik vind d<strong>at</strong> prima als er zoiets moet gebeur<strong>en</strong> maar dan wil ik d<strong>at</strong> niet via<br />
de p<strong>at</strong>iënt hor<strong>en</strong>. En als ze e<strong>en</strong> briefje mee zoud<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> dan zou d<strong>at</strong> weer w<strong>at</strong> anders<br />
zijn. ………. Het is weer w<strong>at</strong> dubbel, aan de <strong>en</strong>e kant d<strong>en</strong>k ik <strong>van</strong> n<strong>at</strong>uurlijk zoud<strong>en</strong><br />
ze moet<strong>en</strong> verwijz<strong>en</strong>, maar ja, <strong>het</strong> zou zo logisch zijn voor e<strong>en</strong> overleg.<br />
H1: W<strong>at</strong> betreft paramedici d<strong>en</strong>k ik over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> d<strong>at</strong> d<strong>at</strong> net zo goed via <strong>het</strong> reguliere<br />
circuit zou kunn<strong>en</strong>. D<strong>at</strong> zijn m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die in e<strong>en</strong> korte tijd e<strong>en</strong> probleem hebb<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> daarvoor snel behandeling nodig hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> ik zie daarin ge<strong>en</strong> toegevoegde waarde<br />
om d<strong>at</strong> via <strong>het</strong> werk te do<strong>en</strong>, t<strong>en</strong>zij <strong>het</strong> puur om snelheid zou gaan. D<strong>at</strong> vind ik toch<br />
meer iets w<strong>at</strong> bij mij thuis hoort. Ik associeer dit met vrij simpele, e<strong>en</strong>voudige klacht<strong>en</strong><br />
die wel beperking<strong>en</strong> oplever<strong>en</strong> in de arbeidssfeer. …… Ik zie toch e<strong>en</strong> hoop p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong><br />
daarmee <strong>en</strong> ik b<strong>en</strong> daarin toch wel heel deskundig <strong>en</strong> de vraag is: er zal zeker <strong>en</strong>igszins<br />
e<strong>en</strong> arbeidsgerel<strong>at</strong>eerd iets zijn, misschi<strong>en</strong> dan in oorzaak, maar uiteindelijk moet d<strong>at</strong><br />
toch goed mogelijk zijn om d<strong>at</strong> via <strong>het</strong> reguliere circuit op te loss<strong>en</strong>.<br />
De bedrijfsarts<strong>en</strong> zoud<strong>en</strong> wel graag zelf verwijz<strong>en</strong>, maar bij voorkeur in overleg met<br />
de huisarts (hoewel d<strong>at</strong> ook <strong>van</strong>wege de financiële consequ<strong>en</strong>ties zou kunn<strong>en</strong> zijn).<br />
De volg<strong>en</strong>de uitsprak<strong>en</strong> illustrer<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij op bepaalde punt<strong>en</strong> aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> gelijke<br />
of meer verantwoordelijkhed<strong>en</strong> toeschrijv<strong>en</strong>:<br />
B1: Ik d<strong>en</strong>k d<strong>at</strong> ik als bedrijfsarts best iemand kan verwijz<strong>en</strong> voor diagnostiek, zoals<br />
bijvoorbeeld naar e<strong>en</strong> specialist, voor diagnostiek. Maar d<strong>at</strong> er problem<strong>en</strong> zijn bij bijvoorbeeld<br />
ziek<strong>en</strong>fondsp<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> die ge<strong>en</strong> verwijskaart hebb<strong>en</strong>, dus dan moet je wel ev<strong>en</strong><br />
overlegg<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> huisarts.<br />
… Maar ik d<strong>en</strong>k d<strong>at</strong> <strong>het</strong> afhankelijk is waar de hulpvraag wordt neergelegd. Als e<strong>en</strong><br />
werknemer naar zijn huisarts ga<strong>at</strong> <strong>en</strong> zegt: Ik heb last <strong>van</strong> mijn rug <strong>en</strong> <strong>het</strong> komt door<br />
mijn werk, dan kan ik me voorstell<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zo’n huisarts zegt: Nou dan stuur ik je ev<strong>en</strong><br />
naar de fysiotherapeut. De d<strong>en</strong>kwijze die ik heb over de interv<strong>en</strong>tie door fysiothera-
Hoofdstuk 5<br />
120<br />
peut<strong>en</strong> is: <strong>het</strong> zou best wel e<strong>en</strong> andere kunn<strong>en</strong> zijn dan die de huisarts heeft. Ik kan<br />
me voorstell<strong>en</strong>, de huisarts verwijst naar e<strong>en</strong> klassieke fysiotherapeut, waarin m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
gemasseerd word<strong>en</strong>, warmw<strong>at</strong>erbad<strong>en</strong> krijg<strong>en</strong> <strong>en</strong> stroom, zoals d<strong>at</strong> heet, dus korte golf,<br />
terwijl ik liever zou hebb<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zo’n iemand bijvoorbeeld via <strong>het</strong> graded activity principe,<br />
of zoals d<strong>at</strong> teg<strong>en</strong>woordig ook wordt g<strong>en</strong>oemd graded exposure, via e<strong>en</strong> soort<br />
reactiv<strong>at</strong>ie- of misschi<strong>en</strong> revitalis<strong>at</strong>iefase komt tot e<strong>en</strong> verbetering <strong>van</strong> zijn aangedane<br />
spiergroep<strong>en</strong>, verbetering <strong>van</strong> zijn houding, verbetering <strong>van</strong> zijn conditie <strong>en</strong> daardoor<br />
reductie <strong>van</strong> zijn klacht<strong>en</strong>. Alle<strong>en</strong> waar ligt de verantwoording?………<strong>en</strong> ik d<strong>en</strong>k d<strong>at</strong><br />
<strong>het</strong> beter zou zijn, of misschi<strong>en</strong> moet ik zegg<strong>en</strong>, <strong>het</strong> is beter wanneer de huisarts zou<br />
zegg<strong>en</strong>: Luister e<strong>en</strong>s, je hebt klacht<strong>en</strong> <strong>en</strong> die kom<strong>en</strong> door <strong>het</strong> werk, dus ik wil je best<br />
help<strong>en</strong>, maar eig<strong>en</strong>lijk moet je naar de bedrijfsarts. Sterker nog, ga maar e<strong>en</strong>s met de<br />
bedrijfsarts pr<strong>at</strong><strong>en</strong>.<br />
B2: Bijvoorbeeld bij e<strong>en</strong> allergisch astma met niet echt karakteristieke ding<strong>en</strong> die je in<br />
de klinische sector voorkom<strong>en</strong> d<strong>at</strong> je dan ev<strong>en</strong>tueel als bedrijfsarts d<strong>at</strong> wel zou moet<strong>en</strong><br />
doorverwijz<strong>en</strong> maar wel in overleg met de huisarts. Maar d<strong>at</strong> volgt weer op <strong>het</strong> pad<br />
<strong>van</strong> die diagnostiek. Als je <strong>het</strong> als bedrijfsarts mist dan ga je ook niet die specialistische<br />
verwijzing do<strong>en</strong> <strong>en</strong> als je als eerste d<strong>at</strong> vaststelt dan zal je ook d<strong>at</strong> traject voor ev<strong>en</strong>tueel<br />
na e<strong>en</strong> diagnostiek in gang moet<strong>en</strong> zett<strong>en</strong>.<br />
B2: Ik heb ééntje naar <strong>het</strong> rugadviesc<strong>en</strong>trum verwez<strong>en</strong>, d<strong>at</strong> heb ik ook in overleg met de<br />
huisarts gedaan. Ja, als er e<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ie is met <strong>het</strong> werk waarbij je dan ook angst ziet, verwijs<br />
ik inderdaad door naar de gezonde zak<strong>en</strong> of naar <strong>het</strong> rugadviesc<strong>en</strong>trum……Bij<br />
die complexe problem<strong>at</strong>iek <strong>en</strong> d<strong>at</strong> rugadviesc<strong>en</strong>trum heb ik die man ook moet<strong>en</strong> overtuig<strong>en</strong>,<br />
maar naar de Gezonde Zaak doe ik niet altijd in overleg met de huisarts. Ik doe<br />
d<strong>at</strong> in overleg met de werknemer <strong>en</strong> als die d<strong>at</strong> goed naar zijn huisarts kan verwoord<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> ik verwacht daar verder ge<strong>en</strong> problem<strong>en</strong>, ga ik daar niet specifiek zelf contact mee<br />
legg<strong>en</strong>. Maar als ik mijn twijfels heb over e<strong>en</strong> diagnose bijvoorbeeld toch e<strong>en</strong> nekhernia<br />
uitgeslot<strong>en</strong> wil hebb<strong>en</strong> of e<strong>en</strong> thoracic outlet syndroom dan verwijs ik iemand toch wel<br />
eerst naar de huisarts om de diagnostiek bevestigd te krijg<strong>en</strong> <strong>en</strong> in overleg met die huisarts<br />
om die verwijzing te do<strong>en</strong>.<br />
De uitsprak<strong>en</strong> die de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in de interviews do<strong>en</strong> over diagnostiek<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsrele<strong>van</strong>te aando<strong>en</strong>ing <strong>en</strong> behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk)<br />
arbeidsrele<strong>van</strong>te aando<strong>en</strong>ing, l<strong>at</strong><strong>en</strong> zi<strong>en</strong>, d<strong>at</strong> zij dit beschouw<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> gedeelde<br />
verantwoordelijkheid, waarbij de medische kant meer bij de huisarts <strong>en</strong> de rel<strong>at</strong>ie<br />
klacht<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk meer bij de bedrijfsarts ligt.<br />
H1: Als iemand e<strong>en</strong> verkeerde houding heeft <strong>en</strong> daar e<strong>en</strong> aangepaste stoel voor krijgt,<br />
maar d<strong>at</strong> die inher<strong>en</strong>t ook e<strong>en</strong> houdingsprobleem heeft, dan kan ik hem verwijz<strong>en</strong><br />
naar bijvoorbeeld e<strong>en</strong> M<strong>en</strong>s<strong>en</strong>dieck- of Cesartherapeut, om d<strong>at</strong> ook nog e<strong>en</strong>s door te<br />
lop<strong>en</strong>.
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 121<br />
H2: Ik zou wel prober<strong>en</strong> om ze op te lapp<strong>en</strong> met NSAID’s <strong>en</strong> d<strong>at</strong> soort ding<strong>en</strong>, maar vaak<br />
zeg ik: de bron <strong>van</strong> je aando<strong>en</strong>ing(<strong>en</strong>) ligt op je werk, dus daar moet je iets aan l<strong>at</strong><strong>en</strong><br />
do<strong>en</strong> of iets zelf gaan do<strong>en</strong>. Dus dan verwijs ik ze heel vaak.<br />
Ik d<strong>en</strong>k wel d<strong>at</strong> diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> mogelijk arbeidsrele<strong>van</strong>te aando<strong>en</strong>ing zeker gedeeltelijk<br />
bij de huisarts hoort. Je moet in ieder geval herk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> d<strong>at</strong> <strong>het</strong> met <strong>het</strong> werk te<br />
mak<strong>en</strong> heeft <strong>en</strong> ik d<strong>en</strong>k dus wel d<strong>at</strong> ik ze vaak doorstuur naar die bedrijfsarts, opd<strong>at</strong><br />
hij dan kan gaan kijk<strong>en</strong> w<strong>at</strong> hij eraan kan gaan do<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> gedeelde verantwoordelijkheid<br />
dus.<br />
B2: Van de rel<strong>at</strong>ie met <strong>het</strong> werk, de diagnostiek <strong>van</strong> de rel<strong>at</strong>ie met <strong>het</strong> werk d<strong>en</strong>k ik, d<strong>at</strong><br />
de verantwoordelijkheid, ligt meer bij de bedrijfsarts, omd<strong>at</strong> die toch gespitst daarop<br />
moet zijn. D<strong>at</strong> is één <strong>van</strong> zijn hoofdtak<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> huisarts, die is d<strong>en</strong>k ik meer gespitst<br />
op w<strong>at</strong> is de diagnose in brede zin. En de rel<strong>at</strong>ie met <strong>het</strong> werk vind ik meer <strong>het</strong> terrein<br />
voor de bedrijfsarts.<br />
E<strong>en</strong> behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> arbeidsrele<strong>van</strong>te aando<strong>en</strong>ing behelst vaak meerdere pad<strong>en</strong>.<br />
Dus <strong>het</strong> hangt er <strong>van</strong>af w<strong>at</strong> <strong>het</strong> is. Ik d<strong>en</strong>k, de behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> arbeidsrele<strong>van</strong>te<br />
aando<strong>en</strong>ing behelst in ieder geval e<strong>en</strong> stuk aanpak op <strong>het</strong> werk, om de oorzaak of de<br />
bron weg te nem<strong>en</strong>. Ik d<strong>en</strong>k d<strong>at</strong> d<strong>at</strong> op <strong>het</strong> terrein ligt <strong>van</strong> de bedrijfsarts om de werkgever<br />
daarin te adviser<strong>en</strong>, maar ev<strong>en</strong>tueel fysiek probleem, nou ja, noem maar e<strong>en</strong><br />
carpaal tunnel syndroom d<strong>at</strong> is dan meer op <strong>het</strong> terrein <strong>van</strong> de cur<strong>at</strong>ieve sector <strong>en</strong><br />
bijvoorbeeld ook bij psychische klacht<strong>en</strong>, surm<strong>en</strong>age.<br />
Sam<strong>en</strong>gev<strong>at</strong> illustrer<strong>en</strong> <strong>en</strong> verhelder<strong>en</strong> de interviews de uitkomst<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> transversale<br />
onderzoek. In <strong>het</strong> bijzonder geldt dit bij verwijzing naar specialist<strong>en</strong> <strong>en</strong> naar<br />
paramedici. De <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> vind<strong>en</strong> zichzelf daar meer deskundig in, maar zij will<strong>en</strong> niet<br />
door de bedrijfsarts voor <strong>het</strong> blok word<strong>en</strong> gezet om te verwijz<strong>en</strong>.<br />
De uitsprak<strong>en</strong> <strong>van</strong> de geïnterviewde <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> verduidelijk<strong>en</strong> d<strong>at</strong> er niet veel weerstand<br />
is teg<strong>en</strong> verwijzing<strong>en</strong> door bedrijfsarts<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> bedrijfsfysiotherapeut, naar<br />
tweedelijns arbozorg of naar e<strong>en</strong> specifieke behandeling voor arbeidsrele<strong>van</strong>te psychische<br />
problem<strong>en</strong>.<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> will<strong>en</strong> graag zelf kunn<strong>en</strong> verwijz<strong>en</strong>, maar daarover ook graag overlegg<strong>en</strong><br />
met de huisarts.<br />
De uitsprak<strong>en</strong> over de verdeling <strong>van</strong> de verantwoordelijkhed<strong>en</strong> met betrekking tot<br />
diagnostiek <strong>en</strong> behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsrele<strong>van</strong>te aando<strong>en</strong>ing l<strong>at</strong><strong>en</strong> veel<br />
overe<strong>en</strong>stemming tuss<strong>en</strong> de disciplines zi<strong>en</strong>: de huisarts <strong>het</strong> medische deel <strong>en</strong> de bedrijfsarts<br />
de rel<strong>at</strong>ie met <strong>het</strong> werk.<br />
C4. Hoe is de afhankelijkheid <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding voor <strong>en</strong> na<br />
e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?
Hoofdstuk 5<br />
122<br />
De score op de vraag naar afhankelijkheid <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de ander is bij de<br />
eerste meting gemiddeld voor haio’s 1.5 <strong>en</strong> voor baio’s 2.0 op e<strong>en</strong> vierpuntsschaal (zie<br />
ook bijlage IId).<br />
Om <strong>het</strong> verschil tuss<strong>en</strong> de disciplines over alle meting<strong>en</strong> te toets<strong>en</strong> <strong>en</strong> te toets<strong>en</strong> of<br />
er na de cursus e<strong>en</strong> verandering is opgetred<strong>en</strong> in de score op afhankelijkheid, is e<strong>en</strong><br />
univari<strong>at</strong>e variantieanalyse gedaan met tijdstip <strong>van</strong> afname <strong>en</strong> discipline als onafhankelijke<br />
variabel<strong>en</strong>. Zie tabel 19 in bijlage VI.<br />
Net als bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in onderzoek 1 scor<strong>en</strong> de bedrijfsarts<strong>en</strong> significant<br />
hoger op afhankelijkheid (F (1, 114) = 9.8, p
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 123<br />
op dit gebied e<strong>en</strong> positief effect heeft gehad. De interviews illustrer<strong>en</strong> ook d<strong>at</strong> er bij<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> ge<strong>en</strong> volledig vertrouw<strong>en</strong> besta<strong>at</strong> in bedrijfsarts<strong>en</strong> (zoals ook onderzoek 1<br />
al liet zi<strong>en</strong>).<br />
H1: In zijn algeme<strong>en</strong>heid kan ik niet zegg<strong>en</strong> d<strong>at</strong> mijn vertrouw<strong>en</strong> toe- of afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> is,<br />
behalve dan d<strong>at</strong> ik meer inzicht heb gekreg<strong>en</strong> in <strong>het</strong> functioner<strong>en</strong> er<strong>van</strong> <strong>en</strong> d<strong>at</strong> ik meer<br />
kan voorspell<strong>en</strong> of, als ik <strong>het</strong> heel neg<strong>at</strong>ief zeg, minder snel onder de tafel la<strong>at</strong> klets<strong>en</strong><br />
door w<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zoud<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong>. Maar aan de andere kant b<strong>en</strong> ik ook meer g<strong>en</strong>eigd<br />
om h<strong>en</strong> de ruimte te gev<strong>en</strong>. Dus, dit is jouw verantwoordelijkheid of dit is jouw<br />
werkterrein <strong>en</strong> daar kan ik verder niet iets mee…..<br />
H2: W<strong>at</strong> ik me to<strong>en</strong> echt realiseerde was d<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> toch ook wel <strong>het</strong> beste met de<br />
p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> voor hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> niet alle<strong>en</strong> met <strong>het</strong> bedrijf om <strong>het</strong> zo maar te zegg<strong>en</strong>, want je<br />
ziet ze toch e<strong>en</strong> beetje als e<strong>en</strong> bedreiging voor de p<strong>at</strong>iënt <strong>en</strong> d<strong>at</strong> is toch uiteraard helemaal<br />
fout. D<strong>at</strong> heb ik me bij die cursus pas gerealiseerd.<br />
… D<strong>at</strong> was tijd<strong>en</strong>s de discussies met die baio’s, d<strong>at</strong> wij d<strong>at</strong> inderdaad verondersteld<strong>en</strong>.<br />
Jullie zitt<strong>en</strong> toch de p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> te dwarsbom<strong>en</strong>, jullie will<strong>en</strong> ze weer aan <strong>het</strong> werk zett<strong>en</strong>,<br />
terwijl je als huisarts probeert om de p<strong>at</strong>iënt te bescherm<strong>en</strong> <strong>en</strong> als die in de ziektewet wil<br />
dan hou je hem in de ziektewet, bij wijze <strong>van</strong> sprek<strong>en</strong>. Dus d<strong>at</strong> viel me erg op.<br />
… Ik geloof best d<strong>at</strong> de meest<strong>en</strong> <strong>het</strong> goede met de p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> voor og<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>, of mede,<br />
want ze di<strong>en</strong><strong>en</strong> toch ook <strong>het</strong> belang <strong>van</strong> <strong>het</strong> bedrijf te behartig<strong>en</strong>.<br />
… We zijn ook ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>e keer echt zoiets teg<strong>en</strong>gekom<strong>en</strong> d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> bedrijfsarts probeerde<br />
om iemand aan <strong>het</strong> werk te krijg<strong>en</strong>, terwijl wij probeerd<strong>en</strong> om ze in de ziektewet te<br />
krijg<strong>en</strong>. Maar d<strong>at</strong> was wel bij iedere<strong>en</strong> <strong>het</strong> idee d<strong>at</strong> er leefde, maar we kwam<strong>en</strong> <strong>het</strong> ge<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong>e keer teg<strong>en</strong>. We hebb<strong>en</strong> <strong>het</strong> ge<strong>en</strong> één keer concreet kunn<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>. Dus d<strong>at</strong> was op<br />
zich wel frappant.<br />
…Inderdaad, <strong>het</strong> is e<strong>en</strong> vooroordeel d<strong>at</strong> zij alle<strong>en</strong> in di<strong>en</strong>st <strong>van</strong> <strong>het</strong> bedrijf zijn <strong>en</strong> d<strong>at</strong><br />
d<strong>at</strong> hun voornaamste taak is om economisch voordeel voor d<strong>at</strong> bedrijf te bewerkstellig<strong>en</strong>.<br />
… Maar aan de andere kant, d<strong>at</strong> ik me in de verdediging getrokk<strong>en</strong> voel, d<strong>at</strong> blijft ook<br />
bestaan. Inderdaad, vaak blijkt d<strong>at</strong> ook helemaal terecht, ook als ik <strong>het</strong> gevoel heb d<strong>at</strong><br />
ze e<strong>en</strong> beetje de boel overdrijv<strong>en</strong>... Maar dan sta ik toch aan de kant <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt,<br />
dan vind ik toch d<strong>at</strong> als hij in de ziektewet wil blijv<strong>en</strong>, dan is <strong>het</strong> zonder <strong>en</strong>ige twijfel<br />
niet mijn taak om hem eruit te krijg<strong>en</strong>. Ook al vind ik d<strong>at</strong> hij wel aan <strong>het</strong> werk zou<br />
moet<strong>en</strong>.<br />
De bedrijfsarts<strong>en</strong> m<strong>en</strong><strong>en</strong> beid<strong>en</strong> d<strong>at</strong> ze al vertrouw<strong>en</strong> in <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> hadd<strong>en</strong> <strong>en</strong> d<strong>at</strong> er<br />
ge<strong>en</strong> verandering door de cursus is opgetred<strong>en</strong>.<br />
B1: Ik d<strong>en</strong>k d<strong>at</strong> de cursus daar niet zo veel aan heeft bijgedrag<strong>en</strong> aan mijn vertrouw<strong>en</strong><br />
in <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Want d<strong>at</strong> was gewoon redelijk goed, d<strong>at</strong> was gewoon goed, kan ik<br />
zegg<strong>en</strong>. Op zich, overleg tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> ga<strong>at</strong> altijd goed. Zeker de
Hoofdstuk 5<br />
124<br />
la<strong>at</strong>ste driekwart jaar, ik heb eig<strong>en</strong>lijk nooit problem<strong>en</strong> gehad. Nooit op e<strong>en</strong> vervel<strong>en</strong>de<br />
manier b<strong>en</strong>aderd, ik krijg ook heel vaak … Vroeger kreeg je hun praktijknummer, nu<br />
krijg ik ook hun mobiele nummer, dus de drempel wordt ook verlaagd. Dus d<strong>at</strong> ga<strong>at</strong><br />
steeds beter.<br />
B2: Maar ja, vertrouw<strong>en</strong> is op zich goed. …Als je gewoon goed motiveert <strong>en</strong> uitlegt, uitleg<br />
is, d<strong>en</strong>k ik, heel erg belangrijk <strong>en</strong> d<strong>at</strong> je toch <strong>het</strong> belang <strong>van</strong> die p<strong>at</strong>iënt voorop hebt<br />
staan <strong>en</strong> waarom, ja, dan over <strong>het</strong> beleid, d<strong>en</strong>k ik d<strong>at</strong> je best wel op één lijn komt, niet<br />
afhankelijk, meer sam<strong>en</strong>.<br />
Kort sam<strong>en</strong>gev<strong>at</strong>: door de haio’s (met name door H2) wordt vermeld d<strong>at</strong> ze (meer)<br />
vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> gekreg<strong>en</strong>. De baio’s hebb<strong>en</strong> al g<strong>en</strong>oeg vertrouw<strong>en</strong>, bij h<strong>en</strong> kon<br />
e<strong>en</strong> positieve verandering door de cursus niet word<strong>en</strong> verwacht. Deze uitsprak<strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong><br />
de gegev<strong>en</strong>s die met de vrag<strong>en</strong>lijst zijn verzameld.<br />
Vertrouw<strong>en</strong> hangt bij de haio’s sam<strong>en</strong> met w<strong>at</strong> m<strong>en</strong> d<strong>en</strong>kt d<strong>at</strong> de bedrijfsarts met de<br />
gegev<strong>en</strong>s ga<strong>at</strong> do<strong>en</strong>, <strong>en</strong> in hoeverre <strong>het</strong> belang <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt bij <strong>het</strong> handel<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
bedrijfsarts voorop sta<strong>at</strong>.<br />
C6a. Hoeveel contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding met bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> hoeveel<br />
contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>?<br />
In tabel 21 in bijlage VI sta<strong>at</strong> voor de eerste meting <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> met de ander,<br />
<strong>het</strong> aantal mal<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> briefje meegaf voor de ander <strong>en</strong> <strong>het</strong> aantal mal<strong>en</strong> d<strong>at</strong><br />
m<strong>en</strong> advies gaf tot contact met de ander. Steeds is gevraagd naar <strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste kwartaal.<br />
Haio’s hadd<strong>en</strong> gemiddeld 0.6 contact<strong>en</strong> met bedrijfsarts<strong>en</strong> in <strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste kwartaal, bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
gemiddeld ruim 4 contact<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> huisarts. Het aantal mal<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> briefje meegaf voor de andere discipline in <strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste kwartaal was voor haio’s<br />
0.2 <strong>en</strong> voor baio’s 0.8. Het aantal ker<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> de p<strong>at</strong>iënt adviseerde tot contact met<br />
de arts <strong>van</strong> de andere discipline was in <strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste kwartaal voor haio’s 3.0 <strong>en</strong> voor<br />
baio’s ruim 19 keer. De verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de disciplines zijn significant voor <strong>het</strong> aantal<br />
contact<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> meegev<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> briefje <strong>en</strong> niet voor <strong>het</strong> advies tot contact met de<br />
ander.<br />
De toetsing <strong>van</strong> de verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> haio’s <strong>en</strong> baio’s over alle meting<strong>en</strong> is getoetst<br />
met e<strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e variantieanalyse. Zie tabel 21 in bijlage VI. Hier blijkt bij alle drie<br />
de soort<strong>en</strong> contact e<strong>en</strong> significant verschil. Baio’s hebb<strong>en</strong> significant vaker dan haio’s<br />
e<strong>en</strong> contact met iemand <strong>van</strong> de andere discipline (F (1, 71) = 75.9, p
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 125<br />
Het valt op d<strong>at</strong> de baio’s in aantal contact<strong>en</strong> vergelijkbaar zijn met de bedrijfsarts<strong>en</strong> in<br />
<strong>het</strong> onderzoek 1. Het aantal contact<strong>en</strong> <strong>van</strong> haio’s ligt ver onder d<strong>at</strong> <strong>van</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
uit onderzoek 1.<br />
C6b. Verandert <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ in de beroepsopleiding?<br />
Om na te gaan of <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> na de cursus veranderd is, is e<strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e<br />
variantieanalyse gedaan met als onafhankelijke variabel<strong>en</strong> tijdstip <strong>van</strong> afname <strong>en</strong> discipline.<br />
Zie tabel 22, 23 <strong>en</strong> 24.<br />
Tijdstip <strong>van</strong> afname blijkt ge<strong>en</strong> significante variantiebron voor <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> (F<br />
(1, 71) = 0.0, p =.9), noch voor <strong>het</strong> aantal mal<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> briefje meegaf voor de<br />
ander (F (1, 71) = 0.6), p =.4), noch voor <strong>het</strong> aantal mal<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> de p<strong>at</strong>iënt adviseert<br />
contact op te nem<strong>en</strong> met de andere arts (F (1, 65) = 0.0, p =.9). Blijkbaar zijn er op <strong>het</strong><br />
niveau <strong>van</strong> aantal contact<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> meetbare verandering<strong>en</strong> opgetred<strong>en</strong> na de cursus.<br />
C6c. Welke argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> hanter<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>, die de cursus ‘Ler<strong>en</strong><br />
<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ hebb<strong>en</strong> gevolgd, om contact op te nem<strong>en</strong> met de ander? W<strong>at</strong> zijn volg<strong>en</strong>s<br />
h<strong>en</strong> de opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong>?<br />
Deze vraag wordt beantwoord aan de hand <strong>van</strong> de interviews. Gevraagd is om te<br />
beschrijv<strong>en</strong> hoe na de cursus de contact<strong>en</strong> met de andere discipline zijn verlop<strong>en</strong>.<br />
Waarom nam m<strong>en</strong> contact op? W<strong>at</strong> leverde <strong>het</strong> contact op? Hieronder e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting<br />
<strong>van</strong> de gegev<strong>en</strong> antwoord<strong>en</strong>.<br />
De <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> noemd<strong>en</strong> de volg<strong>en</strong>de voorbeeld<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> contact met e<strong>en</strong> bedrijfsarts:<br />
E<strong>en</strong> vrouw wordt zeer ambival<strong>en</strong>t b<strong>en</strong>aderd door haar leidinggev<strong>en</strong>de: <strong>en</strong>erzijds wil<br />
hij privé afsprak<strong>en</strong>, anderzijds let hij erg op haar gedrag <strong>en</strong> zegt er iets <strong>van</strong> als ze 5<br />
minut<strong>en</strong> te la<strong>at</strong> komt. Aan deze vrouw adviseert de huisarts zelf contact op te nem<strong>en</strong><br />
met de bedrijfsarts.<br />
E<strong>en</strong> man bij wie na e<strong>en</strong> jaar zijn contract niet zou word<strong>en</strong> verl<strong>en</strong>gd <strong>en</strong> die zijn toekomst<br />
zag instort<strong>en</strong>. De man had schuld<strong>en</strong> <strong>en</strong> de verl<strong>en</strong>ging <strong>van</strong> <strong>het</strong> contract was<br />
nodig om uit de schuld<strong>en</strong> te kom<strong>en</strong>. De man meldde zich ziek <strong>en</strong> de bedrijfsarts zou<br />
hem onder druk zett<strong>en</strong> om weer te gaan werk<strong>en</strong> omd<strong>at</strong> hij niet ziek was.<br />
In deze voorbeeld<strong>en</strong> <strong>van</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> blijkt <strong>het</strong> te gaan om zak<strong>en</strong> die m<strong>en</strong> als huisarts<br />
niet zelf aankan, <strong>en</strong> ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> om de volg<strong>en</strong>de motiev<strong>en</strong>:<br />
- Er spel<strong>en</strong> in <strong>het</strong> werk factor<strong>en</strong> die de klacht beïnvloed<strong>en</strong>.<br />
- De bedrijfsarts is zelf onderdeel <strong>van</strong> <strong>het</strong> probleem.
Hoofdstuk 5<br />
126<br />
De bedrijfsarts<strong>en</strong> noemd<strong>en</strong> de volg<strong>en</strong>de voorbeeld<strong>en</strong> <strong>van</strong> contact met e<strong>en</strong> huisarts:<br />
Wanneer e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt zich pres<strong>en</strong>teert met e<strong>en</strong> klacht, waar<strong>van</strong> hij d<strong>en</strong>kt d<strong>at</strong> er stukk<strong>en</strong><br />
ontbrek<strong>en</strong>, dan kan de huisarts deze aanvull<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> mevrouw met reuma, bij wie de lichamelijk klacht<strong>en</strong> niet afdo<strong>en</strong>de verklaring<br />
gav<strong>en</strong> voor haar belastbaarheid <strong>en</strong> bij wie er toch veel privé-zak<strong>en</strong> speeld<strong>en</strong>. Dit werd<br />
door de huisarts bevestigd.<br />
De bedrijfsarts wil met de huisarts overlegg<strong>en</strong> over <strong>het</strong> verwijz<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> overspann<strong>en</strong><br />
p<strong>at</strong>iënt. Via de bedrijfsarts kan <strong>het</strong> snel, maar hij wil dit niet buit<strong>en</strong> de huisarts<br />
om do<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> man met psychische klacht<strong>en</strong> na e<strong>en</strong> hartinfarct. De bedrijfsarts wilde de huisarts<br />
<strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie voorzi<strong>en</strong>.<br />
Bij e<strong>en</strong> man met nekklacht<strong>en</strong> wilde de bedrijfsarts e<strong>en</strong> nekhernia l<strong>at</strong><strong>en</strong> uitsluit<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
verwees naar de huisarts.<br />
En vrouw met beginn<strong>en</strong>de RSI-klacht<strong>en</strong>, die naar de Cesartherapeut wilde. De bedrijfsarts<br />
verwees haar daarvoor naar de huisarts.<br />
Sam<strong>en</strong>gev<strong>at</strong> ligg<strong>en</strong> de motiev<strong>en</strong> <strong>van</strong> de bedrijfsarts<strong>en</strong> op de volg<strong>en</strong>de gebied<strong>en</strong>:<br />
- Gev<strong>en</strong> of vrag<strong>en</strong> <strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie aan de huisarts<br />
- Verzoek om verwijzing door de huisarts of over overleg over verwijzing (wie verwijst)<br />
- <strong>Over</strong>legg<strong>en</strong> over aanpak (bij mogelijk verschil <strong>van</strong> inzicht)<br />
Bij de vraag naar opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> voor de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>, kwam<strong>en</strong> de volg<strong>en</strong>de voorbeeld<strong>en</strong>:<br />
Bij de huisarts die als advoca<strong>at</strong> optrad voor zijn p<strong>at</strong>iënt: de bedrijfsarts zal e<strong>en</strong> gesprek<br />
arranger<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> werkgever <strong>en</strong> werknemer.<br />
Uitwissel<strong>en</strong> <strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie zonder duidelijke conclusie, maar w<strong>at</strong> wel doorwerkt in de<br />
gesprekk<strong>en</strong> <strong>van</strong> beide arts<strong>en</strong> met de p<strong>at</strong>iënt.<br />
Het overleg leverde meer begrip op voor de p<strong>at</strong>iënt. De huisarts kreeg inform<strong>at</strong>ie <strong>en</strong><br />
kon inform<strong>at</strong>ie gev<strong>en</strong>.<br />
Naar aanleiding <strong>van</strong> <strong>het</strong> advies <strong>van</strong> de huisarts aan de p<strong>at</strong>iënt om contact te zoek<strong>en</strong><br />
met de bedrijfsarts, blek<strong>en</strong> bij navrag<strong>en</strong> aanpassing<strong>en</strong> op de werkplek of aangepast<br />
werk gerealiseerd te zijn.<br />
Sam<strong>en</strong>gev<strong>at</strong> blijkt er sprake <strong>van</strong> de volg<strong>en</strong>de opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> <strong>van</strong>uit de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> gezi<strong>en</strong>:<br />
- Meer begrip voor de p<strong>at</strong>iënt (door beide arts<strong>en</strong>).<br />
- Aanpassing<strong>en</strong> op de werkplek of aangepast werk.
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 127<br />
De opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> word<strong>en</strong> als volgt door de bedrijfsarts<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong>:<br />
In <strong>het</strong> overleg kan m<strong>en</strong> de tak<strong>en</strong> met elkaar afstemm<strong>en</strong>: wie doet w<strong>at</strong>? Bijvoorbeeld:<br />
wie ga<strong>at</strong> verwijz<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> psycholoog? D<strong>at</strong> afstemm<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> beleid is volg<strong>en</strong>s de<br />
bedrijfsarts altijd in <strong>het</strong> voordeel <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt.<br />
Met de huisarts sam<strong>en</strong> is beslot<strong>en</strong> om iemand na e<strong>en</strong> hartinfarct naar e<strong>en</strong> psycholoog<br />
te verwijz<strong>en</strong>. Dit werd ook ervar<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> bevestiging d<strong>at</strong> de huisarts achter <strong>het</strong> beleid<br />
<strong>van</strong> de bedrijfsarts stond.<br />
De bedrijfsarts kreeg inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de huisarts to<strong>en</strong> hij er zelf niet voldo<strong>en</strong>de uitkwam.<br />
D<strong>at</strong> was <strong>het</strong> geval bij de mevrouw met reuma. Daarmee kan m<strong>en</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong><br />
beleid onderbouw<strong>en</strong>.<br />
De huisarts verwees (op verzoek <strong>van</strong> de bedrijfsarts) de p<strong>at</strong>iënte met RSI naar e<strong>en</strong><br />
Cesartherapeut.<br />
Sam<strong>en</strong>gev<strong>at</strong> zijn de opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> voor de bedrijfsarts<strong>en</strong>:<br />
- Afgestemd of beter onderbouwd beleid.<br />
- Heldere taakverdeling tuss<strong>en</strong> huisarts <strong>en</strong> bedrijfsarts.<br />
C7. Verandert de waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong> met de andere discipline bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding na <strong>het</strong> volg<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
De waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong> is geoper<strong>at</strong>ionaliseerd naar de vrag<strong>en</strong> naar <strong>het</strong> inform<strong>at</strong>iegehalte<br />
<strong>en</strong> naar de sfeer. Deze zijn opgeteld <strong>en</strong> de score is gedeeld door 2. Baio’s<br />
scor<strong>en</strong> vóór de cursus gemiddeld 3.45 <strong>en</strong> haio’s 3.26.<br />
Het verschil tuss<strong>en</strong> de disciplines over alle meting<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> verloop in de tijd is getoetst<br />
met e<strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e variantieanalyse waarbij tijdstip <strong>van</strong> afname <strong>en</strong> discipline<br />
onafhankelijke variabel<strong>en</strong> war<strong>en</strong>. Zie tabel 25 in bijlage VI. Uit de toets blijkt d<strong>at</strong> noch<br />
discipline noch tijdstip e<strong>en</strong> significante variantiebron is voor de waardering <strong>van</strong> de<br />
sam<strong>en</strong>werking. Voor discipline: F (2, 49) = 1.1, p =.3. Voor tijdstip: F (2, 49) = 0.5, p<br />
=.5. Er is in <strong>het</strong> verloop <strong>van</strong> de tijd dus ge<strong>en</strong> verandering in de waardering voor de<br />
contact<strong>en</strong> met de ander te zi<strong>en</strong>.<br />
5.2.3 Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting result<strong>at</strong><strong>en</strong> onderzoek 2<br />
Hieronder in tabel 5.8 e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting <strong>van</strong> de antwoord<strong>en</strong> op de vrag<strong>en</strong> bij onderzoek<br />
2.
Hoofdstuk 5<br />
128<br />
Tabel 5.8 Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting result<strong>at</strong><strong>en</strong> onderzoek 2<br />
Vraag Sam<strong>en</strong>gev<strong>at</strong> antwoord<br />
C1. Hoe is de rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding voor <strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus<br />
‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
C2. Hoe is de beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding voor <strong>en</strong> na e<strong>en</strong><br />
cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
C3. Hoe beschouw<strong>en</strong> huis- <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> na<br />
e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ de verantwoordelijkheidsverdeling?<br />
C4. Hoe is de afhankelijkheid <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding voor <strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus<br />
‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
C5a. Hoe is <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> (t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de<br />
andere discipline) <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
in opleiding voor <strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong><br />
<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
C5b. Hoe beschrijv<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
na e<strong>en</strong> cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />
in de ander?<br />
C6a. Hoeveel contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
in opleiding met bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> hoeveel<br />
contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding met<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong>?<br />
C6b. Verandert <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> na e<strong>en</strong> cursus<br />
‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ in de beroepsopleiding?<br />
Huisarts<strong>en</strong> in opleiding scor<strong>en</strong> zichzelf hoger dan bedrijfsarts<strong>en</strong> (conform hypothese<br />
1a <strong>van</strong> onderzoek 1). Bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding scor<strong>en</strong> hun rel<strong>at</strong>ieve positie gelijk aan<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> (niet conform hypothese 1a <strong>van</strong> onderzoek 1).<br />
Huisarts<strong>en</strong> in opleiding hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> significant hogere rel<strong>at</strong>ieve positie dan bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
in opleiding (conform hypothese 1b <strong>van</strong> onderzoek 1).<br />
Noch <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> noch bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding verander<strong>en</strong> significant in rel<strong>at</strong>ieve<br />
positie na de cursus.<br />
Huisarts<strong>en</strong> in opleiding scor<strong>en</strong> significant hoger op beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie dan bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
in opleiding (conform hypothese 3a <strong>van</strong> onderzoek 1). Bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding<br />
scor<strong>en</strong> neg<strong>at</strong>ief.<br />
Noch <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> noch bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding verander<strong>en</strong> significant in beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
na de cursus.<br />
De geïnterviewde <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zijn <strong>het</strong> min of meer e<strong>en</strong>s over de verdeling<br />
<strong>van</strong> de verantwoordelijkhed<strong>en</strong> met betrekking tot diagnostiek <strong>en</strong> behandeling. W<strong>at</strong><br />
betreft verwijzing naar specialist<strong>en</strong> <strong>en</strong> naar paramedici will<strong>en</strong> beid<strong>en</strong> graag met de ander<br />
overlegg<strong>en</strong>, de huisarts wil niet voor <strong>het</strong> blok word<strong>en</strong> gezet door de bedrijfsarts, bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
verwijz<strong>en</strong> al zelf naar e<strong>en</strong> bedrijfsfysiotherapeut of naar tweedelijns arbozorg,<br />
dit wordt door e<strong>en</strong> <strong>van</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> positief gewaardeerd, de ander vindt zichzelf de<br />
deskundige voor deze verwijzing.<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding voel<strong>en</strong> zich significant afhankelijker <strong>van</strong> de gegev<strong>en</strong>s <strong>van</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding <strong>van</strong> de gegev<strong>en</strong>s <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> (conform<br />
hypothese 5a <strong>van</strong> onderzoek 1).<br />
Noch <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> noch bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding verander<strong>en</strong> na de cursus significant in<br />
de m<strong>at</strong>e <strong>van</strong> afhankelijkheid.<br />
Er is ge<strong>en</strong> significant verschil tuss<strong>en</strong> haio’s <strong>en</strong> baio’s in vertrouw<strong>en</strong> in de andere discipline<br />
(niet conform hypothese 6b voor KBT <strong>van</strong> onderzoek 1).<br />
Bij haio’s <strong>en</strong> baio’s stijgt <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> in de ander kort na de module significant, maar<br />
daalt daarna weer.<br />
In de interviews wordt door de haio’s verteld d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> iets positiever is gaan kijk<strong>en</strong> naar<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>, maar niet d<strong>at</strong> er duidelijk meer vertrouw<strong>en</strong> is ontstaan. De baio’s hadd<strong>en</strong><br />
al g<strong>en</strong>oeg vertrouw<strong>en</strong>, bij h<strong>en</strong> kon e<strong>en</strong> positieve verandering door de cursus niet word<strong>en</strong><br />
verwacht. Vertrouw<strong>en</strong> hangt bij de haio’s sam<strong>en</strong> met w<strong>at</strong> m<strong>en</strong> d<strong>en</strong>kt d<strong>at</strong> de bedrijfsarts<br />
met de gegev<strong>en</strong>s ga<strong>at</strong> do<strong>en</strong>, <strong>en</strong> in hoeverre <strong>het</strong> belang <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt voorop sta<strong>at</strong>.<br />
Haio’s hebb<strong>en</strong> vóór de cursus per kwartaal gemiddeld 0.6 (mediaan 0) contact<strong>en</strong> met e<strong>en</strong><br />
bedrijfsarts, baio’s gemiddeld 4.1 (mediaan 3) met e<strong>en</strong> huisarts. Dit verschil is st<strong>at</strong>istisch<br />
significant (dit is conform <strong>het</strong> resulta<strong>at</strong> <strong>van</strong> explorer<strong>en</strong>de vraag T1 <strong>van</strong> onderzoek 1).<br />
Haio’s gev<strong>en</strong> vóór de cursus per kwartaal gemiddeld 0.2 (mediaan 0) maal e<strong>en</strong> briefje<br />
aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt voor e<strong>en</strong> bedrijfsarts; baio’s gemiddeld 0.8 (mediaan 0) maal voor e<strong>en</strong><br />
huisarts. Dit verschil is st<strong>at</strong>istisch significant.<br />
Haio’s gev<strong>en</strong> vóór de cursus per kwartaal gemiddeld 3.0 (mediaan 2) maal <strong>het</strong> advies om<br />
contact met e<strong>en</strong> bedrijfsarts op te nem<strong>en</strong>; baio’s 19.1 (mediaan 5) maal <strong>het</strong> advies om<br />
contact met e<strong>en</strong> huisarts op te nem<strong>en</strong>. Dit verschil is st<strong>at</strong>istisch niet significant verschill<strong>en</strong>d<br />
(dit is niet conform <strong>het</strong> resulta<strong>at</strong> <strong>van</strong> explorer<strong>en</strong>de vraag T1 <strong>van</strong> onderzoek 1).<br />
<strong>Over</strong> alle meting<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> scor<strong>en</strong> baio’s significant hoger dan haio’s zowel w<strong>at</strong> betreft<br />
aantal contact<strong>en</strong> als aantal briefjes als aantal mal<strong>en</strong> verwijzing naar de andere discipline.<br />
Noch haio’s noch baio’s verander<strong>en</strong> na de cursus significant in <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> met<br />
de ander, <strong>het</strong> aantal mal<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij e<strong>en</strong> briefje meegev<strong>en</strong> voor de ander of <strong>het</strong> aantal ker<strong>en</strong><br />
d<strong>at</strong> zij advies aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt gev<strong>en</strong> om contact met de ander op te nem<strong>en</strong>.
C6c. Welke argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> hanter<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>, die de cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’<br />
hebb<strong>en</strong> gevolgd, om contact op te nem<strong>en</strong> met de<br />
ander? W<strong>at</strong> zijn volg<strong>en</strong>s h<strong>en</strong> de opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong>?<br />
C7. Verandert de waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong><br />
met de andere discipline bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding na <strong>het</strong> volg<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’?<br />
5.3 Onderzoek 3<br />
5.3.1 <strong>Over</strong>zicht gemet<strong>en</strong> variabel<strong>en</strong> <strong>en</strong> correl<strong>at</strong>ies<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 129<br />
Motiev<strong>en</strong> <strong>van</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
- Er spel<strong>en</strong> in <strong>het</strong> werk factor<strong>en</strong> die de klacht beïnvloed<strong>en</strong><br />
- De bedrijfsarts is zelf onderdeel <strong>van</strong> <strong>het</strong> probleem<br />
Motiev<strong>en</strong> <strong>van</strong> de bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
- Gev<strong>en</strong> of vrag<strong>en</strong> <strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie aan de huisarts<br />
- Verzoek om verwijzing door de huisarts of over overleg over verwijzing (wie verwijst)<br />
- <strong>Over</strong>legg<strong>en</strong> over aanpak (bij mogelijk verschil <strong>van</strong> inzicht)<br />
Opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
- Meer begrip voor de p<strong>at</strong>iënt (door beide arts<strong>en</strong>)<br />
- Aanpassing<strong>en</strong> op de werkplek of aangepast werk<br />
Opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s de bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
- Afgestemd of beter onderbouwd beleid<br />
- Heldere taakverdeling<br />
Vóór de cursus is er ge<strong>en</strong> significant verschil tuss<strong>en</strong> haio’s <strong>en</strong> baio’s.<br />
Er zijn in <strong>het</strong> vrag<strong>en</strong>lijstgedeelte noch bij haio’s noch bij baio’s verandering<strong>en</strong> in waardering<br />
<strong>van</strong> de contact<strong>en</strong> aantoonbaar.<br />
Het overzicht <strong>van</strong> de waard<strong>en</strong> <strong>van</strong> de in onderzoek 3 vóór de project<strong>en</strong> bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> gemet<strong>en</strong> variabel<strong>en</strong> sta<strong>at</strong> in bijlage IIIc. De scores <strong>van</strong> de meting<strong>en</strong> op<br />
<strong>het</strong> tweede tijdstip staan weergegev<strong>en</strong> bij de toetsing <strong>van</strong> de hypothes<strong>en</strong>.<br />
Van de scores op de beginmeting is e<strong>en</strong> correl<strong>at</strong>ietabel gemaakt; zie bijlage IIId.<br />
5.3.2 Toetsing hypothes<strong>en</strong><br />
Bij <strong>het</strong> toets<strong>en</strong> <strong>van</strong> de hypothes<strong>en</strong> is steeds gebruik gemaakt <strong>van</strong> ‘repe<strong>at</strong>ed measures’.<br />
Discipline, leeftijd <strong>en</strong> geslacht zijn als onafhankelijke variabel<strong>en</strong> ingevoerd; voor hypothes<strong>en</strong><br />
6d, 7, 8, 9 ook de contactfrequ<strong>en</strong>tie op <strong>het</strong> eerste meetmom<strong>en</strong>t; voor hypothese<br />
9b ook KBT of IBT. Wanneer er e<strong>en</strong> discrepantie bleek met de uitkomst<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek<br />
1 is ook e<strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e toetsing uitgevoerd per meetmom<strong>en</strong>t.<br />
5.3.2.1 Rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
Hypothese 1a. Wanneer <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zich met elkaar vergelijk<strong>en</strong>, schrijv<strong>en</strong><br />
beide aan zichzelf e<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ief hogere positie toe.<br />
Hypothese 1b. Huisarts<strong>en</strong> scor<strong>en</strong> significant hoger op de rel<strong>at</strong>ieve positieschaal dan<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>.
Hoofdstuk 5<br />
130<br />
De gemiddelde score bij de beginmeting <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> op de rel<strong>at</strong>ieve positie is 4.2<br />
(SD = 0.9), <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> 3.5 (SD = 1.2). De scores <strong>van</strong> de twee meting<strong>en</strong> staan<br />
met die <strong>van</strong> onderzoek 1 in tabel 5.9.<br />
Tabel 5.9 Gemiddelde scores op de rel<strong>at</strong>ieve positieschaal voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in onderzoek 1 <strong>en</strong> onderzoek 3<br />
Huisarts<strong>en</strong> Bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Onderzoek 1 4.3 (SD = 0.9) 3.8 (SD = 1.1).<br />
Onderzoek 3 (begin) 4.2 (SD = 0.9) 3.5 (SD = 1.2)<br />
Onderzoek 3 (eind) 4.3 (SD = 0.9) 3.4 (SD = 1.1)<br />
Uit de tabel is af te lez<strong>en</strong> d<strong>at</strong> onderzoek 3 <strong>het</strong>zelfde p<strong>at</strong>roon te zi<strong>en</strong> geeft als onderzoek<br />
1. Beide arts<strong>en</strong> scor<strong>en</strong> bov<strong>en</strong> de 3 (score 3 = gelijk aan de ander). De <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
scor<strong>en</strong> hoger dan de bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Om te toets<strong>en</strong> of de scores significant <strong>van</strong> 3 afwijk<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> t-toets voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> afzonderlijk. Op beide tijdstipp<strong>en</strong> blijk<strong>en</strong> de scores significant af te<br />
wijk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de testwaarde 3. Zie hiervoor tabel 1 in bijlage VI.<br />
Hypothese 1a wordt gesteund.<br />
Om te toets<strong>en</strong> of <strong>het</strong> verschil tuss<strong>en</strong> de disciplines net als in onderzoek 1 ook in onderzoek<br />
3 significant is <strong>en</strong> om vraag L1 te kunn<strong>en</strong> beantwoord<strong>en</strong> (zie 5.3.3), is getoetst<br />
met ‘repe<strong>at</strong>ed measures’. Uit de toetsing blijkt, d<strong>at</strong> <strong>het</strong> verschil tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> inderdaad significant is (F (1, 936) = 58.60, p
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 131<br />
In de tabel is te zi<strong>en</strong> d<strong>at</strong> in onderzoek 3 <strong>het</strong>zelfde p<strong>at</strong>roon te zi<strong>en</strong> is als in onderzoek<br />
1. De <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> scor<strong>en</strong> in beide meting<strong>en</strong> hoger dan de bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Om te toets<strong>en</strong> of <strong>het</strong> verschil, net als in onderzoek 1, ook in onderzoek 3 significant is<br />
<strong>en</strong> om vraag L2 te kunn<strong>en</strong> beantwoord<strong>en</strong> (zie 5.3.3), is getoetst met ‘repe<strong>at</strong>ed measures’.<br />
Discipline blijkt e<strong>en</strong> significante variantiebron: F (1, 29) = 28.19, p
Hoofdstuk 5<br />
132<br />
Tabel 5.12 Gemiddelde scores op de afhankelijkheidsschaal voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in onderzoek 1 <strong>en</strong> 3<br />
Huisarts<strong>en</strong> Bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Onderzoek 1 3.0 (SD = 1.0) 4.0 (SD = 0.8)<br />
Onderzoek 3 (begin) 3.0 (SD = 1.1) 3.1 (SD = 1.1)<br />
Onderzoek 3 (eind) 3.0 (SD = 1.0) 3.2 (SD = 1.1)<br />
Uit de tabel blijkt d<strong>at</strong> de disciplines in onderzoek 3 niet veel verschill<strong>en</strong> in score op de<br />
afhankelijkheidsschaal. In onderzoek 1 is er wel e<strong>en</strong> significant verschil tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. Om <strong>het</strong> verschil tuss<strong>en</strong> de disciplines in onderzoek 3 te toets<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> vraag L4 te beantwoord<strong>en</strong> (zie 5.3.3) is getoetst met ‘repe<strong>at</strong>ed measures’. Discipline<br />
blijkt in onderzoek 3 ge<strong>en</strong> significante variantiebron (F (1, 539) = 1.26, p =.26).<br />
Dit is ook per meetmom<strong>en</strong>t met e<strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e variantieanalyse getoetst, waarbij blijkt<br />
d<strong>at</strong> er ook dan ge<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong> zijn tuss<strong>en</strong> de disciplines. Beginmeting F (1, 935) =<br />
0.60, p =.44, eindmeting F (1, 937) = 1.65, p =.20.<br />
Hypothese 5a wordt niet gesteund; bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> scor<strong>en</strong> niet verschill<strong>en</strong>d<br />
op de afhankelijkheidsschaal.<br />
5.3.2.5 Vertrouw<strong>en</strong><br />
Hypothese 6a. Voor beide disciplines is de knowledge-based trust sterker dan de id<strong>en</strong>tifica-<br />
tion-based trust.<br />
Hypothese 6b. Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoger niveau <strong>van</strong> KBT <strong>en</strong> <strong>van</strong> IBT dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
Hypothese 6d. E<strong>en</strong> gelijke positie aan de andere discipline draagt bij tot meer vertrouw<strong>en</strong><br />
(KBT <strong>en</strong> IBT) in de ander dan e<strong>en</strong> als lager of hoger waarg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> positie.<br />
De score op KBT is voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> bij de meting voor de project<strong>en</strong> 3.0 (SD = 0.7) <strong>en</strong><br />
voor bedrijfsarts<strong>en</strong> 4.0 (SD = 0.8). In tabel 5.13 staan de scores <strong>van</strong> onderzoek 3 (beide<br />
meting<strong>en</strong>) <strong>en</strong> onderzoek 1 vergelek<strong>en</strong>.<br />
Tabel 5.13 Gemiddelde scores op de twee vertrouw<strong>en</strong>sschal<strong>en</strong> voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in onderzoek 1 <strong>en</strong> 3<br />
Soort vertrouw<strong>en</strong> Onderzoek Huisarts<strong>en</strong> Bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Knowledge-based trust (KBT) Onderzoek 1 3.5 (SD = 0.8) 4.0 (SD = 0.8)<br />
Onderzoek 3 (begin) 3.3 (SD = 0.8) 4.0 (SD = 0.7)<br />
Onderzoek 3 (eind) 3.4 (SD = 0.8) 4.0 (SD = 0.8)<br />
Id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust (IBT) Onderzoek 1 3.1 (SD = 0.9) 2.8 (SD = 0.9)<br />
Onderzoek 3 (begin) 3.1 (SD = 0.7) 2.8 (SD = 0.8)<br />
Onderzoek 3 (eind) 3.2 (SD = 0.7) 2.9 (SD = 0.8)
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 133<br />
Uit de tabel blijkt al d<strong>at</strong> de scores op KBT voor bedrijfsarts<strong>en</strong> hoger zijn dan voor IBT.<br />
Er is net als bij de andere variabel<strong>en</strong> getoetst voor de gehele groep. Voor de eerste<br />
meting (vóór de project<strong>en</strong>) geldt: F (1, 944) = 66.9, p
Hoofdstuk 5<br />
134<br />
erom w<strong>at</strong> m<strong>en</strong> over zichzelf meldt, dus de perc<strong>en</strong>tages kunn<strong>en</strong> alle<strong>en</strong> per beroeps-<br />
groep word<strong>en</strong> opgeteld.<br />
Tabel 5.14 Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> initi<strong>at</strong>ief tot overleg in onderzoek 1 <strong>en</strong> onderzoek 3<br />
Onderzoek Initi<strong>at</strong>ief Huisarts<strong>en</strong> Bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Onderzoek 1 Neemt zelf vaker initi<strong>at</strong>ief 11.0% 92.8%<br />
Ander neemt vaker initi<strong>at</strong>ief 69.8% 1.9%<br />
Initi<strong>at</strong>ief beide ev<strong>en</strong> vaak 19.2% 5.3%<br />
Onderzoek 3 (begin) Neemt zelf vaker initi<strong>at</strong>ief 19.2% 94.3%<br />
Ander neemt vaker initi<strong>at</strong>ief 76.2% 4.8%<br />
Initi<strong>at</strong>ief beide ev<strong>en</strong> vaak 4.6% 1.0%<br />
Onderzoek 3 (eind) Neemt zelf vaker initi<strong>at</strong>ief 25.5% 94.7%<br />
Ander neemt vaker initi<strong>at</strong>ief 75.3% 4.8%<br />
Initi<strong>at</strong>ief beide ev<strong>en</strong> vaak 0.2% 0.5%<br />
Uit de tabel blijkt d<strong>at</strong> in onderzoek 3 net als in onderzoek 1 de bedrijfsarts<strong>en</strong> veruit <strong>het</strong><br />
vaakst <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief nem<strong>en</strong> voor onderling contact. Huisarts<strong>en</strong> zijn <strong>het</strong> hier grot<strong>en</strong>deels<br />
mee e<strong>en</strong>s.<br />
Om hypothese 7 te toets<strong>en</strong> <strong>en</strong> explorer<strong>en</strong>de vraag L6 te beantwoord<strong>en</strong> (zie 5.3.3) is<br />
e<strong>en</strong> analyse met ‘repe<strong>at</strong>ed measures’ verricht. Het verschil tuss<strong>en</strong> de disciplines is significant.<br />
F (1, 838) = 152.77, p
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 135<br />
opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>) blijkt d<strong>at</strong> <strong>het</strong> effect in de veronderstelde richting is: wie meer contact<strong>en</strong><br />
heeft, ervaart deze als beter.<br />
Hypothese 8c wordt gesteund.<br />
5.3.2.7 Belemmering<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> contact<br />
Hypothese 9a. Huisarts<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> meer knelpunt<strong>en</strong> in de bereikbaarheid <strong>van</strong> de ander<br />
dan bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Hypothese 9b. Arts<strong>en</strong> die meer vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>, ervar<strong>en</strong> minder knelpunt<strong>en</strong> in bereikbaarheid.<br />
Het ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> zog<strong>en</strong>aamde interne <strong>en</strong> externe knelpunt<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact met de<br />
ander sta<strong>at</strong> voor onderzoek 1 <strong>en</strong> 3 in tabel 5.15. E<strong>en</strong> hogere score betek<strong>en</strong>t d<strong>at</strong> m<strong>en</strong><br />
de betreff<strong>en</strong>de knelpunt<strong>en</strong> vaker ervaart.<br />
Tabel 5.15 Het ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> knelpunt<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact met de andere discipline in onderzoek 1 <strong>en</strong> onderzoek 3<br />
Soort knelpunt<strong>en</strong> Onderzoek Huisarts<strong>en</strong> Bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Interne knelpunt<strong>en</strong> (naam <strong>en</strong> telefoonnummer niet<br />
te vind<strong>en</strong>)<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> (ander belt niet terug, ik bel niet<br />
terug, b<strong>en</strong> er niet als ander terugbelt)<br />
Noot. Scores lop<strong>en</strong> <strong>van</strong> 1 tot <strong>en</strong> met 4<br />
Onderzoek 1 3.4 (SD = 0.7) 1.7 (SD = 0.6)<br />
Onderzoek 3 (begin) 2.8 (SD = 0.8) 1.9 (SD = 0.5)<br />
Onderzoek 3 (eind) 2.8 (SD = 0.8) 1.9 (SD = 0.5)<br />
Onderzoek 1 2.8 (SD = 0.6) 3.0 (SD = 0.5)<br />
Onderzoek 3 (begin) 2.0 (SD = 0.5) 2.1 (SD = 0.4)<br />
Onderzoek 3 (eind) 2.1 (SD = 0.5) 2.1 (SD = 0.4)<br />
Huisarts<strong>en</strong> scor<strong>en</strong> hoger dan bedrijfsarts<strong>en</strong> op de interne knelpunt<strong>en</strong>, maar gelijk aan<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> op de externe knelpunt<strong>en</strong>. Om <strong>het</strong> verschil tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
te toets<strong>en</strong> (hypothese 9a) <strong>en</strong> om vraag L9 te beantwoord<strong>en</strong> (zie 5.3.3) is e<strong>en</strong> test<br />
met ‘repe<strong>at</strong>ed measures’ verricht. Er blijkt e<strong>en</strong> significant verschil tuss<strong>en</strong> de disciplines<br />
bij <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> interne knelpunt<strong>en</strong> (F (1, 786) = 64.53, p
Hoofdstuk 5<br />
136<br />
externe knelpunt<strong>en</strong>. IBT draagt niet significant bij aan de verklaring <strong>van</strong> de variantie<br />
in <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> interne knelpunt<strong>en</strong> (F (2, 579) = 1.01, p =.37, maar wel aan <strong>het</strong><br />
ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> externe knelpunt<strong>en</strong> F (2, 525) = 11.94, p
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 137<br />
Vraag L4. Is er verschil in afhankelijkheid <strong>van</strong> de andere professie voor <strong>en</strong> na de regi-<br />
onale project<strong>en</strong>?<br />
De afhankelijkheid <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de ander is na de project<strong>en</strong> niet significant<br />
anders dan ervoor. F (1, 539) = 0.42, p =.52.<br />
Vraag L5. Is er verschil in vertrouw<strong>en</strong> (t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de andere professie) voor <strong>en</strong> na<br />
de regionale project<strong>en</strong>?<br />
Voor KBT is tijdstip <strong>van</strong> afname ge<strong>en</strong> significante variantiebron. F (1, 940) = 0.73, p<br />
=.39. Voor IBT is tijdstip wel e<strong>en</strong> significante variantiebron: F (1, 924) = 6.34, p
Hoofdstuk 5<br />
138<br />
5.3.4 Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting result<strong>at</strong><strong>en</strong> onderzoek 3<br />
In tabel 5.17 <strong>en</strong> 5.18 staan de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 3 sam<strong>en</strong>gev<strong>at</strong>.<br />
Tabel 5.17 Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting <strong>van</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> de toetsing <strong>van</strong> de hypothes<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 3<br />
Hypothese Resulta<strong>at</strong> toetsing<br />
Hypothese 1a. Wanneer <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zich met elkaar vergelijk<strong>en</strong>, Gesteund<br />
schrijv<strong>en</strong> beide aan zichzelf e<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ief hogere positie toe.<br />
Hypothese 1b. Huisarts<strong>en</strong> scor<strong>en</strong> significant hoger op de rel<strong>at</strong>ieve positieschaal dan Gesteund<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Hypothese 3a. Huisarts<strong>en</strong> id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> zich sterker met hun beroep dan bedrijfs- Gesteund<br />
arts<strong>en</strong>.<br />
Hypothese 4a. Huisarts<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> zichzelf meer verantwoordelijkheid toe dan Gesteund<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Hypothese 5a. Huisarts<strong>en</strong> acht<strong>en</strong> zich minder afhankelijk <strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong><br />
Niet gesteund<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
Hypothese 6a. Voor beide disciplines is de knowledge-based trust sterker dan de Gesteund<br />
id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust.<br />
Hypothese 6b. Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoger niveau <strong>van</strong> KBT <strong>en</strong> <strong>van</strong> IBT dan<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
Hypothese 6d. E<strong>en</strong> gelijke positie aan de andere discipline draagt bij tot meer vertrouw<strong>en</strong><br />
(KBT <strong>en</strong> IBT) in de ander dan e<strong>en</strong> als lager of hoger waarg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> positie.<br />
Voor KBT gesteund<br />
Voor IBT teg<strong>en</strong>gesteld<br />
Niet gesteund<br />
Transversaal tweede meting: bij lagere rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
meer vertrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> bij hogere rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
minder vertrouw<strong>en</strong><br />
Hypothese 7. Bedrijfsarts<strong>en</strong> nem<strong>en</strong> vaker <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief tot contact dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Gesteund<br />
Hypothese 8a. Meer contact<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot meer knowledge-based trust. Niet gesteund<br />
Hypothese 8b. Meer contact<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot meer id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust. Niet gesteund met ‘repe<strong>at</strong>ed measures’<br />
Wel gesteund met transversale toetsing<br />
Hypothese 8c. Meer contact<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> hogere ervar<strong>en</strong> kwaliteit <strong>van</strong> de<br />
sam<strong>en</strong>werking.<br />
Gesteund<br />
Hypothese 9a. Huisarts<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> meer knelpunt<strong>en</strong> in de bereikbaarheid <strong>van</strong> de Gesteund voor interne knelpunt<strong>en</strong><br />
ander dan bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Niet gesteund voor externe knelpunt<strong>en</strong><br />
Hypothese 9b. Arts<strong>en</strong> die meer vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>, ervar<strong>en</strong> minder knelpunt<strong>en</strong> in Gesteund voor externe knelpunt<strong>en</strong> zowel voor KBT<br />
bereikbaarheid.<br />
als voor IBT<br />
Met transversale toetsing tev<strong>en</strong>s gesteund voor<br />
interne knelpunt<strong>en</strong> <strong>en</strong> IBT
Tabel 5.18 Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting <strong>van</strong> de antwoord<strong>en</strong> op de explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 3<br />
Explorer<strong>en</strong>de vraag Sam<strong>en</strong>gev<strong>at</strong> antwoord<br />
L1. Is er verschil in rel<strong>at</strong>ieve positie voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>? Ge<strong>en</strong> verschil<br />
L2. Is er verschil in beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>? Ge<strong>en</strong> verschil<br />
L3. Is er verschil in ervar<strong>en</strong> verantwoordelijkheidsverdeling voor <strong>en</strong> na de regionale<br />
project<strong>en</strong>?<br />
L4. Is er verschil in afhankelijkheid <strong>van</strong> de andere professie voor <strong>en</strong> na de regionale<br />
project<strong>en</strong>?<br />
L5. Is er verschil in vertrouw<strong>en</strong> (t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de andere professie) voor <strong>en</strong> na de<br />
regionale project<strong>en</strong>?<br />
L6. Is er verschil in <strong>het</strong> nem<strong>en</strong> <strong>van</strong> initi<strong>at</strong>ief tot contact met de ander voor <strong>en</strong> na de<br />
regionale project<strong>en</strong>?<br />
Ge<strong>en</strong> verschil<br />
Ge<strong>en</strong> verschil<br />
L7. Is er verschil in aantal contact<strong>en</strong> voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>? Ge<strong>en</strong> verschil<br />
L8. Is er verschil in waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong> voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>? Ge<strong>en</strong> verschil<br />
L9. Is er verschil in <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> belemmering<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact met de andere<br />
professie voor <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong>?<br />
KBT ge<strong>en</strong> verschil<br />
IBT significant hogere score na de project<strong>en</strong><br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 139<br />
Huisarts<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong> significant vaker <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief te<br />
nem<strong>en</strong> voor contact met e<strong>en</strong> bedrijfsarts dan voor de<br />
project<strong>en</strong><br />
Ge<strong>en</strong> verschil<br />
5.4 Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting result<strong>at</strong><strong>en</strong> onderzoek 1, 2 <strong>en</strong> 3<br />
Hieronder e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting <strong>van</strong> de (kwantit<strong>at</strong>ieve) result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> de drie onderzoek<strong>en</strong>.<br />
Deze is them<strong>at</strong>isch ingedeeld.<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> (in zowel onderzoek 1 als onderzoek 3) vind<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij<br />
meer k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong> nodig hebb<strong>en</strong> dan de ander, maar voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> is dit<br />
sterker dan voor bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Haio’s in onderzoek 2 vind<strong>en</strong> zichzelf beter dan bedrijfsarts<strong>en</strong>, maar baio’s acht<strong>en</strong><br />
zichzelf op e<strong>en</strong> gelijke positie aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> die huisarts zijn geweest, voel<strong>en</strong> e<strong>en</strong> meer gelijke positie aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>,<br />
maar voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> blijkt ervaring als bedrijfsarts ge<strong>en</strong> verband met rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
te hebb<strong>en</strong> (onderzoek 1).<br />
Na de cursus voor haio’s <strong>en</strong> baio’s (onderzoek 2) <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong> (onderzoek<br />
3) war<strong>en</strong> er ge<strong>en</strong> verandering<strong>en</strong> in rel<strong>at</strong>ieve positie.
Hoofdstuk 5<br />
140<br />
Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
Huisarts<strong>en</strong> blijk<strong>en</strong> zich sterker met hun beroep te id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong>. Dit<br />
geldt zowel voor onderzoek 1 als onderzoek 3. Bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in onderzoek<br />
1 blijk<strong>en</strong> dieg<strong>en</strong><strong>en</strong> die ervaring in de andere discipline hebb<strong>en</strong>, zich minder<br />
sterk te id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> met hun eig<strong>en</strong> beroep.<br />
Haio’s in onderzoek 2 blijk<strong>en</strong> zich net als <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> sterker met hun beroep te id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong><br />
dan bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding. Baio’s scor<strong>en</strong> neg<strong>at</strong>ief op de vrag<strong>en</strong> naar<br />
beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie (score onder de neutrale waarde 3).<br />
Na de cursus voor haio’s <strong>en</strong> baio’s (onderzoek 2) <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong> (onderzoek<br />
3) is er ge<strong>en</strong> verandering in de m<strong>at</strong>e <strong>van</strong> beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie vastgesteld.<br />
Verantwoordelijkheid<br />
Huisarts<strong>en</strong> in onderzoek 1 <strong>en</strong> onderzoek 3 vind<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij meer verantwoordelijkhed<strong>en</strong><br />
hebb<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong> met betrekking tot bijvoorbeeld diagnostiek <strong>en</strong> verwijzing<br />
<strong>van</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met arbeidsrele<strong>van</strong>te aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>.<br />
Het gevoel <strong>van</strong> meer verantwoordelijkhed<strong>en</strong> hangt sam<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong><br />
de ander als hoger gevoelde rel<strong>at</strong>ieve positie (onderzoek 1). Ervaring in de andere<br />
discipline (onderzoek 1) hangt hier niet mee sam<strong>en</strong>.<br />
De haio’s <strong>en</strong> baio’s in onderzoek 2 (interviews) zijn <strong>het</strong> min of meer e<strong>en</strong>s over de<br />
verdeling <strong>van</strong> verantwoordelijkhed<strong>en</strong> onderling.<br />
De <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in onderzoek 3 scor<strong>en</strong> na de project<strong>en</strong> niet anders op<br />
verantwoordelijkheidsverdeling dan ervoor.<br />
Afhankelijkheid<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> vind<strong>en</strong> zichzelf in onderzoek 1 meer afhankelijk <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. Ervaring in de andere<br />
discipline hangt hier niet significant mee sam<strong>en</strong> (onderzoek 1). In onderzoek 3 is er<br />
ge<strong>en</strong> verschil in afhankelijkheid tuss<strong>en</strong> de disciplines. Bedrijfsarts<strong>en</strong> in onderzoek 3<br />
scor<strong>en</strong> lager op de afhankelijkheidsschaal dan bedrijfsarts<strong>en</strong> in onderzoek 1.<br />
Haio’s blijk<strong>en</strong> minder afhankelijk <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> dan baio’s <strong>van</strong><br />
inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> (onderzoek 2).<br />
Uit vergelijking <strong>van</strong> de scores voor <strong>en</strong> na de cursus (onderzoek 2) <strong>en</strong> voor <strong>en</strong> na de<br />
regionale project<strong>en</strong> (onderzoek 3) zijn ge<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong> gevond<strong>en</strong> in scores op afhankelijkheid.<br />
Vertrouw<strong>en</strong><br />
De scores op knowlede-based trust (KBT) zijn bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bij bedrijfsarts<strong>en</strong> significant<br />
hoger dan voor id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust (IBT) (onderzoek 1 <strong>en</strong> 3).
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> 141<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hogere KBT, maar e<strong>en</strong> lagere IBT dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> (onder-<br />
zoek 1 <strong>en</strong> 3). Wie ervaring heeft in de andere discipline blijkt minder vertrouw<strong>en</strong> te<br />
hebb<strong>en</strong> (zowel KBT als IBT) (onderzoek 1).<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> die zich gelijk aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> voel<strong>en</strong>, hebb<strong>en</strong> meer KBT; <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> die<br />
zich in e<strong>en</strong> lagere positie dan bedrijfsarts<strong>en</strong> voel<strong>en</strong>, hebb<strong>en</strong> ook meer KBT (onderzoek<br />
1). Tuss<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> IBT zijn ge<strong>en</strong> verband<strong>en</strong> in onderzoek 1. In onderzoek<br />
3 blijkt er ge<strong>en</strong> verband tuss<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> bij ‘repe<strong>at</strong>ed measures’<br />
maar wel bij transversale toetsing op <strong>het</strong> tweede meetmom<strong>en</strong>t: arts<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> lagere<br />
rel<strong>at</strong>ieve hebb<strong>en</strong> meer KBT <strong>en</strong> meer IBT.<br />
Baio’s in onderzoek 2 hebb<strong>en</strong> meer vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> dan haio’s in de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Vlak na de cursus (onderzoek 2) stijgt bij de haio’s <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> in bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
significant, maar daarna daalt <strong>het</strong> weer.<br />
Bij de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in onderzoek 3 blijkt de KBT niet te verschill<strong>en</strong> voor<br />
<strong>en</strong> na de project<strong>en</strong>, maar de score op IBT blijkt na de project<strong>en</strong> significant hoger dan<br />
ervoor.<br />
Wie meer contact<strong>en</strong> met de andere discipline heeft, heeft e<strong>en</strong> significant hogere score<br />
op IBT (onderzoek 1). In onderzoek 1 hebb<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> met meer contact<strong>en</strong> juist<br />
minder KBT.<br />
Voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> is er ge<strong>en</strong> verband tuss<strong>en</strong> aantal contact<strong>en</strong> <strong>en</strong> KBT (onderzoek 1).<br />
In onderzoek 3 werd met ‘repe<strong>at</strong>ed measures’ ge<strong>en</strong> verband gevond<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> aantal<br />
contact<strong>en</strong> <strong>en</strong> de variantie <strong>van</strong> KBT of IBT. Met transversale toetsing blijkt d<strong>at</strong> arts<strong>en</strong><br />
met e<strong>en</strong> hogere contactfrequ<strong>en</strong>tie wel meer IBT hebb<strong>en</strong>.<br />
Contact<strong>en</strong> <strong>en</strong> initi<strong>at</strong>ief<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> significant vaker contact met e<strong>en</strong> huisarts dan andersom, ruim<br />
tweemaal zo vaak (onderzoek 1 <strong>en</strong> 3). Bedrijfsarts<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong> jaarlijks naar sch<strong>at</strong>ting<br />
ruim 20 keer met e<strong>en</strong> huisarts overleg te hebb<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt, <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> bijna<br />
10 keer per jaar. Bedrijfsarts<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong> significant vaker <strong>het</strong> advies aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt te<br />
gev<strong>en</strong> om contact met de huisarts op te nem<strong>en</strong> dan andersom. Bedrijfsarts<strong>en</strong> ruim<br />
tweemaal zo vaak (56 maal) als e<strong>en</strong> huisarts (ruim 23 maal, dit is gemiddeld nog ge<strong>en</strong><br />
tweemaal per maand) (onderzoek 1).<br />
Baio’s hadd<strong>en</strong> meer contact<strong>en</strong> met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> gav<strong>en</strong> vaker e<strong>en</strong> briefje mee voor de<br />
huisarts dan omgekeerd (onderzoek 2). Er was ge<strong>en</strong> significant verschil in <strong>het</strong> aantal<br />
mal<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> advies gaf tot contact met de andere discipline.<br />
Baio’s <strong>en</strong> haio’s blijk<strong>en</strong> na de cursus niet significant meer contact<strong>en</strong> met de andere te<br />
hebb<strong>en</strong>. D<strong>at</strong> geldt voor alle soort<strong>en</strong> contact.
Hoofdstuk 5<br />
142<br />
In onderzoek 3 zijn er na de project<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> significante verschill<strong>en</strong> gevond<strong>en</strong> in aantall<strong>en</strong><br />
contact<strong>en</strong> met de ander vergelek<strong>en</strong> met voor de project<strong>en</strong>.<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> nem<strong>en</strong> significant vaker dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief tot contact; <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
zijn <strong>het</strong> hiermee e<strong>en</strong>s (onderzoek 1 <strong>en</strong> 3). Na de regionale project<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> significant vaker <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief te nem<strong>en</strong> tot contact met e<strong>en</strong> bedrijfsarts dan<br />
ervoor (onderzoek 3).<br />
Belemmering<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> contact<br />
Huisarts<strong>en</strong> (onderzoek 1 <strong>en</strong> 3) ervar<strong>en</strong> vaker interne (beheersbare) knelpunt<strong>en</strong> in de<br />
bereikbaarheid dan bedrijfsarts<strong>en</strong>. Bedrijfsarts<strong>en</strong> blijk<strong>en</strong> vaker twee <strong>van</strong> de drie externe<br />
(onbeheersbare knelpunt<strong>en</strong>) te ervar<strong>en</strong> dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> (onderzoek 1). In onderzoek 3<br />
is er ge<strong>en</strong> verschil tuss<strong>en</strong> de disciplines in <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> externe knelpunt<strong>en</strong>.<br />
Arts<strong>en</strong> die ervaring in de andere discipline hebb<strong>en</strong> (in onderzoek 1), ervar<strong>en</strong> beide<br />
soort<strong>en</strong> knelpunt<strong>en</strong> (intern <strong>en</strong> extern) significant minder vaak naarm<strong>at</strong>e <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />
(KBT) groter is. Voor IBT is er alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong> dergelijk verband met externe knelpunt<strong>en</strong><br />
bij arts<strong>en</strong> zonder ervaring in de andere discipline.<br />
In onderzoek 3 blijk<strong>en</strong> arts<strong>en</strong> met meer KBT <strong>en</strong> met meer IBT significant minder vaak<br />
externe knelpunt<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact te ervar<strong>en</strong>. Transversaal getoetst blijk<strong>en</strong> arts<strong>en</strong> met<br />
meer IBT ook significant minder vaak interne knelpunt<strong>en</strong> te ervar<strong>en</strong>.<br />
Het ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> interne bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong> wordt significant verklaard door<br />
discipline <strong>en</strong> IBT. Het ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> externe knelpunt<strong>en</strong> wordt ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s door IBT verklaard,<br />
maar dit effect is veel minder groot (onderzoek 1).<br />
Na de regionale project<strong>en</strong> zijn er ge<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong> in <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> knelpunt<strong>en</strong> in <strong>het</strong><br />
contact vergelek<strong>en</strong> met ervoor (onderzoek 3).<br />
Waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong><br />
Bij meer contact<strong>en</strong> ervaart m<strong>en</strong> deze ook positiever (onderzoek 1 <strong>en</strong> 3).<br />
De waardering <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking wordt vooral verklaard door de beide soort<strong>en</strong><br />
vertrouw<strong>en</strong>, discipline <strong>en</strong> contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> niet door de overige ingevoerde sociaal-psychologische<br />
variabel<strong>en</strong>, rel<strong>at</strong>ieve positie, afhankelijkheid, verantwoordelijkheid<br />
(onderzoek 1).<br />
Haio’s <strong>en</strong> baio’s (onderzoek 2) verschill<strong>en</strong> niet in hun waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong>.<br />
Er zijn ge<strong>en</strong> verandering<strong>en</strong> gevond<strong>en</strong> in waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong> na de cursus<br />
(onderzoek 2) of na regionale project<strong>en</strong> (onderzoek 3).
6 Discussie
Discussie 145<br />
In dit hoofdstuk wordt, na e<strong>en</strong> korte inleiding, eerst gediscussieerd over de result<strong>at</strong><strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de onderzoek<strong>en</strong>. Steeds wordt per thema aangegev<strong>en</strong> in hoeverre de hypothese<br />
wordt gesteund, w<strong>at</strong> in <strong>het</strong> kort de antwoord<strong>en</strong> op de explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> war<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
vervolg<strong>en</strong>s word<strong>en</strong> verklaring<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong> voor de uitkomst<strong>en</strong>. Waar dit rele<strong>van</strong>t is, wordt<br />
vergelek<strong>en</strong> met uitkomst<strong>en</strong> uit ander onderzoek. Vervolg<strong>en</strong>s kom<strong>en</strong> de beperking<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
de onderzoek<strong>en</strong> aan bod. T<strong>en</strong>slotte kom<strong>en</strong> praktische <strong>en</strong> theoretische implic<strong>at</strong>ies aan<br />
bod alsmede implic<strong>at</strong>ies voor vervolgonderzoek.<br />
6.1 Inleiding<br />
Voor deze verhandeling is ervoor gekoz<strong>en</strong> om de sociaal-psychologische invalshoek<br />
te nem<strong>en</strong> om de sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> nader te verklar<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> handv<strong>at</strong>t<strong>en</strong> voor verbetering te vind<strong>en</strong>. Er zijn ook andere invalshoek<strong>en</strong> mogelijk,<br />
zoals de theorie over gedragsverandering of de speltheorie. De keuze is echter<br />
gemaakt omd<strong>at</strong> de onderzoeker me<strong>en</strong>de intergroepsproblem<strong>at</strong>iek te signaler<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
zij de waarneming<strong>en</strong> uit de praktijk wilde toets<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> de theoretische opv<strong>at</strong>ting<strong>en</strong><br />
hierover. Daarom is in eerste instantie de sociaal-psychologische liter<strong>at</strong>uur bestudeerd<br />
over intergroepsgedrag. De thema’s die daarin zijn gevond<strong>en</strong>, zijn al red<strong>en</strong>er<strong>en</strong>d nader<br />
toegespitst op de verhouding tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Aangezi<strong>en</strong> nog niet eerder <strong>van</strong>uit deze invalshoek onderzoek is gedaan, is e<strong>en</strong> verk<strong>en</strong>n<strong>en</strong>d,<br />
narr<strong>at</strong>ief liter<strong>at</strong>uuronderzoek verricht. De gevond<strong>en</strong> theoretische inzicht<strong>en</strong> zijn<br />
vervolg<strong>en</strong>s vertaald naar hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> over <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong><br />
<strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. Daarmee is de wet<strong>en</strong>schappelijke cyclus gevolgd.<br />
6.2 Result<strong>at</strong><strong>en</strong><br />
De result<strong>at</strong><strong>en</strong> zijn in twee clusters te onderscheid<strong>en</strong>. Het eerste cluster betreft de result<strong>at</strong><strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de onderzoek<strong>en</strong> naar de sociaal-psychologische variabel<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> p<strong>at</strong>roon<br />
daar<strong>van</strong>: de verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> de correl<strong>at</strong>ies tuss<strong>en</strong> de<br />
variabel<strong>en</strong> (onderzoek 1 <strong>en</strong> del<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 2 <strong>en</strong> 3). Het andere cluster betreft de<br />
result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoek<strong>en</strong> naar verandering in sociaal-psychologische factor<strong>en</strong> na<br />
interv<strong>en</strong>ties om de sam<strong>en</strong>werking te verbeter<strong>en</strong>. In onderzoek 2 besta<strong>at</strong> de interv<strong>en</strong>tie<br />
uit e<strong>en</strong> cursus in de beroepsopleiding, in onderzoek 3 uit regionale project<strong>en</strong> om de<br />
sam<strong>en</strong>werking te verbeter<strong>en</strong>.
Hoofdstuk 6<br />
146<br />
Wanneer wordt bekek<strong>en</strong> in hoeverre de interv<strong>en</strong>ties effect hebb<strong>en</strong> gehad op de so-<br />
ciaal-psychologische variabel<strong>en</strong>, dan zou voor <strong>het</strong> bereik<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> mogelijk effect<br />
moet<strong>en</strong> zijn voldaan aan e<strong>en</strong> aantal bek<strong>en</strong>de leerprincipes. Aangezi<strong>en</strong> dit proefschrift<br />
ge<strong>en</strong> onderwijskundige insteek heeft, wordt hier slechts kort op ingegaan. Het ga<strong>at</strong><br />
grofweg om k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de cursus of <strong>het</strong> project, k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>/<br />
trainers <strong>en</strong> k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de cursist<strong>en</strong>. W<strong>at</strong> betreft k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de cursus kan<br />
word<strong>en</strong> gesteld d<strong>at</strong> in de cursus in de beroepsopleiding (onderzoek 2) onder andere<br />
gewerkt is met opdracht<strong>en</strong> die m<strong>en</strong> in de eig<strong>en</strong> praktijk moest uitvoer<strong>en</strong>. Er is zeer interactief<br />
gewerkt. M<strong>en</strong> kon eig<strong>en</strong> casuïstiek inbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. In de regionale project<strong>en</strong> is niet<br />
volledig bek<strong>en</strong>d hoe de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> w<strong>at</strong> dit betreft zijn. Wel zijn er veel verschill<strong>en</strong>de<br />
project<strong>en</strong> geweest, zie bijlage V. W<strong>at</strong> betreft de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong>/trainers<br />
in onderzoek 2: <strong>het</strong> betrof steeds e<strong>en</strong> huisarts <strong>en</strong> e<strong>en</strong> bedrijfsarts met affiniteit <strong>en</strong> ervaring<br />
met <strong>het</strong> onderwerp. Voor de regionale project<strong>en</strong> is dit niet volledig bek<strong>en</strong>d. De<br />
k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de cursist<strong>en</strong>: in onderzoek 2 ging <strong>het</strong> om e<strong>en</strong> verplichte cursus voor<br />
haio’s <strong>en</strong> e<strong>en</strong> gekoz<strong>en</strong> cursus voor baio’s. Dit kan invloed hebb<strong>en</strong> gehad op de motiv<strong>at</strong>ie<br />
tot ler<strong>en</strong>. In de regionale project<strong>en</strong> is er ge<strong>en</strong> sprake <strong>van</strong> verplichting geweest<br />
(26% <strong>van</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> 45% <strong>van</strong> de bedrijfsarts<strong>en</strong> in de regio’s nam daadwerkelijk<br />
deel aan projectactiviteit<strong>en</strong>). De respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> bestaan echter uit zowel actieve als nietactieve<br />
deelnemers, zod<strong>at</strong> <strong>het</strong> effect <strong>van</strong> de project<strong>en</strong> in <strong>en</strong>gere zin (bijvoorbeeld <strong>het</strong><br />
deelnem<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>komst) niet kan word<strong>en</strong> vastgesteld in vergelijking tot <strong>het</strong> in<br />
e<strong>en</strong> regio won<strong>en</strong> <strong>en</strong> alle<strong>en</strong> de mailings <strong>van</strong> de project<strong>en</strong> krijg<strong>en</strong>.<br />
De discussie met betrekking tot de result<strong>at</strong><strong>en</strong> is hierna them<strong>at</strong>isch ingedeeld.<br />
6.2.1 Rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
Besta<strong>at</strong> er in werkelijkheid wel zoiets als rel<strong>at</strong>ieve positie? Als voorbeeld <strong>en</strong>kele uitsprak<strong>en</strong><br />
uit de praktijk die hierover gaan:<br />
“Maar wij zijn gewoon beter dan bedrijfsarts<strong>en</strong>!” (Huisarts tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>komst<br />
<strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>, Utrecht, november 2001)<br />
“Zou <strong>het</strong> niet zo kunn<strong>en</strong> zijn d<strong>at</strong> <strong>het</strong> werk <strong>van</strong> de huisarts complexer is dan d<strong>at</strong> <strong>van</strong><br />
de bedrijfsarts?” (E<strong>en</strong> bedrijfsarts, december 2001)<br />
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> blijk<strong>en</strong> beid<strong>en</strong> zichzelf ‘beter’ te vind<strong>en</strong> dan de ander<br />
(hypothese 1a). Dit komt uit onderzoek 1 <strong>en</strong> 3 <strong>en</strong> is volg<strong>en</strong>s verwachting. Dit resulta<strong>at</strong><br />
geeft steun aan de voorspelling<strong>en</strong> <strong>van</strong> de Social Id<strong>en</strong>tity Theory voor deze groep<strong>en</strong>.<br />
Er kan sprake zijn <strong>van</strong> e<strong>en</strong> soort ‘competitie’, waarbij ieder zoekt naar e<strong>en</strong> bevestiging<br />
<strong>van</strong> de eig<strong>en</strong> positieve (dus rel<strong>at</strong>ief hogere) positie. Voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> is deze t<strong>en</strong>d<strong>en</strong>s
Discussie 147<br />
sterker dan voor bedrijfsarts<strong>en</strong> (hypothese 1b). Dit bevestigt, d<strong>at</strong> er waarschijnlijk e<strong>en</strong><br />
soort pikorde beleefd wordt door de onderzochte groep<strong>en</strong> arts<strong>en</strong>, waarbij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
e<strong>en</strong> hogere pla<strong>at</strong>s in de orde innem<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong>. Dit verschil tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> is overig<strong>en</strong>s ook gevond<strong>en</strong> in <strong>het</strong> onderzoek d<strong>at</strong> in <strong>het</strong> Medische<br />
Profiel<strong>en</strong>boek wordt beschrev<strong>en</strong> (1999), waar m<strong>en</strong> vroeg naar de st<strong>at</strong>us t<strong>en</strong> opzichte<br />
<strong>van</strong> andere medische disciplines. Het transversale onderzoek bevestigt <strong>het</strong> st<strong>at</strong>usverschil<br />
<strong>en</strong> poogt e<strong>en</strong> nadere onderbouwing te gev<strong>en</strong> met behulp <strong>van</strong> de Social Id<strong>en</strong>tity<br />
Theory.<br />
Er blijk<strong>en</strong> interessante verschill<strong>en</strong> als wordt gekek<strong>en</strong> naar de ervaring in de andere<br />
discipline. Bedrijfsarts<strong>en</strong> die ervaring hebb<strong>en</strong> als huisarts hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> meer aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
gelijke positie dan bedrijfsarts<strong>en</strong> zonder die ervaring (hypothese 2a, die dit<br />
stelt, wordt gesteund). Voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> met ervaring als bedrijfsarts geldt dit niet (hypothese<br />
2b wordt niet gesteund). Dit verschil kan mogelijk <strong>van</strong>uit de Social Id<strong>en</strong>tity<br />
Theory word<strong>en</strong> begrep<strong>en</strong> door aan te nem<strong>en</strong> d<strong>at</strong> er voor bedrijfsarts<strong>en</strong> die huisarts<br />
zijn geweest, sprake is <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (psychologisch) neerwaartse mobiliteit naar e<strong>en</strong> groep<br />
met lagere st<strong>at</strong>us. (De groepsgr<strong>en</strong>z<strong>en</strong> zijn namelijk in principe permeabel.) Hoewel<br />
m<strong>en</strong> is gedaald in positie to<strong>en</strong> m<strong>en</strong> bedrijfsarts werd, is er toch e<strong>en</strong> sterker gevoel<br />
<strong>van</strong> gelijkheid geblev<strong>en</strong> met de groep die de hogere st<strong>at</strong>us heeft (Van Knipp<strong>en</strong>berg,<br />
1991). Voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>, die eerst als bedrijfsarts werkt<strong>en</strong>, is de stijging in positie naar<br />
de groep <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> blijv<strong>en</strong>d geweest <strong>en</strong> zou deze hun gevoel <strong>van</strong> hogere positie juist<br />
hebb<strong>en</strong> versterkt. Daar komt <strong>het</strong> volg<strong>en</strong>de bij: bij bedrijfsarts<strong>en</strong> die als huisarts hebb<strong>en</strong><br />
gewerkt, ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> vaak om e<strong>en</strong> ervaring <strong>van</strong> zeker 10 tot 15 jaar in de andere discipline.<br />
Andersom ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> vaak maar om e<strong>en</strong> korte periode, waarin m<strong>en</strong> bijvoorbeeld wacht<br />
op e<strong>en</strong> opleidingspla<strong>at</strong>s huisartsg<strong>en</strong>eeskunde. In die periode is er waarschijnlijk nog<br />
ge<strong>en</strong> sprake <strong>van</strong> e<strong>en</strong> id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie met de beroepsgroep bedrijfsarts<strong>en</strong>. Naar de duur<br />
<strong>van</strong> de ervaring in de andere discipline is in dit onderzoek niet gevraagd, maar uit<br />
ervaring is dit verschil in duur wel bek<strong>en</strong>d. Dit zou de discrepantie tuss<strong>en</strong> hypothese<br />
2a <strong>en</strong> 2b dus mede kunn<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong>.<br />
Voor arts<strong>en</strong> in opleiding blijkt <strong>het</strong> beeld iets te verschill<strong>en</strong>. Huisarts<strong>en</strong> in opleiding<br />
blijk<strong>en</strong> zichzelf hoger te scor<strong>en</strong> t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>, maar bedrijfsarts<strong>en</strong> in<br />
opleiding scor<strong>en</strong> zichzelf gelijk aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> (vraag C1). Voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding<br />
is dit conform aan de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in onderzoek 1 <strong>en</strong> 3 (hypothese 1a), voor bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
in opleiding is de uitkomst niet conform onderzoek 1 <strong>en</strong> 3. Het zou kunn<strong>en</strong> zijn<br />
d<strong>at</strong> deze jonge bedrijfsarts<strong>en</strong> e<strong>en</strong> groep vorm<strong>en</strong>, die anders in de medische wereld<br />
sta<strong>at</strong> dan de oudere bedrijfsarts<strong>en</strong>. Het is ook mogelijk d<strong>at</strong> de groep die aan de cursus<br />
deelnam, e<strong>en</strong> selectie is geweest, e<strong>en</strong> groep die zich gelijk aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> acht in<br />
st<strong>at</strong>us. Voor haio’s was de cursus verplicht, voor baio’s niet, zij kwam<strong>en</strong> op intek<strong>en</strong>ing.<br />
Daarom kan er selectie zijn opgetred<strong>en</strong>.
Hoofdstuk 6<br />
148<br />
In <strong>het</strong> verloop <strong>van</strong> de cursus is er ge<strong>en</strong> verandering te zi<strong>en</strong> in de rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
(vraag C1). E<strong>en</strong> effect <strong>van</strong> de cursus zou kunn<strong>en</strong> zijn, d<strong>at</strong> de rel<strong>at</strong>ieve posities <strong>van</strong> de<br />
twee groep<strong>en</strong> dichter kom<strong>en</strong> bij de score 3 (gelijk aan de ander) op e<strong>en</strong> vijfpunts-<br />
schaal. De sam<strong>en</strong>werking <strong>en</strong> <strong>het</strong> onderlinge contact zoud<strong>en</strong> daaraan hebb<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
bijdrag<strong>en</strong>. Baio’s scor<strong>en</strong> al op de 3, dus bij h<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> we in die zin ge<strong>en</strong> verandering<br />
verwacht<strong>en</strong>. Bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in <strong>het</strong> transversale onderzoek bleek ervaring als bedrijfs-<br />
arts ge<strong>en</strong> verband te hebb<strong>en</strong> met rel<strong>at</strong>ieve positie (hypothese 2b). Op grond daar<strong>van</strong><br />
zou e<strong>en</strong> verandering door e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>malige cursus ook niet te verwacht<strong>en</strong> zijn. Ook in<br />
onderzoek 3 blijkt er ge<strong>en</strong> verschil te zijn tuss<strong>en</strong> de voor- <strong>en</strong> nameting naar rel<strong>at</strong>ieve<br />
positie. Dit steunt de red<strong>en</strong>ering d<strong>at</strong> cursuss<strong>en</strong> <strong>en</strong> andere vergelijkbare activiteit<strong>en</strong> mo-<br />
gelijk ge<strong>en</strong> effect hebb<strong>en</strong> op de rel<strong>at</strong>ieve positie, <strong>en</strong> d<strong>at</strong> voor <strong>het</strong> verander<strong>en</strong> daar<strong>van</strong><br />
meer geme<strong>en</strong>schappelijke activiteit<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> langere tijdsduur vereist zijn.<br />
De conclusie is, d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zichzelf op e<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ief hogere positie<br />
zett<strong>en</strong> dan de ander. Deze t<strong>en</strong>d<strong>en</strong>s is voor bedrijfsarts<strong>en</strong> zwakker, met name als ze<br />
eerder huisarts zijn geweest. Cursuss<strong>en</strong> <strong>en</strong> project<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> waarschijnlijk ge<strong>en</strong> in-<br />
vloed op deze t<strong>en</strong>d<strong>en</strong>s.<br />
D<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> e<strong>en</strong> sterkere beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie hebb<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong> (hypothese<br />
3a wordt gesteund in onderzoek 1 <strong>en</strong> 3) is volg<strong>en</strong>s verwachting <strong>en</strong> geeft nog e<strong>en</strong> aan-<br />
wijzing d<strong>at</strong> de voorspelling uit de Social Id<strong>en</strong>tity Theory voor de onderzochte groep<strong>en</strong><br />
opga<strong>at</strong>. D<strong>at</strong> ervaring in <strong>het</strong> andere beroep sam<strong>en</strong>ga<strong>at</strong> met e<strong>en</strong> lagere id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie in<br />
<strong>het</strong> beroep (hypothese 3b wordt gesteund) is ook conform de verwachting. Het is<br />
opvall<strong>en</strong>d d<strong>at</strong> <strong>het</strong> hier ook voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> geldt (bij rel<strong>at</strong>ieve positie was er ge<strong>en</strong><br />
verband met ervaring in de andere discipline (hypothese 2b)). Blijkbaar kan e<strong>en</strong> korte<br />
ervaring in de andere discipline toch voldo<strong>en</strong>de zijn om iets met de beroepsid<strong>en</strong>tifi-<br />
c<strong>at</strong>ie te do<strong>en</strong>. Het kan echter ook zijn, d<strong>at</strong> juist arts<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> minder sterke beroeps-<br />
id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie gemakkelijker kiez<strong>en</strong> voor ervaring in de bedrijfsgezondheidszorg. Dan<br />
zou <strong>het</strong> gaan om e<strong>en</strong> bepaalde selectie. D<strong>at</strong> zou suggerer<strong>en</strong> d<strong>at</strong> <strong>van</strong> de aanbeveling<br />
om stages bij de andere discipline te do<strong>en</strong>, op basis <strong>van</strong> deze uitkomst niet veel effect<br />
te verwacht<strong>en</strong> is. Het verlag<strong>en</strong> <strong>van</strong> de beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie zou echter ge<strong>en</strong> doel op<br />
zich moet<strong>en</strong> zijn.<br />
Huisarts<strong>en</strong> in opleiding scor<strong>en</strong> significant hoger op beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie dan bedrijfsart-<br />
s<strong>en</strong> in opleiding (vraag C2); dit is conform hypothese 3a <strong>en</strong> in overe<strong>en</strong>stemming met<br />
<strong>het</strong> eerdere resulta<strong>at</strong>. Het valt wel op d<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding in feite neg<strong>at</strong>ief<br />
scor<strong>en</strong> op de beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie, namelijk onder de neutrale score 3. Deze uitkomst<br />
kan e<strong>en</strong> weerspiegeling zijn <strong>van</strong> de onvrede die er heerst in de bedrijfsarts<strong>en</strong>wereld,<br />
waar tev<strong>en</strong>s sprake is <strong>van</strong> e<strong>en</strong> hoog perc<strong>en</strong>tage burnout (Van Stra<strong>at</strong><strong>en</strong> & Lamme,<br />
2000). Het imago <strong>van</strong> de bedrijfsarts<strong>en</strong> is niet zo positief. Opvall<strong>en</strong>d is, d<strong>at</strong> in onder-<br />
zoek 1 jongere bedrijfsarts<strong>en</strong> juist e<strong>en</strong> hogere beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie blijk<strong>en</strong> te hebb<strong>en</strong>
Discussie 149<br />
dan oudere bedrijfsarts<strong>en</strong> (result<strong>at</strong><strong>en</strong> niet opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>). Enerzijds zou te verwacht<strong>en</strong><br />
zijn d<strong>at</strong> naarm<strong>at</strong>e m<strong>en</strong> langer in e<strong>en</strong> beroep zit, de beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie sterker wordt,<br />
anderzijds kan juist in <strong>het</strong> begin <strong>van</strong> de loopbaan e<strong>en</strong> bewuste positieve beroepskeuze<br />
e<strong>en</strong> sterk id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong>d effect hebb<strong>en</strong>. Leeftijd kan voor de lagere score bij de baio’s<br />
dus ge<strong>en</strong> verklaring zijn. Bedacht moet word<strong>en</strong> d<strong>at</strong> onderzoek 2 iets l<strong>at</strong>er in de tijd is<br />
verricht dan onderzoek 1 <strong>en</strong> d<strong>at</strong> in die tijd <strong>het</strong> imago <strong>van</strong> de bedrijfsarts niet is verbe-<br />
terd. De score op beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> haio’s is niet zo hoog als <strong>van</strong> de gevestigde<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Maar ze zijn met e<strong>en</strong> score <strong>van</strong> 3.4 wel positief. Het kan zijn d<strong>at</strong> we toch<br />
te mak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> positieve beroepskeuze voor huisartsg<strong>en</strong>eeskunde <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
gemiddeld neg<strong>at</strong>ieve beroepskeuze voor bedrijfsg<strong>en</strong>eeskunde, waarbij in de loop <strong>van</strong><br />
de tijd de (rel<strong>at</strong>ief geringe) id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie met <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> bedrijfsarts afneemt. Ook<br />
kunn<strong>en</strong> externe factor<strong>en</strong> e<strong>en</strong> rol spel<strong>en</strong>. Er zijn grote verandering<strong>en</strong> in beide beroeps-<br />
groep<strong>en</strong> bezig, de tak<strong>en</strong> verander<strong>en</strong>, de werkdruk neemt toe. In <strong>het</strong> m<strong>at</strong>eriaal is niet<br />
na te gaan in hoeverre dit meespeelt bij de scores.<br />
De verandering<strong>en</strong> in <strong>het</strong> verloop <strong>van</strong> de cursus zijn niet significant. Het is daarmee<br />
de vraag of <strong>van</strong> e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>malige cursus e<strong>en</strong> effect op beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie verwacht kan<br />
word<strong>en</strong>. Uit de toetsing <strong>van</strong> hypothese 3b in onderzoek 1 blijkt d<strong>at</strong> ervaring in <strong>het</strong><br />
beroep <strong>van</strong> de ander wel kan leid<strong>en</strong> tot minder sterke beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie, maar dan<br />
ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> om langere period<strong>en</strong> dan e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>malige cursus.<br />
Ook na de regionale project<strong>en</strong> zijn ge<strong>en</strong> verandering<strong>en</strong> in beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie te zi<strong>en</strong>.<br />
Hiervoor geldt wellicht <strong>het</strong>zelfde als w<strong>at</strong> voor rel<strong>at</strong>ieve positie hierbov<strong>en</strong> is gesteld.<br />
Concluder<strong>en</strong>d: <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> zich sterker met hun beroep dan bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> ervaring in de andere discipline doet de sterkte <strong>van</strong> die id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie verminder<strong>en</strong>.<br />
De cursus <strong>en</strong> regionale project<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> effect op de beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie.<br />
6.2.2 Verantwoordelijkheid <strong>en</strong> afhankelijkheid<br />
Volg<strong>en</strong>s verwachting schrijv<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zichzelf meer verantwoordelijkhed<strong>en</strong> toe dan<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> (hypothese 4a wordt gesteund in onderzoek 1 <strong>en</strong> 3). Dit past ook bij e<strong>en</strong><br />
hogere rel<strong>at</strong>ieve positie. Het is opvall<strong>en</strong>d d<strong>at</strong> ervaring in <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> de ander ge<strong>en</strong><br />
verband blijkt te hebb<strong>en</strong> met de verantwoordelijkheidstoewijzing (hypothese 4b wordt<br />
niet gesteund). E<strong>en</strong> mogelijke verklaring hiervoor kan zijn, d<strong>at</strong> de beleving die arts<strong>en</strong><br />
hebb<strong>en</strong> <strong>van</strong> hun verantwoordelijkheid, zo sterk is gekoppeld aan hun autonomie <strong>en</strong><br />
vrijheid d<strong>at</strong>, indi<strong>en</strong> zij ervaring in de andere discipline hebb<strong>en</strong>, dit eerder versterk<strong>en</strong>d<br />
dan verzwakk<strong>en</strong>d zou kunn<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>. Daar komt als verklaring bij, d<strong>at</strong> door de<br />
arbeidsdeling tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> er weinig vorm<strong>en</strong> <strong>van</strong> gezam<strong>en</strong>lijke<br />
activiteit<strong>en</strong> zijn <strong>en</strong> m<strong>en</strong> niet sam<strong>en</strong> verantwoordelijk is voor e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schappelijk<br />
resulta<strong>at</strong>.
Hoofdstuk 6<br />
150<br />
De geïnterviewde <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding uit onderzoek 2 zijn <strong>het</strong><br />
min of meer e<strong>en</strong>s over de verdeling <strong>van</strong> verantwoordelijkhed<strong>en</strong> met betrekking tot<br />
diagnostiek <strong>en</strong> behandeling (vraag C3). D<strong>at</strong> m<strong>en</strong> bij verwijzing graag met de ander<br />
wil overlegg<strong>en</strong>, is e<strong>en</strong> positief tek<strong>en</strong>. Maar <strong>het</strong> kan zijn d<strong>at</strong> <strong>het</strong> hier ga<strong>at</strong> om sociaal<br />
w<strong>en</strong>selijke antwoord<strong>en</strong>, in realiteit is m<strong>en</strong> mogelijk nog niet zo ver.<br />
Huisarts<strong>en</strong> blijk<strong>en</strong> zich volg<strong>en</strong>s verwachting voor hun beleid minder afhankelijk te<br />
voel<strong>en</strong> <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> (hypothese 5a wordt gesteund in onderzoek 1). In de praktijk lijkt dit ook<br />
logisch. Huisarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> over <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> meer inform<strong>at</strong>ie over de p<strong>at</strong>iënt, over<br />
di<strong>en</strong>s medische verled<strong>en</strong>, over <strong>het</strong> gezin <strong>en</strong> over bijvoorbeeld specialistische onderzoek<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> behandeling<strong>en</strong>. Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> echter ook inform<strong>at</strong>ie over de p<strong>at</strong>iënt,<br />
die de huisarts niet heeft, namelijk de gegev<strong>en</strong>s over (belasting in) <strong>het</strong> werk <strong>en</strong><br />
over ev<strong>en</strong>tuele arbeidsrele<strong>van</strong>te klacht<strong>en</strong>. Blijkbaar ervar<strong>en</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> toch minder<br />
dan de bedrijfsarts<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij afhankelijk zijn <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de ander. Voor hun<br />
beleid als huisarts hebb<strong>en</strong> ze deze gegev<strong>en</strong>s volg<strong>en</strong>s h<strong>en</strong>zelf niet nodig.<br />
Het valt op d<strong>at</strong> er in onderzoek 3 ge<strong>en</strong> verschil is tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
op de afhankelijkheidsschaal. Het verschil in scores t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> onderzoek 1 is<br />
met name bij de bedrijfsarts<strong>en</strong> te zi<strong>en</strong>. Het kan zijn d<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in de loop <strong>van</strong><br />
de jar<strong>en</strong> zich minder afhankelijk zijn gaan voel<strong>en</strong> <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>, d<strong>at</strong><br />
er mogelijk e<strong>en</strong> soort ‘emancip<strong>at</strong>ie’ <strong>van</strong> deze beroepsgroep bezig is. Dit uit zich echter<br />
(nog) niet in e<strong>en</strong> hogere rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> e<strong>en</strong> sterkere beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie. Het<br />
ga<strong>at</strong> echter om e<strong>en</strong> andere onderzoeksgroep, hoewel beide wel repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ief geacht<br />
kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> voor de gehele beroepsgroep op e<strong>en</strong> aantal k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>. Herhaling<br />
<strong>van</strong> deze meting<strong>en</strong> in de tijd bij dezelfde popul<strong>at</strong>ie zou kunn<strong>en</strong> uitwijz<strong>en</strong> of er sprake<br />
is <strong>van</strong> e<strong>en</strong> longitudinaal effect. Het is moeilijk te zegg<strong>en</strong> of er in d<strong>at</strong> geval gesprok<strong>en</strong><br />
kan word<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> positieve ontwikkeling. Immers: <strong>het</strong> gevoel <strong>van</strong> afhankelijkheid<br />
<strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de ander kan juist de sam<strong>en</strong>werking bevorder<strong>en</strong>.<br />
De ervaring in de andere discipline blijkt, net als bij verantwoordelijkheid, ge<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>hang<br />
te hebb<strong>en</strong> met de m<strong>at</strong>e waarin met zich afhankelijk voelt <strong>van</strong> de ander (hypothese<br />
5b). Verantwoordelijkheid <strong>en</strong> afhankelijkheid zijn eig<strong>en</strong>lijk elkaars teg<strong>en</strong>pol<strong>en</strong>.<br />
Wie zich meer verantwoordelijk voelt, voelt zich minder afhankelijk <strong>van</strong> ander<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
andersom. De correl<strong>at</strong>ie tuss<strong>en</strong> deze twee variabel<strong>en</strong> is dan ook significant neg<strong>at</strong>ief<br />
(Pearson’s rho = -.45; p
Discussie 151<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding voel<strong>en</strong> zich significant afhankelijker <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> dan<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> (vraag C4). Deze uitkomst bevestigt nog-<br />
maals <strong>het</strong> resulta<strong>at</strong> <strong>van</strong> de toetsing <strong>van</strong> hypothese 5a, maar alle<strong>en</strong> in onderzoek 1.<br />
Er bleek ge<strong>en</strong> verandering in afhankelijkheid <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de ander na <strong>het</strong><br />
volg<strong>en</strong> <strong>van</strong> de cursus in de beroepsopleiding. Ook in onderzoek 3 werd<strong>en</strong> na de<br />
project<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> verandering<strong>en</strong> gevond<strong>en</strong> in afhankelijkheid. Het kan zijn d<strong>at</strong> cursus-<br />
s<strong>en</strong> <strong>en</strong> regionale project<strong>en</strong> ook niet <strong>het</strong> geschikte middel zijn om dit te bereik<strong>en</strong>. Uit<br />
onderzoek 1 bleek al d<strong>at</strong> ervaring in de andere discipline ook ge<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ie had met<br />
afhankelijkheid (hypothese 5b). Wellicht is <strong>het</strong> begrip afhankelijkheid vooral gekop-<br />
peld aan de functie <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> we op dit gebied ge<strong>en</strong> effect<strong>en</strong> verwacht<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
cursus. Op zich zou, zoals reeds betoogd, <strong>het</strong> sterker word<strong>en</strong> <strong>van</strong> de afhankelijkheid<br />
<strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de ander e<strong>en</strong> gunstig effect kunn<strong>en</strong> zijn <strong>en</strong> e<strong>en</strong> ma<strong>at</strong> voor betere<br />
sam<strong>en</strong>werking.<br />
Concluder<strong>en</strong>d w<strong>at</strong> betreft dit thema kan word<strong>en</strong> gesteld d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> vind<strong>en</strong> d<strong>at</strong> ze<br />
meer verantwoordelijkhed<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> minder afhankelijk <strong>van</strong> de<br />
inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> zijn dan omgekeerd <strong>het</strong> geval is. Ervaring in de andere<br />
discipline heeft hier ge<strong>en</strong> invloed op. De project<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> invloed op de waar-<br />
g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> verantwoordelijkheidsverdeling gehad. De cursus <strong>en</strong> de project<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong><br />
ge<strong>en</strong> invloed gehad op <strong>het</strong> gevoel <strong>van</strong> afhankelijkheid <strong>van</strong> de ander.<br />
6.2.3 Vertrouw<strong>en</strong><br />
De knowledge-based trust (KBT) blijkt bij beide disciplines <strong>en</strong> in onderzoek 1 <strong>en</strong> 3<br />
hoger dan de id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust (IBT) (hypothese 6a). Dit steunt de theorie over<br />
vertrouw<strong>en</strong> die is beschrev<strong>en</strong> door Lewicky & Bunker (1996). In <strong>het</strong> verloop <strong>van</strong> de<br />
opbouw <strong>van</strong> e<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ie komt de KBT vóór de IBT. Blijkbaar is de sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> nog in e<strong>en</strong> vroeg stadium, is nog nog zeer beperkt <strong>en</strong> heeft<br />
de IBT zich nog niet ontwikkeld.<br />
D<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> meer KBT hebb<strong>en</strong> dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> (hypothese 6b eerste deel) is ook<br />
volg<strong>en</strong>s verwachting. Het idee is, d<strong>at</strong> dit sam<strong>en</strong>hangt met <strong>het</strong> feit d<strong>at</strong> zij meer contac-<br />
t<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> dan andersom. Bedrijfsarts<strong>en</strong> verton<strong>en</strong> echter, teg<strong>en</strong> de verwachting in,<br />
minder hoge scores op IBT dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> (hypothese 6b is teg<strong>en</strong>gesteld voor IBT).<br />
Dit geldt zowel voor onderzoek 1 als voor onderzoek 3. Deze uitkomst is niet zo<br />
gemakkelijk te verklar<strong>en</strong>. Het kan betek<strong>en</strong><strong>en</strong> d<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> toch meer wantrou-<br />
w<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> naar <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> toe dan we d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>. De vrag<strong>en</strong> die zijn gesteld, gev<strong>en</strong><br />
invulling aan <strong>het</strong> begrip IBT als e<strong>en</strong> affectieve communic<strong>at</strong>iestijl (op<strong>en</strong>heid, duidelijk<br />
mak<strong>en</strong> w<strong>at</strong> wordt verwacht, rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong> met verschill<strong>en</strong>de kant<strong>en</strong> <strong>van</strong> de zaak).<br />
Het kan ook zijn d<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> meer onderscheid mak<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de cognitieve <strong>en</strong>
Hoofdstuk 6<br />
152<br />
de affectieve kant <strong>van</strong> de communic<strong>at</strong>ie. Ze vind<strong>en</strong> de huisarts in cognitief opzicht<br />
mogelijk wel goed (KBT), maar in affectief opzicht niet zo erg goed (IBT). Huisarts<strong>en</strong><br />
do<strong>en</strong> hun werk wel goed, maar in communic<strong>at</strong>ief opzicht vertrouw<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> ze<br />
niet zo (<strong>en</strong> mogelijk met name niet w<strong>at</strong> betreft arbeidsrele<strong>van</strong>te aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>). Voor<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> geldt wellicht, d<strong>at</strong> ze niet zoveel verschil zi<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de twee soort<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />
die ze in bedrijfsarts<strong>en</strong> zoud<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>. Omd<strong>at</strong> ze de bedrijfsarts toch al niet<br />
zo vertrouw<strong>en</strong>, d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> ze mogelijk ook d<strong>at</strong> ze hun werk niet zo goed do<strong>en</strong>.<br />
Ervaring in de andere discipline blijkt te leid<strong>en</strong> tot minder KBT <strong>en</strong> minder IBT (teg<strong>en</strong>gesteld<br />
aan hypothese 6c). Dit is weliswaar e<strong>en</strong> onverwacht resulta<strong>at</strong>, maar mogelijk<br />
te verklar<strong>en</strong> door te veronderstell<strong>en</strong> d<strong>at</strong> iemand die heeft rondgekek<strong>en</strong> in de ‘keuk<strong>en</strong>’<br />
<strong>van</strong> de andere discipline, ook weet w<strong>at</strong> daar niet goed ga<strong>at</strong> <strong>en</strong> d<strong>at</strong> dit neg<strong>at</strong>ieve invloed<br />
heeft op <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong>. Meer k<strong>en</strong>nis leidt in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> ook tot meer twijfels.<br />
De hypothese d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> aan de ander gelijke rel<strong>at</strong>ieve positie bijdraagt aan meer vertrouw<strong>en</strong><br />
(hypothese 6d) geldt alle<strong>en</strong> voor bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> alle<strong>en</strong> voor KBT in onderzoek<br />
1. In onderzoek 3 blijkt op <strong>het</strong> tweede meetmom<strong>en</strong>t transversaal getoetst, d<strong>at</strong> de arts<strong>en</strong><br />
met e<strong>en</strong> lagere rel<strong>at</strong>ieve positie meer vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>. De volg<strong>en</strong>de verklaring<br />
is mogelijk: wie zich gelijk voelt aan de groep in de hogere positie, neemt ook <strong>het</strong><br />
bijbehor<strong>en</strong>de vertrouw<strong>en</strong> mee (m<strong>en</strong> reduceert daarmee cognitieve dissonantie). Dit<br />
geldt voor bedrijfsarts<strong>en</strong>. Hun strev<strong>en</strong> naar gelijkheid aan de positie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
valt sam<strong>en</strong> met <strong>het</strong> strev<strong>en</strong> naar de hogere positie. Door zich te vergelijk<strong>en</strong> met de<br />
hogere st<strong>at</strong>usgroep (‘upward comparison’), nem<strong>en</strong> zij ook <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> mee d<strong>at</strong><br />
zij aan die hogere positie hecht<strong>en</strong>. Dit geldt echter alle<strong>en</strong> voor KBT <strong>en</strong> niet voor IBT.<br />
Dit kan mogelijk verklaard word<strong>en</strong> door in te zi<strong>en</strong> d<strong>at</strong> de rel<strong>at</strong>ieve positie, zoals in<br />
dit onderzoek gemet<strong>en</strong>, vooral door cognitieve factor<strong>en</strong> wordt bepaald <strong>en</strong> niet door<br />
affectieve. De vrag<strong>en</strong> die namelijk zijn gesteld over rel<strong>at</strong>ieve positie ging<strong>en</strong> ook over<br />
de k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong> in vergelijking tot de andere groep <strong>en</strong> niet over communic<strong>at</strong>ieve<br />
eig<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>.<br />
Het voorspelde verband tuss<strong>en</strong> e<strong>en</strong> gelijke rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> meer vertrouw<strong>en</strong> is<br />
alle<strong>en</strong> gevond<strong>en</strong> bij bedrijfsarts<strong>en</strong> in onderzoek 1 <strong>en</strong> alle<strong>en</strong> voor KBT. D<strong>at</strong> er bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
(onderzoek 1 <strong>en</strong> 3) ge<strong>en</strong> duidelijk verband is tuss<strong>en</strong> e<strong>en</strong> meer gelijke positie<br />
<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong>, kan door <strong>het</strong> volg<strong>en</strong>de kom<strong>en</strong>. Voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> betek<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> aan bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
gelijke positie e<strong>en</strong> verlaging <strong>van</strong> hun st<strong>at</strong>us. Wanneer ze zich gelijk acht<strong>en</strong><br />
aan bedrijfsarts<strong>en</strong>, vergelijk<strong>en</strong> ze zich omlaag (‘downward comparison’) <strong>en</strong> nem<strong>en</strong><br />
<strong>het</strong> lagere vertrouw<strong>en</strong> mee. Dit effect werkt teg<strong>en</strong>gesteld aan w<strong>at</strong> in de hypothese is<br />
gesteld (d<strong>at</strong> gelijkheid zou bijdrag<strong>en</strong> aan meer vertrouw<strong>en</strong>). Het kan zijn d<strong>at</strong> beide<br />
effect<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> gespeeld <strong>en</strong> door hun teg<strong>en</strong>gestelde werking elkaar hebb<strong>en</strong> opgehev<strong>en</strong>.<br />
Waarom <strong>het</strong> verband niet is gevond<strong>en</strong> voor IBT kan kom<strong>en</strong> doord<strong>at</strong> de IBT over<br />
<strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> nog laag is. Wellicht is <strong>het</strong> verband wel aantoonbaar, wanneer de IBT<br />
hoger zou zijn.
Discussie 153<br />
In onderzoek 3 werd bij transversale toetsing op <strong>het</strong> tweede meetmom<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> verband<br />
gezi<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong>, maar iets anders dan in de hypothese.<br />
E<strong>en</strong> lagere rel<strong>at</strong>ieve positie ga<strong>at</strong> hier sam<strong>en</strong> met meer vertrouw<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> meer gelijke<br />
rel<strong>at</strong>ieve positie ga<strong>at</strong> sam<strong>en</strong> met meer vertrouw<strong>en</strong> dan e<strong>en</strong> hogere rel<strong>at</strong>ieve positie.<br />
Dus t<strong>en</strong> dele wordt de hypothese hiermee wel gesteund. Mogelijk spel<strong>en</strong> er andere<br />
factor<strong>en</strong> tegelijk mee.<br />
Het vertrouw<strong>en</strong> <strong>van</strong> baio’s in <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> blijkt significant hoger dan <strong>van</strong> haio’s in<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> (vraag C5a). Hoewel <strong>het</strong> in de vrag<strong>en</strong>lijst <strong>van</strong> onderzoek 2 om e<strong>en</strong> iets<br />
andere vraagstelling ging dan in onderzoek 1 <strong>en</strong> 3 (er is in onderzoek 2 één vraag<br />
gesteld over vertrouw<strong>en</strong> in de andere discipline), is de uitkomst vergelijkbaar met<br />
de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> de toetsing <strong>van</strong> hypothese 6b voor KBT. Waarom bedrijfsarts<strong>en</strong> in<br />
opleiding meer vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> in <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> dan andersom, is dus blijkbaar vergelijkbaar<br />
met de situ<strong>at</strong>ie zoals die in de twee beroepsgroep<strong>en</strong> besta<strong>at</strong> <strong>en</strong> waar<strong>van</strong> de<br />
result<strong>at</strong><strong>en</strong> in de andere onderzoek<strong>en</strong> zijn gevond<strong>en</strong>.<br />
De cursus lijkt tot e<strong>en</strong> kortstondige verhoging <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong> te leid<strong>en</strong> voor beide<br />
groep<strong>en</strong>. Het effect is op langere termijn (drie maand<strong>en</strong> l<strong>at</strong>er) niet meer aantoonbaar.<br />
We kunn<strong>en</strong> stell<strong>en</strong> d<strong>at</strong> de cursus op zich mogelijk wel bijdraagt aan <strong>het</strong> opbouw<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong>. Dit bevestigt d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> kan opbouw<strong>en</strong> door bijvoorbeeld<br />
in elkaars werk mee te lop<strong>en</strong> (Alpert et al., 1992 geciteerd in Makaram, 1995). De geinterviewde<br />
arts<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> hier in hun uitsprak<strong>en</strong> (anderhalf jaar na de cursus) ook heldere<br />
voorbeeld<strong>en</strong> <strong>van</strong> (vraag C5b). Huisarts<strong>en</strong> in opleiding hadd<strong>en</strong> <strong>het</strong> beeld <strong>van</strong> de<br />
bedrijfsarts die e<strong>en</strong> ander belang di<strong>en</strong>t dan <strong>het</strong> belang <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt. Ook vindt m<strong>en</strong><br />
<strong>het</strong> belangrijk te wet<strong>en</strong> w<strong>at</strong> er met de gegev<strong>en</strong>s gebeurt die m<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> bedrijfsarts<br />
geeft. De <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> gev<strong>en</strong> aan op welke punt<strong>en</strong> ze <strong>van</strong> m<strong>en</strong>ing zijn veranderd. Dit<br />
proces heeft volg<strong>en</strong>s hun uitsprak<strong>en</strong> al vroeg in de cursus pla<strong>at</strong>s gevond<strong>en</strong>. Het kan<br />
goed zijn, d<strong>at</strong> in de hectiek <strong>van</strong> <strong>het</strong> dagelijks werk (wanneer m<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> tijd heeft om<br />
contact<strong>en</strong> te legg<strong>en</strong>) <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> weer daalt tot <strong>het</strong> oude niveau.<br />
Het is opvall<strong>en</strong>d d<strong>at</strong> weliswaar uit de vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> bij de baio’s e<strong>en</strong> significant hoger<br />
vertrouw<strong>en</strong> in <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> blijkt kort na de cursus, maar d<strong>at</strong> de geïnterviewde bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
hier niet over pr<strong>at</strong><strong>en</strong>. Zij m<strong>en</strong><strong>en</strong> d<strong>at</strong> hun vertrouw<strong>en</strong> al goed was. Het zou<br />
wellicht goed zijn om in toekomstige cursuss<strong>en</strong> gerichter te gaan werk<strong>en</strong> aan <strong>het</strong> opbouw<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong> met behulp <strong>van</strong> de elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die in de interviews naar vor<strong>en</strong><br />
kwam<strong>en</strong>. Ook zou erover moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> nagedacht, hoe <strong>het</strong> aan<strong>van</strong>kelijk gunstige<br />
effect op <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> op langere termijn te behoud<strong>en</strong> zou zijn. Bijvoorbeeld door<br />
regelm<strong>at</strong>ig elkaar te blijv<strong>en</strong> sprek<strong>en</strong> in regionaal verband of gezam<strong>en</strong>lijke nascholing<br />
(zie hiervoor ook paragraaf 6.4.2).<br />
In onderzoek 3 blijkt d<strong>at</strong> de arts<strong>en</strong> gemiddeld na de project<strong>en</strong> significant hoger scor<strong>en</strong><br />
op IBT dan ervoor, al is <strong>het</strong> effect getalsm<strong>at</strong>ig klein. Dit is net als bij onderzoek 2 e<strong>en</strong><br />
bemoedig<strong>en</strong>d resulta<strong>at</strong> te noem<strong>en</strong>. Het is opvall<strong>en</strong>d d<strong>at</strong> de KBT niet stijgt voor huis-
Hoofdstuk 6<br />
154<br />
arts<strong>en</strong>. Voor bedrijfsarts<strong>en</strong> is score namelijk al vrij hoog. Het stijg<strong>en</strong> <strong>van</strong> de IBT kan<br />
e<strong>en</strong> gevolg zijn <strong>van</strong> de aandacht die er is voor <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in de regio’s. Dan<br />
zoud<strong>en</strong> we te mak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> met <strong>het</strong> ‘Hawthorne effect’. Of <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> op de<br />
langere termijn zo blijft, ga<strong>at</strong> dal<strong>en</strong> of ga<strong>at</strong> stijg<strong>en</strong>, kan alle<strong>en</strong> door vervolgonderzoek<br />
word<strong>en</strong> aangetoond.<br />
D<strong>at</strong> vertrouw<strong>en</strong> e<strong>en</strong> belangrijke rol speelt in de sam<strong>en</strong>werking blijkt uit de bevinding<br />
d<strong>at</strong> <strong>het</strong> e<strong>en</strong> belangrijke voorspeller is voor de waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong> (onder-<br />
zoek 1) <strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> bij meer vertrouw<strong>en</strong> minder externe knelpunt<strong>en</strong> ervaart (onder-<br />
zoek 1 <strong>en</strong> 3). Dit wordt hierna verder besprok<strong>en</strong> onder ‘waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong>’<br />
<strong>en</strong> onder ‘belemmering<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> contact’.<br />
In e<strong>en</strong> rec<strong>en</strong>t verslag over interviews met focusgroep<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> werd <strong>het</strong> ver-<br />
trouw<strong>en</strong> ook gezi<strong>en</strong> als belangrijke factor in de sam<strong>en</strong>werking met bedrijfsarts<strong>en</strong>. Bo-<br />
v<strong>en</strong>aan <strong>het</strong> lijstje argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> met bedrijfsarts<strong>en</strong> sta<strong>at</strong>: ‘Je kunt<br />
niet op<strong>en</strong> communicer<strong>en</strong>, want je weet niet of bedrijfsarts<strong>en</strong> je inform<strong>at</strong>ie alle<strong>en</strong> ge-<br />
bruik<strong>en</strong> voor begeleiding/ reïntegr<strong>at</strong>ie of ook voor controle/ claimbeoordeling’ (Van<br />
d<strong>en</strong> Heuvel, Buijs & Van Putt<strong>en</strong>, 2003). Ook wordt er vaak geschrev<strong>en</strong> over vertrou-<br />
w<strong>en</strong> in elkaar, bijvoorbeeld in columns door de voorzitter <strong>van</strong> de NVAB (A-Tjak, 2003).<br />
Het begrip leeft dus wel.<br />
W<strong>at</strong> betreft dit thema kan word<strong>en</strong> geconcludeerd d<strong>at</strong> bij bedrijfsarts<strong>en</strong> de KBT hoger is<br />
dan de IBT, d<strong>at</strong> ervaring als huisarts bij h<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>hangt met minder vertrouw<strong>en</strong>; d<strong>at</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hogere KBT <strong>en</strong> e<strong>en</strong> lagere IBT hebb<strong>en</strong> dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>; d<strong>at</strong> de KBT<br />
hoger is bij bedrijfsarts<strong>en</strong> die zich meer gelijk voel<strong>en</strong> aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
die zich lager voel<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong>; d<strong>at</strong> de cursus e<strong>en</strong> positief (korte termijn) ef-<br />
fect heeft op vertrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> d<strong>at</strong> na de project<strong>en</strong> <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> (IBT) in de ander is<br />
toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
6.2.4 Contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> initi<strong>at</strong>ief<br />
Huisarts<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong> zowel in onderzoek 1 als in onderzoek 3 significant minder con-<br />
tact<strong>en</strong> met bedrijfsarts<strong>en</strong> te hebb<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong> met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> (vraag T1). Het<br />
aantal contact<strong>en</strong> in onderzoek 3 ligt in dezelfde orde <strong>van</strong> grootte als de uitkomst<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> ander onderzoek onder <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> (Bakker, Krol & Groot-<br />
hoff, 2001). Om <strong>het</strong> verschil tuss<strong>en</strong> de disciplines te verklar<strong>en</strong> moet word<strong>en</strong> bedacht<br />
d<strong>at</strong> er structurele verschill<strong>en</strong> zijn. T<strong>en</strong> eerste: er war<strong>en</strong> in 1999 ongeveer driemaal zo-<br />
veel <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> als bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> deze verhouding komt de la<strong>at</strong>ste tijd nog schever<br />
te ligg<strong>en</strong> (BIG-register, 1999 <strong>en</strong> 2001). T<strong>en</strong> tweede is <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>popul<strong>at</strong>ie <strong>van</strong><br />
de huisarts slechts e<strong>en</strong> deel werkzaam in e<strong>en</strong> betaalde baan. Waarschijnlijk word<strong>en</strong> de<br />
verschill<strong>en</strong> in aantall<strong>en</strong> contact<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de door deze twee punt<strong>en</strong> verklaard.
Discussie 155<br />
Zoals verwacht blijkt <strong>het</strong> contactiniti<strong>at</strong>ief vooral uit te gaan <strong>van</strong> de bedrijfsarts (hypo-<br />
these 7 in onderzoek 1 <strong>en</strong> 3). E<strong>en</strong> ander onderzoek geeft hier<strong>van</strong> nog e<strong>en</strong> bevestiging:<br />
84% <strong>van</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zegt d<strong>at</strong> <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief zeld<strong>en</strong> of nooit <strong>van</strong> h<strong>en</strong> uitga<strong>at</strong> (Van Am-<br />
stel & Buijs, 1997). Ook in l<strong>at</strong>er onderzoek werd gevond<strong>en</strong> d<strong>at</strong> <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief vaker <strong>van</strong><br />
de bedrijfsarts uitga<strong>at</strong> (Bakker, Krol & Groothoff, 2001). Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> vaak de<br />
meeste aanleiding voor <strong>het</strong> legg<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> contact. Zij voel<strong>en</strong> zich meer afhankelijk<br />
<strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zich afhankelijk voel<strong>en</strong> <strong>van</strong> de infor-<br />
m<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> (hypothese 5a in onderzoek 1). Wie zich voor <strong>het</strong> beleid meer<br />
afhankelijk voelt <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de ander, zal n<strong>at</strong>uurlijk ook eerder <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief<br />
nem<strong>en</strong> tot contact. De vraag is, of de lagere rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> hier ook<br />
bij meespeelt. Dit is nog nagegaan met e<strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e variantieanalyse met discipline,<br />
afhankelijkheid <strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie als onafhankelijke variabel<strong>en</strong> (getalsgegev<strong>en</strong>s niet<br />
opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>). Daarbij blek<strong>en</strong> afhankelijkheid of rel<strong>at</strong>ieve positie ge<strong>en</strong> significante vari-<br />
antiebron, wel de discipline. Hieruit blijkt d<strong>at</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> afhankelijkheid ge<strong>en</strong><br />
rechtstreeks verband hebb<strong>en</strong> met <strong>het</strong> nem<strong>en</strong> <strong>van</strong> initi<strong>at</strong>ief tot contact. Dit ondersteunt<br />
<strong>het</strong> idee d<strong>at</strong> de mogelijke oorzak<strong>en</strong> structureel kunn<strong>en</strong> zijn.<br />
Na de regionale project<strong>en</strong> is er e<strong>en</strong> significante verandering in de score op initi<strong>at</strong>ief:<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zegg<strong>en</strong> vaker zelf <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief te nem<strong>en</strong> voor contact met de bedrijfsarts<br />
dan voor de project<strong>en</strong>. Uiteraard ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> om zelf gerapporteerd gedrag <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
we dit niet verifiër<strong>en</strong>. Het zou wel gunstig zijn als de project<strong>en</strong> dit effect hebb<strong>en</strong> bewerkstelligd.<br />
Het blijkt d<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> significant vaker advies aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt gev<strong>en</strong> om contact<br />
met de huisarts op te nem<strong>en</strong> dan andersom. De verklaring hiervoor kan dezelfde zijn<br />
als voor <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> hierbov<strong>en</strong> is beschrev<strong>en</strong>.<br />
Het aantal contact<strong>en</strong> d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> bedrijfsarts in opleiding gemiddeld per kwartaal met e<strong>en</strong><br />
huisarts heeft, is ongeveer vier (vraag C6a). Dit aantal is vergelijkbaar met d<strong>at</strong> <strong>van</strong> de<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> uit onderzoek 1 (T1). Blijkbaar is <strong>het</strong> werk d<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding<br />
do<strong>en</strong> ook vergelijkbaar met d<strong>at</strong> <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong>. Voor haio’s is dit<br />
absoluut niet <strong>het</strong> geval. Haio’s hebb<strong>en</strong> veel minder contact<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> bedrijfsarts dan<br />
de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> uit <strong>het</strong> transversale onderzoek. Dit is goed te verklar<strong>en</strong> door hun soort<br />
werk: zij werk<strong>en</strong> vooral als assist<strong>en</strong>t bij e<strong>en</strong> huisarts <strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> nog niet zoveel eig<strong>en</strong><br />
verantwoordelijkheid. W<strong>at</strong> betreft <strong>het</strong> aantal briefjes d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> meegeeft aan de p<strong>at</strong>iënt<br />
voor de ander, is <strong>het</strong> verschil significant: baio’s do<strong>en</strong> dit veel vaker dan haio’s. Dit lijkt<br />
logisch in navolging <strong>van</strong> <strong>het</strong> voorgaande. Het verschil in <strong>het</strong> adviser<strong>en</strong> tot contact met<br />
de andere discipline is niet significant verschill<strong>en</strong>d. De red<strong>en</strong> daarvoor ligt waarschijnlijk<br />
in de grote range <strong>van</strong> de antwoord<strong>en</strong>.<br />
D<strong>at</strong> <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> na de cursus niet significant veranderd is bij de haio’s is<br />
mogelijk ook te verklar<strong>en</strong> uit <strong>het</strong> verschil in tak<strong>en</strong>. Het onderhoud<strong>en</strong> <strong>van</strong> contact met
Hoofdstuk 6<br />
156<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> past mogelijk niet zo in <strong>het</strong> tak<strong>en</strong>p<strong>at</strong>roon <strong>van</strong> de haio’s. Er zou aan te<br />
d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> zijn om tegelijk e<strong>en</strong> cursus te gev<strong>en</strong> voor huisarts-opleiders, om zo te stimule-<br />
r<strong>en</strong> d<strong>at</strong> haio’s ook in hun praktijk deze contact<strong>en</strong> gaan legg<strong>en</strong>.<br />
In de interviews noem<strong>en</strong> haio’s <strong>en</strong> baio’s verschill<strong>en</strong>de motiev<strong>en</strong> voor contact met de<br />
ander (vraag C6c). Het valt op d<strong>at</strong> de baio’s andere motiev<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> dan de haio’s.<br />
Baio’s zoek<strong>en</strong> vooral uitwisseling. Bij haio’s zijn de motiev<strong>en</strong> vrij beperkt. Als m<strong>en</strong><br />
weinig ervaring heeft met contact, is dit ook begrijpelijk. Hetzelfde geldt voor de op-<br />
br<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> contact die m<strong>en</strong> noemt. Vaak wordt door <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> gezegd d<strong>at</strong> zij<br />
niets te mak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> met <strong>het</strong> werk <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt <strong>en</strong> d<strong>at</strong> werkherv<strong>at</strong>ting niet hun<br />
doel is. De geïnterviewde <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zegg<strong>en</strong> dit echter niet zo stellig. Het is belangrijk<br />
motiev<strong>en</strong> <strong>en</strong> opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> <strong>van</strong> sam<strong>en</strong>werking wel bewust te mak<strong>en</strong>. In de module in<br />
de beroepsopleiding is dit dan ook e<strong>en</strong> opdracht aan de cursist<strong>en</strong>, die positief ge-<br />
waardeerd is <strong>en</strong> waarover eerder is gepubliceerd (Nauta, Faddegon et al., 2002). Ook<br />
in <strong>het</strong> rec<strong>en</strong>te focusgroeponderzoek is dit aan de orde gekom<strong>en</strong> (Van d<strong>en</strong> Heuvel et<br />
al., 2003).<br />
Net als na de cursus in de beroepsopleiding<strong>en</strong> is na de regionale project<strong>en</strong> <strong>het</strong> aantal<br />
contact<strong>en</strong> met de ander niet toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Het kan zijn d<strong>at</strong> de tijdsduur nog te kort is<br />
om dit effect te bereik<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> dergelijke gedragsverandering komt niet zo gemakkelijk<br />
tot stand (Heideman, Engels & Van der Guld<strong>en</strong>, 2002; Pronk, Franchimont & Hauer,<br />
2003).<br />
Meer contact<strong>en</strong> blijk<strong>en</strong> (hypothese 8a) niet te leid<strong>en</strong> tot meer KBT, maar wel tot significant<br />
meer IBT (hypothese 8b) (onderzoek 1). Hypothes<strong>en</strong> 8a <strong>en</strong> 8b word<strong>en</strong> in<br />
onderzoek 3 niet gesteund met ‘repe<strong>at</strong>ed measures’ maar er is wel verband tuss<strong>en</strong> contactfrequ<strong>en</strong>tie<br />
<strong>en</strong> IBT wanneer net als in onderzoek 1 per meetmom<strong>en</strong>t wordt getoetst.<br />
Blijkbaar is dit verband tuss<strong>en</strong> contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> IBT er wel <strong>en</strong> is <strong>het</strong> mogelijk nog<br />
niet zichtbaar in de verandering in IBT.<br />
Bij bedrijfsarts<strong>en</strong> in onderzoek 1 blijk<strong>en</strong> meer contact<strong>en</strong> te leid<strong>en</strong> tot lagere KBT. Eerder<br />
is gesteld d<strong>at</strong> ervaring in de andere discipline blijkt te leid<strong>en</strong> tot minder KBT <strong>en</strong> d<strong>at</strong><br />
dit mogelijk te verklar<strong>en</strong> is door aan te nem<strong>en</strong> d<strong>at</strong> iemand die in de andere discipline<br />
heeft rondgekek<strong>en</strong>, meer k<strong>en</strong>nis heeft <strong>van</strong> w<strong>at</strong> daar fout ga<strong>at</strong> <strong>en</strong> d<strong>at</strong> dit neg<strong>at</strong>ief werkt<br />
op <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong>. Deze verklaring zou ook hier kunn<strong>en</strong> geld<strong>en</strong>. In onderzoek 3 is<br />
dit neg<strong>at</strong>ieve verband overig<strong>en</strong>s niet gevond<strong>en</strong>. D<strong>at</strong> de IBT wel is toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>, zou<br />
erop kunn<strong>en</strong> wijz<strong>en</strong> d<strong>at</strong> de contacthypothese (Allport, 1954; Rothbart, 2003) vooral op<br />
affectieve wijze wordt ingevuld. Tev<strong>en</strong>s zou <strong>het</strong> e<strong>en</strong> zichzelf versterk<strong>en</strong>d proces kunn<strong>en</strong><br />
zijn: wie meer IBT heeft, ga<strong>at</strong> ook meer contact<strong>en</strong> aan.<br />
De conclusie is, d<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> vaker contact opnem<strong>en</strong> met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> vaker de<br />
p<strong>at</strong>iënt adviser<strong>en</strong> contact met de huisarts op te nem<strong>en</strong>. Meer contact<strong>en</strong> drag<strong>en</strong> bij aan<br />
meer IBT, maar niet aan meer KBT. De cursus <strong>en</strong> de project<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> effect op
Discussie 157<br />
de contactfrequ<strong>en</strong>tie. De project<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> wel e<strong>en</strong> gunstig effect gehad op <strong>het</strong> nem<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> initi<strong>at</strong>ief door de huisarts.<br />
6.2.5 Belemmering<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> contact<br />
Het ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> knelpunt<strong>en</strong> door de beide disciplines blijkt voor de interne knelpunt<strong>en</strong><br />
grot<strong>en</strong>deels volg<strong>en</strong>s verwachting (hypothese 9a wordt gedeeltelijk gesteund,<br />
in onderzoek 3 volledig). Vaak wordt door <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> als knelpunt gemeld d<strong>at</strong> ook<br />
de p<strong>at</strong>iënt niet weet wie de bedrijfsarts is <strong>en</strong> hoe deze bereikbaar is. Op zich zou dit<br />
knelpunt oplosbaar moet<strong>en</strong> zijn (Nauta, 2002). De externe knelpunt<strong>en</strong> blijk<strong>en</strong> vaker<br />
door bedrijfsarts<strong>en</strong> dan door <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> te word<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong>, althans in onderzoek 1<br />
(hypothese 9a gedeeltelijk teg<strong>en</strong>gesteld). Beide arts<strong>en</strong> zijn vaak bezet met spreekur<strong>en</strong><br />
of overleg. Maar blijkbaar geld<strong>en</strong> voor bedrijfsarts<strong>en</strong> dit soort knelpunt<strong>en</strong> sterker dan<br />
voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Het kan zijn, d<strong>at</strong> zij dit sterker ervar<strong>en</strong>, juist omd<strong>at</strong> ze de ander meer<br />
nodig hebb<strong>en</strong>. De huisarts geeft <strong>het</strong> misschi<strong>en</strong> sneller op. Wanneer hij of zij de interne<br />
knelpunt<strong>en</strong> ervaart bij e<strong>en</strong> poging tot contact, ga<strong>at</strong> m<strong>en</strong> wellicht niet verder prober<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> komt m<strong>en</strong> niet e<strong>en</strong>s aan <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> de externe knelpunt<strong>en</strong> toe.<br />
In onderzoek 3 is er ge<strong>en</strong> verschil tuss<strong>en</strong> de disciplines w<strong>at</strong> betreft ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> externe<br />
knelpunt<strong>en</strong>. Voor beide disciplines zijn de scores lager dan in onderzoek 1. Het is niet<br />
goed te verklar<strong>en</strong> waarom dit zo is. Mogelijk is m<strong>en</strong> door de aandacht voor <strong>het</strong> onderwerp<br />
de la<strong>at</strong>ste jar<strong>en</strong> meer gemotiveerd elkaar te bereik<strong>en</strong> <strong>en</strong> ervaart m<strong>en</strong> daardoor<br />
minder knelpunt<strong>en</strong>. Dit zal bevestigd moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> door <strong>het</strong> onderzoek op dit punt<br />
over <strong>en</strong>ige tijd te herhal<strong>en</strong>, liefst bij dezelfde groep arts<strong>en</strong>.<br />
Het verband tuss<strong>en</strong> <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> knelpunt<strong>en</strong> (hypothese 9b)<br />
ligt in onderzoek 1 w<strong>at</strong> ingewikkeld. Arts<strong>en</strong> met meer vertrouw<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> minder<br />
knelpunt<strong>en</strong>. Dit geldt echter alle<strong>en</strong> voor arts<strong>en</strong> met ervaring in de andere discipline.<br />
K<strong>en</strong>nelijk is <strong>het</strong> de combin<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> ervaring in de andere discipline <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> in<br />
de ander waardoor er minder knelpunt<strong>en</strong> word<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong>. Vertrouw<strong>en</strong> of ervaring in<br />
de andere discipline op zich zijn daar niet voldo<strong>en</strong>de voor. Bij arts<strong>en</strong> met én arts<strong>en</strong><br />
zonder ervaring in de andere discipline blijkt d<strong>at</strong> meer IBT sam<strong>en</strong>ga<strong>at</strong> met minder<br />
ergernis over de externe knelpunt<strong>en</strong>. De affectieve compon<strong>en</strong>t <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong> is<br />
blijkbaar belangrijk: wie vindt d<strong>at</strong> de ander goed communiceert, ervaart minder sterk<br />
d<strong>at</strong> de ander er niet is of niet terugbelt. IBT is blijkbaar e<strong>en</strong> krachtige factor, die onafhankelijk<br />
<strong>van</strong> de ervaring in de andere discipline, leidt tot minder last <strong>van</strong> bereikbaarheidsproblem<strong>en</strong>.<br />
In onderzoek 3 is er steun voor hypothese 9b w<strong>at</strong> betreft de externe knelpunt<strong>en</strong>, maar<br />
niet w<strong>at</strong> betreft de interne knelpunt<strong>en</strong>. Transversaal getoetst blijkt er ook e<strong>en</strong> verband<br />
tuss<strong>en</strong> IBT <strong>en</strong> interne knelpunt<strong>en</strong>. Blijkbaar vermindert vertrouw<strong>en</strong> <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong>
Hoofdstuk 6<br />
158<br />
externe knelpunt<strong>en</strong> (hierbov<strong>en</strong> is daarvoor e<strong>en</strong> mogelijke verklaring gegev<strong>en</strong>) <strong>en</strong> wel-<br />
licht ook <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> interne knelpunt<strong>en</strong>.<br />
Bij de beantwoording <strong>van</strong> de vraag welke factor<strong>en</strong> <strong>het</strong> beste de m<strong>at</strong>e waarin m<strong>en</strong> de<br />
knelpunt<strong>en</strong> ervaart, verklar<strong>en</strong> (vraag T3), blijkt d<strong>at</strong> hierbij <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> e<strong>en</strong> signi-<br />
ficante rol speelt. De grootte <strong>van</strong> die rol is echter vrij klein. Blijkbaar zijn er nog veel<br />
andere (niet in <strong>het</strong> onderzoek meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>) factor<strong>en</strong> die meespel<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> knelpunt<strong>en</strong>. Het is voor te stell<strong>en</strong> d<strong>at</strong> neg<strong>at</strong>ieve ervaring<strong>en</strong> in <strong>het</strong> verled<strong>en</strong> hierbij<br />
meespel<strong>en</strong> of diverse persoonlijke factor<strong>en</strong> als de eig<strong>en</strong> werkdruk. Dit is niet geëx-<br />
ploreerd.<br />
De conclusie hier is d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in vergelijking tot bedrijfsarts<strong>en</strong> vaker interne <strong>en</strong><br />
minder vaak externe knelpunt<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact ervar<strong>en</strong>. Vertrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> ervaring in de<br />
andere discipline hang<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> met <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> knelpunt<strong>en</strong>. De project<strong>en</strong> heb-<br />
b<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> invloed gehad op <strong>het</strong> meer of minder ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> knelpunt<strong>en</strong>.<br />
6.2.6 Waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong><br />
Wie meer contact<strong>en</strong> met de andere discipline heeft, ervaart deze ook positiever (hy-<br />
pothese 8c in onderzoek 1 <strong>en</strong> 3). Dit is onafhankelijk <strong>van</strong> discipline. Deze uitkomst<br />
geeft steun aan de ‘contacthypothese’. Contact op zich kan dus al positief werk<strong>en</strong> op<br />
de waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong>. Bedrijfsarts<strong>en</strong> waarder<strong>en</strong> de contact<strong>en</strong> met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
overig<strong>en</strong>s positiever dan omgekeerd.<br />
De waardering <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking wordt (onderzoek 1) voor ruim 30% verklaard<br />
door vertrouw<strong>en</strong>, contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> discipline (vraag T2). Met name vertrouw<strong>en</strong><br />
draagt sterk bij. Hieruit blijkt d<strong>at</strong> vertrouw<strong>en</strong> e<strong>en</strong> belangrijke factor is bij <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>.<br />
Omd<strong>at</strong> hier niet eerder onderzoek naar is gedaan, is deze bevinding niet te<br />
vergelijk<strong>en</strong> met de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> ander onderzoek.<br />
De waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong> verschilt niet tuss<strong>en</strong> haio’s <strong>en</strong> baio’s (vraag C7). Dit<br />
is niet conform de uitkomst<strong>en</strong> in onderzoek 1 (tabel 5.13), waar bedrijfsarts<strong>en</strong> e<strong>en</strong> significant<br />
hogere waardering voor <strong>het</strong> contact hadd<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> verklaring is hier niet direct<br />
voorhand<strong>en</strong>. De haio’s hadd<strong>en</strong> zeer weinig contact<strong>en</strong>. Het kan zijn, d<strong>at</strong> dieg<strong>en</strong><strong>en</strong> die<br />
toch contact hadd<strong>en</strong>, <strong>het</strong> contact ook wel waardeerd<strong>en</strong>. Maar <strong>het</strong> ga<strong>at</strong> dan mogelijk<br />
om e<strong>en</strong> selectie <strong>van</strong> haio’s.<br />
D<strong>at</strong> de waardering voor de contact<strong>en</strong> niet is toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> na de cursus, kan word<strong>en</strong><br />
verklaard door <strong>het</strong> kleine aantal contact<strong>en</strong> d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> met de ander heeft.
Discussie 159<br />
Ook in onderzoek 3 is er na de regionale project<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> to<strong>en</strong>ame <strong>van</strong> de waardering<br />
<strong>van</strong> de contact<strong>en</strong>. Blijkbaar is <strong>het</strong> voor dit effect nog te vroeg. Mogelijk moet eerst <strong>het</strong><br />
aantal contact<strong>en</strong> hoger word<strong>en</strong> voord<strong>at</strong> de waardering ga<strong>at</strong> stijg<strong>en</strong>.<br />
Concluder<strong>en</strong>d: <strong>het</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>van</strong> meer contact<strong>en</strong> hangt sam<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> hogere waarde-<br />
ring voor de contact<strong>en</strong>. De waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong> wordt vooral verklaard door<br />
vertrouw<strong>en</strong>.<br />
6.3 Beperking<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> onderzoek<br />
6.3.1 Onderzoek 1<br />
T<strong>en</strong>einde de hypothes<strong>en</strong> te toets<strong>en</strong> is gekoz<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>lijstonderzoek. Dit is<br />
voor e<strong>en</strong> transversaal onderzoek e<strong>en</strong> veel gebruikte methode.<br />
De vrag<strong>en</strong> voor deze vrag<strong>en</strong>lijst zijn gedeeltelijk gebaseerd op onderzoek <strong>van</strong> ander<strong>en</strong><br />
met dezelfde thema’s <strong>en</strong> gedeeltelijk zelf geformuleerd. Daarmee is gepoogd de waar-<br />
de <strong>van</strong> de constructvaliditeit, die in <strong>het</strong> andere onderzoek aanwezig is, over te nem<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> mogelijk verder te verhog<strong>en</strong>. De schal<strong>en</strong> zijn daarbij aangepast aan de specifieke<br />
popul<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> dit onderzoek, waarbij de theoretische inhoud dezelfde is geblev<strong>en</strong>.<br />
Om de inhoudsvaliditeit te verbeter<strong>en</strong> is de lijst vooraf aan <strong>en</strong>kele verteg<strong>en</strong>woordigers<br />
<strong>van</strong> de doelgroep voorgelegd <strong>en</strong> is aan h<strong>en</strong> gevraagd ev<strong>en</strong>tuele onduidelijkhed<strong>en</strong> in<br />
de vrag<strong>en</strong> aan te gev<strong>en</strong>. Op grond daar<strong>van</strong> zijn <strong>en</strong>kele aanpassing<strong>en</strong> gemaakt. Verder<br />
blek<strong>en</strong> na afloop slechts weinig respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> opmerking<strong>en</strong> op de lijst te hebb<strong>en</strong><br />
geschrev<strong>en</strong> met betrekking tot de duidelijkheid <strong>en</strong> blek<strong>en</strong> de meeste vrag<strong>en</strong> volledig<br />
ingevuld. Het is n<strong>at</strong>uurlijk mogelijk d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> red<strong>en</strong> voor non-respons is geweest, d<strong>at</strong><br />
m<strong>en</strong> de vrag<strong>en</strong> niet begreep. Dit is niet meer te achterhal<strong>en</strong>. De inhoudsvaliditeit <strong>en</strong><br />
de constructvaliditeit <strong>van</strong> de verschill<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> voor toekomstig onderzoek<br />
verder verbeterd word<strong>en</strong>. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> schal<strong>en</strong> die dezelfde begripp<strong>en</strong> beog<strong>en</strong> te<br />
met<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> vergelek<strong>en</strong> <strong>en</strong> de schal<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> zo verder ontwikkeld wor-<br />
d<strong>en</strong>. Het ga<strong>at</strong> hier om e<strong>en</strong> continu proces, waaraan deze studie hopelijk e<strong>en</strong> bijdrage<br />
heeft geleverd.<br />
Het blijft overig<strong>en</strong>s altijd de vraag of de items die zijn gebruikt, adequ<strong>at</strong>e indic<strong>at</strong>or<strong>en</strong><br />
zijn <strong>van</strong> de begripp<strong>en</strong> die onderzocht zoud<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. Construct- <strong>en</strong> inhoudsvalidi-<br />
teit zijn e<strong>en</strong> kwestie <strong>van</strong> oordel<strong>en</strong> <strong>en</strong> niet <strong>van</strong> correler<strong>en</strong> (Cronbach, 1971; Dr<strong>en</strong>th &<br />
Sijtsma, 1990). De subjectiviteit kan <strong>en</strong>igszins word<strong>en</strong> verminderd door met meerdere<br />
beoordelaars te werk<strong>en</strong> (Dr<strong>en</strong>th & Sijtsma, 1990, p. 178). In dit onderzoek is e<strong>en</strong> be-<br />
perkt aantal beoordelaars gebruikt.
Hoofdstuk 6<br />
160<br />
Er zoud<strong>en</strong> voor toekomstig onderzoek nog meer schal<strong>en</strong> ontwikkeld kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
met betrekking tot vertrouw<strong>en</strong>, bijvoorbeeld voor de dim<strong>en</strong>sie ‘calculus-based trust’<br />
(CBT) (Lewicki & Bunker, 1996). Daarmee zoud<strong>en</strong> de begripp<strong>en</strong> KBT <strong>en</strong> IBT kunn<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> afgegr<strong>en</strong>sd <strong>van</strong> <strong>het</strong> begrip CBT. Ook zou e<strong>en</strong> ‘wantrouw<strong>en</strong>’ schaal kunn<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> ontwikkeld.<br />
E<strong>en</strong> <strong>van</strong> de beperking<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> onderzoek heeft te mak<strong>en</strong> met <strong>het</strong> feit d<strong>at</strong> <strong>het</strong> steunt<br />
op meting<strong>en</strong> <strong>van</strong> zelfrapportage. Uiteraard kunn<strong>en</strong> <strong>at</strong>titudes <strong>en</strong> gedrag verschill<strong>en</strong>. Fei-<br />
telijk gedrag als performance indic<strong>at</strong>or (bijvoorbeeld hoeveel contact<strong>en</strong> heeft m<strong>en</strong>) is<br />
in l<strong>at</strong>er onderzoek inderdaad al meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>, door dit te onderzoek<strong>en</strong> met checklists<br />
per concrete p<strong>at</strong>iënt (Faber et al., 2004).<br />
Om ev<strong>en</strong>tuele ‘common-method variance’ (m<strong>en</strong> vult steeds <strong>het</strong>zelfde in bij vergelijk-<br />
bare vrag<strong>en</strong>) te beperk<strong>en</strong>, zijn de verschill<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> op aparte pagina’s gezet <strong>en</strong> ook<br />
zo geformuleerd (bijvoorbeeld met andere antwoordaltern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong> <strong>en</strong> andere lay-out)<br />
d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> niet autom<strong>at</strong>isch <strong>het</strong>zelfde zou invull<strong>en</strong>. <strong>Over</strong>ig<strong>en</strong>s is er weinig evid<strong>en</strong>tie voor<br />
dit f<strong>en</strong>ome<strong>en</strong> in zelfrapportagestudies (Spector, 1992).<br />
De respons was helaas minder hoog dan gehoopt: 19.6% <strong>van</strong> de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> 36.7%<br />
<strong>van</strong> de bedrijfsarts<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> reminder had deze respons mogelijk iets kunn<strong>en</strong> verhog<strong>en</strong>.<br />
Vanwege financiële consequ<strong>en</strong>ties was dit echter niet mogelijk. De respons is echter in<br />
werkelijkheid iets groter geweest, omd<strong>at</strong> <strong>het</strong> adress<strong>en</strong>bestand niet meer helemaal up<br />
to d<strong>at</strong>e bleek <strong>en</strong> er dus e<strong>en</strong> minder groot aantal adress<strong>en</strong> werkelijk tot de doelgroep<br />
behoorde. <strong>Over</strong> <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> blijk<strong>en</strong> arts<strong>en</strong> laag te responder<strong>en</strong> op <strong>en</strong>quêtes. In onderzoek<br />
naar <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> arts<strong>en</strong> <strong>en</strong> verpleegkundig<strong>en</strong> bedroeg dit 21,5%<br />
(Weiss & Davis, 1985). Met gebruikmaking <strong>van</strong> de aanbeveling<strong>en</strong> <strong>van</strong> Belson (1981)<br />
<strong>en</strong> Dillman (1978) zou in toekomstig onderzoek kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gestreefd naar e<strong>en</strong><br />
hogere respons.<br />
Er kan selectie zijn opgetred<strong>en</strong>, <strong>het</strong>ge<strong>en</strong> gevolg<strong>en</strong> kan hebb<strong>en</strong> voor de g<strong>en</strong>eralis<strong>at</strong>ie<br />
<strong>van</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong>. De groep huisartsrespond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> bleek echter qua leeftijd, geslacht<br />
<strong>en</strong> praktijksoort goed overe<strong>en</strong> te kom<strong>en</strong> met landelijke gegev<strong>en</strong>s. De groep bedrijfsartsrespond<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
bleek qua leeftijd <strong>en</strong> geslacht goed overe<strong>en</strong> te kom<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> groep<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> (gewog<strong>en</strong> bestand) uit e<strong>en</strong> ander onderzoek (Van Amstel & Buijs, 1997).<br />
Uiteraard kunn<strong>en</strong> er op andere k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong> bestaan; dit is niet na te gaan.<br />
Het is niet te voorspell<strong>en</strong> welke invloed e<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>tuele selectie op m<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> kan<br />
hebb<strong>en</strong> gehad. Enerzijds kan m<strong>en</strong> juist, wanneer m<strong>en</strong> positief is over <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>,<br />
bereid zijn geweest de lijst in te vull<strong>en</strong>. Anderzijds kunn<strong>en</strong> ook die arts<strong>en</strong> die neg<strong>at</strong>ief<br />
over <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>, juist g<strong>en</strong>eigd zijn geweest hun m<strong>en</strong>ing weer te gev<strong>en</strong>. In<br />
e<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>d onderzoek kan dit nader uitgezocht word<strong>en</strong>.
Discussie 161<br />
Omd<strong>at</strong> de ess<strong>en</strong>tie <strong>van</strong> dit onderzoek is d<strong>at</strong> <strong>het</strong> e<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong>d karakter heeft, is repre-<br />
s<strong>en</strong>t<strong>at</strong>iviteit e<strong>en</strong> minder cruciaal criterium dan bij e<strong>en</strong> beschrijv<strong>en</strong>d onderzoek. Voor de<br />
explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> (beschrijv<strong>en</strong>d onderzoek) is repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>iviteit <strong>van</strong> meer belang<br />
om de result<strong>at</strong><strong>en</strong> te kunn<strong>en</strong> g<strong>en</strong>eraliser<strong>en</strong>. Met <strong>het</strong> g<strong>en</strong>eraliser<strong>en</strong> <strong>van</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
d<strong>at</strong> gedeelte moet dus terughoud<strong>en</strong>d word<strong>en</strong> omgegaan.<br />
W<strong>at</strong> betreft de betrouwbaarheid <strong>van</strong> deze vrag<strong>en</strong>lijst als meetinstrum<strong>en</strong>t kan word<strong>en</strong><br />
vermeld d<strong>at</strong> vrag<strong>en</strong> uit deze lijst in onderzoek 3 opnieuw zijn gebruikt <strong>en</strong> d<strong>at</strong> daarbij<br />
in grote lijn<strong>en</strong> dezelfde frequ<strong>en</strong>ties <strong>en</strong> frequ<strong>en</strong>tieverdeling<strong>en</strong> zijn gevond<strong>en</strong>. Het ga<strong>at</strong><br />
daarbij echter niet om dezelfde respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, maar wel om e<strong>en</strong> vergelijkbare groep.<br />
6.3.2 Onderzoek 2<br />
De casestudy naar aanleiding <strong>van</strong> e<strong>en</strong> cursus sam<strong>en</strong>werking in de beroepsopleiding<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> bestond uit e<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>lijstgedeelte <strong>en</strong> uit interviews<br />
ongeveer anderhalf jaar na de cursus.<br />
De vrag<strong>en</strong>lijst bij deze casestudy bev<strong>at</strong>te deels dezelfde vrag<strong>en</strong> als bij <strong>het</strong> transversale<br />
onderzoek. De vrag<strong>en</strong>lijst is echter ingekort. Alle<strong>en</strong> de meest rele<strong>van</strong>te vrag<strong>en</strong> zijn op-<br />
g<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Daarbij is gekek<strong>en</strong> naar de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> transversale onderzoek. Voor<br />
de constructvaliditeit geld<strong>en</strong> daarom dezelfde opmerking<strong>en</strong> als hierbov<strong>en</strong>.<br />
De <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding die meeded<strong>en</strong> aan de cursus zijn niet geselecteerd; zij wa-<br />
r<strong>en</strong> verplicht mee te do<strong>en</strong>. De bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding kond<strong>en</strong> kiez<strong>en</strong> om mee te<br />
do<strong>en</strong>; daarom is niet uit te sluit<strong>en</strong> d<strong>at</strong> dit e<strong>en</strong> selectie betrof. Het kan zijn d<strong>at</strong> <strong>het</strong> juist<br />
baio’s betrof die gemotiveerd war<strong>en</strong> <strong>en</strong> positief over de sam<strong>en</strong>werking. Het kan ook<br />
zijn d<strong>at</strong> juist baio’s zijn gekom<strong>en</strong> die neg<strong>at</strong>ief war<strong>en</strong> over de sam<strong>en</strong>werking <strong>en</strong> hier met<br />
behulp <strong>van</strong> de cursus verbetering wild<strong>en</strong> aanbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Dit is niet na te gaan.<br />
De respons op de vrag<strong>en</strong>lijst liep (zoals verwacht) terug naarm<strong>at</strong>e <strong>het</strong> onderzoek<br />
langer duurde. We hebb<strong>en</strong> ons erg ingespann<strong>en</strong> om de respons op peil te houd<strong>en</strong>.<br />
T<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> <strong>van</strong> dit punt zijn ‘real life’ experim<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in <strong>het</strong> veld zeer kwetsbaar. De<br />
respons op <strong>het</strong> tijdstip T = 0 (de eerste dag <strong>van</strong> de module) was 100% <strong>en</strong> op T = 3<br />
(de vierde meting, zes maand<strong>en</strong> na de cursus) bedroeg deze slechts 24%. Hoewel uit<br />
<strong>en</strong>kele gesprekk<strong>en</strong> bleek, d<strong>at</strong> non-respons vooral op slordigheid berustte, kan er toch<br />
sprake zijn <strong>van</strong> selectie <strong>en</strong> zull<strong>en</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> die la<strong>at</strong>ste meting niet g<strong>en</strong>eraliseer-<br />
baar zijn naar de totale popul<strong>at</strong>ie <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding. Helaas kon<br />
e<strong>en</strong> hogere respons niet word<strong>en</strong> bereikt. Omd<strong>at</strong> in de vervolglijst<strong>en</strong> niet meer is ge-<br />
vraagd naar demografische gegev<strong>en</strong>s, kan niet word<strong>en</strong> nagegaan of de respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong>
Hoofdstuk 6<br />
162<br />
op de vervolglijst<strong>en</strong> al of niet vergelijkbaar war<strong>en</strong> met de totale groep cursist<strong>en</strong>. Voor<br />
de analyses zijn de gegev<strong>en</strong>s <strong>van</strong> de meting zes maand<strong>en</strong> na de cursus niet meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
Er zijn dus drie meting<strong>en</strong> gebruikt.<br />
De interviews zijn gehoud<strong>en</strong> onder vier deelnemers aan de cursus. Volg<strong>en</strong>s de liter<strong>at</strong>uur<br />
(Hutjes & Van Buur<strong>en</strong>, 1992; Yin, 1989) is dit de ondergr<strong>en</strong>s voor e<strong>en</strong> kwalit<strong>at</strong>ief<br />
onderzoek. Het zou n<strong>at</strong>uurlijk voor e<strong>en</strong> verdere verdieping <strong>van</strong> de thema’s in dit<br />
onderzoek beter zijn geweest wanneer zowel vier <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> als vier bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
war<strong>en</strong> geïnterviewd. De interviews zijn gebruikt om e<strong>en</strong> aantal begripp<strong>en</strong> nader uit te<br />
vrag<strong>en</strong> <strong>en</strong> di<strong>en</strong><strong>en</strong> als illustr<strong>at</strong>ie bij de explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong>. Van e<strong>en</strong> echt kwalit<strong>at</strong>ief<br />
onderzoek mag dus formeel niet word<strong>en</strong> gesprok<strong>en</strong>. De antwoord<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> echter<br />
wel e<strong>en</strong> illustr<strong>at</strong>ief beeld <strong>van</strong> <strong>het</strong> d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> <strong>en</strong> do<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> rec<strong>en</strong>t gepubliceerd rapport<br />
bev<strong>at</strong> result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> focusgroepinterviews onder <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> over <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong><br />
met bedrijfsarts<strong>en</strong> (Van d<strong>en</strong> Heuvel et al., 2003). Het is opvall<strong>en</strong>d d<strong>at</strong> hierin dezelfde<br />
thema’s aan de orde kwam<strong>en</strong>.<br />
6.3.3 Onderzoek 3<br />
Onderzoek 3 is e<strong>en</strong> onderdeel <strong>van</strong> e<strong>en</strong> groter onderzoek. Het onderzoek besta<strong>at</strong> uit<br />
e<strong>en</strong> voor- <strong>en</strong> nameting. De keuze voor e<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>lijstonderzoek is hierbov<strong>en</strong> bij onderzoek<br />
1 reeds vermeld. De vrag<strong>en</strong> zijn voor e<strong>en</strong> groot deel vergelijkbaar met die<br />
uit onderzoek 1. De daar g<strong>en</strong>oemde beperking<strong>en</strong> zijn ook hier <strong>van</strong> toepassing. E<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de schal<strong>en</strong> (IBT) is verder verbeterd door deze uit te breid<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> vraag; deze<br />
schaal bleek e<strong>en</strong> iets betere reliability te hebb<strong>en</strong> gekreg<strong>en</strong>. De overige schal<strong>en</strong> zijn gelijk<br />
aan die <strong>van</strong> onderzoek 1, <strong>het</strong>ge<strong>en</strong> de vergelijking met die uitkomst<strong>en</strong> bevordert.<br />
Voor <strong>het</strong> vergelijk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de scores op de twee tijdstipp<strong>en</strong> kon gebruik word<strong>en</strong> gemaakt<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong>lijk aantal respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die twee vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> hadd<strong>en</strong> ingestuurd.<br />
Door d<strong>at</strong> grote aantal is de g<strong>en</strong>eraliseerbaarheid <strong>van</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
Bij onderzoek 3 is ge<strong>en</strong> vraag gesteld over de ervaring in de andere discipline. Daardoor<br />
kon e<strong>en</strong> aantal hypothes<strong>en</strong>, die in onderzoek 1 war<strong>en</strong> getoetst, helaas niet in<br />
onderzoek 3 opnieuw word<strong>en</strong> getoetst. De red<strong>en</strong> om deze vraag niet op te nem<strong>en</strong> had<br />
betrekking op de om<strong>van</strong>g <strong>van</strong> de vrag<strong>en</strong>lijst <strong>van</strong> onderzoek 3. Door de uitgebreidheid<br />
<strong>van</strong> d<strong>at</strong> onderzoek moest beslot<strong>en</strong> word<strong>en</strong> de schal<strong>en</strong> zoveel mogelijk in te kort<strong>en</strong>.
6.4 Implic<strong>at</strong>ies<br />
6.4.1 Theoretische implic<strong>at</strong>ies<br />
Discussie 163<br />
In dit proefschrift wordt aannemelijk gemaakt d<strong>at</strong> <strong>het</strong> bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
ga<strong>at</strong> om twee onderscheid<strong>en</strong> groep<strong>en</strong>, <strong>het</strong>ge<strong>en</strong> impliceert d<strong>at</strong> de inzicht<strong>en</strong> uit de Social<br />
Id<strong>en</strong>tity Theory kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gebruikt. Led<strong>en</strong> <strong>van</strong> de twee groep<strong>en</strong> prober<strong>en</strong> zich<br />
zo mogelijk hoger te positioner<strong>en</strong> dan de andere groep. We zi<strong>en</strong> ook d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> deel<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> beroepsid<strong>en</strong>titeit daarmee verbond<strong>en</strong> is. E<strong>en</strong> probleem voor deze theorie kan<br />
zijn, d<strong>at</strong> <strong>het</strong> niet duidelijk is w<strong>at</strong> er gebeurt als led<strong>en</strong> <strong>van</strong> de <strong>en</strong>e groep naar de andere<br />
groep verhuiz<strong>en</strong>. De result<strong>at</strong><strong>en</strong> blijk<strong>en</strong> in d<strong>at</strong> opzicht niet zo helder. Het verschil tuss<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> positie die wordt bepaald door cognitieve <strong>en</strong> door affectieve factor<strong>en</strong>, wordt door<br />
de theorie ook niet duidelijk verklaard.<br />
Het belang <strong>van</strong> de affectieve compon<strong>en</strong>t wordt nog e<strong>en</strong>s b<strong>en</strong>adrukt door <strong>het</strong> feit d<strong>at</strong><br />
bij de ‘contacthypothese’ met name deze affectieve compon<strong>en</strong>t werkt. Het aantal con-<br />
tact<strong>en</strong> bleek namelijk ge<strong>en</strong> verband te hebb<strong>en</strong> met <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> knelpunt<strong>en</strong>, <strong>en</strong> niet<br />
met KBT maar wel met meer IBT.<br />
Uit de onderzoek<strong>en</strong> blijkt dus d<strong>at</strong> vertrouw<strong>en</strong> e<strong>en</strong> cruciale factor is. Er is wel geschre-<br />
v<strong>en</strong> over <strong>het</strong> belang <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong> bij <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in de gezondheidszorg (o.a. Sul-<br />
li<strong>van</strong>, 1998), maar e<strong>en</strong> echte theorie over vertrouw<strong>en</strong> bij <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> is er thans niet.<br />
In de organis<strong>at</strong>iekunde zijn verschill<strong>en</strong>de b<strong>en</strong>adering<strong>en</strong> gevond<strong>en</strong> voor vertrouw<strong>en</strong>,<br />
die allemaal e<strong>en</strong> andere theoretische basis hebb<strong>en</strong>. Het zou goed zijn om <strong>het</strong> begrip<br />
vertrouw<strong>en</strong> beter te pla<strong>at</strong>s<strong>en</strong> in de Social Id<strong>en</strong>tity Theory, zod<strong>at</strong> <strong>het</strong> verband tuss<strong>en</strong> re-<br />
l<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> meer helder <strong>en</strong> meer specifiek wordt. Uit <strong>het</strong> onderzoek<br />
bleek d<strong>at</strong> de waardering voor de contact<strong>en</strong> vooral door vertrouw<strong>en</strong> wordt verklaard<br />
<strong>en</strong> d<strong>at</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie daarbij e<strong>en</strong> rol speelt. Maar hoe die rol precies is, is nu niet<br />
duidelijk. Dit kan wel rele<strong>van</strong>t zijn voor <strong>het</strong> toepass<strong>en</strong> <strong>van</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> in de praktijk.<br />
In welk opzicht moet er aandacht kom<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> meer gelijk prober<strong>en</strong> te mak<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
de rel<strong>at</strong>ieve posities? Of is aandacht voor opbouw<strong>en</strong> <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de?<br />
In hoeverre cursuss<strong>en</strong> <strong>en</strong> project<strong>en</strong> om de sam<strong>en</strong>werking te verbeter<strong>en</strong> inderdaad<br />
invloed zoud<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> op sociaal-psychologische factor<strong>en</strong> blijft de vraag. De<br />
cursus <strong>en</strong> de project<strong>en</strong> war<strong>en</strong> daar ook niet primair op gericht. Het ging er vooral om<br />
de sam<strong>en</strong>werking te verbeter<strong>en</strong>, <strong>en</strong> de meting<strong>en</strong> naar sociaal-psychologische factor<strong>en</strong><br />
war<strong>en</strong> explorer<strong>en</strong>d. Will<strong>en</strong> we specifiek interv<strong>en</strong>ties gaan do<strong>en</strong> om bijvoorbeeld <strong>het</strong><br />
vertrouw<strong>en</strong> te verhog<strong>en</strong> of de rel<strong>at</strong>ieve positie meer gelijk te krijg<strong>en</strong>, dan zal hiertoe<br />
nauwer moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>gewerkt met onderwijsdeskundig<strong>en</strong> om meer gericht<br />
daaraan te werk<strong>en</strong>.
Hoofdstuk 6<br />
164<br />
6.4.2 Praktische implic<strong>at</strong>ies<br />
De result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoek<strong>en</strong> l<strong>at</strong><strong>en</strong> zi<strong>en</strong> d<strong>at</strong> er sprake is <strong>van</strong> twee onderscheid<strong>en</strong><br />
groep<strong>en</strong> arts<strong>en</strong>. Vanuit sociaal-psychologisch perspectief kan word<strong>en</strong> gesteld, d<strong>at</strong> de<br />
gevond<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong> l<strong>at</strong><strong>en</strong> zi<strong>en</strong> d<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> meer ‘sam<strong>en</strong>werkings-minded’ zijn<br />
dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>: Ze zi<strong>en</strong> zichzelf in e<strong>en</strong> meer aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> gelijke positie, voel<strong>en</strong> zich<br />
meer afhankelijk <strong>van</strong> hun inform<strong>at</strong>ie <strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> meer vertrouw<strong>en</strong> in <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong><br />
hebb<strong>en</strong> ze gemiddeld meer ervaring met contact<strong>en</strong> met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
hebb<strong>en</strong> met contact<strong>en</strong> met bedrijfsarts<strong>en</strong>. Dit is e<strong>en</strong> belangrijk verschil. Er moet<br />
dus meer moeite voor word<strong>en</strong> gedaan om <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> ook ‘sam<strong>en</strong>werkings-minded’ te<br />
krijg<strong>en</strong>. We moet<strong>en</strong> ons realiser<strong>en</strong> d<strong>at</strong>, wanneer er project<strong>en</strong> of activiteit<strong>en</strong> word<strong>en</strong> opgezet<br />
om de sam<strong>en</strong>werking te verbeter<strong>en</strong>, de twee groep<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de fase<br />
<strong>van</strong> verandering zijn. Daarnaast zijn er binn<strong>en</strong> de groep<strong>en</strong> (dus tuss<strong>en</strong> de individu<strong>en</strong>)<br />
ook nog verschill<strong>en</strong> in fase (Pronk et al., 2003).<br />
Alvor<strong>en</strong>s aan te gev<strong>en</strong> hoe de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> dit onderzoek kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> toegepast<br />
in de praktijk, moet eerst word<strong>en</strong> opgemerkt d<strong>at</strong> er tegelijkertijd diverse ontwikkeling<strong>en</strong><br />
in de Nederlandse gezondheidszorg spel<strong>en</strong>, waar<strong>van</strong> de gevolg<strong>en</strong> op <strong>het</strong> gebied<br />
<strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> niet direct zijn te voorspell<strong>en</strong>.<br />
Eén <strong>van</strong> die ontwikkeling<strong>en</strong> is d<strong>at</strong> de bedrijfsarts <strong>van</strong>af 1 januari 2004 zelfstandig mag<br />
gaan verwijz<strong>en</strong> naar medisch specialist<strong>en</strong> <strong>en</strong> paramedici, waarbij de ziektekost<strong>en</strong>verzekeraar<br />
betaalt. E<strong>en</strong> andere ontwikkeling is d<strong>at</strong> er steeds meer stemm<strong>en</strong> opgaan<br />
om door bedrijfsarts<strong>en</strong> tak<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> te l<strong>at</strong><strong>en</strong> overnem<strong>en</strong> voor werknemers<br />
met arbeidsrele<strong>van</strong>te aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> <strong>van</strong> de red<strong>en</strong><strong>en</strong> hiervoor is <strong>het</strong> tekort aan<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Tegelijkertijd gaan steeds meer <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in gezondheidsc<strong>en</strong>tra werk<strong>en</strong> in<br />
sam<strong>en</strong>werking met disciplines zoals fysiotherapeut<strong>en</strong>, psycholog<strong>en</strong> <strong>en</strong> ma<strong>at</strong>schappelijk<br />
werk<strong>en</strong>d<strong>en</strong> <strong>en</strong> zi<strong>en</strong> we in de grote sted<strong>en</strong> al e<strong>en</strong> huisartstekort ontstaan, waardoor<br />
p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> sneller naar de eerste hulp <strong>van</strong> <strong>het</strong> ziek<strong>en</strong>huis gaan.<br />
De volg<strong>en</strong>de aanbeveling<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> in <strong>het</strong> licht <strong>van</strong> deze g<strong>en</strong>oemde<br />
ontwikkeling<strong>en</strong> op meso- <strong>en</strong> macroniveau. De mogelijke implic<strong>at</strong>ies <strong>van</strong> de onderzoeksresult<strong>at</strong><strong>en</strong><br />
staan gegroepeerd rond de sociaal-psychologische variabel<strong>en</strong>.<br />
Om sam<strong>en</strong>werking te bevorder<strong>en</strong> zou de rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>van</strong> de beide beroepsgroep<strong>en</strong><br />
t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> elkaar meer gelijk moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> of meer als gelijk moet<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> beleefd. St<strong>at</strong>usverschill<strong>en</strong> hef je niet zomaar op. Maar wel kun je m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
zich er bewust <strong>van</strong> l<strong>at</strong><strong>en</strong> word<strong>en</strong> d<strong>at</strong> deze verschill<strong>en</strong> bestaan <strong>en</strong> ook uitlegg<strong>en</strong> hoe<br />
neg<strong>at</strong>ief deze op de sam<strong>en</strong>werking uitwerk<strong>en</strong>. Het onbewuste proces wordt daarmee
Discussie 165<br />
bewust gemaakt. Dit kan bijvoorbeeld door public<strong>at</strong>ies <strong>en</strong> door <strong>het</strong> proces bij bije<strong>en</strong>-<br />
komst<strong>en</strong> concreet te b<strong>en</strong>oem<strong>en</strong> wanneer <strong>het</strong> naar vor<strong>en</strong> komt.<br />
M<strong>en</strong> zou zich bewust moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> <strong>van</strong> wederzijdse afhankelijkheid <strong>van</strong> elkaars in-<br />
form<strong>at</strong>ie <strong>en</strong> vervolg<strong>en</strong>s hier ook naar handel<strong>en</strong>. In onderwijs kan m<strong>en</strong> de deelnemers<br />
l<strong>at</strong><strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> (aan de hand <strong>van</strong> e<strong>en</strong> casus) d<strong>at</strong> disciplines afhankelijk <strong>van</strong> elkaar zijn<br />
omd<strong>at</strong> ze beide inform<strong>at</strong>ie hebb<strong>en</strong> die alle<strong>en</strong> in combin<strong>at</strong>ie tot e<strong>en</strong> goede diagnose<br />
kan leid<strong>en</strong>. In e<strong>en</strong> regionaal project is e<strong>en</strong> bedrijfsarts als bedrijfsg<strong>en</strong>eeskundig con-<br />
sul<strong>en</strong>t bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>groep<strong>en</strong> langs gegaan <strong>en</strong> heeft daar gesprok<strong>en</strong> over reële casus<br />
(Bakker, Krol, Nicolaï, Van der Spaa, Vri<strong>en</strong>s & Groothoff, 2002). E<strong>en</strong> dergelijke aanpak<br />
zou heel goed gevoel<strong>en</strong>s <strong>van</strong> wederzijdse afhankelijkheid kunn<strong>en</strong> bevorder<strong>en</strong>. De<br />
evalu<strong>at</strong>iegegev<strong>en</strong>s op dit gebied zijn nog niet geanalyseerd.<br />
De verantwoordelijkheidsverdeling zou helder moet<strong>en</strong> zijn voor beide partij<strong>en</strong>. Daar-<br />
naast moet deze verdeling gelijkwaardig zijn. Wanneer e<strong>en</strong> <strong>van</strong> de twee e<strong>en</strong> grotere<br />
verantwoordelijkheid voelt dan de ander, is er ge<strong>en</strong> gelijkwaardigheid. De helderheid<br />
kan word<strong>en</strong> bereikt door hier over te sprek<strong>en</strong> aan de hand <strong>van</strong> casuïstiek tijd<strong>en</strong>s bij-<br />
e<strong>en</strong>komst<strong>en</strong>. Ook in bijvoorbeeld telefonisch overleg zou dit expliciet gemaakt moe-<br />
t<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. In de interviews bij de casestudy zijn hier e<strong>en</strong> paar voorbeeld<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
gegev<strong>en</strong>. In cursuss<strong>en</strong> kan ernaar word<strong>en</strong> gestreefd de gevoel<strong>en</strong>s <strong>van</strong> gezam<strong>en</strong>lijke<br />
verantwoordelijkheid te versterk<strong>en</strong>.<br />
Om vertrouw<strong>en</strong> te bevorder<strong>en</strong> zijn in eerste instantie veel contact<strong>en</strong> nodig. Dit kunn<strong>en</strong><br />
zowel formele als informele contact<strong>en</strong> zijn. Het is belangrijk te zorg<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> goede<br />
positieve, ongedwong<strong>en</strong> sfeer, bijvoorbeeld door sam<strong>en</strong> te et<strong>en</strong>. In <strong>het</strong> onderwijs kun-<br />
n<strong>en</strong> kleine groepjes met casusbespreking<strong>en</strong> goed werk<strong>en</strong>. Door de persoonlijke con-<br />
tact<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> vooroordel<strong>en</strong> verminder<strong>en</strong>. Zoals de haio’s in de interviews ook zeid<strong>en</strong>:<br />
ze hadd<strong>en</strong> bepaalde ideeën over hoe bedrijfsarts<strong>en</strong> omging<strong>en</strong> met <strong>het</strong> belang <strong>van</strong> de<br />
p<strong>at</strong>iënt, maar al snel blek<strong>en</strong> de baio’s niet aan die beeld<strong>en</strong> te voldo<strong>en</strong>. Als e<strong>en</strong>maal<br />
positieve contact<strong>en</strong> ontstaan, volgt er in gunstige zin e<strong>en</strong> zichzelf versterk<strong>en</strong>d proces.<br />
De praktische belemmering<strong>en</strong> moet<strong>en</strong>, indi<strong>en</strong> mogelijk, word<strong>en</strong> verminderd. In diverse<br />
project<strong>en</strong> is m<strong>en</strong> daarmee bezig. In e<strong>en</strong> <strong>van</strong> de regionale project<strong>en</strong> heeft m<strong>en</strong> voor<br />
de bedrijfsarts<strong>en</strong> speciale visitekaartjes gemaakt die de p<strong>at</strong>iënt mee kan nem<strong>en</strong> naar<br />
de huisarts. Bewust word<strong>en</strong> <strong>van</strong> de eig<strong>en</strong> bereikbaarheid kan leid<strong>en</strong> tot verandering<strong>en</strong><br />
in de praktijkvoering, zoals e<strong>en</strong> apart telefoonnummer voor collega’s, <strong>en</strong> <strong>het</strong> goed<br />
instruer<strong>en</strong> <strong>van</strong> de assist<strong>en</strong>te of secretaresse over de bereikbaarheid.<br />
Om de transfer <strong>van</strong> <strong>het</strong> geleerde voor haio’s <strong>van</strong> e<strong>en</strong> cursus in de beroepsopleiding<br />
te verhog<strong>en</strong>, zou tegelijk e<strong>en</strong> cursus kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong> voor huisarts-opleiders,
Hoofdstuk 6<br />
166<br />
om zo te stimuler<strong>en</strong> d<strong>at</strong> haio’s ook in hun opleidingspraktijk deze contact<strong>en</strong> gaan<br />
legg<strong>en</strong>.<br />
Naast <strong>het</strong> gebruik mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> de result<strong>at</strong><strong>en</strong> uit de onderzoek<strong>en</strong> in dit proefschrift is <strong>het</strong><br />
<strong>van</strong> belang om voor <strong>het</strong> verbeter<strong>en</strong> <strong>van</strong> arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>werking (e<strong>en</strong> proces <strong>van</strong><br />
gedragsverandering) gebruik te mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> inzicht<strong>en</strong> uit de sociale psychologie in bre-<br />
dere zin, zoals de fasering <strong>van</strong> gedragsverandering (Pronk et al., 2003). De result<strong>at</strong><strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> dit proefschrift kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> nadere detaillering <strong>van</strong> d<strong>at</strong> proces.<br />
De gevond<strong>en</strong> result<strong>at</strong><strong>en</strong> geld<strong>en</strong> niet alle<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> maar ook voor andere sam<strong>en</strong>werkingsrel<strong>at</strong>ies, vooral in de gezond-<br />
heidszorg.<br />
6.4.3 Implic<strong>at</strong>ies voor vervolgonderzoek<br />
Het verdi<strong>en</strong>t aanbeveling om in vervolgonderzoek na te gaan of <strong>het</strong> toepass<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
de inzicht<strong>en</strong>, gevond<strong>en</strong> met dit onderzoek, ook daadwerkelijk leidt tot verbetering in<br />
de sam<strong>en</strong>werkingspraktijk. Het ga<strong>at</strong> daarbij vooral om <strong>het</strong> opbouw<strong>en</strong> <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong>,<br />
maar ook om e<strong>en</strong> meer gelijke rel<strong>at</strong>ieve positie t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> elkaar.<br />
Nadere verdieping <strong>van</strong> <strong>het</strong> begrip ‘vertrouw<strong>en</strong>’ in de sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> zou kunn<strong>en</strong> help<strong>en</strong> om meer greep te krijg<strong>en</strong> op mogelijkhed<strong>en</strong> om dit<br />
vertrouw<strong>en</strong> te verbeter<strong>en</strong>. Hiervoor is e<strong>en</strong> combin<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> kwantit<strong>at</strong>ief <strong>en</strong> kwalit<strong>at</strong>ief<br />
onderzoek <strong>het</strong> meeste aangewez<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> <strong>van</strong> de mogelijkhed<strong>en</strong> is bijvoorbeeld <strong>het</strong><br />
gebruik <strong>van</strong> ‘focusgroep<strong>en</strong>’. Dit is rec<strong>en</strong>t ook gedaan (Van d<strong>en</strong> Heuvel et al., 2003) <strong>en</strong><br />
bevestigt <strong>en</strong> verdiept e<strong>en</strong> aantal in dit proefschrift gevond<strong>en</strong> result<strong>at</strong><strong>en</strong>.<br />
Onderwijskundig onderzoek (bijvoorbeeld actiebegeleid<strong>en</strong>d onderzoek) zou kunn<strong>en</strong><br />
leid<strong>en</strong> tot betere manier<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderwijs op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>. Ook<br />
elders in de gezondheidszorg is dit e<strong>en</strong> belangrijk onderwerp.<br />
Het is goed voor <strong>het</strong> motiver<strong>en</strong> <strong>van</strong> werkers in de arbocur<strong>at</strong>ieve zorg tot meer <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>,<br />
wanneer de effect<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> ook aantoonbaar zijn. Deze effect<strong>en</strong><br />
ligg<strong>en</strong> op verschill<strong>en</strong>de gebied<strong>en</strong>. Het ga<strong>at</strong> niet alle<strong>en</strong> om verminder<strong>en</strong> <strong>van</strong> verzuim<br />
<strong>en</strong> WAO, maar zeker ook om tevred<strong>en</strong>heid <strong>van</strong> p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> <strong>en</strong> arts<strong>en</strong>. Effectm<strong>at</strong><strong>en</strong> zijn<br />
bijvoorbeeld <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong>, <strong>het</strong> aantal verwijzing<strong>en</strong> naar de ander, de waardering<br />
<strong>van</strong> de contact<strong>en</strong>, <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> in de ander of gevoel<strong>en</strong>s <strong>van</strong> gezam<strong>en</strong>lijke<br />
verantwoordelijkheid. De gevolg<strong>en</strong> op verzuim <strong>en</strong> WAO zull<strong>en</strong> pas op langere termijn<br />
zichtbaar kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. En de vraag is of e<strong>en</strong> dergelijk effect zou kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
bereikt, omd<strong>at</strong> hierbij vele factor<strong>en</strong> meespel<strong>en</strong>.
Discussie 167<br />
Het is belangrijk d<strong>at</strong> onderzoekers <strong>en</strong> beleidsmakers zich realiser<strong>en</strong> d<strong>at</strong> <strong>en</strong>erzijds effec-<br />
t<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> waarschijnlijk niet op korte termijn kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> aangetoond<br />
omd<strong>at</strong> <strong>het</strong> ga<strong>at</strong> om <strong>at</strong>titude <strong>en</strong> gedrag, <strong>en</strong> anderzijds effect<strong>en</strong> op verzuim <strong>en</strong> WAO<br />
mogelijk niet zichtbaar zull<strong>en</strong> word<strong>en</strong> <strong>van</strong>wege <strong>het</strong> multifactoriële karakter <strong>van</strong> ver-<br />
zuim <strong>en</strong> WAO. In e<strong>en</strong> rec<strong>en</strong>t gecontroleerd onderzoek kon e<strong>en</strong> dergelijk effect <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
invoer<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werkingsprotocol voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> ook niet<br />
word<strong>en</strong> aangetoond (Faber et al., 2004). M<strong>en</strong> moet dus niet te snel stopp<strong>en</strong> met sa-<br />
m<strong>en</strong>werkingsproject<strong>en</strong> wanneer e<strong>en</strong> verwacht of gehoopt effect niet aantoonbaar is.
Liter<strong>at</strong>uurlijst
Liter<strong>at</strong>uurlijst 171<br />
A-Tjak, M. (2001a). Tulp<strong>en</strong> uit Amsterdam. [Voorzitterscolumn] Medisch Contact, 56,<br />
877.<br />
A-Tjak, M. (2001b). Reflectie op e<strong>en</strong> verklaring. [Voorzitterscolumn] Medisch Contact,<br />
56, 1301.<br />
A-Tjak, M. (2003). Het ga<strong>at</strong> om de rel<strong>at</strong>ie. [Voorzitterscolumn] Medisch Contact, 58,<br />
395.<br />
Ackermans, B., Bruins, H., & Sieb<strong>en</strong>ga, W. (1998). Sam<strong>en</strong>werking bedrijfsarts <strong>en</strong> huis-<br />
arts/specialist. Medisch Contact, 53, 972-974.<br />
Alblas, G. (1990). Elem<strong>en</strong>taire groepsprocess<strong>en</strong>. Hoofdstuk 1, deel 4 in J. von Grumb-<br />
kow, R.W. Meert<strong>en</strong>s (Red.), Cursus Sociale Psychologie (2 e druk). Heerl<strong>en</strong>: Op<strong>en</strong><br />
Universiteit.<br />
Allport, G. W. (1954). The N<strong>at</strong>ure of Prejudice. Cambridge, Mass.: Addison-Wesley.<br />
Amstel, R. J. <strong>van</strong>, & Buijs, P. C. (1997). Voor verbetering v<strong>at</strong>baar. Amsterdam: NIA<br />
TNO.<br />
Anema, J. R., Buijs, P. C., & <strong>van</strong> Putt<strong>en</strong>, D. J. (2001). Sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> huisarts <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts. E<strong>en</strong> leidraad voor de praktijk. Medisch Contact, 56, 790-793.<br />
Anema, J. R., <strong>van</strong> Amstel, R. A., V<strong>en</strong>ema, A., <strong>van</strong> Putt<strong>en</strong>, D. J., de Vroome, E. M. M.,<br />
Nauta, A. P., <strong>Over</strong>zier P. M. & Verbeek, J. H. (2003). E<strong>en</strong> stap vooruit op e<strong>en</strong> lange<br />
weg. TNO Arbeid, K<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum AKB <strong>en</strong> Coronelinstituut. Eindrapport.<br />
Anema, J. R., & <strong>van</strong> der Giez<strong>en</strong>, A.M. (1999). Weinig communic<strong>at</strong>ie tuss<strong>en</strong> bedrijfsarts<br />
<strong>en</strong> cur<strong>at</strong>ieve sector over belemmering<strong>en</strong> voor werkherv<strong>at</strong>ting na langdurige ar-<br />
beidsongeschiktheid weg<strong>en</strong>s lage rugklacht<strong>en</strong>. Nederlands Tijdschrift voor G<strong>en</strong>ees-<br />
kunde, 143, 572-575.<br />
Baart, I. (1999). Sam<strong>en</strong> in de klas: e<strong>en</strong> try-out met haio’s <strong>en</strong> baio’s. Medi<strong>at</strong>or, 10, 25-<br />
26.<br />
Baggs, J. G., Ryan, S. A., Phelps, C. E., Richeson, F. R., & Johnson, J. E. (1992).The as-<br />
soci<strong>at</strong>ion betwe<strong>en</strong> interdisciplinary collabor<strong>at</strong>ion and p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>t outcomes in a medical<br />
int<strong>en</strong>sive care. Heart and Lung, 21, 18-24.<br />
Bakker, R. H., Krol, B, & Groothoff, J. W. (2001). Nulmeting LHV-NVAB proefregio’s Lei-<br />
d<strong>en</strong>, Tw<strong>en</strong>te <strong>en</strong> Zwolle. Noordelijk C<strong>en</strong>trum voor Gezondheidsvraagstukk<strong>en</strong>, Rijks-<br />
universiteit Groning<strong>en</strong>.<br />
Bakker, R. H., Krol, B., <strong>van</strong> der Guld<strong>en</strong>, J. W. J., & Groothoff, J. W. (2003). Arbocura-<br />
tieve sam<strong>en</strong>werking: verslag <strong>van</strong> drie regionale project<strong>en</strong>. Tijdschrift voor Gezond-<br />
heidswet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, 81, 265-273.<br />
Bakker, R. H., Krol, B., Nicolaï, L. C., <strong>van</strong> der Spaa, A. A., Vri<strong>en</strong>s, R. J. M., & Groothoff,<br />
J. W. (2002). De bedrijfsarts-consul<strong>en</strong>t als intermediair tuss<strong>en</strong> huis- <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 10, 188-190.
Liter<strong>at</strong>uurlijst<br />
172<br />
Bakker, R. H., Krol, B., Post, D., & Groothoff, J.W. (1999). Sam<strong>en</strong> de werknemer g<strong>en</strong>e-<br />
z<strong>en</strong>. Ziektewet <strong>en</strong> verzuim. Medisch Contact, 54, 798-801.<br />
Bakker, R. H., Krol, B., Post, D., Calkhov<strong>en</strong>, J. E., & Groothoff, J. W. (2001). De ontwik-<br />
keling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werkingsprotocol huisarts-bedrijfsarts. Abstract Public Health<br />
Congres 2001. Tijdschrift voor Gezondheidswet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, 79, nr 3, congresbij-<br />
lage, 7.<br />
Baltes, P. B., Reese, H. W., & Lipsitt, L. P. (1980). Life-span developm<strong>en</strong>tal psycho-<br />
logy. Annual Review of Psychology, 31, 65-110. In A. Vijt & L. Verhofstadt-D<strong>en</strong>ève.<br />
(1989). Met<strong>at</strong>heorie, modell<strong>en</strong> <strong>en</strong> m<strong>en</strong>svisies. Hoofdstuk 3, deel 1. Cursus Theo-<br />
rieën <strong>en</strong> modell<strong>en</strong> in de ontwikkelingspsychologie. Heerl<strong>en</strong>: Op<strong>en</strong> Universiteit.<br />
Barr, O. (1997). Interdisciplinary teamwork: consider<strong>at</strong>ion of the chall<strong>en</strong>ges. British<br />
Journal of Nursing, 6, 1005-1010.<br />
Beaumont, D. G. (2003a). The interaction betwe<strong>en</strong> g<strong>en</strong>eral practitioners and occupa-<br />
tional health professionals in rel<strong>at</strong>ion to rehabilit<strong>at</strong>ion for work: a Delphi study.<br />
Occup<strong>at</strong>ional Medicine (London), 53(4), 249-253.<br />
Beaumont, D. G. (2003b). Rehabilit<strong>at</strong>ion and ret<strong>en</strong>tion in the workplace – the interac-<br />
tion betwe<strong>en</strong> g<strong>en</strong>eral practitioners and occup<strong>at</strong>ional health professionals: a con-<br />
s<strong>en</strong>sus st<strong>at</strong>em<strong>en</strong>t. Occup<strong>at</strong>ional Medicine (London), 53(4), 254-255.<br />
Belson, W. A. (1981). The design and understanding of survey questions. Aldershof:<br />
Gower.<br />
BIG-register 1999. Ministerie <strong>van</strong> Volksgezondheid Welzijn <strong>en</strong> Sport, D<strong>en</strong> Haag, januari<br />
2000.<br />
BIG-register 2001. Ministerie <strong>van</strong> Volksgezondheid Welzijn <strong>en</strong> Sport, D<strong>en</strong> Haag, april<br />
2002.<br />
Bouwman, H. A. (1996). Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. Sam<strong>en</strong>werking <strong>en</strong> afstemming<br />
bij cur<strong>at</strong>ieve handeling<strong>en</strong> <strong>en</strong> verzuimbegeleiding. Medisch Contact, 51, 910.<br />
Brabants Dagblad. (1999). Wacht<strong>en</strong> op zorg kost 800 miljo<strong>en</strong>. Brabants Dagblad, 10<br />
november 1999.<br />
Breeuwsma, G. (1994). De constructie <strong>van</strong> de lev<strong>en</strong>sloop. Amsterdam, Meppel: Boom,<br />
Op<strong>en</strong> Universiteit.<br />
Bremer, G. J., <strong>van</strong> Es, J. C., & Hofmans, A. (Red.). (1969). Inleiding tot de huisartsge-<br />
neeskunde. Leid<strong>en</strong>: H.E. St<strong>en</strong>fert Kroese.<br />
Brewer, M. B., & Brown, R. J. (1998). Intergroup Rel<strong>at</strong>ions. Ch 29 in D. T. Gilbert, S. T.<br />
Fiske & L. Gardner (Eds.), The Handbook of Social Psychology. 4th edition. Oxford<br />
University Press & McGraw-Hill.<br />
Buijs, P. C. (1985). Cur<strong>at</strong>ieve gezondheidszorg, ziekteverzuim <strong>en</strong> arbeidsongeschikt-<br />
heid. Amsterdam: Stichting CCOZ.
Liter<strong>at</strong>uurlijst 173<br />
Buijs, P. C. (2001a). Gebrek aan Arbocur<strong>at</strong>ieve afstemming jar<strong>en</strong>lang herk<strong>en</strong>d maar niet<br />
erk<strong>en</strong>d. Van verled<strong>en</strong> tot hed<strong>en</strong> (1): de periode tot begin jar<strong>en</strong> ’90. [Arbocur<strong>at</strong>ieve<br />
sam<strong>en</strong>werking]. Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 9, 133-137.<br />
Buijs, P. C. (2001b). Groei<strong>en</strong>d bestuurlijk draagvlak voor betere Arbo-cur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>-<br />
werking. Van verled<strong>en</strong> tot hed<strong>en</strong> (deel 2): 1990-1997. [Arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>wer-<br />
king] Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 9, 177-182.<br />
Buijs, P. C. (2001c). E<strong>en</strong> stroomversnelling <strong>van</strong> Arbocur<strong>at</strong>ieve initi<strong>at</strong>iev<strong>en</strong>. Van verle-<br />
d<strong>en</strong> tot hed<strong>en</strong> (deel 3): 1997-2001. [Arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>werking]. Tijdschrift voor<br />
Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 9, 206-211.<br />
Buijs, P., <strong>van</strong> Amstel, R., & <strong>van</strong> Dijk, F. (1999). Dutch occup<strong>at</strong>ional physicians and ge-<br />
neral practitioners wish to improve cooper<strong>at</strong>ion. Occup<strong>at</strong>ional and Environm<strong>en</strong>tal<br />
Medicine, 56, 709-713.<br />
Buijs, P. C., & Weel, A. N. H. (2001). Omzi<strong>en</strong> in verwondering, vooruitzi<strong>en</strong> <strong>en</strong> verwach-<br />
ting. [Epiloog bij <strong>het</strong> drieluik over arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>werking]. Tijdschrift voor<br />
Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 9, 253-254.<br />
Burg, J. C. M. <strong>van</strong> der, <strong>van</strong> der Beek A. & Schellevis F. G. (2003). Arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>-<br />
werking anno 2001. Het perspectief <strong>van</strong> de huisarts. Utrecht: Nivel.<br />
Busk<strong>en</strong>s, V. (1999). Social networks and trust. Amsterdam, Thela/Thesis.<br />
Christians<strong>en</strong>, C. H. (1999). The 1999 Eleanor Clarke Slagle Lecture. Defining lives:<br />
occup<strong>at</strong>ion as id<strong>en</strong>tity: an essay on compet<strong>en</strong>ce, coher<strong>en</strong>ce, and the cre<strong>at</strong>ion of<br />
meaning. American Journal of Occup<strong>at</strong>ional Therapy, 53, 547-558.<br />
Commissie Modernisering Cur<strong>at</strong>ieve Zorg (Commissie Biesheuvel) (1994). Gedeelde<br />
zorg, betere zorg. Rapport.<br />
Crisp, R. J., & Hewstone, M. (2000). Multiple c<strong>at</strong>egoriz<strong>at</strong>ion and social id<strong>en</strong>tity. Ch 10 in<br />
C. Capozza & R. Brown (Eds.), Social Id<strong>en</strong>tity Processes. London, Thousand Oaks,<br />
New Delhi: Sage Public<strong>at</strong>ions.<br />
Cronbach, L. J. (1971). Test valid<strong>at</strong>ion. In: R. L. Thorndike (Ed.). Educ<strong>at</strong>ional measure-<br />
m<strong>en</strong>t. Washington DC: American Council on Educ<strong>at</strong>ion.<br />
Cruess, R. L., Cruess, S. R., & Johnston, S. E. (2000). Professionalism: an ideal to be<br />
sustained. The Lancet, 356, 156-159.<br />
Crul, B. V. M. (1982). De invloed <strong>van</strong> de huisarts op <strong>het</strong> kortdur<strong>en</strong>d ziekteverzuim.<br />
Huisarts <strong>en</strong> Wet<strong>en</strong>schap, 25, 102-105.<br />
Crul, B. V. M. (2000a). “Het geld ligt klaar, maar we kom<strong>en</strong> <strong>het</strong> niet br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>”. Medisch<br />
Contact, 55, 536-538.<br />
Crul, B. V. M. (2000b). Tijd voor de werkvloer. [Hoofdredactioneel]. Medisch Contact,<br />
55, 799.<br />
Crul, B. V. M. (2002). Reikwijdte <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ieplicht. [Hoofdredactioneel]. Medisch<br />
Contact, 57, 43.
Liter<strong>at</strong>uurlijst<br />
174<br />
Cuel<strong>en</strong>aere, B., <strong>van</strong> der Giez<strong>en</strong>, A. M., Veerman, T. J., & Prins, R. (1999). Werkherv<strong>at</strong>-<br />
ting na rugklacht<strong>en</strong>. Langdurig zieke werknemers twee jaar gevolgd. Eindrapport<br />
Nederlandse studie. Zoetermeer: Ctsv.<br />
Cuijpers, J. J. F. M., <strong>van</strong> Eijndhov<strong>en</strong>, A. J. B., & Theloes<strong>en</strong>, P. H. M. (1992). Sam<strong>en</strong>wer-<br />
king <strong>van</strong> arts<strong>en</strong> bij werkherv<strong>at</strong>ting. Nederlands Tijdschrift voor G<strong>en</strong>eeskunde, 136,<br />
1054-1057.<br />
Cummings, L. L., & Bromiley, Ph. (1996). The organiz<strong>at</strong>ional trust inv<strong>en</strong>tory (OTI):<br />
Developm<strong>en</strong>t and valid<strong>at</strong>ion. Ch 15 in R. M. Kramer & T. R. Tyler (Eds.), Trust in<br />
organiz<strong>at</strong>ions. Thousand Oaks, London, Nw Delhi: Sage.<br />
Dammers, E. (2000). Ler<strong>en</strong> <strong>van</strong> de toekomst: over de rol <strong>van</strong> sc<strong>en</strong>ario’s bij str<strong>at</strong>egische<br />
beleidsvorming. [Academisch proefschrift] Delft: Eburon.<br />
De Bono, A. M. (1997). Communic<strong>at</strong>ion betwe<strong>en</strong> an occup<strong>at</strong>ional physician and other<br />
medical practitioners – an audit. Occup<strong>at</strong>ional Medicine, 47, 349-356.<br />
Dillman, D. A. (1978). Mail and telephone surveys: the total design method. New York:<br />
Wiley.<br />
Disseldorp, R. P. J., & Kemps, H. L. M. (1999). Winst in wisselwerking. Arbozorg-cura-<br />
tieve zorg. Rapport PRVMZ.<br />
Domus-commissie ‘Arts<strong>en</strong> <strong>en</strong> arbeidsongeschiktheid’. (1996). Tak<strong>en</strong> <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werking<br />
bij sociaal-medische begeleiding. Cur<strong>at</strong>ieve handeling<strong>en</strong> door de bedrijfsarts <strong>en</strong><br />
verzuimbegeleiding door de huisarts. [Advies]. Medisch Contact, 51, 937-940.<br />
Dr<strong>en</strong>th, P. J. D., & Sijtsma, K. (1990). Testtheorie: inleiding in de theorie <strong>van</strong> de psycho-<br />
logische test <strong>en</strong> zjin toepassing<strong>en</strong>. Hout<strong>en</strong>: Bohn Stafleu Van Loghum.<br />
Eis<strong>en</strong>hardt, K. M. (1989). Building theories from case study research. Academy of Ma-<br />
nagem<strong>en</strong>t Review, 14, 532-550.<br />
Ellemers, N., & Bos, A. E. R. (1998). Social Id<strong>en</strong>tity, rel<strong>at</strong>ive depriv<strong>at</strong>ion, and coping<br />
with the thre<strong>at</strong> of position loss: a field study among n<strong>at</strong>ive shopkeepers in Amster-<br />
dam. Journal of Applied Social Psychology, 28, 1987-2006.<br />
Ellemers, N. Spears, R. & Doosje, B. (1997). Sticking together or falling apart: ingroup<br />
id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion as a psychological determinant of group commitm<strong>en</strong>t versus indivi-<br />
dual mobility. Journal of Personality and Social Psychology, 72, 617-626.<br />
Ellemers, N., Spears, R., & Doosje, B. (1999). Social id<strong>en</strong>tity: context, commitm<strong>en</strong>t,<br />
cont<strong>en</strong>t. Oxford: Blackwell.<br />
Engels, J. A., Tighelaar, A., & <strong>van</strong> der Guld<strong>en</strong>, J. W. J. (2003). Arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>wer-<br />
king: procesevalu<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> vijf regionale sam<strong>en</strong>werkingsproject<strong>en</strong>. Tijdschrift voor<br />
Gezondheidswet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, 81, 148-154.<br />
Faber, E., Bierma-Zeinstra, S. M. A., Burdorf, A., Nauta, A. P., Hulshof, C. T. J., <strong>Over</strong>-<br />
zier, P. M., Miedema, H. S., & Koes, B. W. (2004). Effects of a training to increase<br />
collabor<strong>at</strong>ion betwe<strong>en</strong> g<strong>en</strong>eral practitioners and occup<strong>at</strong>ional health physicians
Liter<strong>at</strong>uurlijst 175<br />
on tre<strong>at</strong>m<strong>en</strong>t of low back pain p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>ts. A controlled trial. Accepted by Journal of<br />
Clinical Epidemiology.<br />
Faddegon, H. C. (2002). De huisarts. In J. A. M. Winnubst (Ed.), Praktijkboek gezond<br />
werk<strong>en</strong>: succesvolle oplossing<strong>en</strong> voor de professional bij som<strong>at</strong>ische, psychische <strong>en</strong><br />
psychosociale klacht<strong>en</strong> in organis<strong>at</strong>ies. Maarss<strong>en</strong>: Elsevier Gezondheisdzorg.<br />
Fagin, C. M. (1992). Collabor<strong>at</strong>ion betwe<strong>en</strong> nurses and physicians: no longer a choice.<br />
Academic Medicine, 67, 295-303.<br />
Freidson, E. (1975). Doctoring together. A study of professional social control. New<br />
York/Oxford/Amsterdam: Elsevier Sci<strong>en</strong>tific Publishing Company.<br />
Gaertner, S. L., Rust, M. C., Dovidio, J. F., Bachman, B. A., & Anastasio, P. A. (1996).<br />
The contact hypothesis. Ch 10 in J. L. Nye & A. M. Brower (Eds.), Wh<strong>at</strong>’s social<br />
about social cognition? Thousand Oaks, London, New Delhi: Sage.<br />
G<strong>en</strong>efke, J. (2001). Collabor<strong>at</strong>ion costs. In T. Taillieu (Ed.), Collabor<strong>at</strong>ive Str<strong>at</strong>egies and<br />
Multi-organiz<strong>at</strong>ional Partnerships (pp. 171-180). Leuv<strong>en</strong>-Apeldoorn: Garant.<br />
Gerg<strong>en</strong>, K. J. (1991, 2000). The s<strong>at</strong>ur<strong>at</strong>ed self. Dilemmas of id<strong>en</strong>tity in contemporary<br />
life. New York, Basic Books.<br />
Gre<strong>en</strong>halgh, T., & Taylor, R. (1997). How to read a paper: Papers th<strong>at</strong> go beyond num-<br />
bers (qualit<strong>at</strong>ive research). British Medical Journal, 315, 740-743.<br />
Greve, W. B. de (Red.). (1983). Sam<strong>en</strong>werking ziek<strong>en</strong>huis <strong>en</strong> eerste lijn. Leiding & or-<br />
ganis<strong>at</strong>ie in de gezondheidszorg 1983/1 Alph<strong>en</strong> aan d<strong>en</strong> Rijn: Stafleu.<br />
Greve, W. B. de, & Vrakking, W. J. (1982). Sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> ziek<strong>en</strong>huis <strong>en</strong> eerste<br />
lijn. Enkele verklaring<strong>en</strong>. Medisch Contact, 37, 823-824.<br />
Groothoff, J. W. (1981). Gezondheidszorg <strong>en</strong> 3-maands verzuimgevall<strong>en</strong>. Tijdschrift<br />
voor Sociale G<strong>en</strong>eeskunde, 59, 42-49.<br />
Haaft<strong>en</strong>, K. L. <strong>van</strong>, & Schuringa-Boer, J. (1983). Analyse <strong>van</strong> vijf sam<strong>en</strong>werkingssitua-<br />
ties. Hoofdstuk 2 in W. B. de Greve (Red.), Sam<strong>en</strong>werking ziek<strong>en</strong>huis <strong>en</strong> eerste lijn.<br />
Leiding & organis<strong>at</strong>ie in de gezondheidszorg 1983/1. Alph<strong>en</strong> aan d<strong>en</strong> Rijn: Stafleu.<br />
Haak, H. A. <strong>van</strong> d<strong>en</strong>. (1994). De rol <strong>van</strong> de arts bij ziekteverzuim. Medisch Contact,<br />
49, 1185-1186.<br />
Haslam, S. A. (2001). Psychology in Organiz<strong>at</strong>ions, the Social Id<strong>en</strong>tity Approach. Lon-<br />
don, Thousand Oaks, New Delhi: Sage.<br />
Heideman, J. M. C., Engels, J. A., <strong>van</strong> der & Guld<strong>en</strong>. J. W. J. (2002). Knelpunt<strong>en</strong> in de<br />
sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> bedrijfsarts <strong>en</strong> huisarts. Tijdschrift voor Gezondheidswet<strong>en</strong>-<br />
schapp<strong>en</strong>, 80, 185-91.<br />
H<strong>en</strong>to, I., & Kaaij, H. (2000). Sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> bedrijfsarts <strong>en</strong> cur<strong>at</strong>ieve sector: op-<br />
timisme <strong>en</strong> zorg. Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 8, 146-150.<br />
Heus, P. de, <strong>van</strong> der Leed<strong>en</strong>, R., & Gaz<strong>en</strong>dam, B. (1995). Toegepaste d<strong>at</strong>a-analyse. D<strong>en</strong><br />
Haag: Reed Business Inform<strong>at</strong>ion.
Liter<strong>at</strong>uurlijst<br />
176<br />
Heuvel, F. M. M. <strong>van</strong> d<strong>en</strong>, Buijs, P. C., & <strong>van</strong> Putt<strong>en</strong>, D. J. (2003). Huisarts<strong>en</strong> motiver<strong>en</strong><br />
om sam<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong> met bedrijfsarts<strong>en</strong>. Hoofddorp: TNO-Arbeid.<br />
Hewstone, M. (1996). Contact and c<strong>at</strong>egoriz<strong>at</strong>ion. Social psychological interv<strong>en</strong>tions<br />
to change intergroup rel<strong>at</strong>ions. In C. N. Macrae, C. Stangor & H. Hewstone (Eds.),<br />
Stereotypes and stereotyping (pp. 323-368). New York: Guilford.<br />
Hornby, S., & Atkins, J. (2000). Collabor<strong>at</strong>ive care. Interprofessional, interag<strong>en</strong>cy and<br />
interpersonal. Oxford, Lond<strong>en</strong>, e.a.: Blackwell Sci<strong>en</strong>ce, 2 nd edition.<br />
Hosmer, L. T. (1995). Trust: the connecting link betwe<strong>en</strong> organiz<strong>at</strong>ional theory and<br />
philosophical ethics. Academy of Managem<strong>en</strong>t Review, 20, 379-403.<br />
Hulshof, C. T. J., Nauta, A. P., <strong>van</strong> der Klink, J. J. L., Faber, E., Broers<strong>en</strong>, J. P. J., Miede-<br />
ma, H. S., Jacobs, J. W., Fortuin, R., & Bierma-Zeinstra, S. M. A. (2002). Verbetering<br />
<strong>van</strong> sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> door afstemming richtlijn<strong>en</strong><br />
over psychische klacht<strong>en</strong> <strong>en</strong> lage rugklacht<strong>en</strong>: PARAG. Special De Huisarts/ Tijd-<br />
schrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, maart 2002, 34-36.<br />
Hutjes, J. M., & <strong>van</strong> Buur<strong>en</strong>, J. A. (1992). De gevalsstudie. Str<strong>at</strong>egie <strong>van</strong> kwalit<strong>at</strong>ief on-<br />
derzoek. Meppel: Boom.<br />
Huxham, C. (2000). Seeking collabor<strong>at</strong>ive ad<strong>van</strong>ce. Key note lecture, 7 th Intern<strong>at</strong>ional<br />
Confer<strong>en</strong>ce on Multi-organiz<strong>at</strong>ional partnerships and co-oper<strong>at</strong>ive Str<strong>at</strong>egy, Leuv<strong>en</strong>,<br />
Belgium, July 2000.<br />
Jain, A., & Ogd<strong>en</strong>, J. (1999). G<strong>en</strong>eral practitioners’ experi<strong>en</strong>ces of p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>ts’ complaints:<br />
qualit<strong>at</strong>ive study. British Medical Journal, 318, 1596-1599.<br />
Janss<strong>en</strong>, O., <strong>van</strong> de Vliert, E., & Euwema, M. (1994). Interdep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>tie, zelf-ander mo-<br />
tiv<strong>at</strong>ie <strong>en</strong> conflictgedrag in organis<strong>at</strong>ies. Nederlands Tijdschrift voor de Psychologie,<br />
49, 15-26.<br />
Klinkert, J. J. (1974). Macht <strong>van</strong> arts<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> bezorgde verk<strong>en</strong>ning <strong>van</strong> e<strong>en</strong> professie.<br />
Ass<strong>en</strong>: <strong>van</strong> Gorcum.<br />
Klinkert, J. J. (1978). De arts <strong>en</strong> zijn professie. In C. W. Aakster & G. Kuiper (Red.), Leer-<br />
boek medische sociologie. Groning<strong>en</strong>/Dev<strong>en</strong>ter: Wolters-Noordhoff/Van Loghum<br />
Sl<strong>at</strong>erus.<br />
Knepper, S. (1998). Van arbeidsverzuim tot arbeidsongeschiktheid; verander<strong>en</strong>de rol<br />
<strong>van</strong> betrokk<strong>en</strong> arts<strong>en</strong>. Nederlands Tijdschrift voor G<strong>en</strong>eeskunde, 142, 233-238.<br />
Knipp<strong>en</strong>berg, A. <strong>van</strong>. (1991). Sociale id<strong>en</strong>titeit <strong>en</strong> intergroepsrel<strong>at</strong>ies. Hoofdstuk 13<br />
in N. K. de Vries & J. <strong>van</strong> der Pligt (Red.), Cognitieve sociale psychologie. Meppel:<br />
Boom.<br />
KNMG. (1998). Code sam<strong>en</strong>werking bij arbeidsverzuim. Beschrijvingsbrief 223ste Al-<br />
gem<strong>en</strong>e Vergadering. Medisch Contact, 53, 1283-1284.<br />
Krogt, Th. P. W. M. <strong>van</strong> der. (1981). Professionalisering <strong>en</strong> collectieve macht. Proef-<br />
schrift Tilburg. D<strong>en</strong> Haag: VUGA.
Liter<strong>at</strong>uurlijst 177<br />
Lako, C. J., & Lind<strong>en</strong>thal, J. J. (1991). The managem<strong>en</strong>t of confid<strong>en</strong>tiality in g<strong>en</strong>eral<br />
practice: a compar<strong>at</strong>ive study in the U.S.A. and The Netherlands. Social Sci<strong>en</strong>ce &<br />
Medicine, 32, 153-157.<br />
Lamme, S. J., & <strong>van</strong> Stra<strong>at</strong><strong>en</strong>, R. P. (1998). Psychosociale arbeidsbelasting <strong>en</strong> gevoe-<br />
l<strong>en</strong>s <strong>van</strong> burnout <strong>van</strong> de bedrijfsarts. Scriptie Amsterdamse Bedrijfarts<strong>en</strong> Opleiding<br />
CORVU.<br />
Lewicky, R. J., & Bunker, B. B. (1996). Developing and Maintaining Trust in Work Re-<br />
l<strong>at</strong>ionships. R. M. Kramer & T. R. Tyler (Eds.), Trust in organiz<strong>at</strong>ions (pp. 114-139).<br />
Thousand Oaks, London, New Delhi: Sage.<br />
LHV. (1987) Basistak<strong>en</strong>pakket <strong>van</strong> de huisarts.<br />
LHV & NVAB. (1997). Conv<strong>en</strong>ant sam<strong>en</strong>werking.<br />
LHV & NVAB. (1998). Sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> bedrijfsarts <strong>en</strong> huisarts bij sociaal-medische<br />
begeleiding <strong>van</strong> werknemers. De gezam<strong>en</strong>lijke visie <strong>van</strong> de Landelijke Huisarts<strong>en</strong><br />
Ver<strong>en</strong>iging LHV <strong>en</strong> de Nederlandse Ver<strong>en</strong>iging voor Arbeids- <strong>en</strong> Bedrijfsg<strong>en</strong>ees-<br />
kunde NVAB op de pla<strong>at</strong>s <strong>en</strong> taak <strong>van</strong> beide disciplines. Utrecht: LHV <strong>en</strong> NVAB.<br />
Lieburg, M. J. <strong>van</strong>. (1979). Dokter aan de w<strong>at</strong>erkant. Rotterdam: Donia Pers Produk-<br />
ties.<br />
Lievegoed, B. C. J. (1976). De lev<strong>en</strong>sloop <strong>van</strong> de m<strong>en</strong>s. Rotterdam: Lemnisca<strong>at</strong>.<br />
Lind<strong>en</strong>, B. A. <strong>van</strong> der, Schrijvers, A. J.P., & Spreeuw<strong>en</strong>berg , C. (2000). Het met<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de intersectorale continuïteit: eerste ervaring<strong>en</strong> bij veelgebruikers <strong>van</strong> zorg.<br />
Tijdschrift voor Gezondheidswet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, 78, bijlage bij nr 2, Nederlands Public<br />
Health Congres, p 23.<br />
Maas, J. G. V. (2000). Professionaliteit. Managem<strong>en</strong>t <strong>van</strong> professie <strong>en</strong> professionele organis<strong>at</strong>ies<br />
(2e druk). Dev<strong>en</strong>ter: Samson, ‘s Hertog<strong>en</strong>bosch: INK.<br />
Makaram, S. (1995). Interprofessional cooper<strong>at</strong>ion. Medical Educ<strong>at</strong>ion 29 (supplem<strong>en</strong>t<br />
1), 65-69.<br />
Medisch Contact Actueel. (1992). Deelnemers aan WAO-confer<strong>en</strong>tie formuler<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke<br />
knelpunt<strong>en</strong>. Medisch Contact, 47, 7-9.<br />
Medische Profiel<strong>en</strong>boek, Het. (1999). (Onderdeel Cursusm<strong>at</strong>eriaal workshop Co-assist<strong>en</strong>t<br />
& Carrière). Zeist: Glaxo Wellcome & KNMG.<br />
Meershoek, A. (1999). Weer aan <strong>het</strong> werk. Proefschrift. Maastricht: Thela Thesis.<br />
Meijers, F. (1995). Arbeidsid<strong>en</strong>titeit. Alph<strong>en</strong> aan d<strong>en</strong> Rijn: Samson H D Tje<strong>en</strong>k Willink.<br />
Meul<strong>en</strong>berg, F. (1998). Van Stuntman tot klungelaar. Medisch Contact, 53, 1212.<br />
Meul<strong>en</strong>dijks, J., & Schuil, B. (1993). Vreemd Nederlands. Baarn: Trion-win productions.<br />
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualit<strong>at</strong>ive D<strong>at</strong>a Analysis. Sage Public<strong>at</strong>ions<br />
Inc (USA).<br />
Miller, C., Freeman, M., & Ross, N. (2001). Interprofessional practice in health and<br />
social care. London: Arnold.
Liter<strong>at</strong>uurlijst<br />
178<br />
Ministerie <strong>van</strong> Sociale Zak<strong>en</strong> <strong>en</strong> Werkgeleg<strong>en</strong>heid. (2003). Sam<strong>en</strong>werking <strong>en</strong> zorg kan<br />
ziekteverzuim terugdring<strong>en</strong>. Persbericht, 1 oktober 2003.<br />
Mishra, A. K. (1996). Organiz<strong>at</strong>ional responses to crisis. The c<strong>en</strong>trality of trust. Ch 13 in<br />
R. M. Kramer & T. R. Tyler (Eds.), Trust in organiz<strong>at</strong>ions. Lond<strong>en</strong>: Sage.<br />
Morgan, D. R. (1999). The g<strong>en</strong>eral practitioners’ view. Occup<strong>at</strong>ional Medicine (Lon-<br />
don), 49, 403-405.<br />
Mumm<strong>en</strong>dey, A. Agressive behavior. In M. Hewstone, W. Stroebe & G. Steph<strong>en</strong>son<br />
(Eds.), Introduction to social psychology (pp. 403-436). Oxford: Blackwell.<br />
Murray, E. (2002). Chall<strong>en</strong>ges in educ<strong>at</strong>ional research. [Comm<strong>en</strong>taries] Medical Edu-<br />
c<strong>at</strong>ion, 36, 110-112.<br />
Nauta, A. P. (1998). Bedrijfsarts<strong>en</strong> over psycholog<strong>en</strong>. Scriptie. Heerl<strong>en</strong>: Op<strong>en</strong> Univer-<br />
siteit.<br />
Nauta A. P. (2002). Effectevalu<strong>at</strong>ie basismodule ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> bij sociaal-medi-<br />
sche begeleiding’. Rapportage in opdracht <strong>van</strong> de stuurgroep, 30 augustus 2002.<br />
Nauta, A. P., Faddegon, H. C., & Peeters, J. W. (2002). Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in<br />
opleiding ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in de praktijk. [Arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>werking] Tijd-<br />
schrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 10, 116-118.<br />
Nauta, A. P., Starmans, R., & Faddegon, H. C. (1999). Bedrijfsarts <strong>en</strong> huisarts: meer oog<br />
voor elkaar. Knelpunt<strong>en</strong> oploss<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s gezam<strong>en</strong>lijke cursusdag. Medisch Contact,<br />
54, 884-886.<br />
Nauta, A. P., Weel, A. N., Starmans, R., & Wemekamp, H. (2001). Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong><br />
in de beroepsopleiding. Eerste ervaring<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke onderwijsmo-<br />
dule huis- <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde,<br />
9, 212-216.<br />
Nivel. (2000). Cijfers uit de registr<strong>at</strong>ie <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> peiling. Utrecht: Nivel.<br />
NVAB (Nederlandse Ver<strong>en</strong>iging voor Arbeids- <strong>en</strong> Bedrijfsg<strong>en</strong>eeskunde). (1989). Beroepscode<br />
voor bedrijfsarts<strong>en</strong>. Eindhov<strong>en</strong>: NVAB.<br />
NVAB (Nederlandse Ver<strong>en</strong>iging voor Arbeids- <strong>en</strong> Bedrijfsg<strong>en</strong>eeskunde). (1995). Beroepsprofiel<br />
<strong>van</strong> de bedrijfsarts (nieuwe stijl). Eindhov<strong>en</strong>: NVAB.<br />
NVAB (Nederlandse Ver<strong>en</strong>iging voor Arbeids- <strong>en</strong> Bedrijfsg<strong>en</strong>eeskunde). (1997). Professioneel<br />
st<strong>at</strong>uut. Eindhov<strong>en</strong>: NVAB.<br />
Oeseburg, B., & de Ruiter, J. H. (2000). Wordt <strong>het</strong> kind met <strong>het</strong> badw<strong>at</strong>er weggegooid?<br />
De meerwaarde <strong>van</strong> Coördin<strong>at</strong>iec<strong>en</strong>tra Chronische Ziek<strong>en</strong>. [Forum] Tijdschrift voor<br />
Gezondheidswet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, 78, 439-441.<br />
Oosterling-Schiereck, H. E., Prins, R., & de Boer, W. E. L. (1996). De scheiding tus<strong>en</strong><br />
behandeling <strong>en</strong> controle. Medisch Contact, 51, 1587-1589.<br />
Oosterom, A. <strong>van</strong>. (1979). Sam<strong>en</strong>werking met andere disciplines. In J. Jongh et al.<br />
(Red.), Bedrijfsgezondheidszorg (pp. 256 – 271). [De Nederlandse Bibliotheek der<br />
G<strong>en</strong>eeskunde] Leid<strong>en</strong>: Stafleu.
Liter<strong>at</strong>uurlijst 179<br />
Operario, D., & Fiske, S. T. (2003). Stereotypes: Cont<strong>en</strong>t, Structures, Processes and<br />
Context. In R. Brown & S. L. Gaertner (Eds.), Blackwell Handbook of Social Psycho-<br />
logy: Intergroup Processes (pp. 22-44). Mald<strong>en</strong>, Oxford, Victoria, Berlin: Blackwell<br />
Publishers.<br />
Parker, G. (1991). Attitudes of G<strong>en</strong>eral practitioners to occup<strong>at</strong>ional health Services.<br />
Journal of Social and Occup<strong>at</strong>ional Medicine, 41, 34-36.<br />
Pessers, D. (1999). Uitsprak<strong>en</strong> in interview door Peter Brusse. Volkskrant, 18 december<br />
1999.<br />
Peters, R. (2001). Cur<strong>at</strong>ieve netwerkorganis<strong>at</strong>ie. Medisch Contact, 56, 1076-1079.<br />
Plomp, H. N. (1985). Werknemers <strong>en</strong> bedrijfsgezondheidsdi<strong>en</strong>st<strong>en</strong>. Amsterdam: VU<br />
uitgeverij.<br />
Plomp, H. N., Weel, A. N. H., & <strong>van</strong> der Wal, G. (1999). Professionele integriteit binn<strong>en</strong><br />
commerciële Arbo-di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ing. Nederlands Tijdschrift voor G<strong>en</strong>eeskunde, 143,<br />
1379-1382.<br />
Post, D., Calkhov<strong>en</strong>, J., Krol, B., Dijkstra, M., & Groothoff, J. (2002). Groei<strong>en</strong>d onge-<br />
noeg<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> onderzoek onder <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Medisch Contact, 57, 63-65.<br />
Pronk, J., Franchimont, M., & Hauer, H. (2003). Arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>werking: ler<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> implem<strong>en</strong>ter<strong>en</strong>. [Praktijk] Tijdschrift voor Gezondheidswet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, 81, 505-<br />
509.<br />
Pruyn, J. F. A. (2002). Op weg naar <strong>van</strong>zelfsprek<strong>en</strong>de sam<strong>en</strong>werking!? Or<strong>at</strong>ie Universi-<br />
teit <strong>van</strong> Tilburg. Eindhov<strong>en</strong>: Integraal Kankerc<strong>en</strong>trum Zuid.<br />
Rademakers, M. (2001). C<strong>at</strong>alysts of trust: Business Associ<strong>at</strong>ions in Networks of firms.<br />
In T. Taillieu (Ed.), Collabor<strong>at</strong>ive Str<strong>at</strong>egies and Multi-organiz<strong>at</strong>ional partnerships<br />
(pp. 51-57). Leuv<strong>en</strong>-Apeldoorn: Garant, 2001.<br />
Rooij<strong>en</strong>dijk, L., Dijt, A., & Wijers, G. J. (1993). De m<strong>en</strong>s in thema’s (3e druk). Baarn:<br />
Neliss<strong>en</strong>.<br />
Rothbart, M. (2003). C<strong>at</strong>egory Dynamics and the Modific<strong>at</strong>ion of Outgroup Stereoty-<br />
pes. In R. Brown & S. L. Gaertner (Eds.), Blackwell Handbook of Social Psychology:<br />
Intergroup Processes (pp. 45-64). Mald<strong>en</strong>, Oxford, Victoria, Berlin: Blackwell Pu-<br />
blishers.<br />
Rousseau, N., McColl, E., Eccles, M., & Hall, L. (1999). Qualit<strong>at</strong>ive methods in im-<br />
plem<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ion research. In T. Thors<strong>en</strong> & M. Mäkelä (Eds). Changing Professional<br />
Practice. Theory and Practice of Clinical Guidelines Implem<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ion (pp. 99-116).<br />
Danish Institute for Health Services Research and Developm<strong>en</strong>t. DSI rapport 99.05.<br />
Zie: http://www.dsi.dk/projects/cpp/Monograph/DSI9905.pdf.<br />
Schols, J. M. G. A. (2000). In <strong>en</strong> <strong>van</strong>uit <strong>het</strong> verpleeghuis. Maastricht: Proefschrift Uni-<br />
versiteit Maastricht.<br />
Scoggin, J. (1996). How nurse-midwifes define themselves in rel<strong>at</strong>ion to nursing, me-<br />
dicine and midwifery. Journal of Nurse Midwifery, 41, 36-42.
Liter<strong>at</strong>uurlijst<br />
180<br />
Sherif, M. A. (1996). Group conflict and cooper<strong>at</strong>ion. Their social psychology. London:<br />
Routledge & Kegan Paul Ltd.<br />
Spector, P. E. (1992). A consider<strong>at</strong>ion of the validity and meaning of self-report measu-<br />
res of job conditions. In: C.L. Cooper & I. T. Robertson (Eds.), Intern<strong>at</strong>ional re-<br />
view of industrial and organiz<strong>at</strong>ional psychology (Vol 7, pp 123-151). New York:<br />
Wiley.<br />
SPSS. (2003). Regression Models. SPSS Base 10.0 Applic<strong>at</strong>ions Guide.<br />
Stra<strong>at</strong><strong>en</strong>, R. P. <strong>van</strong>, & Lamme, S. J. (2000). Burnout <strong>van</strong> de bedrijfsarts. [Onderzoek]<br />
Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 8, 195-203.<br />
Sulli<strong>van</strong>, T. J. (1998). Concept Analysis of Collabor<strong>at</strong>ion. In: T. J. Sulli<strong>van</strong> (Ed.), Col-<br />
labor<strong>at</strong>ion: A health care imper<strong>at</strong>ive (pp. 3-42). New York, St Louis e.a.: McGraw-<br />
Hill.<br />
Swanborn, P. G. (1987). Method<strong>en</strong> <strong>van</strong> sociaal-wet<strong>en</strong>schappelijk onderzoek. Nieuwe<br />
editie. Meppel/ Amsterdam: Boom.<br />
Syroit, J. (1984). Interpersonal Injustice: a psychological analysis illustr<strong>at</strong>ed with empi-<br />
rical research. Tilburg: Academisch proefschift.<br />
Tellnes, G., Bruusgaard, D., & Sandvik, L. (1990). Occup<strong>at</strong>ional factors in sickness<br />
certific<strong>at</strong>ion. Scandinavian Journal of Primary Health Care, 8, 37-44.<br />
Thomas, S. (1997). Transparante g<strong>en</strong>eeskunde. Or<strong>at</strong>ie Erasmus Universiteit Rotterdam.<br />
Utrecht: de woord<strong>en</strong>winkel.<br />
Turner, J. C. (1999). Some Curr<strong>en</strong>t Issues in Research on Social Id<strong>en</strong>tity and Self-c<strong>at</strong>e-<br />
goriz<strong>at</strong>ion Theories. In N. Ellemers, R. Spears & B. Doosje (Eds.), Social Id<strong>en</strong>tity.<br />
Context, Commitm<strong>en</strong>t, Cont<strong>en</strong>t (pp. 6-34). Oxford, Mald<strong>en</strong>: Blackwell Publishers.<br />
Vahedi Nikbakht, M., <strong>van</strong> der Rijt, K., Visser, A., t<strong>en</strong> Voorde, M., & Pruyn, J. (2002).<br />
Transmurale sam<strong>en</strong>werking in regionale netwerk<strong>en</strong>. Pallium, september/oktober<br />
2002, 11-14.<br />
Vang<strong>en</strong>, S. & Huxham, C. (2000). Building trust in inter-organiz<strong>at</strong>ional collabor<strong>at</strong>ion.<br />
Paper pres<strong>en</strong>ted <strong>at</strong> the Synergy from Differ<strong>en</strong>ce Symposium, Academy of Manage-<br />
m<strong>en</strong>t Annual Meeting, Toronto.<br />
Veld<strong>en</strong>, J. <strong>van</strong> der. (1999). Occup<strong>at</strong>ion and health: a picture from g<strong>en</strong>eral practice. In<br />
J. <strong>van</strong> der Veld<strong>en</strong>. G<strong>en</strong>eral practice <strong>at</strong> work (pp. 254-267). Rotterdam: Proefschrift<br />
Erasmus Universiteit.<br />
Verkerk, H., Nicolaï, L. C., Huisman, C. H. M., & <strong>van</strong> d<strong>en</strong> Borne, I. (2001). Sam<strong>en</strong> werkt<br />
beter. ZON <strong>en</strong> LHV/NVAB verbeter<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> huis- <strong>en</strong> bedrijfsarts.<br />
Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 9, 97-99.<br />
Vernooy A. I. F. (2001). Nog scheiding <strong>van</strong> behandeling <strong>en</strong> controle? [Redactioneel<br />
comm<strong>en</strong>aar] Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 9, 57.<br />
Visser, L. (1995). Coöper<strong>at</strong>ie <strong>en</strong> competitie tuss<strong>en</strong> groep<strong>en</strong> <strong>en</strong> individu<strong>en</strong>. [Proefschrift]<br />
Universiteit Utrecht.
Liter<strong>at</strong>uurlijst 181<br />
Weel, A. N. H. (1999). [Review] De Bono, A. M. Communic<strong>at</strong>ion betwe<strong>en</strong> an occupa-<br />
tional physician and other medical practitioners. Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verze-<br />
keringsg<strong>en</strong>eeskunde, 7, 132-133.<br />
Weel, A. N. H., Baart, I., & Neij<strong>en</strong>huis, J. (1999). Sam<strong>en</strong> in de klas. Medisch Contact,<br />
54, 1680-1682.<br />
Weersch, M. <strong>van</strong>. (1999). ZON-programma Sam<strong>en</strong>werking bij sociaal-medische bege-<br />
leiding start met drie project<strong>en</strong>. Medi<strong>at</strong>or, 9, 22-24.<br />
Weggeman, M. (2001). K<strong>en</strong>nismanagem<strong>en</strong>t. Inrichting <strong>en</strong> besturing <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nisint<strong>en</strong>-<br />
sieve organis<strong>at</strong>ies (4e druk). Schiedam: Scriptum managem<strong>en</strong>t.<br />
Weiss, S. J., & Davis, H. P. (1985). Validity and reliability of the collabor<strong>at</strong>ive practice<br />
scales. Nursing research, 34, 299-305.<br />
West, E., Barron, D. N., Dowsett, J. & Newton, J. (1999). Hierarchies and cliques in the<br />
social networks of health care professionals: implic<strong>at</strong>ions for the design of dissemi-<br />
n<strong>at</strong>ion str<strong>at</strong>egies. Social Sci<strong>en</strong>ce & Medicine, 48, 633-646.<br />
Wildevuur, S. (1999). Zonder p<strong>at</strong>iënt ge<strong>en</strong> arts. Gesprek met Alejandro Jadad over<br />
de vijf W’s <strong>van</strong> <strong>het</strong> Internet. Medisch Contact Jubileumspecial KNMG 150 jaar, 13<br />
november 1999.<br />
Willems, J. (1998). Priv<strong>at</strong>isering <strong>van</strong> de Ziektewet: ervaring<strong>en</strong> <strong>van</strong> bedrijfs- <strong>en</strong> verzeke-<br />
ringsarts<strong>en</strong>. Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 6, 98-102.<br />
Worchel, S., Andreoli, V. S., & Folger, R. (1977). Intergroup cooper<strong>at</strong>ion and intergroup<br />
<strong>at</strong>traction. Journal of Experim<strong>en</strong>tal Social Psychology, 13, 131-140.<br />
Yaffee, R. A. (1999). Common Correl<strong>at</strong>ion and Reliability Analysis with SPSS for Win-<br />
dows. http://www.nyu.edu/its/socsci/Docs/correl<strong>at</strong>e.html<br />
Yerxa, E. J. (1998). Health and the human spirit for occup<strong>at</strong>ion. American Journal of<br />
Occup<strong>at</strong>ional Therapy, 52, 412-418.<br />
Yin, R. K., & Heald, K. A. (1975). Using the case survey method to analyze policy stu-<br />
dies. Administr<strong>at</strong>ive Sci<strong>en</strong>ce Quarterly, 20, 371-381.<br />
Yin, R. K. (1989). Case study research. Design and methods. Revised edition. Newbury<br />
Park/London/New Delhi: Sage Public<strong>at</strong>ions.<br />
Zwar<strong>en</strong>stein, M., Reeves, S., Barr, H., Hammick, M., Koppel, I., & Atkins, J. (2001). In-<br />
terprofessional educ<strong>at</strong>ion: effects on professional practice and health care outcomes.<br />
Cochrane D<strong>at</strong>abase Syst Rev. 2001;(1):CD002213.
Summary
Summary 185<br />
Introduction (chapter 1)<br />
In 1999 there were about sev<strong>en</strong> thousand g<strong>en</strong>eral practitioners (GPs) in the Netherlands,<br />
a number which had ris<strong>en</strong> to about t<strong>en</strong> thousand by 2003. Similarly, in 1999<br />
there were about two thousand occup<strong>at</strong>ional health physicians (OHPs), and nearly<br />
three thousand in 2003.<br />
Because an employee on work-rel<strong>at</strong>ed sick leave has to deal with both a GP and an<br />
OHP, it is important th<strong>at</strong> the disciplines can collabor<strong>at</strong>e well. However, while several<br />
studies show th<strong>at</strong> GPs and OHPs wish this, in reality it is poor. To improve it, various<br />
projects, such as courses and regional projects are carried out.<br />
Evid<strong>en</strong>ce in social psychology suggests th<strong>at</strong> repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ives from differ<strong>en</strong>t groups do<br />
not collabor<strong>at</strong>e well. The reason is th<strong>at</strong> people’s id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion with their own group (the<br />
ingroup) t<strong>en</strong>ds to involve an unfavourable <strong>at</strong>titude towards other groups (outgroups).<br />
Problems of collabor<strong>at</strong>ion are also explained by three other factors: the division of responsibility<br />
(with respect to diagnosis and tre<strong>at</strong>m<strong>en</strong>t) betwe<strong>en</strong> the professions, the mutual<br />
dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>ce and trust in the other. These concepts will be clarified in chapter 3.<br />
This thesis addresses two questions:<br />
1 Which social-psychological factors explain the poor collabor<strong>at</strong>ion of g<strong>en</strong>eral practitioners<br />
(GPs) and occup<strong>at</strong>ional health physicians (OHPs), wh<strong>en</strong> exchanging inform<strong>at</strong>ion<br />
about p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>ts?<br />
2 To which ext<strong>en</strong>t do courses and projects (such as a joint course during the voc<strong>at</strong>ional<br />
training of GPs and OHPs, or regional activities) help to change these socialpsychological<br />
factors?<br />
To answer the problem, we conducted three empirical studies:<br />
Study 1 was a cross-sectional questionnaire-study carried out in 1999 among 338 GPs<br />
and 209 OHPs in the south-western Netherlands.<br />
Study 2 was a case study, carried out in 2000 among 34 trainee GPs and 20 trainee<br />
OHPs who <strong>at</strong>t<strong>en</strong>ded the course ‘Learning to collabor<strong>at</strong>e during socio-medical managem<strong>en</strong>t’.<br />
It consisted of questionnaires th<strong>at</strong> were completed <strong>at</strong> several differ<strong>en</strong>t times,<br />
and also of oral interviews with two GPs and two OHPs 18 months after the course<br />
had finished.<br />
Study 3 was part of a longitudinal countrywide cohort study, carried out in the period<br />
from 2001 to 2003, in which we evalu<strong>at</strong>ed a number of projects aimed <strong>at</strong> <strong>en</strong>hancing<br />
collabor<strong>at</strong>ion betwe<strong>en</strong> GPs and OHPs in t<strong>en</strong> regions. It involved 575 GPs and 398<br />
OHPs, who completed questionnaires before and after the projects. This study was<br />
supported by The Netherlands Organis<strong>at</strong>ion for Health Research and Developm<strong>en</strong>t,<br />
ZonMw.
Summary<br />
186<br />
G<strong>en</strong>eral practitioners and occup<strong>at</strong>ional health physicians (chapter 2)<br />
In the first part of the chapter, we define the concept of ‘collabor<strong>at</strong>ion’, using a nar-<br />
r<strong>at</strong>ive liter<strong>at</strong>ure search to examine the possible effects of collabor<strong>at</strong>ion betwe<strong>en</strong> GPs<br />
and OHPs. While no study was found th<strong>at</strong> quantified the effectiv<strong>en</strong>ess of collabor<strong>at</strong>ion,<br />
authors st<strong>at</strong>ed th<strong>at</strong> collabor<strong>at</strong>ion can <strong>en</strong>hance effici<strong>en</strong>cy (by reducing the duplic<strong>at</strong>ion<br />
of tasks) and th<strong>at</strong> it can also produce measurable effects, such as less sick leave, better<br />
professional action, and gre<strong>at</strong>er well-being of the p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>t.<br />
The liter<strong>at</strong>ure search revealed four groups of barriers to the collabor<strong>at</strong>ion of GPs and<br />
OHPs: legal and ethical barriers, structural barriers, practical barriers and social-psychological<br />
barriers. Because the author of this thesis assumes th<strong>at</strong> the l<strong>at</strong>ter are the<br />
most ess<strong>en</strong>tial, this thesis focuses on social-psychological factors. Therefore we examined<br />
the following factors: occup<strong>at</strong>ional id<strong>en</strong>tity, rel<strong>at</strong>ive position with regard to the<br />
other, mutual dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>cy, division of responsibility and mutual trust. These concepts<br />
are further defined in chapter 3.<br />
The second part of the chapter examines the case for arguing th<strong>at</strong> GPs and OHPs<br />
are two distinctive groups, each with its own occup<strong>at</strong>ional id<strong>en</strong>tity. Although both<br />
consists of medical doctors, each can be se<strong>en</strong> as distinctive ‘professions’, or, to use<br />
the liter<strong>at</strong>ure definition, each is an occup<strong>at</strong>ional group with its own values and norms.<br />
Historically in the Netherlands there has indeed be<strong>en</strong> a distinct division betwe<strong>en</strong> doctors<br />
involved in tre<strong>at</strong>m<strong>en</strong>t and doctors involved in socio-medical work (‘control’). We<br />
therefore describe the two groups, examining the history of their ‘professionaliz<strong>at</strong>ion’<br />
as well as their demographic, educ<strong>at</strong>ional and disciplinary characteristics and details<br />
regarding their registr<strong>at</strong>ion.<br />
Hypotheses and questions (chapter 3)<br />
This chapter sets out the theoretical basis of our research. It describes the Social<br />
Id<strong>en</strong>tity Theory upon which it bases hypotheses regarding two key concepts: 1. Occup<strong>at</strong>ional<br />
id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion, which concerns how strongly GPs and OHPs feel <strong>at</strong>tached<br />
to their own professional group; and 2. Rel<strong>at</strong>ive position or st<strong>at</strong>us, which concerns<br />
the ext<strong>en</strong>t to which one needs knowledge and compet<strong>en</strong>cies in more fields than the<br />
other profession.<br />
On the basis of liter<strong>at</strong>ure, we expected th<strong>at</strong> each profession would regard its st<strong>at</strong>us<br />
as higher than th<strong>at</strong> of the other, but also th<strong>at</strong> GPs would t<strong>en</strong>d to believe this more<br />
strongly. We expected GPs to id<strong>en</strong>tify more strongly with their discipline. We also expected<br />
th<strong>at</strong> OHPs with experi<strong>en</strong>ce as GPs would regard their position as equal to GPs,<br />
but th<strong>at</strong> GPs with experi<strong>en</strong>ce as OHPs would regard their position as lower than GPs<br />
without experi<strong>en</strong>ce as OHPs, and thus more on the same level as OHPs.
Summary 187<br />
We also hypothezised th<strong>at</strong> GPs would feel th<strong>at</strong> they had a gre<strong>at</strong>er responsibility to-<br />
wards their p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>ts than OHPs, and th<strong>at</strong> they would feel less dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>t on OHPs<br />
than OHPs would feel on GPs. Similarly we expected th<strong>at</strong> experi<strong>en</strong>ce of working in<br />
the other discipline would lead to a more equal division of responsibility and dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>cy.<br />
The liter<strong>at</strong>ure was also studied with regard to the concept of ‘trust’. For the purposes of<br />
this study, we th<strong>en</strong> chose two types of trust: 1. Knowledge-based trust (KBT), i.e. trust<br />
in the work of the other (for instance diagnostic abilities; and 2. Id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based<br />
trust (IBT), i.e. trust in the more communic<strong>at</strong>ive aspects of the other (such as op<strong>en</strong>ness<br />
or communic<strong>at</strong>ional clarity). In a growing rel<strong>at</strong>ionship KBT precedes IBT.<br />
Trust involves risks: do you dare to give confid<strong>en</strong>tial inform<strong>at</strong>ion to the other doctor?<br />
Or are you afraid th<strong>at</strong> he or she will use it for other purposes and will thereby damage<br />
the p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>t? In any rel<strong>at</strong>ionship trust has to grow. For this to be possible positive experi<strong>en</strong>ces<br />
are necessary. Because collabor<strong>at</strong>ion betwe<strong>en</strong> GPs and OHPs until now has<br />
be<strong>en</strong> poor, we expected KBT to be g<strong>en</strong>erally higher than IBT, and we expected th<strong>at</strong><br />
both types of trust would be higher in OHPs than in GPs. Logically one would expect<br />
there to be a link betwe<strong>en</strong> experi<strong>en</strong>ce in the other profession and more trust in th<strong>at</strong><br />
profession. Similarly, trust betwe<strong>en</strong> the two professions is more likely if there is a perceived<br />
equality of professional st<strong>at</strong>us.<br />
With regard to contacts betwe<strong>en</strong> the two disciplines, we expected OHPs to take the initi<strong>at</strong>ive<br />
more oft<strong>en</strong> than GPs. We therefore explored the average number of contacts the<br />
doctors had with the opposite discipline, assuming th<strong>at</strong> a higher number of contacts<br />
would <strong>at</strong>tribute to gre<strong>at</strong>er trust and also to a more positive evalu<strong>at</strong>ion of the contacts.<br />
Dividing the practical barriers to the contact into controllable (internal) and uncontrollable<br />
(external) barriers, we expected th<strong>at</strong> GPs - having less contacts and feeling less<br />
dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>ce on the other discipline - would experi<strong>en</strong>ce more barriers than OHPs.<br />
All of these hypotheses were tested in study 1 and some of them also in study 3.<br />
In study 1 we had two explor<strong>at</strong>ory questions: 1. On average, how many contacts do<br />
GPs and OHPs have with each other? and 2. Which factors predict the evalu<strong>at</strong>ion of<br />
the contacts and the experi<strong>en</strong>ce of the barriers?<br />
In study 2 our questions were arranged in four groups: 1. Wh<strong>at</strong> are the rel<strong>at</strong>ive position,<br />
occup<strong>at</strong>ional id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion and dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>ce of trainee GPs and trainee OHPs<br />
before and after a joint course? 2. Wh<strong>at</strong> is the level of trust in the other discipline<br />
before and after the course; how many contacts do repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ives of one group have<br />
with repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ives of the other group; how do they evalu<strong>at</strong>e these contacts? 3. After<br />
a joint course, how do they describe the division of responsibilities and trust? 4. Which
Summary<br />
188<br />
reasons do they give for getting into contact with the other, and wh<strong>at</strong> are the b<strong>en</strong>efits<br />
of the contact?<br />
The question in study 3 was: Wh<strong>at</strong> were the changes in the variables measured before<br />
and after regional projects? Here we studied rel<strong>at</strong>ive position, occup<strong>at</strong>ional id<strong>en</strong>tifi-<br />
c<strong>at</strong>ion, responsibility, dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>ce, trust and also the frequ<strong>en</strong>cy of contacts, initi<strong>at</strong>ive<br />
towards contact, barriers to contact and the evalu<strong>at</strong>ion of the contacts.<br />
Methods of research (chapter 4)<br />
The characteristics of the group in study 1 shows th<strong>at</strong> GPs and OHPs differed from<br />
each other with respect to three demographic characteristics: age, type of employm<strong>en</strong>t<br />
and number of hours worked per week.<br />
A questionnaire was constructed by the author, using ideas from several studies with<br />
comparable questions. As well as Likert-type closed questions, there were st<strong>at</strong>em<strong>en</strong>ts<br />
made by the questioners, with which respond<strong>en</strong>ts were asked to agree or disagree<br />
(with five levels of response), with space being provided for remarks. Some questions<br />
were linked to the doctors’ daily activities (e.g. diagnosing and referring).<br />
This chapter describes the procedure of the study, in which the internal consist<strong>en</strong>cy of<br />
the scales was suffici<strong>en</strong>t to good. Although the study group of GPs was repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ive<br />
of the total group, there was insuffici<strong>en</strong>t d<strong>at</strong>a to conclude th<strong>at</strong> the group of OHPs was<br />
repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ive. Validity and reliability were suffici<strong>en</strong>t. Controls were carried out for the<br />
st<strong>at</strong>istical process, and no adapt<strong>at</strong>ions were necessary.<br />
The chapter also describes the study group for study 2, with the demographic cha-<br />
racteristics of the four interviewees. The questionnaire and the list of items for the<br />
interviews is described, also the procedure of the study. Because of loss to follow-up<br />
the effects on longer term could not be studied.<br />
The demographic variables of the study group for study 3 are giv<strong>en</strong>. These are follo-<br />
wed by a description of the questionnaire, which was largely similar to study 1.<br />
Results and discussion (chapter 5 and part of chapter 6)<br />
The results are pres<strong>en</strong>ted here them<strong>at</strong>ically and th<strong>en</strong> discussed.<br />
Rel<strong>at</strong>ive position<br />
All doctors (GPs and OHPs) in study 1 and in study 3 believed th<strong>at</strong> they needed a wi-<br />
der range of knowledge and capacities than the other discipline, the GPs believed this<br />
more strongly than the OHPs. This confirms the Social Id<strong>en</strong>tity Theory.<br />
While trainee GPs in study 2 also thought they needed knowledge and capacities in<br />
more fields than OHPs, trainee OHPs thought they were equal to GPs. This can be<br />
explained by selection in voc<strong>at</strong>ional choice or selection in the group of the course.
Summary 189<br />
Although OHPs with experi<strong>en</strong>ce as GP felt themselves to be more equal in st<strong>at</strong>us to<br />
GPs than OHPs without this experi<strong>en</strong>ce (study 1), this is not the case for GPs with<br />
experi<strong>en</strong>ce as an OHP. Possibly, GPs with experi<strong>en</strong>ce as an OHP consist<strong>en</strong>tly see<br />
themselves as being ‘better’ than OHPs; the l<strong>en</strong>gth of their experi<strong>en</strong>ce as OHP may<br />
otherwise play a role.<br />
There were no changes in rel<strong>at</strong>ive position after the course for trainee GPs and trainee<br />
OHPs (study 2) or after the regional projects (study 3). Appar<strong>en</strong>tly these type of inter-<br />
v<strong>en</strong>tions do not work on these variables.<br />
Occup<strong>at</strong>ional id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion<br />
As expected GPs id<strong>en</strong>tified themselves more strongly with their discipline than OHPs<br />
(studies 1 and 3). Experi<strong>en</strong>ce in the other discipline (study 1) led to less id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion<br />
with one’s own profession. This may be explained by an effect of the experi<strong>en</strong>ce on a<br />
doctor’s s<strong>en</strong>se of occup<strong>at</strong>ional id<strong>en</strong>tity or, with regard to GPs, by a selection of people<br />
who chose to gain the experi<strong>en</strong>ce as an OHP.<br />
Like GPs, trainee GPs (study 2) had a stronger occup<strong>at</strong>ional id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion than trainee<br />
OHPs, who had a neg<strong>at</strong>ive score on occup<strong>at</strong>ional id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion (score below 3); in<br />
other words the l<strong>at</strong>ter did not feel positive in their work. This can be explained by a<br />
g<strong>en</strong>eral discont<strong>en</strong>tm<strong>en</strong>t in the profession and the neg<strong>at</strong>ive image of the profession.<br />
After the course for trainee GPs and trainee OHPs (study 2) and after the regional pro-<br />
jects (study 3), there were no changes in occup<strong>at</strong>ional id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion. It is questionable<br />
w<strong>het</strong>her these changes could be expected from these types of interv<strong>en</strong>tions.<br />
Responsibility<br />
GPs in study 1 and in study 3 felt they had more responsibilities than OHPs, for instan-<br />
ce with regard to diagnosing and referring employees with work-rele<strong>van</strong>t disorders.<br />
This was expected. The feeling of having more responsibilities was correl<strong>at</strong>ed to the<br />
higher rel<strong>at</strong>ive position (study 1). Experi<strong>en</strong>ce in the other discipline was not correl<strong>at</strong>ed<br />
to the feeling of having more responsibilities. Possibly, GPs as an occup<strong>at</strong>ional group<br />
feel a strong autonomy and freedom.<br />
GPs and OHPs in study 2 (interviews) more or less agreed on the mutual division of<br />
responsibilities. However these might have be<strong>en</strong> socially desirable answers.<br />
In study 3, doctors’ scores with regard to the division of responsibilities, which were<br />
measured both before and after the projects, did not change.<br />
Dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>ce<br />
As expected OHPs felt more dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>t on the inform<strong>at</strong>ion provided by GPs than GPs<br />
felt on the inform<strong>at</strong>ion provided by OHPs (study 1). Experi<strong>en</strong>ce in the other profes-
Summary<br />
190<br />
sion had no correl<strong>at</strong>ion with this outcome (study 1). With regard to dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>ce (in<br />
study 3) there was no differ<strong>en</strong>ce betwe<strong>en</strong> the disciplines. An explan<strong>at</strong>ion could be<br />
th<strong>at</strong> OHPs’ feelings of dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>ce on the inform<strong>at</strong>ion provided by GPs changed over<br />
time.<br />
Trainee GPs felt less dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>t on the inform<strong>at</strong>ion provided by OHPs than OHPs felt<br />
on the inform<strong>at</strong>ion provided by GPs (study 2).<br />
No changes in dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>ce were found after the course for trainee GPs and trainee<br />
OHPs (study 2), or after the regional projects (study 3).<br />
Trust<br />
For the two professions together, scores for knowledge-based trust (KBT) were higher<br />
than for id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust (IBT) (studies 1 and 3). In g<strong>en</strong>eral, each profession<br />
had more trust in the capacities of the other profession than it did in communic<strong>at</strong>ion<br />
by the other. This supports the hypothesis, and is explained by the theory proposing<br />
th<strong>at</strong> KBT is built earlier in the rel<strong>at</strong>ionship than IBT.<br />
While OHPs had a higher score on KBT than GPs, they had a lower score on IBT (studies<br />
1 and 3). This does not support the hypothesis. It might be th<strong>at</strong> GPs do not make<br />
a distinction betwe<strong>en</strong> the two types of trust, whereas OHPs do.<br />
Contrary to the hypothesis, doctors with experi<strong>en</strong>ce in the other discipline had less<br />
trust in the other (KBT and IBT) (study 1). This suggests th<strong>at</strong> doctors who know wh<strong>at</strong><br />
happ<strong>en</strong>s in the other group have a better idea of wh<strong>at</strong> goes wrong.<br />
OHPs who felt equal in position to GPs had more KBT; GPs who felt their rel<strong>at</strong>ive position<br />
was lower than OHPs also had more KBT; there were no correl<strong>at</strong>ions betwe<strong>en</strong><br />
rel<strong>at</strong>ive position and IBT (study 1). A possible explan<strong>at</strong>ion is th<strong>at</strong> the questions we<br />
asked to measure rel<strong>at</strong>ive position consisted of cognitive aspects. In study 3, doctors<br />
with a lower rel<strong>at</strong>ive position felt more KBT and more IBT; doctors with a higher<br />
rel<strong>at</strong>ive position felt less trust. It is possible th<strong>at</strong> a number of factors interact in this<br />
ph<strong>en</strong>om<strong>en</strong>on.<br />
Trainee OHPs in study 2 had more trust in the quality of the inform<strong>at</strong>ion provided by<br />
GPs than trainee GPs had in the quality of the inform<strong>at</strong>ion provided by OHPs. This is<br />
the same outcome as the results of studies 1 and 3 in respect to KBT.<br />
Just after the course for trainee GPs and OHPs, the trust of trainee GPs in OHPs rose<br />
significantly, only to drop l<strong>at</strong>er (study 2). The course thus appears to have led merely<br />
to a temporary rise in trust.<br />
KBT and IBT in the GPs who particip<strong>at</strong>ed in study 3 were higher after the projects than<br />
before; in OHPs there was an upward tr<strong>en</strong>d for IBT. These results may be an effect of<br />
the <strong>at</strong>t<strong>en</strong>tion paid to collabor<strong>at</strong>ion.
Summary 191<br />
The interviews of study 2 contained questions on trust and wh<strong>at</strong> trust consists of. GPs<br />
said they had now more trust in OHPs than before the course. There was a connection<br />
betwe<strong>en</strong> trust and wh<strong>at</strong> they thought the OHP would do with the inform<strong>at</strong>ion they had<br />
giv<strong>en</strong>, and w<strong>het</strong>her or not this would be in the interest of the employee in question.<br />
Their image of OHPs in g<strong>en</strong>eral was more positive than before the course, but it could<br />
be further improved. They said th<strong>at</strong> neg<strong>at</strong>ive experi<strong>en</strong>ces with OHPs had a demotiva-<br />
ting effect on the collabor<strong>at</strong>ion.<br />
Because OHPs said they already trusted GPs before the course, a positive change<br />
could not really be expected from them.<br />
Contacts<br />
OHPs had contact with a GP more than twice as oft<strong>en</strong> as GPs had with an OHP; this<br />
differ<strong>en</strong>ce is significant (studies 1 and 3). OHPs said th<strong>at</strong>, per year, they had more than<br />
20 contacts with a GP about p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>ts; GPs reported having contact with an OHP almost<br />
10 times a year. The number of referrals from OHPs to a GP (56 times a year) was significantly<br />
higher than the reverse (more than 23 times, i.e. about twice a month).<br />
Trainee OHPs in study 2 had had 4.1 contacts with a GP in the previous three months,<br />
while trainee GPs had had 0.6 contacts with an OHP. Trainee OHPs had giv<strong>en</strong> a note<br />
to the p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>t for the GP 0.8 times in the previous three months, while trainee GPs<br />
had giv<strong>en</strong> a note for the OHP 0.2 times. These differ<strong>en</strong>ces betwe<strong>en</strong> the professions<br />
were significant. On average, trainee OHPs had advised cli<strong>en</strong>ts to go to the GP 19.1<br />
times in the previous three months, and trainee GPs 3.0 times. The differ<strong>en</strong>ce was not<br />
significant.<br />
Trainee OHPs and trainee GPs did not have more contacts with the other profession<br />
after the course, this was the case with all three forms of contact.<br />
In study 3 there were no significant differ<strong>en</strong>ces after the projects in frequ<strong>en</strong>cy of contacts.<br />
It is assumed th<strong>at</strong> visible changes in behaviour need more time.<br />
GPs in study 2 had two motives for contacting an OHP: 1. Their assumption th<strong>at</strong> a<br />
complaint was caused by factors in the working situ<strong>at</strong>ion, and 2. The need to advoc<strong>at</strong>e<br />
for a p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>t wh<strong>en</strong> an OHP had behaved discourteously. OHPs in the same study had<br />
four reasons to contact a GP: 1. To give inform<strong>at</strong>ion to the GP or to ask inform<strong>at</strong>ion<br />
from the GP; 2. To ask for a referral from the GP or to consult the GP about referral<br />
(i.e. ‘who does wh<strong>at</strong>?’); and 3. To consult the GP about managem<strong>en</strong>t of the case (in<br />
the ev<strong>en</strong>t of disagreem<strong>en</strong>t betwe<strong>en</strong> GP and OHP).<br />
The GPs reported th<strong>at</strong> three b<strong>en</strong>efits resulted from consult<strong>at</strong>ion with an OHP: 1. The<br />
advocacy of the GP had a positive effect on the cli<strong>en</strong>t; 2. The gre<strong>at</strong>er understanding of<br />
the p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>t th<strong>at</strong> both doctors gained from having more inform<strong>at</strong>ion; 3. The fact th<strong>at</strong> it<br />
led to adapt<strong>at</strong>ions in the p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>ts’ work or workplace.
Summary<br />
192<br />
OHPs also said th<strong>at</strong> three b<strong>en</strong>efits resulted from consult<strong>at</strong>ion with a GP: 1. The ma-<br />
nagem<strong>en</strong>t of the p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>t was better harmonised; 2. There was a clear division of tasks;<br />
3. The OHP got inform<strong>at</strong>ion from the GP th<strong>at</strong> could be used to shape managem<strong>en</strong>t of<br />
the case.<br />
Doctors who had a higher number of contacts with the other discipline had signifi-<br />
cantly more IBT (study 1 and study 3 with a cross-sectional test). This was expected on<br />
the basis of the affective character of IBT. Such a correl<strong>at</strong>ion was not found for KBT.<br />
In study 1 OHPs with more contacts had significantly less KBT. This may be because<br />
more knowledge of the other discipline - in this case through one’s contacts – gives<br />
one a better idea of wh<strong>at</strong> goes wrong. This effect was not found in study 3.<br />
Frequ<strong>en</strong>cy of contact did not add to the variance of the change in IBT (study 3). It<br />
might be too early to see such an effect.<br />
Initi<strong>at</strong>ive<br />
OHPs took the initi<strong>at</strong>ive to contact a GP more oft<strong>en</strong> than the reverse. GPs agreed this<br />
was the case (studies 1 and 3). The explan<strong>at</strong>ion might be th<strong>at</strong> OHPs have a gre<strong>at</strong>er<br />
need of the inform<strong>at</strong>ion provided by GPs than the reverse.<br />
After the projects (study 3) GPs st<strong>at</strong>ed th<strong>at</strong> they took the initi<strong>at</strong>ive to contact an OHP<br />
more oft<strong>en</strong> than before.<br />
Barriers to the contact<br />
GPs (studies 1 and 3) said they more oft<strong>en</strong> experi<strong>en</strong>ced internal (controllable) barriers<br />
to the contact than OHPs. This was in agreem<strong>en</strong>t with the hypothesis.<br />
OHPs more oft<strong>en</strong> experi<strong>en</strong>ced two of the three external (uncontrollable) barriers than<br />
GPs. This may indic<strong>at</strong>e th<strong>at</strong> they had a gre<strong>at</strong>er need of consult<strong>at</strong>ion.<br />
Wh<strong>en</strong> their trust (KBT) was higher, doctors with experi<strong>en</strong>ce in the other discipline in<br />
study 1 experi<strong>en</strong>ced both types of barriers (internal and external) less oft<strong>en</strong>. There was<br />
a similar correl<strong>at</strong>ion for IBT but only for external barriers, and only for doctors without<br />
experi<strong>en</strong>ce in the other discipline. If a doctor is to perceive fewer barriers, a combi-<br />
n<strong>at</strong>ion of KBT and experi<strong>en</strong>ce in the other discipline may be needed. IBT may be a<br />
stronger factor and may work indep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>tly of experi<strong>en</strong>ce in the other discipline.<br />
Experi<strong>en</strong>cing internal barriers is significantly explained by discipline and IBT (study 1).<br />
Experi<strong>en</strong>cing external barriers is also explained by IBT, but this effect is much smaller.<br />
Several factors may interact in the experi<strong>en</strong>ce of barriers.<br />
In study 3, IBT and KBT added significantly to the variance of experi<strong>en</strong>cing external<br />
barriers. More trust led the barriers to be experi<strong>en</strong>ced less oft<strong>en</strong>. Univari<strong>at</strong>e analysis<br />
also showed th<strong>at</strong> IBT adds to the variance of internal barriers.
Evalu<strong>at</strong>ion of the contacts<br />
Summary 193<br />
There was a correl<strong>at</strong>ion betwe<strong>en</strong> an gre<strong>at</strong>er number of contacts and a more positive<br />
evalu<strong>at</strong>ion of these contacts (studies 1 and 3). This supports the ‘contact hypothesis’.<br />
Evalu<strong>at</strong>ion of the contacts is explained largely by both types of trust, by discipline,<br />
and by frequ<strong>en</strong>cy of contacts, and it is not explained by the other social-psychological<br />
factors i.e. rel<strong>at</strong>ive position, dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>ce, and responsibility (study 1). This supports<br />
the choice of this thesis to study the role of social-psychological factors in the collabo-<br />
r<strong>at</strong>ion betwe<strong>en</strong> GPs and OHPs.<br />
Trainee GPs and trainee OHPs (study 2) did not differ in their evalu<strong>at</strong>ion of the con-<br />
tacts with the other discipline. Trainees GPs had particularly few contacts. Wh<strong>en</strong> the<br />
evalu<strong>at</strong>ion of the contacts giv<strong>en</strong> after the course and the projects (studies 2 and 3) was<br />
compared with th<strong>at</strong> giv<strong>en</strong> beforehand, there were no changes.<br />
Discussion (chapter 6)<br />
The first part of this chapter explains the results st<strong>at</strong>ed in chapter 5 (see above).<br />
The second part of this chapter examines the various limit<strong>at</strong>ions and implic<strong>at</strong>ions of<br />
the studies, which are summarised here:<br />
Limit<strong>at</strong>ions of the studies<br />
These are: problems of non-response, selective response, validity of the scales, pro-<br />
blems in the rel<strong>at</strong>ion of <strong>at</strong>titude and behaviour, ‘common-method variance’, possible<br />
selective results of study 2, and the choice for an exploring, narr<strong>at</strong>ive liter<strong>at</strong>ure re-<br />
view.<br />
Theoretical and practical implic<strong>at</strong>ions<br />
The studies showed GPs and OHPs to be two separ<strong>at</strong>e groups; the fact th<strong>at</strong> each se-<br />
par<strong>at</strong>e group consisted of medical doctors was not <strong>en</strong>ough to cre<strong>at</strong>e a common group<br />
id<strong>en</strong>tity. They did not feel th<strong>at</strong> they all belong to a single group of doctors th<strong>at</strong> was<br />
working together to solve a problem. Insights derived from Social Id<strong>en</strong>tity Theory can<br />
thus apply to the problem of collabor<strong>at</strong>ion. This is important, as it provides a basis for<br />
practical advice. Rel<strong>at</strong>ive position and trust prove to be important aspects in the col-<br />
labor<strong>at</strong>ion, however the n<strong>at</strong>ure of the rel<strong>at</strong>ionship betwe<strong>en</strong> trust and rel<strong>at</strong>ive position<br />
has not become clear.<br />
In future these outcomes might be improved if educ<strong>at</strong>ional experts were used to set<br />
up more focussed interv<strong>en</strong>tions.
Summary<br />
194<br />
To improve collabor<strong>at</strong>ion, a number of practical suggestions can be made:<br />
- In meetings and public<strong>at</strong>ions doctors should be made aware of perceived diffe-<br />
r<strong>en</strong>ces in st<strong>at</strong>us, and of the bearing these perceptions can have on the quality of<br />
collabor<strong>at</strong>ion;<br />
- Doctors should be made aware of their mutual dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>ce, for instance by talking<br />
about cases, or by asking an OHP to become a consultant in GP-practices;<br />
- The division of responsibility should be clarified and discussed in case meetings<br />
and telephone consult<strong>at</strong>ions;<br />
- To build trust, formal and informal means should be used to stimul<strong>at</strong>e a high num-<br />
ber of contacts betwe<strong>en</strong> the professional groups;<br />
- Practical barriers to contact should be removed, and ways of getting in touch<br />
should be improved;<br />
- A course should be organized on occup<strong>at</strong>ional health for those who train GPs.<br />
The results of the studies can also be used to study and improve collabor<strong>at</strong>ion bet-<br />
we<strong>en</strong> other professional groups.<br />
Although there are indic<strong>at</strong>ions th<strong>at</strong> trust is <strong>en</strong>hanced after a course (study 2) and after<br />
regional projects (study 3) the number of contacts did not increase. The question is<br />
w<strong>het</strong>her, in due course, we can expect effects <strong>at</strong> the p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>ts’ level, i.e. with regard to<br />
sick leave and disability p<strong>en</strong>sions. First, changing <strong>at</strong>titudes and behaviour (of doctors<br />
and p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>ts) is a slow process. Second, sick leave and disability p<strong>en</strong>sion are complex<br />
multifactorial ph<strong>en</strong>om<strong>en</strong>ons.<br />
Better collabor<strong>at</strong>ion will favour p<strong>at</strong>i<strong>en</strong>ts, as the advice they are giv<strong>en</strong> will be co-ordi-<br />
n<strong>at</strong>ed. If doctors who do not yet collabor<strong>at</strong>e with the other discipline are shown the<br />
positive effects from collabor<strong>at</strong>ion (such as a higher perception of the quality of their<br />
own work) they may be stimul<strong>at</strong>ed to collabor<strong>at</strong>e. The gre<strong>at</strong>er trust th<strong>at</strong> resulted from<br />
educ<strong>at</strong>ional activities or regional projects (studies 2 and 3) can therefore be se<strong>en</strong> as a<br />
hopeful developm<strong>en</strong>t.
Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting
Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting 197<br />
Inleiding (hoofdstuk 1)<br />
In Nederland war<strong>en</strong> er in 1999 circa 7000 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> circa 2000 bedrijfsarts<strong>en</strong> werkzaam,<br />
in 2003 bijna 10.000 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> circa 3000 bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> werknemer die verzuimt of klacht<strong>en</strong> heeft in rel<strong>at</strong>ie tot <strong>het</strong> werk, heeft met zowel<br />
e<strong>en</strong> huisarts als met e<strong>en</strong> bedrijfsarts te mak<strong>en</strong>. Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> will<strong>en</strong> wel<br />
meer <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>, maar in de praktijk is hun sam<strong>en</strong>werking onvoldo<strong>en</strong>de, zo blijkt<br />
uit diverse onderzoek<strong>en</strong>. Om de sam<strong>en</strong>werking te verbeter<strong>en</strong> zijn diverse project<strong>en</strong><br />
opgezet, zoals cursuss<strong>en</strong> <strong>en</strong> regionale project<strong>en</strong>.<br />
Vanuit de sociale psychologie is bek<strong>en</strong>d d<strong>at</strong> verteg<strong>en</strong>woordigers uit verschill<strong>en</strong>de<br />
groep<strong>en</strong> niet goed <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> omd<strong>at</strong> zij zich, wanneer zij zich id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> met<br />
hun eig<strong>en</strong> groep, vaak onderscheid<strong>en</strong> <strong>van</strong> de andere groep. Andere factor<strong>en</strong> die <strong>van</strong><br />
belang zijn om sam<strong>en</strong>werkingsproblem<strong>en</strong> te verklar<strong>en</strong>, zijn de verantwoordelijkheidsverdeling,<br />
de wederzijdse afhankelijkheid <strong>en</strong> <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> in de ander. Deze begripp<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> in hoofdstuk 3 toegelicht.<br />
De probleemstelling <strong>van</strong> <strong>het</strong> proefschrift luidt:<br />
1 Welke sociaal-psychologische factor<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong> waarom de sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>, in de betek<strong>en</strong>is <strong>van</strong> <strong>het</strong> uitwissel<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis over<br />
p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>, niet optimaal verloopt?<br />
2 In welke m<strong>at</strong>e drag<strong>en</strong> cursuss<strong>en</strong> <strong>en</strong> project<strong>en</strong> (e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schappelijke cursus in<br />
de beroepsopleiding<strong>en</strong> voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> activiteit<strong>en</strong> in de regio)<br />
bij aan verandering in sociaal-psychologische factor<strong>en</strong>?<br />
Om de probleemstelling te beantwoord<strong>en</strong> zijn drie empirische onderzoek<strong>en</strong> verricht.<br />
Onderzoek 1 was e<strong>en</strong> transversaal vrag<strong>en</strong>lijstonderzoek, verricht in 1999 onder 338<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> 209 bedrijfsarts<strong>en</strong> in Zuidwest Nederland.<br />
Onderzoek 2 betrof e<strong>en</strong> casestudy, uitgevoerd in 2000 onder 34 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding<br />
<strong>en</strong> 20 bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding die in 2000 de cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> bij<br />
sociaal-medische begeleiding’ volgd<strong>en</strong>. De casestudy bestond uit vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> op diverse<br />
tijdstipp<strong>en</strong> <strong>en</strong> mondelinge interviews met twee <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> twee bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
anderhalf jaar na de cursus.<br />
Onderzoek 3 was e<strong>en</strong> onderdeel <strong>van</strong> e<strong>en</strong> longitudinaal cohortonderzoek met vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong>,<br />
in opdracht <strong>van</strong> ZonMw verricht in 2001 t/m 2003 in ti<strong>en</strong> regio’s waar project<strong>en</strong><br />
pla<strong>at</strong>svond<strong>en</strong> om de sam<strong>en</strong>werking te bevorder<strong>en</strong>. Zowel voor als na de project<strong>en</strong> zijn<br />
vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> ingevuld door 575 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> 398 bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> (hoofdstuk 2)<br />
In <strong>het</strong> eerste deel wordt <strong>het</strong> begrip ‘<strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’ nader beschrev<strong>en</strong>. In de liter<strong>at</strong>uur<br />
is (door middel <strong>van</strong> e<strong>en</strong> explorer<strong>en</strong>d, narr<strong>at</strong>ief liter<strong>at</strong>uuronderzoek) gezocht naar
Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting<br />
198<br />
mogelijke effect<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> door <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. Er blijkt ge<strong>en</strong><br />
onderzoek op dit gebied d<strong>at</strong> aantoont d<strong>at</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> leidt tot meetbare effect<strong>en</strong>.<br />
De auteurs <strong>van</strong> de gevond<strong>en</strong> liter<strong>at</strong>uur stell<strong>en</strong> echter wel d<strong>at</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> kan leid<strong>en</strong><br />
tot meer efficiëntie (minder dubbel werk), minder verzuim, hogere kwaliteit <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
professioneel handel<strong>en</strong>, <strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> kan <strong>het</strong> welzijn <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt verbeter<strong>en</strong>.<br />
De liter<strong>at</strong>uurstudie liet ook zi<strong>en</strong> d<strong>at</strong> er vier groep<strong>en</strong> knelpunt<strong>en</strong> zijn voor <strong>het</strong> sa-<br />
m<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>: juridisch-ethische knelpunt<strong>en</strong>, structurele<br />
knelpunt<strong>en</strong>, praktische knelpunt<strong>en</strong> <strong>en</strong> sociaal-psychologische knelpunt<strong>en</strong>. De pro-<br />
mov<strong>en</strong>da stelt d<strong>at</strong> deze la<strong>at</strong>ste groep knelpunt<strong>en</strong> wel e<strong>en</strong>s <strong>het</strong> belangrijkste kan zijn.<br />
Daarom is ervoor gekoz<strong>en</strong> deze te bestuder<strong>en</strong>. De volg<strong>en</strong>de factor<strong>en</strong> zijn nader onder-<br />
zocht: beroepsid<strong>en</strong>titeit, de rel<strong>at</strong>ieve positie t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> de ander, de wederzijdse<br />
afhankelijkheid, de verantwoordelijkheidsverdeling <strong>en</strong> <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> in elkaar. Deze<br />
begripp<strong>en</strong> word<strong>en</strong> in hoofdstuk 3 nader uitgewerkt.<br />
In <strong>het</strong> tweede deel wordt aannemelijk gemaakt d<strong>at</strong> <strong>het</strong> bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
inderdaad ga<strong>at</strong> om twee onderscheid<strong>en</strong> groep<strong>en</strong> arts<strong>en</strong> met hun eig<strong>en</strong> beroepsid<strong>en</strong>-<br />
titeit. Hoewel beide arts zijn, zijn de beroepsgroep<strong>en</strong> op te v<strong>at</strong>t<strong>en</strong> als afzonderlijke<br />
‘professies’. In de liter<strong>at</strong>uur hierover is onder andere te vind<strong>en</strong> d<strong>at</strong> <strong>het</strong> hierbij ga<strong>at</strong> om<br />
beroepsgroep<strong>en</strong> die hun eig<strong>en</strong> waard<strong>en</strong> <strong>en</strong> norm<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>. Historisch gezi<strong>en</strong> is in<br />
Nederland ooit bewust gekoz<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> scheiding tuss<strong>en</strong> arts<strong>en</strong> voor ‘behandeling’<br />
<strong>en</strong> voor ‘controle’. Vervolg<strong>en</strong>s volgt e<strong>en</strong> beschrijving <strong>van</strong> de twee beroepsgroep<strong>en</strong> met<br />
hun professionaliseringsgeschied<strong>en</strong>is <strong>en</strong> e<strong>en</strong> aantal k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> (demografisch, oplei-<br />
ding <strong>en</strong> registr<strong>at</strong>ie, <strong>en</strong> inhoud <strong>van</strong> de vakgebied<strong>en</strong>).<br />
Hypothes<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeksvrag<strong>en</strong> (hoofdstuk 3)<br />
In dit hoofdstuk word<strong>en</strong> de theoretische uitgangspunt<strong>en</strong> beschrev<strong>en</strong>. De Social Id<strong>en</strong>-<br />
tity Theory komt als eerste aan de orde. Op basis daar<strong>van</strong> volg<strong>en</strong> hypothes<strong>en</strong> met be-<br />
trekking tot beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie <strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie. Om beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie te met<strong>en</strong><br />
zijn vrag<strong>en</strong> gesteld over hoe m<strong>en</strong> zich in <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> beroep voelt. Voor rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
is gevraagd in hoeverre m<strong>en</strong> k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong> op meer gebied<strong>en</strong> nodig heeft<br />
dan de andere beroepsgroep. Te verwacht<strong>en</strong> is d<strong>at</strong> beide disciplines zichzelf ‘beter’<br />
zull<strong>en</strong> vind<strong>en</strong> dan de ander, maar d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> dit sterker do<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Huisarts<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> zich sterker id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> met hun beroep. Ervaring in de andere<br />
discipline zal bij bedrijfsarts<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> meer aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> gelijke positie <strong>en</strong><br />
bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> tot e<strong>en</strong> meer aan bedrijfsarts<strong>en</strong> gelijke positie (dus lager dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
zonder die ervaring).<br />
De hypothese is d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zichzelf meer verantwoordelijkheid toeschrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
zichzelf minder afhankelijk voel<strong>en</strong> <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> dan omgekeerd. Ervaring in <strong>het</strong><br />
beroep <strong>van</strong> de ander zal leid<strong>en</strong> tot meer gelijke verantwoordelijkheid <strong>en</strong> afhankelijk-<br />
heid.
Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting 199<br />
Het begrip vertrouw<strong>en</strong> is bestudeerd in de liter<strong>at</strong>uur <strong>en</strong> op basis daar<strong>van</strong> is gekoz<strong>en</strong><br />
voor e<strong>en</strong> indeling in twee soort<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong>: knowledge-based trust (KBT) <strong>en</strong> id<strong>en</strong>-<br />
tific<strong>at</strong>ion-based trust (IBT). KBT is vertrouw<strong>en</strong> in w<strong>at</strong> de ander kan, in <strong>het</strong> concrete<br />
werk (bijvoorbeeld <strong>het</strong> stell<strong>en</strong> <strong>van</strong> diagnoses). IBT is vertrouw<strong>en</strong> in de meer commu-<br />
nic<strong>at</strong>ieve kant <strong>van</strong> de ander (op<strong>en</strong>heid, duidelijkheid). In e<strong>en</strong> groei<strong>en</strong>de rel<strong>at</strong>ie komt<br />
de KBT eerst <strong>en</strong> de IBT l<strong>at</strong>er.<br />
Vertrouw<strong>en</strong> heeft te mak<strong>en</strong> met risico: durf je vertrouwelijke gegev<strong>en</strong>s aan de andere<br />
arts te gev<strong>en</strong>? Of b<strong>en</strong> je bang d<strong>at</strong> deze er misbruik <strong>van</strong> maakt <strong>en</strong> de p<strong>at</strong>iënt hier schade<br />
<strong>van</strong> heeft? Vertrouw<strong>en</strong> moet groei<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ie <strong>en</strong> er zijn positieve ervaring<strong>en</strong> voor<br />
nodig. Te verwacht<strong>en</strong> is d<strong>at</strong> de KBT in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> hoger is dan de IBT, omd<strong>at</strong><br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> nog weinig <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>. Verder zal bij bedrijfsarts<strong>en</strong> zowel<br />
de KBT als de IBT hoger zijn dan bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Wie ervaring heeft in de andere<br />
beroepsgroep zal meer vertrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> meer gelijke positie aan de ander zal<br />
ook bijdrag<strong>en</strong> aan meer vertrouw<strong>en</strong>.<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> naar verwachting vaker <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief tot contact nem<strong>en</strong> <strong>en</strong> geexploreerd<br />
zal word<strong>en</strong> hoeveel contact<strong>en</strong> m<strong>en</strong> gemiddeld met de ander heeft. Meer<br />
contact<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> naar verwachting leid<strong>en</strong> tot meer vertrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> tev<strong>en</strong>s tot meer<br />
waardering <strong>van</strong> <strong>het</strong> contact. De praktische knelpunt<strong>en</strong> in <strong>het</strong> contact zijn onderverdeeld<br />
in beheersbare (interne) <strong>en</strong> niet-beheersbare (externe) knelpunt<strong>en</strong>. Huisarts<strong>en</strong><br />
zull<strong>en</strong> (omd<strong>at</strong> ze minder contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> zich minder afhankelijk <strong>van</strong> de ander<br />
discipline voel<strong>en</strong>) naar verwachting meer knelpunt<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
De hypothes<strong>en</strong> zijn alle getoetst in onderzoek 1 <strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> deel ook in onderzoek<br />
3.<br />
Explorer<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> in onderzoek 1 war<strong>en</strong>: 1. Hoeveel contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> gemiddeld met elkaar? <strong>en</strong> 2. Welke factor<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong> <strong>het</strong> beste hoe<br />
m<strong>en</strong> de contact<strong>en</strong> met de ander waardeert <strong>en</strong> welke factor<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong> <strong>het</strong> beste hoe<br />
m<strong>en</strong> de knelpunt<strong>en</strong> ervaart?<br />
Voor onderzoek 2 zijn vier groep<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> gesteld: 1. Hoe zijn de rel<strong>at</strong>ieve positie, de<br />
beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie <strong>en</strong> de afhankelijkheid <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding (haio’s) <strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding (baio’s), zowel voor als na de cursus? 2. Hoe is <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />
in de andere discipline voor <strong>en</strong> na de cursus, hoeveel contact<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> zij met<br />
de ander <strong>en</strong> hoe waarder<strong>en</strong> zij deze contact<strong>en</strong>? 3. Hoe beschrijv<strong>en</strong> zij na de cursus de<br />
verantwoordelijkheidsverdeling <strong>en</strong> <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong>? 4. Welke argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> hanter<strong>en</strong> zij<br />
om contact met de ander op te nem<strong>en</strong> <strong>en</strong> w<strong>at</strong> zijn volg<strong>en</strong>s h<strong>en</strong> de opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
e<strong>en</strong> contact?<br />
Voor onderzoek 3 is de vraag gesteld: Welke verandering<strong>en</strong> zijn er bij vergelijking <strong>van</strong><br />
de meting<strong>en</strong> voor <strong>en</strong> na de project<strong>en</strong>? Het ga<strong>at</strong> daarbij om verandering<strong>en</strong> in rel<strong>at</strong>ieve
Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting<br />
200<br />
positie, beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie, verantwoordelijkheid, afhankelijkheid, vertrouw<strong>en</strong>, aan-<br />
tal contact<strong>en</strong>, initi<strong>at</strong>ief tot contact, belemmering<strong>en</strong> <strong>en</strong> waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong>.<br />
Method<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek (hoofdstuk 4)<br />
Uit de k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de onderzoeksgroep <strong>van</strong> onderzoek 1 blijkt, d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> aantal demografische k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> elkaar verschill<strong>en</strong>: in leef-<br />
tijd, in soort di<strong>en</strong>stverband <strong>en</strong> in aantal ur<strong>en</strong> per week d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> werkt.<br />
De vrag<strong>en</strong>lijst voor dit onderdeel is zelf geconstrueerd, waarbij is gebruik gemaakt <strong>van</strong><br />
e<strong>en</strong> aantal onderzoek<strong>en</strong> met verwante vraagstelling. Er zijn geslot<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> (Likert-<br />
type), stelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> ruimte voor eig<strong>en</strong> opmerking<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> aantal vrag<strong>en</strong> is gekoppeld<br />
aan dagelijkse activiteit<strong>en</strong> <strong>van</strong> de arts<strong>en</strong>, zoals diagnosestell<strong>en</strong> <strong>en</strong> verwijz<strong>en</strong>.<br />
De onderzoeksprocedure wordt beschrev<strong>en</strong>. De interne consist<strong>en</strong>tie <strong>van</strong> de verschil-<br />
l<strong>en</strong>de schal<strong>en</strong> is voldo<strong>en</strong>de tot goed. De repres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>iviteit <strong>van</strong> de onderzoeksgroep<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> is goed, voor bedrijfsarts<strong>en</strong> zijn hier onvoldo<strong>en</strong>de gegev<strong>en</strong>s voor. Validiteit<br />
<strong>en</strong> betrouwbaarheid word<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de bevond<strong>en</strong>. Vanwege de st<strong>at</strong>istische bewerkin-<br />
g<strong>en</strong> zijn e<strong>en</strong> aantal controles uitgevoerd <strong>en</strong> blek<strong>en</strong> er ge<strong>en</strong> aanpassing<strong>en</strong> nodig.<br />
De onderzoeksgroep <strong>van</strong> onderzoek 2 wordt beschrev<strong>en</strong>, alsmede de demografische<br />
k<strong>en</strong>merk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de vier geïnterviewd<strong>en</strong>. De vrag<strong>en</strong>lijst <strong>en</strong> <strong>het</strong> interviewschema kom<strong>en</strong><br />
aan bod, alsmede de procedure <strong>van</strong> <strong>het</strong> onderzoek. Door uitval in de loop <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
onderzoek kan <strong>het</strong> langere termijn effect <strong>van</strong> de cursus niet word<strong>en</strong> vastgesteld.<br />
De onderzoeksgroep <strong>van</strong> onderzoek 3 wordt beschrev<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> aantal demografische<br />
variabel<strong>en</strong>. Daarna volgt e<strong>en</strong> beschrijving <strong>van</strong> de vrag<strong>en</strong>lijst, die grot<strong>en</strong>deels overe<strong>en</strong>-<br />
komt met die <strong>van</strong> onderzoek 1.<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> discussie (hoofdstukk<strong>en</strong> 5 <strong>en</strong> e<strong>en</strong> deel <strong>van</strong> hoofdstuk 6)<br />
De result<strong>at</strong><strong>en</strong> word<strong>en</strong> them<strong>at</strong>isch sam<strong>en</strong>gev<strong>at</strong>.<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
Alle arts<strong>en</strong> in onderzoek 1 <strong>en</strong> in onderzoek 3 vond<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong><br />
op meer gebied<strong>en</strong> nodig hebb<strong>en</strong> dan de ander, maar voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> was dit sterker<br />
dan voor bedrijfsarts<strong>en</strong>. Dit ondersteunt de Social Id<strong>en</strong>tity Theory. Eerder onderzoek<br />
ging ook in deze richting.<br />
Haio’s in onderzoek 2 vond<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong> op meer gebied<strong>en</strong> nodig<br />
hebb<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong>, maar baio’s vond<strong>en</strong> zichzelf in d<strong>at</strong> opzicht gelijk aan<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Dit la<strong>at</strong>ste kan kom<strong>en</strong> door selectie in beroepskeuze of door selectie in de<br />
cursusgroep.<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> met ervaring als huisarts, voeld<strong>en</strong> e<strong>en</strong> meer gelijke positie aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
(onderzoek 1). Voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> met ervaring als bedrijfsarts was d<strong>at</strong> niet <strong>het</strong> geval.
Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting 201<br />
Het kan zijn d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> die eerst als bedrijfsarts werkt<strong>en</strong>, zich blijv<strong>en</strong>d ‘beter’ voe-<br />
l<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> kan de duur <strong>van</strong> de periode d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> in de andere<br />
discipline werkte, hierbij hebb<strong>en</strong> meegespeeld.<br />
Er blek<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> verandering<strong>en</strong> in rel<strong>at</strong>ieve positie na de cursus voor haio’s <strong>en</strong> baio’s<br />
(onderzoek 2) of na de regionale project<strong>en</strong> (onderzoek 3). Blijkbaar hebb<strong>en</strong> dit soort<br />
interv<strong>en</strong>ties niet d<strong>at</strong> effect.<br />
Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
Huisarts<strong>en</strong> id<strong>en</strong>tificeerd<strong>en</strong> zich, zoals verwacht, sterker met hun beroep dan bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
(onderzoek 1 <strong>en</strong> 3). Ervaring in de andere discipline (onderzoek 1) ging sam<strong>en</strong><br />
met e<strong>en</strong> minder sterke id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie met <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> beroep. Dit kan te mak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong><br />
met e<strong>en</strong> effect <strong>van</strong> deze ervaring op de beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie of (bij <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>) met e<strong>en</strong><br />
selectie <strong>van</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die kiez<strong>en</strong> voor ervaring als bedrijfsarts.<br />
Haio’s (onderzoek 2) blek<strong>en</strong> zich net als <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> sterker met hun beroep te id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong><br />
dan bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding. Baio’s scoord<strong>en</strong> neg<strong>at</strong>ief op beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
(score onder de 3) (zij hebb<strong>en</strong> <strong>het</strong> niet zo naar hun zin). Dit heeft mogelijk te mak<strong>en</strong><br />
met de algehele onvrede in de beroepsgroep <strong>en</strong> <strong>het</strong> vrij neg<strong>at</strong>ieve imago.<br />
Na afloop <strong>van</strong> de cursus voor haio’s <strong>en</strong> baio’s (onderzoek 2) <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong><br />
(onderzoek 3) war<strong>en</strong> er ge<strong>en</strong> verandering<strong>en</strong> in beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie. Het is de<br />
vraag of dit te verwacht<strong>en</strong> zou zijn <strong>van</strong> dergelijke interv<strong>en</strong>ties.<br />
Verantwoordelijkheid<br />
Huisarts<strong>en</strong> in onderzoek 1 <strong>en</strong> onderzoek 3 me<strong>en</strong>d<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij meer verantwoordelijkhed<strong>en</strong><br />
hebb<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong> met betrekking tot bijvoorbeeld diagnose <strong>en</strong> verwijzing<br />
<strong>van</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met arbeidsrele<strong>van</strong>te aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>. Dit is zoals verwacht.<br />
Het gevoel <strong>van</strong> meer verantwoordelijkhed<strong>en</strong> hing sam<strong>en</strong> met de hogere rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
(onderzoek 1). Ervaring in de andere discipline (onderzoek 1) hing hier niet mee<br />
sam<strong>en</strong>. Het kan zijn d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> als beroepsgroep e<strong>en</strong> sterke autonomie <strong>en</strong> vrijheid<br />
voel<strong>en</strong>.<br />
De haio’s <strong>en</strong> baio’s in onderzoek 2 (interviews) war<strong>en</strong> <strong>het</strong> min of meer e<strong>en</strong>s over de<br />
verdeling <strong>van</strong> verantwoordelijkhed<strong>en</strong> onderling. Het kunn<strong>en</strong> echter sociaal w<strong>en</strong>selijke<br />
antwoord<strong>en</strong> zijn.<br />
De arts<strong>en</strong> in onderzoek 3 scoord<strong>en</strong> na de project<strong>en</strong> niet anders op verantwoordelijkheidsverdeling<br />
dan ervoor.<br />
Afhankelijkheid<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> vond<strong>en</strong> zichzelf volg<strong>en</strong>s verwachting meer afhankelijk <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie<br />
<strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> (onderzoek 1).<br />
Ervaring in de andere discipline hing hier niet significant mee sam<strong>en</strong> (onderzoek 1).
Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting<br />
202<br />
In onderzoek 3 was er ge<strong>en</strong> verschil in afhankelijkheid tuss<strong>en</strong> de disciplines. Dit kan<br />
e<strong>en</strong> verandering in de tijd zijn.<br />
Haio’s blek<strong>en</strong> minder afhankelijk <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> dan baio’s <strong>van</strong><br />
inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> (onderzoek 2).<br />
Na de cursus voor haio’s <strong>en</strong> baio’s (onderzoek 2) <strong>en</strong> na de regionale project<strong>en</strong> (onder-<br />
zoek 3) war<strong>en</strong> er ge<strong>en</strong> verandering<strong>en</strong> in de score op afhankelijkheid.<br />
Vertrouw<strong>en</strong><br />
De scores op knowledge-based trust (KBT) war<strong>en</strong> bij beide groep<strong>en</strong> arts<strong>en</strong> significant<br />
hoger dan voor id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust (IBT) (onderzoek 1 <strong>en</strong> 3). Zij hebb<strong>en</strong> dus<br />
meer vertrouw<strong>en</strong> in de capaciteit<strong>en</strong> <strong>van</strong> de ander dan in de communic<strong>at</strong>ie. Dit is vol-<br />
g<strong>en</strong>s de hypothese <strong>en</strong> wordt verklaard doord<strong>at</strong> volg<strong>en</strong>s de theorie KBT vooraf ga<strong>at</strong><br />
aan IBT.<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> hadd<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hogere score op KBT dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>, maar e<strong>en</strong> lagere IBT<br />
(onderzoek 1 <strong>en</strong> 3). Dit is niet volg<strong>en</strong>s de hypothese. Huisarts<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> mogelijk ge<strong>en</strong><br />
onderscheid tuss<strong>en</strong> de twee soort<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong>, bedrijfsarts<strong>en</strong> wel.<br />
Wie ervaring had in de andere discipline, bleek minder vertrouw<strong>en</strong> te hebb<strong>en</strong> (zowel<br />
KBT als IBT), dit is teg<strong>en</strong>gesteld aan de verwachting (onderzoek 1). Wie heeft rondge-<br />
kek<strong>en</strong> in de ‘keuk<strong>en</strong> <strong>van</strong> de ander’ weet wellicht ook w<strong>at</strong> daar ‘fout’ ga<strong>at</strong>.<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> die zich gelijk aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> voeld<strong>en</strong>, hadd<strong>en</strong> meer KBT; <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> die<br />
zich in e<strong>en</strong> lagere positie aan bedrijfsarts<strong>en</strong> voeld<strong>en</strong>, hadd<strong>en</strong> ook meer KBT. Tuss<strong>en</strong><br />
rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> IBT was ge<strong>en</strong> verband in onderzoek 1. Mogelijk is dit <strong>het</strong> geval<br />
omd<strong>at</strong> bij rel<strong>at</strong>ieve positie vooral gevraagd is naar cognitieve aspect<strong>en</strong>. In onderzoek<br />
3 bleek e<strong>en</strong> lagere rel<strong>at</strong>ieve positie sam<strong>en</strong> te gaan met meer vertrouw<strong>en</strong>.<br />
Baio’s in onderzoek 2 hadd<strong>en</strong> meer vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> de infor-<br />
m<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> dan haio’s hadd<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> bedrijfs-<br />
arts<strong>en</strong>. Dit is vergelijkbaar met de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 1 <strong>en</strong> 3 w<strong>at</strong> betreft KBT.<br />
Vlak na de cursus voor haio’s <strong>en</strong> baio’s steeg <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> bij de haio’s significant,<br />
maar daarna daalde <strong>het</strong> weer (onderzoek 2). Blijkbaar leidt de cursus tot e<strong>en</strong> (kort-<br />
stondig) effect op vertrouw<strong>en</strong>.<br />
Bij de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in onderzoek 3 bleek de IBT significant hoger na de project<strong>en</strong>. Dit<br />
is wellicht e<strong>en</strong> effect <strong>van</strong> de aandacht die er door de project<strong>en</strong> is voor de sam<strong>en</strong>wer-<br />
king.<br />
In de interviews in onderzoek 2 is nader uitgevraagd in hoeverre m<strong>en</strong> de ander ver-<br />
trouwt <strong>en</strong> op welke punt<strong>en</strong>. De <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zeid<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij meer vertrouw<strong>en</strong> in bedrijfs-<br />
arts<strong>en</strong> hadd<strong>en</strong> gekreg<strong>en</strong>. Vertrouw<strong>en</strong> hing volg<strong>en</strong>s h<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> met w<strong>at</strong> m<strong>en</strong> d<strong>en</strong>kt d<strong>at</strong><br />
de bedrijfsarts met de gegev<strong>en</strong>s ga<strong>at</strong> do<strong>en</strong>, <strong>en</strong> in hoeverre zij merk<strong>en</strong> d<strong>at</strong> <strong>het</strong> belang<br />
<strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt voorop sta<strong>at</strong>. Zij hadd<strong>en</strong> e<strong>en</strong> positiever beeld gekreg<strong>en</strong> <strong>van</strong> bedrijfs-
Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting 203<br />
arts<strong>en</strong>, maar dit zou nog verder verbeterd kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. Neg<strong>at</strong>ieve ervaring<strong>en</strong> met<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> werkt<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s h<strong>en</strong> demotiver<strong>en</strong>d. De bedrijfsarts<strong>en</strong> zeid<strong>en</strong> d<strong>at</strong> zij de<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> voor de cursus al vertrouwd<strong>en</strong>, bij h<strong>en</strong> kon e<strong>en</strong> positieve verandering door<br />
de cursus daarom niet word<strong>en</strong> verwacht.<br />
Contact<strong>en</strong><br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> hadd<strong>en</strong> significant vaker contact met e<strong>en</strong> huisarts dan andersom, ruim<br />
tweemaal zo vaak (onderzoek 1 <strong>en</strong> 3). Bedrijfsarts<strong>en</strong> zeid<strong>en</strong> jaarlijks naar sch<strong>at</strong>ting<br />
ruim 20 keer met e<strong>en</strong> huisarts overleg te hebb<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt, <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> bijna<br />
10 keer per jaar. Bedrijfsarts<strong>en</strong> zeid<strong>en</strong> significant vaker <strong>het</strong> advies aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt te<br />
gev<strong>en</strong> om contact met de huisarts op te nem<strong>en</strong> dan andersom. Bedrijfsarts<strong>en</strong> ruim<br />
tweemaal zo vaak (56 maal) als e<strong>en</strong> huisarts (ruim 23 maal, dit is gemiddeld nog ge<strong>en</strong><br />
tweemaal per maand).<br />
Baio’s in onderzoek 2 hadd<strong>en</strong> in <strong>het</strong> la<strong>at</strong>ste kwartaal gemiddeld 4.1 maal e<strong>en</strong> contact<br />
met e<strong>en</strong> huisarts, haio’s 0.6 maal met e<strong>en</strong> bedrijfsarts. Baio’s gav<strong>en</strong> gemiddeld 0.8 maal<br />
e<strong>en</strong> briefje mee voor de huisarts, haio’s gemiddeld 0.2 maal voor e<strong>en</strong> bedrijfsarts. Deze<br />
verschill<strong>en</strong> zijn significant. Baio’s gav<strong>en</strong> gemiddeld 19.1 maal <strong>het</strong> advies tot contact<br />
met e<strong>en</strong> huisarts, haio’s gemiddeld 3.0 maal. Dit verschil is niet significant.<br />
Baio’s <strong>en</strong> haio’s blek<strong>en</strong> na de cursus niet significant meer contact<strong>en</strong> met de andere te<br />
hebb<strong>en</strong>. D<strong>at</strong> gold voor alle soort<strong>en</strong> contact.<br />
In onderzoek 3 war<strong>en</strong> er na de project<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> significante verschill<strong>en</strong> in aantall<strong>en</strong> con-<br />
tact met de ander vergelek<strong>en</strong> met voor de project<strong>en</strong>. Het vermoed<strong>en</strong> is, d<strong>at</strong> zichtbare<br />
verandering<strong>en</strong> op gedragsniveau meer tijd nodig hebb<strong>en</strong>.<br />
Motiev<strong>en</strong> <strong>van</strong> haio’s in onderzoek 2 om met e<strong>en</strong> bedrijfsarts te overlegg<strong>en</strong>, war<strong>en</strong>: 1.<br />
Verwijzing omd<strong>at</strong> de huisarts bij de klacht factor<strong>en</strong> in <strong>het</strong> werk vermoedde; 2. Pleit<strong>en</strong><br />
voor de p<strong>at</strong>iënt bij verme<strong>en</strong>de onheuse behandeling door de bedrijfsarts. Motiev<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de baio’s om te overlegg<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> huisarts, war<strong>en</strong>: 1. Gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie aan<br />
de huisarts of vrag<strong>en</strong> om inform<strong>at</strong>ie aan de huisarts; 2. Verzoek om verwijzing door<br />
de huisarts of overleg over verwijzing (wie verwijst); 3. <strong>Over</strong>leg over aanpak (bij mogelijk<br />
verschil <strong>van</strong> inzicht). De volg<strong>en</strong>de opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> noemd<strong>en</strong> de haio’s <strong>van</strong> overleg<br />
met e<strong>en</strong> bedrijfsarts: 1. Het effect <strong>van</strong> pleit<strong>en</strong> door de huisarts bij de bedrijfsarts; 2.<br />
Meer begrip door meer inform<strong>at</strong>ie (wederzijds); 3. Aanpassing<strong>en</strong> op de werkplek of<br />
aangepast werk. En de baio’s noemd<strong>en</strong> de volg<strong>en</strong>de opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> <strong>van</strong> overleg met e<strong>en</strong><br />
huisarts: 1. Afgestemd beleid; 2. Heldere taakverdeling; 3. Inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de huisarts<br />
om <strong>het</strong> eig<strong>en</strong> beleid te onderbouw<strong>en</strong>.
Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting<br />
204<br />
Wie meer contact<strong>en</strong> met de andere discipline had, had significant meer IBT (onder-<br />
zoek 1 <strong>en</strong> onderzoek 3, toetsing per meetmom<strong>en</strong>t). Dit was te verwacht<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> de<br />
affectieve kant <strong>van</strong> IBT.<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> in onderzoek 1 hadd<strong>en</strong> bij meer contact<strong>en</strong> juist significant minder KBT.<br />
Wie meer k<strong>en</strong>nis heeft <strong>van</strong> de andere discipline (in dit geval door meer contact<strong>en</strong>),<br />
weet wellicht ook meer w<strong>at</strong> er niet goed ga<strong>at</strong>. In onderzoek 3 was er ge<strong>en</strong> verband<br />
tuss<strong>en</strong> contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> KBT.<br />
Contactfrequ<strong>en</strong>tie droeg niet bij aan de variantie <strong>van</strong> IBT wanneer in onderzoek 3 met<br />
‘repe<strong>at</strong>ed measures’ werd getoetst. Het kan zijn d<strong>at</strong> <strong>het</strong> nog te vroeg is om dit effect<br />
te zi<strong>en</strong>.<br />
Initi<strong>at</strong>ief<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> nam<strong>en</strong> significant vaker dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief tot contact, ook<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> bevestigd<strong>en</strong> dit (onderzoek 1 <strong>en</strong> 3). Dit is te verklar<strong>en</strong> doord<strong>at</strong> zij meer<br />
behoefte hebb<strong>en</strong> aan de gegev<strong>en</strong>s <strong>van</strong> de huisarts dan andersom.<br />
Na de project<strong>en</strong> (onderzoek 3) zeid<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> significant vaker <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief te<br />
nem<strong>en</strong> tot contact met e<strong>en</strong> bedrijfsarts dan ervoor. Dit zou e<strong>en</strong> positief effect kunn<strong>en</strong><br />
zijn <strong>van</strong> de project<strong>en</strong>.<br />
Belemmering<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> contact<br />
Huisarts<strong>en</strong> (onderzoek 1 <strong>en</strong> 3) blek<strong>en</strong> vaker interne (beheersbare) knelpunt<strong>en</strong> in de<br />
bereikbaarheid te ervar<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong>. Dit is conform de hypothese.<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> blek<strong>en</strong> vaker twee <strong>van</strong> de drie externe (onbeheersbare knelpunt<strong>en</strong>) te<br />
ervar<strong>en</strong> dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Wellicht ervar<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> de belemmering<strong>en</strong> sterker, omd<strong>at</strong><br />
zij meer behoefte hebb<strong>en</strong> aan overleg.<br />
Arts<strong>en</strong> die ervaring in de andere discipline hadd<strong>en</strong> (in onderzoek 1), ervoer<strong>en</strong> beide<br />
soort<strong>en</strong> knelpunt<strong>en</strong> (intern <strong>en</strong> extern) significant minder vaak naarm<strong>at</strong>e <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />
(KBT) groter is. Voor IBT was er alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong> dergelijk verband met externe knelpunt<strong>en</strong><br />
bij arts<strong>en</strong> zonder ervaring in de andere discipline. Blijkbaar is e<strong>en</strong> combin<strong>at</strong>ie<br />
<strong>van</strong> ervaring in de andere discipline <strong>en</strong> KBT nodig om minder belemmering<strong>en</strong> te ervar<strong>en</strong>.<br />
IBT is w<strong>at</strong> d<strong>at</strong> betreft e<strong>en</strong> sterkere factor, die werkt onafhankelijk <strong>van</strong> de ervaring<br />
in de andere discipline.<br />
Het ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> interne bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong> werd significant verklaard door<br />
discipline <strong>en</strong> IBT (onderzoek 1). Het ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> externe knelpunt<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s door<br />
IBT, maar dit effect was veel minder groot. Blijkbaar zijn er meerdere factor<strong>en</strong> die<br />
tegelijk meespel<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> belemmering<strong>en</strong>.<br />
In onderzoek 3 blek<strong>en</strong> IBT <strong>en</strong> KBT significant bij te drag<strong>en</strong> aan de variantie <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> externe knelpunt<strong>en</strong> <strong>en</strong> in e<strong>en</strong> transversale toetsing bleek IBT ook bij te
Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting 205<br />
drag<strong>en</strong> aan de variantie <strong>van</strong> <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> interne knelpunt<strong>en</strong>. Bij meer vertrouw<strong>en</strong><br />
ervaart m<strong>en</strong> dus minder knelpunt<strong>en</strong>.<br />
Waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong><br />
Bij meer contact<strong>en</strong> ervoer m<strong>en</strong> deze ook positiever (onderzoek 1 <strong>en</strong> 3). Dit steunt de<br />
‘contacthypothese’.<br />
De waardering <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking werd vooral verklaard door de beide soort<strong>en</strong><br />
vertrouw<strong>en</strong>, discipline <strong>en</strong> contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> niet door de overige ingevoerde sociaal-<br />
psychologische variabel<strong>en</strong> (rel<strong>at</strong>ieve positie, afhankelijkheid, verantwoordelijkheid)<br />
(onderzoek 1). Dit steunt de insteek <strong>van</strong> dit proefschrift om de sociaal-psychologische<br />
variabel<strong>en</strong> bij sam<strong>en</strong>werking nader te onderzoek<strong>en</strong>.<br />
Haio’s <strong>en</strong> baio’s (onderzoek 2) verschild<strong>en</strong> niet in hun waardering <strong>van</strong> de contact<strong>en</strong>.<br />
Er war<strong>en</strong> echter heel weinig contact<strong>en</strong>, met name bij haio’s. Verandering in waardering<br />
<strong>van</strong> de contact<strong>en</strong> na de cursus <strong>en</strong> na de project<strong>en</strong> (onderzoek 2 <strong>en</strong> 3) werd<strong>en</strong> niet<br />
gevond<strong>en</strong>.<br />
Discussie (deel <strong>van</strong> hoofdstuk 6)<br />
Het eerste deel <strong>van</strong> dit hoofdstuk geeft mogelijke verklaring<strong>en</strong> voor de result<strong>at</strong><strong>en</strong><br />
(zie hierbov<strong>en</strong>). Het tweede deel bespreekt de beperking<strong>en</strong> <strong>en</strong> de implic<strong>at</strong>ies <strong>van</strong> de<br />
onderzoek<strong>en</strong>.<br />
Beperking<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> onderzoek<br />
Besprok<strong>en</strong> word<strong>en</strong> de problem<strong>en</strong> met betrekking tot de non-response, de selectieve<br />
response, de validiteit <strong>van</strong> de schal<strong>en</strong>, de problem<strong>at</strong>iek <strong>van</strong> de verhouding <strong>at</strong>titude-gedrag,<br />
de ‘common-method variance’, de mogelijk selectieve result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek<br />
2, <strong>en</strong> de keuze voor e<strong>en</strong> verk<strong>en</strong>n<strong>en</strong>d, narr<strong>at</strong>ief liter<strong>at</strong>uuronderzoek.<br />
Theoretische <strong>en</strong> praktische implic<strong>at</strong>ies<br />
Uit <strong>het</strong> onderzoek blijkt d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> inderdaad twee aparte groep<strong>en</strong><br />
zijn, die blijkbaar onvoldo<strong>en</strong>de voel<strong>en</strong> d<strong>at</strong> ze beid<strong>en</strong> arts zijn. Ze voel<strong>en</strong> niet d<strong>at</strong><br />
ze deel uitmak<strong>en</strong> <strong>van</strong> één groep arts<strong>en</strong>, die gezam<strong>en</strong>lijk werkt aan de oplossing <strong>van</strong><br />
e<strong>en</strong> probleem. De inzicht<strong>en</strong> uit de Social Id<strong>en</strong>tity Theory kunn<strong>en</strong> daarom word<strong>en</strong> toegepast<br />
op de sam<strong>en</strong>werkingsproblem<strong>at</strong>iek. Dit is belangrijk omd<strong>at</strong> op basis daar<strong>van</strong><br />
praktische adviez<strong>en</strong> te gev<strong>en</strong> zijn. Rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> blijk<strong>en</strong> belangrijke<br />
aspect<strong>en</strong>. Hoe <strong>het</strong> verband tuss<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie is, is echter niet<br />
helder geword<strong>en</strong>.
Sam<strong>en</strong>v<strong>at</strong>ting<br />
206<br />
Om gerichtere interv<strong>en</strong>ties op te zett<strong>en</strong> (bijvoorbeeld om speciaal aandacht te be-<br />
sted<strong>en</strong> aan <strong>het</strong> opbouw<strong>en</strong> <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong>) zou onderwijskundige expertise kunn<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> ingezet.<br />
Praktische suggesties om de sam<strong>en</strong>werking te verbeter<strong>en</strong> zijn:<br />
- Maak st<strong>at</strong>usverschill<strong>en</strong> bespreekbaar tijd<strong>en</strong>s bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> <strong>en</strong> in public<strong>at</strong>ies.<br />
- Maak wederzijdse afhankelijkheid bewust, bijvoorbeeld door casusbespreking<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> bedrijfsg<strong>en</strong>eeskundig consul<strong>en</strong>t in hagro’s (<strong>huisarts<strong>en</strong></strong>(waarneem)gro<br />
ep<strong>en</strong>).<br />
- Maak de verantwoordelijkheidsverdeling helder <strong>en</strong> bespreek deze in casusbespreking<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> in telefonisch overleg.<br />
- Stimuleer veel contact<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de beroepsgroep<strong>en</strong> (formeel <strong>en</strong> informeel) om<br />
vertrouw<strong>en</strong> op te bouw<strong>en</strong>.<br />
- Hef praktische belemmering<strong>en</strong> op, vergroot de bereikbaarheid.<br />
- Geef e<strong>en</strong> cursus over bedrijfsgezondheidszorg voor huisarts-opleiders.<br />
De result<strong>at</strong><strong>en</strong> zijn ook toepasbaar op andere sam<strong>en</strong>werkingsrel<strong>at</strong>ies.<br />
Hoewel er <strong>en</strong>ige aanwijzing<strong>en</strong> zijn d<strong>at</strong> <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> groter is geword<strong>en</strong> na e<strong>en</strong><br />
cursus <strong>en</strong> na regionale project<strong>en</strong> (onderzoek 2 <strong>en</strong> 3) is <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> niet toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
Het is zeer de vraag of er door meer sam<strong>en</strong>werking te zijner tijd effect<strong>en</strong> op<br />
p<strong>at</strong>iëntniveau (verzuim <strong>en</strong> WAO) zichtbaar kunn<strong>en</strong> zijn. Enerzijds ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> verander<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>at</strong>titudes <strong>en</strong> <strong>van</strong> gedrag, zowel <strong>van</strong> arts<strong>en</strong> als <strong>van</strong> p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>, langzaam. Anderzijds<br />
zijn verzuim <strong>en</strong> WAO-instroom complexe multifactoriële verschijnsel<strong>en</strong>.<br />
Beter <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> is voor de p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> zonder meer positief omd<strong>at</strong> zij gecoördineerd<br />
(<strong>en</strong> dus niet elkaar teg<strong>en</strong>sprek<strong>en</strong>d) advies krijg<strong>en</strong>. Aanton<strong>en</strong> <strong>van</strong> de positieve gevolg<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> (bijvoorbeeld door e<strong>en</strong> grotere ervar<strong>en</strong> kwaliteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> eig<strong>en</strong><br />
werk) kan voor de professionals die nog niet <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>, wel e<strong>en</strong> stimulans zijn<br />
om d<strong>at</strong> ook te gaan do<strong>en</strong>. D<strong>at</strong> <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> iets is toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> (onderzoek 2 <strong>en</strong> 3),<br />
kan word<strong>en</strong> geduid als e<strong>en</strong> hoopvolle ontwikkeling.
Bijlag<strong>en</strong>
Bijlage Ia<br />
Vrag<strong>en</strong>lijst sam<strong>en</strong>werking huisarts-bedrijfsarts, augustus 1999<br />
Lijst voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
Bijlage Ia 209<br />
A.P. Nauta, bedrijfsarts, A&O-psycholoog, coördin<strong>at</strong>or blok 2 huisartsopleiding Erasmus<br />
Universiteit <strong>en</strong> J. von Grumbkow, A&O-psycholoog, hoogleraar Arbeid <strong>en</strong> Organis<strong>at</strong>ie<br />
Op<strong>en</strong> Universiteit Nederland.<br />
Algem<strong>en</strong>e vrag<strong>en</strong><br />
1 W<strong>at</strong> is uw leeftijd:<br />
….. jaar<br />
2 W<strong>at</strong> is uw geslacht:<br />
❏ Man ❏ Vrouw<br />
3 Hoeveel jaar b<strong>en</strong>t u arts?<br />
….. jaar<br />
4 Hoeveel jaar b<strong>en</strong>t u werkzaam als huisarts (inclusief opleiding) ?<br />
….. jaar<br />
5 Hoeveel uur per week werkt u als huisarts?<br />
.…. uur per week<br />
6 In welk soort di<strong>en</strong>stverband werkt u:<br />
❏ In di<strong>en</strong>stverband<br />
❏ Solopraktijk<br />
❏ Duopraktijk of HOED<br />
❏ Anders nl ….
Bijlag<strong>en</strong><br />
210<br />
Vrag<strong>en</strong> over de sam<strong>en</strong>werking met bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Onder overleg wordt hieronder verstaan: e<strong>en</strong> contact over e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt d<strong>at</strong> mondeling,<br />
schriftelijk, telefonisch, of via fax verloopt tuss<strong>en</strong> u <strong>en</strong> e<strong>en</strong> bedrijfsarts. Inform<strong>at</strong>ieverstrekking<br />
hoort hier ook onder.<br />
7 Met hoeveel bedrijfsarts<strong>en</strong> heeft u <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> kwartaal c.q. <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> jaar<br />
overleg gehad over e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt? Maak e<strong>en</strong> sch<strong>at</strong>ting <strong>van</strong> <strong>het</strong> aantal.<br />
Het afgelop<strong>en</strong> kwartaal naar sch<strong>at</strong>ting met ..… bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Het afgelop<strong>en</strong> jaar naar sch<strong>at</strong>ting met ..… bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
8 Wie nam hiervoor <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief?<br />
❏ Uzelf vaker dan de bedrijfsarts<br />
❏ Uzelf ev<strong>en</strong> vaak als de bedrijfsarts<br />
❏ De bedrijfsarts vaker dan U<br />
9 Hoe vindt u over <strong>het</strong> geheel g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> <strong>het</strong> inform<strong>at</strong>iegehalte <strong>van</strong> <strong>het</strong> overleg met<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>?<br />
❏ Zeer goed<br />
❏ Goed<br />
❏ Niet goed <strong>en</strong> niet slecht<br />
❏ Vrij slecht<br />
❏ Slecht<br />
10 Hoe vindt u over <strong>het</strong> geheel g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> de sfeer bij mondeling of telefonisch overleg<br />
met bedrijfsarts<strong>en</strong>?<br />
❏ Zeer goed<br />
❏ Goed<br />
❏ Niet goed <strong>en</strong> niet slecht<br />
❏ Vrij slecht<br />
❏ Slecht<br />
11 Hoe vaak verandert er iets in uw beleid rond de p<strong>at</strong>iënt als gevolg <strong>van</strong> <strong>het</strong> overleg<br />
d<strong>at</strong> u met e<strong>en</strong> bedrijfsarts heeft gehad?<br />
❏ Altijd<br />
❏ Vaak<br />
❏ Soms wel <strong>en</strong> soms niet<br />
❏ Zeld<strong>en</strong><br />
❏ Nooit
Bijlage Ia 211<br />
12 Hoe vaak heeft u <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> kwartaal c.q. <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> jaar aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt <strong>het</strong><br />
advies gegev<strong>en</strong> om contact op te nem<strong>en</strong> met de bedrijfsarts?<br />
Het afgelop<strong>en</strong> kwartaal naar sch<strong>at</strong>ting ….. maal<br />
Het afgelop<strong>en</strong> jaar naar sch<strong>at</strong>ting ….. maal<br />
Hierna wordt de term arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing gebruikt. Hieronder wordt ver-<br />
staan: e<strong>en</strong> aando<strong>en</strong>ing die (mede) door factor<strong>en</strong> op <strong>het</strong> werk wordt veroorzaakt ofwel<br />
invloed heeft op de uitvoering <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk.<br />
13 Hoe vaak ging <strong>het</strong> overleg tuss<strong>en</strong> u <strong>en</strong> e<strong>en</strong> bedrijfsarts over de volg<strong>en</strong>de activiteit<strong>en</strong>?<br />
Graag bij elk onderwerp één <strong>van</strong> de vier antwoordaltern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong> aankruis<strong>en</strong><br />
Diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Specialistische verwijzing voor therapie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk)<br />
arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Verwijzing naar fysiotherapeut of andere paramedicus bij e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsge-<br />
rel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Het gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> werkherv<strong>at</strong>tingsadvies<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Griepvaccin<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> werknemers<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Voorlichting aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt over gezonde leefwijze (rok<strong>en</strong>, alcohol, beweging)<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit
Bijlag<strong>en</strong><br />
212<br />
Andere activiteit<strong>en</strong>, nl:<br />
(deze ev<strong>en</strong>tuele andere activiteit<strong>en</strong> graag ook toevoeg<strong>en</strong> onderaan vraag 14, 15 <strong>en</strong> 16)<br />
Opmerking<strong>en</strong>:<br />
Vrag<strong>en</strong> over verantwoordelijkhed<strong>en</strong><br />
14 Hoe ligg<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s u de verantwoordelijkhed<strong>en</strong> bij de volg<strong>en</strong>de activiteit<strong>en</strong>? Graag<br />
bij elke activiteit één hokje aankruis<strong>en</strong><br />
Voor diagnostische activiteit<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> (mogelijk)<br />
arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
Voor de behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
Voor specialistische verwijzing voor diagnostiek<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
Voor specialistische verwijzing voor therapie <strong>van</strong><br />
e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
Voor de verwijzing naar e<strong>en</strong> fysiotherapeut of<br />
andere paramedicus bij e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
Voor <strong>het</strong> gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> werkherv<strong>at</strong>tingsadvies?<br />
Voor griepvaccin<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> werknemers?<br />
Voor voorlichting aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt over gezonde<br />
leefwijze (rok<strong>en</strong>, alcohol, beweging)?<br />
Voor andere activiteit<strong>en</strong>, nl (toevoeg<strong>en</strong>, zie<br />
vraag 13)<br />
Opmerking<strong>en</strong>:<br />
Huisarts méér<br />
verantwoordelijk<br />
dan bedrijfsarts<br />
Huisarts ev<strong>en</strong>veel<br />
verantwoordelijk<br />
als bedrijfsarts<br />
Bedrijfsarts méér<br />
verantwoordelijk<br />
dan huisarts<br />
De verantwoordelijkhed<strong>en</strong><br />
zijn<br />
onduidelijk
Bijlage Ia 213<br />
15 In welke m<strong>at</strong>e b<strong>en</strong>t u afhankelijk <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie die e<strong>en</strong> bedrijfsarts u geeft voor<br />
de volg<strong>en</strong>de activiteit<strong>en</strong>? Graag bij elke vraag één <strong>van</strong> de vier antwoordaltern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong><br />
aankruis<strong>en</strong><br />
Activiteit huisarts In welke m<strong>at</strong>e b<strong>en</strong>t u afhankelijk <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie<br />
die e<strong>en</strong> bedrijfsarts u geeft?<br />
Voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing? ❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Voor de behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt met e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
Voor specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk)<br />
arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
Voor specialistische verwijzing voor therapie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk)<br />
arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing ?<br />
Voor de verwijzing naar e<strong>en</strong> fysiotherapeut of andere paramedicus bij<br />
e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Voor <strong>het</strong> gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> werkherv<strong>at</strong>tingsadvies? ❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Voor griepvaccin<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> werknemers? ❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Voor voorlichting aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt over gezonde leefwijze (rok<strong>en</strong>,<br />
alcohol, beweging)<br />
❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Voor andere activiteit<strong>en</strong>, (hier toevoeg<strong>en</strong>, zie vraag 13) ❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Opmerking<strong>en</strong>:
Bijlag<strong>en</strong><br />
214<br />
Vrag<strong>en</strong> over de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie<br />
De volg<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> gaan over de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie die u krijgt <strong>van</strong> de be-<br />
drijfsarts. Graag bij elke vraag één <strong>van</strong> de vier antwoordaltern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong> aankruis<strong>en</strong><br />
16 In welke m<strong>at</strong>e heeft u vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie die u krijgt <strong>van</strong><br />
de bedrijfsarts in <strong>het</strong> kader <strong>van</strong> de volg<strong>en</strong>de activiteit<strong>en</strong>?<br />
Activiteit In welke m<strong>at</strong>e heeft u vertrouw<strong>en</strong> in<br />
de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie?<br />
Bij de diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing? ❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Bij de behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt met e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing? ❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Bij specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
Bij specialistische verwijzing voor therapie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
Bij de verwijzing naar e<strong>en</strong> fysiotherapeut of andere paramedicus bij e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Bij <strong>het</strong> gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> werkherv<strong>at</strong>tingsadvies? ❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Bij griepvaccin<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> werknemers? ❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Bij voorlichting aan de p<strong>at</strong>iënt over gezonde leefwijze (rok<strong>en</strong>, alcohol, beweging)? ❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Bij andere activiteit<strong>en</strong> (zie uw eig<strong>en</strong> toevoeging bij vraag 13) ❑ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❑ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❑ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Opmerking<strong>en</strong>:
17 Gaarne aankruis<strong>en</strong> in hoeverre u <strong>het</strong> met de volg<strong>en</strong>de uitsprak<strong>en</strong> e<strong>en</strong>s b<strong>en</strong>t:<br />
Alles bij elkaar g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> heb ik veel vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk <strong>van</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Enigszins mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Neutraal<br />
❑ Enigszins mee one<strong>en</strong>s<br />
❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
Ik heb vertrouw<strong>en</strong> in de wijze waarop bedrijfsarts<strong>en</strong> som<strong>at</strong>ische diagnoses stell<strong>en</strong>. ❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Enigszins mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Neutraal<br />
❑ Enigszins mee one<strong>en</strong>s<br />
❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
Ik heb vertrouw<strong>en</strong> in de wijze waarop bedrijfsarts<strong>en</strong> psychische diagnoses stell<strong>en</strong>. ❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Enigszins mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Neutraal<br />
❑ Enigszins mee one<strong>en</strong>s<br />
❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> zijn op<strong>en</strong> naar de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> toe. ❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Enigszins mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Neutraal<br />
❑ Enigszins mee one<strong>en</strong>s<br />
❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> houd<strong>en</strong> duidelijk rek<strong>en</strong>ing met de verschill<strong>en</strong>de kant<strong>en</strong> <strong>van</strong> de zaak. ❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Enigszins mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Neutraal<br />
❑ Enigszins mee one<strong>en</strong>s<br />
❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> altijd duidelijk w<strong>at</strong> zij <strong>van</strong> mij verwacht<strong>en</strong>. ❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Enigszins mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Neutraal<br />
❑ Enigszins mee one<strong>en</strong>s<br />
❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
Opmerking<strong>en</strong>:<br />
Bijlage Ia 215
Bijlag<strong>en</strong><br />
216<br />
<strong>Over</strong>ige vrag<strong>en</strong><br />
18 W<strong>at</strong> vindt u <strong>van</strong> de de richtlijn voor intercollegiaal gegev<strong>en</strong>sverkeer in de Code<br />
Sam<strong>en</strong>werking bij Arbeidsverzuim (KNMG 1998)? Steeds één <strong>van</strong> de vijf antwoordal-<br />
tern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong> aankruis<strong>en</strong>. Ev<strong>en</strong>tuele opmerking<strong>en</strong> kunt u aan de zijkant bijschrijv<strong>en</strong>.<br />
Ik vind de richtlijn:<br />
❏ Duidelijk ❏ neutraal ❏ Onduidelijk<br />
❏ Consist<strong>en</strong>t ❏ neutraal ❏ Inconsist<strong>en</strong>t<br />
❏ Acceptabel ❏ neutraal ❏ Niet acceptabel<br />
❏ Zorgvuldig ❏ neutraal ❏ Niet zorgvuldig<br />
❏ Uitvoerbaar ❏ neutraal ❏ Niet uitvoerbaar<br />
19 Welke knelpunt<strong>en</strong> ervaart u in de bereikbaarheid <strong>van</strong> e<strong>en</strong> bedrijfsarts? Graag bij alle<br />
c<strong>at</strong>egorieën één antwoordaltern<strong>at</strong>ief aankruis<strong>en</strong>.<br />
Naam bedrijfsarts niet bek<strong>en</strong>d<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Telefoonnummer niet te vind<strong>en</strong><br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Bedrijfsarts niet aanwezig<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Bedrijfsarts belt niet terug<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Bedrijfsarts belt terug maar ik b<strong>en</strong> niet aanwezig<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
20 K<strong>en</strong>t u e<strong>en</strong> of meer bedrijfsarts<strong>en</strong> in uw familie- vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong>- of k<strong>en</strong>niss<strong>en</strong>kring?<br />
❑ Ja<br />
❑ Nee
21 Heeft u zelf ooit gewerkt als bedrijfsarts?<br />
❑ Ja<br />
❑ Nee<br />
Stelling<strong>en</strong><br />
Bijlage Ia 217<br />
Wilt u aangev<strong>en</strong> in hoeverre u <strong>het</strong> e<strong>en</strong>s b<strong>en</strong>t met de volg<strong>en</strong>de uitsprak<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> kruis-<br />
je te zett<strong>en</strong> op <strong>het</strong> antwoordaltern<strong>at</strong>ief d<strong>at</strong> <strong>het</strong> meeste met uw m<strong>en</strong>ing overe<strong>en</strong>komt:<br />
22 Ik heb <strong>het</strong> erg naar mijn zin als huisarts.<br />
❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s ❑ Neutraal ❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
23 Ik vind huisarts <strong>het</strong> mooiste beroep d<strong>at</strong> er is.<br />
❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s ❑ Neutraal ❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
24 Ik b<strong>en</strong> er bijzonder trots op d<strong>at</strong> ik huisarts b<strong>en</strong>.<br />
❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s ❑ Neutraal ❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
25 Huisarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoge positie in de medische wereld.<br />
❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s ❑ Neutraal ❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
26 Ik d<strong>en</strong>k er niet over om mijn baan als huisarts ooit op te gev<strong>en</strong>.<br />
❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s ❑ Neutraal ❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
27 Om goed te kunn<strong>en</strong> functioner<strong>en</strong> als huisarts heb je in vergelijking met de bedrijfs-<br />
arts k<strong>en</strong>nis op meer gebied<strong>en</strong> nodig.<br />
❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❑ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❑ Geheel one<strong>en</strong>s
Bijlag<strong>en</strong><br />
218<br />
28 Om goed te kunn<strong>en</strong> functioner<strong>en</strong> als huisarts heb je in vergelijking met de bedrijfs-<br />
arts vaardighed<strong>en</strong> op meer gebied<strong>en</strong> nodig.<br />
❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❑ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❑ Geheel one<strong>en</strong>s<br />
29 Om goed te kunn<strong>en</strong> functioner<strong>en</strong> als huisarts heb je in vergelijking met de bedrijfs-<br />
arts e<strong>en</strong> langere ervaring nodig.<br />
❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❑ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❑ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❑ Geheel one<strong>en</strong>s<br />
HEEL HARTELIJK DANK VOOR UW MEDEWERKING AAN DIT ONDERZOEK!!!
Bijlage Ib<br />
Vrag<strong>en</strong>lijst sam<strong>en</strong>werking huisarts-bedrijfsarts, augustus 1999<br />
Lijst voor bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Bijlage Ib 219<br />
A.P. Nauta, bedrijfsarts, A&O-psycholoog, coördin<strong>at</strong>or blok 2 huisartsopleiding Eras-<br />
mus Universiteit <strong>en</strong> J. von Grumbkow, A&O-psycholoog, hoogleraar Arbeid <strong>en</strong> Orga-<br />
nis<strong>at</strong>ie Op<strong>en</strong> Universiteit Nederland.<br />
Algem<strong>en</strong>e vrag<strong>en</strong><br />
1 W<strong>at</strong> is uw leeftijd:<br />
….. jaar<br />
2 W<strong>at</strong> is uw geslacht:<br />
❏ Man ❏ Vrouw<br />
3 Hoeveel jaar b<strong>en</strong>t u arts?<br />
….. jaar<br />
4 Hoeveel jaar b<strong>en</strong>t u werkzaam als bedrijfsarts (inclusief opleiding)?<br />
….. jaar<br />
5 Hoeveel uur per week werkt u als bedrijfsarts?<br />
.…uur per week<br />
6 In welk soort di<strong>en</strong>stverband werkt u:<br />
❏ In di<strong>en</strong>stverband bij e<strong>en</strong> arbodi<strong>en</strong>st<br />
❏ In di<strong>en</strong>stverband bij e<strong>en</strong> interne di<strong>en</strong>st<br />
❏ Eig<strong>en</strong> bedrijf/free lance<br />
❏ Anders nl ….
Bijlag<strong>en</strong><br />
220<br />
Vrag<strong>en</strong> over de sam<strong>en</strong>werking met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
Onder overleg wordt hieronder verstaan: e<strong>en</strong> contact over e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt d<strong>at</strong> mondeling,<br />
schriftelijk, telefonisch, of via fax verloopt tuss<strong>en</strong> u <strong>en</strong> e<strong>en</strong> huisarts. Inform<strong>at</strong>ieverstrek-<br />
king hoort hier ook onder.<br />
7 Met hoeveel <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> heeft u <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> kwartaal c.q. <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> jaar overleg<br />
gehad over e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt? Maak e<strong>en</strong> sch<strong>at</strong>ting <strong>van</strong> <strong>het</strong> aantal.<br />
Het afgelop<strong>en</strong> kwartaal naar sch<strong>at</strong>ting met..… <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
Het afgelop<strong>en</strong> jaar naar sch<strong>at</strong>ting met..… <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
8 Wie nam hiervoor <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief?<br />
❏ Uzelf vaker dan de huisarts<br />
❏ Uzelf ev<strong>en</strong> vaak als de huisarts<br />
❏ De huisarts vaker dan U<br />
9 Hoe vindt u over <strong>het</strong> geheel g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> <strong>het</strong> inform<strong>at</strong>iegehalte <strong>van</strong> <strong>het</strong> overleg met<br />
<strong>huisarts<strong>en</strong></strong>?<br />
❏ Zeer goed<br />
❏ Goed<br />
❏ Niet goed <strong>en</strong> niet slecht<br />
❏ Vrij slecht<br />
❏ Slecht<br />
10 Hoe vindt u over <strong>het</strong> geheel g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> de sfeer bij mondeling of telefonisch overleg<br />
met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>?<br />
❏ Zeer goed<br />
❏ Goed<br />
❏ Niet goed <strong>en</strong> niet slecht<br />
❏ Vrij slecht<br />
❏ Slecht<br />
11 Hoe vaak verandert er iets in uw beleid rond de p<strong>at</strong>iënt als gevolg <strong>van</strong> <strong>het</strong> overleg<br />
d<strong>at</strong> u met e<strong>en</strong> huisarts heeft gehad?<br />
❏ Altijd<br />
❏ Vaak<br />
❏ Soms wel <strong>en</strong> soms niet<br />
❏ Zeld<strong>en</strong><br />
❏ Nooit
Bijlage Ib 221<br />
12 Hoe vaak heeft u <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> kwartaal c.q. <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> jaar aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt <strong>het</strong><br />
advies gegev<strong>en</strong> om contact op te nem<strong>en</strong> met de huisarts?<br />
Het afgelop<strong>en</strong> kwartaal naar sch<strong>at</strong>ting ….. maal<br />
Het afgelop<strong>en</strong> jaar naar sch<strong>at</strong>ting ….. maal<br />
Hierna wordt de term arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing gebruikt. Hieronder wordt verstaan:<br />
e<strong>en</strong> aando<strong>en</strong>ing die (mede) door factor<strong>en</strong> op <strong>het</strong> werk wordt veroorzaakt ofwel<br />
invloed heeft op de uitvoering <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk.<br />
13 Hoe vaak ging <strong>het</strong> overleg tuss<strong>en</strong> u <strong>en</strong> e<strong>en</strong> huisarts over de volg<strong>en</strong>de activiteit<strong>en</strong>?<br />
Graag bij elk onderwerp één <strong>van</strong> de vier antwoordaltern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong> aankruis<strong>en</strong><br />
Diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Specialistische verwijzing voor therapie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Verwijzing naar fysiotherapeut of andere paramedicus bij e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> werkherv<strong>at</strong>tingsadvies<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Griepvaccin<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> werknemers<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Voorlichting aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt over gezonde leefwijze (rok<strong>en</strong>, alcohol, beweging)<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit
Bijlag<strong>en</strong><br />
222<br />
Andere activiteit<strong>en</strong>, nl:<br />
(deze ev<strong>en</strong>tuele andere activiteit<strong>en</strong> graag ook toevoeg<strong>en</strong> onderaan vraag 14, 15 <strong>en</strong> 16)<br />
Opmerking<strong>en</strong>:<br />
Vrag<strong>en</strong> over verantwoordelijkhed<strong>en</strong><br />
14 Hoe ligg<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s u de verantwoordelijkhed<strong>en</strong> bij de volg<strong>en</strong>de activiteit<strong>en</strong>? Graag<br />
bij elke activiteit één hokje aankruis<strong>en</strong><br />
Voor diagnostische activiteit<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong><br />
(mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
Voor de behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk)<br />
arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
Voor specialistische verwijzing voor diagnostiek<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
Voor specialistische verwijzing voor therapie<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing ?<br />
Voor de verwijzing naar e<strong>en</strong> fysiotherapeut of<br />
andere paramedicus bij e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
Voor <strong>het</strong> gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> werkherv<strong>at</strong>tingsadvies?<br />
Voor griepvaccin<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> werknemers?<br />
Voor voorlichting aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt over gezonde<br />
leefwijze (rok<strong>en</strong>, alcohol, beweging)?<br />
Voor andere activiteit<strong>en</strong>, nl<br />
(toevoeg<strong>en</strong>, zie vraag 13)<br />
Opmerking<strong>en</strong>:<br />
Bedrijfsarts méér<br />
verantwoordelijk<br />
dan huisarts<br />
Bedrijfsarts ev<strong>en</strong>veelverantwoordelijk<br />
als huisarts<br />
Huisarts méér<br />
verantwoordelijk<br />
dan bedrijfsarts<br />
De verantwoordelijkhed<strong>en</strong><br />
zijn<br />
onduidelijk
Bijlage Ib 223<br />
15 In welke m<strong>at</strong>e b<strong>en</strong>t u afhankelijk <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie die e<strong>en</strong> huisarts u geeft voor<br />
de volg<strong>en</strong>de activiteit<strong>en</strong>? Graag bij elke vraag één <strong>van</strong> de vier antwoordaltern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong><br />
aankruis<strong>en</strong><br />
Activiteit bedrijfsarts In welke m<strong>at</strong>e b<strong>en</strong>t u afhankelijk <strong>van</strong> de<br />
inform<strong>at</strong>ie die e<strong>en</strong> huisarts u geeft?<br />
Voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing? ❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Voor de behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt met e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing? ❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Voor specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
Voor specialistische verwijzing voor therapie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing ?<br />
Voor de verwijzing naar e<strong>en</strong> fysiotherapeut of andere paramedicus bij e<strong>en</strong> (mogelijk)<br />
arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Voor <strong>het</strong> gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> werkherv<strong>at</strong>tingsadvies? ❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Voor griepvaccin<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> werknemers? ❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Voor voorlichting aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt over gezonde leefwijze (rok<strong>en</strong>, alcohol, beweging) ❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Voor andere activiteit<strong>en</strong>, nl (hier toevoeg<strong>en</strong>, zie vraag 13) ❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Opmerking<strong>en</strong>:
Bijlag<strong>en</strong><br />
224<br />
Vrag<strong>en</strong> over de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie<br />
De volg<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> gaan over de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie die u krijgt <strong>van</strong> de huis-<br />
arts. Graag bij elke vraag één <strong>van</strong> de vier antwoordaltern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong> aankruis<strong>en</strong><br />
16 In welke m<strong>at</strong>e heeft u vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie die u krijgt <strong>van</strong><br />
de huisarts in <strong>het</strong> kader <strong>van</strong> de volg<strong>en</strong>de activiteit<strong>en</strong>?<br />
Activiteit In welke m<strong>at</strong>e heeft u vertrouw<strong>en</strong> in de<br />
kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie v.d. huisarts?<br />
Bij de diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing? ❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Bij de behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing? ❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Bij specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
Bij specialistische verwijzing voor therapie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidgebond<strong>en</strong><br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
Bij de verwijzing naar e<strong>en</strong> fysiotherapeut of andere paramedicus bij e<strong>en</strong> (mogelijk)<br />
arbeidsgebond<strong>en</strong> aando<strong>en</strong>ing?<br />
❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Bij <strong>het</strong> gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> werkherv<strong>at</strong>tingsadvies? ❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Bij griepvaccin<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> werknemers? ❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Bij voorlichting aan de p<strong>at</strong>iënt over gezonde leefwijze (rok<strong>en</strong>, alcohol, beweging)? ❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Bij andere activiteit<strong>en</strong>, (zie uw eig<strong>en</strong> toevoeging bij vraag 13) ❏ in sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in niet zo sterke m<strong>at</strong>e<br />
❏ in geringe m<strong>at</strong>e<br />
❏ in <strong>het</strong> geheel niet<br />
Opmerking<strong>en</strong>:
17 Gaarne aankruis<strong>en</strong> in hoeverre u <strong>het</strong> met de volg<strong>en</strong>de uitsprak<strong>en</strong> e<strong>en</strong>s b<strong>en</strong>t:<br />
Alles bij elkaar g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> heb ik veel vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. ❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Enigszins mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Neutraal<br />
❏ Enigszins mee one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
Ik heb vertrouw<strong>en</strong> in de wijze waarop <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> som<strong>at</strong>ische diagnoses stell<strong>en</strong>. ❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Enigszins mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Neutraal<br />
❏ Enigszins mee one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
Ik heb vertrouw<strong>en</strong> in de wijze waarop <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> psychische diagnoses stell<strong>en</strong>. ❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Enigszins mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Neutraal<br />
❏ Enigszins mee one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
Huisarts<strong>en</strong> zijn op<strong>en</strong> naar de bedrijfsarts<strong>en</strong> toe. ❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Enigszins mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Neutraal<br />
❏ Enigszins mee one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
Huisarts<strong>en</strong> houd<strong>en</strong> duidelijk rek<strong>en</strong>ing met de verschill<strong>en</strong>de kant<strong>en</strong> <strong>van</strong> de zaak. ❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Enigszins mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Neutraal<br />
❏ Enigszins mee one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
Huisarts<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> altijd duidelijk w<strong>at</strong> zij <strong>van</strong> mij verwacht<strong>en</strong>. ❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Enigszins mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Neutraal<br />
❏ Enigszins mee one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
Opmerking<strong>en</strong>:<br />
Bijlage Ib 225
Bijlag<strong>en</strong><br />
226<br />
<strong>Over</strong>ige vrag<strong>en</strong><br />
18 W<strong>at</strong> vindt u <strong>van</strong> de richtlijn voor intercollegiaal gegev<strong>en</strong>sverkeer in de Code Sam<strong>en</strong>-<br />
werking bij Arbeidsverzuim (KNMG 1998)? Steeds e<strong>en</strong> <strong>van</strong> de vijf antwoordalterna-<br />
tiev<strong>en</strong> aankruis<strong>en</strong>. Ev<strong>en</strong>tuele opmerking<strong>en</strong> kunt u aan de zijkant bijschrijv<strong>en</strong>.<br />
Ik vind de richtlijn:<br />
❏ Duidelijk ❏ neutraal ❏ Onduidelijk<br />
❏ Consist<strong>en</strong>t ❏ neutraal ❏ Inconsist<strong>en</strong>t<br />
❏ Acceptabel ❏ neutraal ❏ Niet acceptabel<br />
❏ Zorgvuldig ❏ neutraal ❏ Niet zorgvuldig<br />
❏ Uitvoerbaar ❏ neutraal ❏ Niet uitvoerbaar<br />
19 Welke knelpunt<strong>en</strong> ervaart u in de bereikbaarheid <strong>van</strong> e<strong>en</strong> huisarts? Graag bij alle<br />
c<strong>at</strong>egorieën één antwoordaltern<strong>at</strong>ief aankruis<strong>en</strong>.<br />
Naam huisarts niet bek<strong>en</strong>d<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Telefoonnummer niet te vind<strong>en</strong><br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Huisarts niet aanwezig<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Huisarts belt niet terug<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
Huisarts belt terug maar ik b<strong>en</strong> niet aanwezig<br />
❏ altijd/vaak ❏ wel e<strong>en</strong>s ❏ zeld<strong>en</strong> ❏ nooit<br />
20 K<strong>en</strong>t u e<strong>en</strong> of meer <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in uw familie- vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong>- of k<strong>en</strong>niss<strong>en</strong>kring?<br />
❏ Ja<br />
❏ Nee
21 Heeft u zelf ooit gewerkt als huisarts?<br />
0 Ja<br />
0 Nee<br />
Bijlage Ib 227<br />
Stelling<strong>en</strong><br />
Wilt u aangev<strong>en</strong> in hoeverre u <strong>het</strong> e<strong>en</strong>s b<strong>en</strong>t met de volg<strong>en</strong>de uitsprak<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> kruisje<br />
te zett<strong>en</strong> op <strong>het</strong> antwoordaltern<strong>at</strong>ief d<strong>at</strong> <strong>het</strong> meeste met uw m<strong>en</strong>ing overe<strong>en</strong>komt:<br />
22 Ik heb <strong>het</strong> erg naar mijn zin als bedrijfsarts.<br />
❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s ❑ Neutraal ❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
23 Ik vind bedrijfsarts <strong>het</strong> mooiste beroep d<strong>at</strong> er is.<br />
❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s ❑ Neutraal ❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
24 Ik b<strong>en</strong> er bijzonder trots op d<strong>at</strong> ik bedrijfsarts b<strong>en</strong>.<br />
❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s ❑ Neutraal ❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
25 Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoge positie in de medische wereld.<br />
❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s ❑ Neutraal ❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
26 Ik d<strong>en</strong>k er niet over om mijn baan als bedrijfsarts ooit op te gev<strong>en</strong>.<br />
❑ Geheel mee e<strong>en</strong>s ❑ Neutraal ❑ Geheel mee one<strong>en</strong>s<br />
27 Om goed te kunn<strong>en</strong> functioner<strong>en</strong> als bedrijfsarts heb je in vergelijking met de huisarts<br />
k<strong>en</strong>nis op meer gebied<strong>en</strong> nodig.<br />
❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel one<strong>en</strong>s<br />
28 Om goed te kunn<strong>en</strong> functioner<strong>en</strong> als bedrijfsarts heb je in vergelijking met de huisarts<br />
vaardighed<strong>en</strong> op meer gebied<strong>en</strong> nodig.<br />
❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel one<strong>en</strong>s
Bijlag<strong>en</strong><br />
228<br />
29 Om goed te kunn<strong>en</strong> functioner<strong>en</strong> als bedrijfsarts heb je in vergelijking met de huis-<br />
arts e<strong>en</strong> langere ervaring nodig.<br />
❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel one<strong>en</strong>s<br />
HEEL HARTELIJK DANK VOOR UW MEDEWERKING AAN DIT ONDERZOEK!!!
Bijlage Ic<br />
Bijlage Ic 229<br />
<strong>Over</strong>zicht <strong>van</strong> de variabel<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 1 voor de gehele groep (<strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> be-<br />
drijfsarts<strong>en</strong>) met meetniveau, gemiddeld<strong>en</strong> <strong>en</strong> spreiding; voor nominale <strong>en</strong> dichotome<br />
variabel<strong>en</strong>.<br />
Variabele Meetniveau Gemiddelde Mediaan Minimum Maximum SD N<br />
Leeftijd Interval/r<strong>at</strong>io 44.4 28 77 6.6 54<br />
Aantal ur<strong>en</strong> per week Interval/r<strong>at</strong>io 43.3 0 168 15.5 543<br />
Aantal jar<strong>en</strong> arts Interval/r<strong>at</strong>io 17.4 2 53 6.6 545<br />
Aantal jar<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> discipline Interval/r<strong>at</strong>io 14.4 0 40 7.1 544<br />
Aantal contact<strong>en</strong> met de andere<br />
discipline la<strong>at</strong>ste jaar<br />
Aantal adviez<strong>en</strong> tot contact met de<br />
andere discipline la<strong>at</strong>ste jaar<br />
Interval/r<strong>at</strong>io 13.7 10 0 100 15.0 518<br />
Interval/r<strong>at</strong>io 36.0 20 0 500 49.7 491<br />
Inform<strong>at</strong>iegehalte contact (quasi)interval 3.3 1 5 0.85 536<br />
Sfeer contact (quasi)interval 3.6 1 5 0.65 538<br />
Verantwoordelijkheid (quasi)interval 3.7 1 5 1.20 494<br />
Afhankelijkheid (quasi)interval 3.4 1 5 1.10 539<br />
Vertrouw<strong>en</strong> werk ander (KBT) (quasi)interval 3.7 1 5 0.80 538<br />
Vertrouw<strong>en</strong> persoon ander (IBT) (quasi)interval 3.0 1 5 0.90 537<br />
Vertrouw<strong>en</strong> ((KBT + IBT) / 2) (quasi)interval 3.3 1 4 0.75 536<br />
Knelpunt<strong>en</strong> beheersbaar (intern) (quasi)interval 2,7 1 4 1.09 519<br />
Knelpunt<strong>en</strong> onbeheersbaar (extern) (quasi)interval 2,9 1 5 0.55 500<br />
Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie (quasi)interval 3,8 1 5 0.70 535<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie (quasi)interval 4,1 1 5 1.00 533<br />
Variabele Meetniveau Waard<strong>en</strong> N<br />
Discipline nominaal/dummy huisarts: 338<br />
bedrijfsarts: 209<br />
547<br />
Initi<strong>at</strong>ief tot contact nominaal zelf: 229 (41.9%) beide ev<strong>en</strong> vaak: 74 (13.8%)<br />
ander: 233 (41.6%)<br />
536<br />
Zelf gewerkt in de discipline <strong>van</strong> de ander dichotoom/ dummy ja: 124 (22.9%) nee: 417 (77.1%) 541
Bijlag<strong>en</strong><br />
230<br />
<strong>Over</strong>zicht <strong>van</strong> de variabel<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 1 voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> met meetniveau, gemid-<br />
deld<strong>en</strong> <strong>en</strong> spreiding; voor nominale <strong>en</strong> dichotome variabel<strong>en</strong>.<br />
Variabele Gemiddelde Mediaan Minimum Maximum SD N<br />
Leeftijd in jar<strong>en</strong> 46.7 29 77 6.3 336<br />
Aantal ur<strong>en</strong> per week 48.3 50 5 168 17.3 334<br />
Aantal jar<strong>en</strong> arts 18.8 3 53 6.4 337<br />
Aantal jar<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> discipline 16.4 2 40 6.9 337<br />
Contact<strong>en</strong> ander la<strong>at</strong>ste jaar 9.9 5 0 100 13.3 320<br />
Advies contact la<strong>at</strong>ste jaar 23.2 15 0 200 25.5 304<br />
Inform<strong>at</strong>iegehalte contact 3.2 1 5 0.9 329<br />
Sfeer contact 3.6 1 5 0.7 330<br />
Knelpunt<strong>en</strong> beheersbaar (intern) 3.4 1 4 0.7 312<br />
Knelpunt<strong>en</strong> onbeheersbaar (extern) 2.8 1 4 0.6 293<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie 4.3 1 5 0.9 330<br />
Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie 4.0 1 5 0.7 330<br />
Verantwoordelijkheid 4.2 1 5 0.9 306<br />
Afhankelijkheid 3.0 1 5 1.0 331<br />
Vertrouw<strong>en</strong> werk ander (KBT) 3.5 1 5 0.8 331<br />
Vertrouw<strong>en</strong> persoon ander (IBT) 3.1 1 5 0.9 331<br />
Vertrouw<strong>en</strong> ((KBT + IBT) / 2) 3.3 1 5 0.8 330<br />
Variabele Waard<strong>en</strong> N<br />
Initi<strong>at</strong>ief tot contact zelf: 36 (11.0%) beide ev<strong>en</strong> vaak : 63 (19.2%) ander: 229<br />
(69.8%)<br />
Zelf gewerkt in de discipline <strong>van</strong> de ander ja: 66 (19.9%) nee: 266 (80.1%) 332<br />
328
Bijlage Ic 231<br />
<strong>Over</strong>zicht <strong>van</strong> de variabel<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 1 voor bedrijfsarts<strong>en</strong> met meetniveau, ge-<br />
middeld<strong>en</strong> <strong>en</strong> spreiding; voor nominale <strong>en</strong> dichotome variabel<strong>en</strong>.<br />
Variabele Gemiddelde Mediaan Minimum Maximum SD N<br />
Leeftijd in jar<strong>en</strong> 42.5 28 63 6.6 209<br />
Aantal ur<strong>en</strong> per week 36.0 38 0 63 7.6 209<br />
Aantal jar<strong>en</strong> arts 15.2 2 36 6.3 208<br />
Aantal jar<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> discipline 11.0 0 30 6.0 207<br />
Contact<strong>en</strong> ander la<strong>at</strong>ste jaar 20 15 1 80 15.7 198<br />
Advies contact la<strong>at</strong>ste jaar 56.7 40 0 500 68.9 187<br />
Inform<strong>at</strong>iegehalte contact 3.6 1 5 0.7 207<br />
Sfeer contact 3.7 1 5 0.6 208<br />
Knelpunt<strong>en</strong> beheersbaar (intern) 1.7 1 4 0.6 207<br />
Knelpunt<strong>en</strong> onbeheersbaar (extern) 3.0 1 4 0.5 207<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie 3.8 1 5 1.1 203<br />
Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie 3.6 1 5 0.8 204<br />
Verantwoordelijkheid 2.8 1 5 1.2 188<br />
Afhankelijkheid 4.0 2 5 1.0 208<br />
Vertrouw<strong>en</strong> werk ander (KBT) 4.0 1 5 0.8 204<br />
Vertrouw<strong>en</strong> persoon ander (IBT) 2.8 1 5 0.9 206<br />
Vertrouw<strong>en</strong> ((KBT + IBT) / 2) 3.4 2 5 0.7 206<br />
Variabele Waard<strong>en</strong> N<br />
Initi<strong>at</strong>ief tot contact zelf: 193 (9.3%) beide ev<strong>en</strong> vaak: 11 (5.3%) ander: 4 (1.9%) 208<br />
Zelf gewerkt in de discipline <strong>van</strong> de ander ja: 58 (27.7%) nee: 151 (72.3%) 209
Correl<strong>at</strong>ietabel onderzoek 1<br />
Variabele 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20<br />
Bijlage Id<br />
1 Discipline (B = 1, H = 2) - .23** -.00 .36** .25** .34** -.09* -.46** -.42** -.25** -.19** -.22** .77** -.21** .25** .20** .58** -.42** -.27** .16**<br />
2 Leeftijd - 26** .28** .86** .76** .08 -.13** -.23** -.08 .06 -.02 .18** -.10* .03 -.11* .14** -.07 -.02 .15**<br />
3 Geslacht (V = 1, M = 2) - .47** .26** .24** .05 .10* .01 -.00 .12** .06 .00 .06 .01 -.08 .01 -.02 -.02 .10*<br />
4 Aantal ur<strong>en</strong> per week (in vier<br />
- .28** .30** -.09* -.05 -.11* -.13** .03 -.07 .26** -.09 .09* -.05 .23** -.18** -.07 .15**<br />
klass<strong>en</strong>)<br />
5 Aantal jar<strong>en</strong> arts (in zev<strong>en</strong>-jaars-<br />
- .81** .12** -.11* -.23** -.10** .02 -.06 .22** -.12** .02 -.03 .15** -.07 -.06 .09*<br />
klass<strong>en</strong><br />
6 Aantal jar<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> discipline - .01 -.14** -.23** -.12** .01 -.07 .28** -.15** .12** .03 .20** -.12** -.09* .13**<br />
7 Gewerkt in andere discipline (nee<br />
- .16** .12** -.01 -.04 -.03 .11* .04 -.11* -.14* -.05 .03 -.07 -.08<br />
= 1, ja = 2)<br />
8 Contactfrequ<strong>en</strong>tie afgelop<strong>en</strong> jaar - .53** .23** .16** .23** -.39** .15** -.15** -.11* -.26** .24** .03 .03<br />
9 Frequ<strong>en</strong>tie adviez<strong>en</strong> contact ander<br />
- .11* .03 .09 -.34** .16** -.09* -.02 -.25** .22** -.09 -.02<br />
afgelop<strong>en</strong> jaar<br />
10 Inform<strong>at</strong>iegehalte contact - .49** .90** -.29** -.03 -.11* -.01 -.15** .17** .42** .34**<br />
11 Sfeer contact - .82** -.13** -.02 -.08 -.00 -.15** .16** .38** .41**<br />
12 Waardering contact (inform<strong>at</strong>iege-<br />
- -.26** -.02 -.11* -.00 -.17** .19** .47** .43**<br />
halte + sfeer)<br />
13 Interne knelpunt<strong>en</strong> - -.02 .20** .18** .43** -.32** -.25** .07<br />
14 Externe knelpunt<strong>en</strong> - .01 -.03 -.13** .06 -.10* -.25**<br />
15 Rel<strong>at</strong>ieve positie - .15** .21** -.15** -.17** .01<br />
16 Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie - .15** -.12** -.08* -.01<br />
17 Verantwoordelijkheid - -.45** -.21** .03<br />
18 Afhankelijkheid - .26** .03<br />
19 KBT - .43**<br />
20 IBT -<br />
* p
Bijlage IIa<br />
Bijlage IIa 233<br />
Vrag<strong>en</strong>lijst voor haio’s bij aan<strong>van</strong>g <strong>van</strong> de module Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> bij sociaal-me-<br />
dische begeleiding<br />
Inleiding:<br />
Deze vrag<strong>en</strong>lijst bev<strong>at</strong> vrag<strong>en</strong> over je ervaring in <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> met bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> je <strong>at</strong>titude t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> deel <strong>van</strong> deze vrag<strong>en</strong>lijst met <strong>en</strong>kele nieuwe vrag<strong>en</strong> zal e<strong>en</strong> aantal mal<strong>en</strong> opnieuw<br />
aan je word<strong>en</strong> voorgelegd <strong>en</strong> wel na dag 4 <strong>van</strong> de module, drie maand<strong>en</strong> l<strong>at</strong>er <strong>en</strong><br />
zes maand<strong>en</strong> l<strong>at</strong>er. De result<strong>at</strong><strong>en</strong> zull<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gebruikt om de module bij te stell<strong>en</strong>.<br />
Daarnaast zull<strong>en</strong> de gegev<strong>en</strong>s wellicht word<strong>en</strong> gebruikt in public<strong>at</strong>ies over dit onder-<br />
werp waar mw A.P. Nauta (bedrijfsarts, werkzaam als coördin<strong>at</strong>or <strong>van</strong> blok 2 <strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
deze cursusmodule) mee bezig is.<br />
Wanneer erg<strong>en</strong>s diverse antwoordaltern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong> staan, wil je er dan altijd één aankrui-<br />
s<strong>en</strong>? Opmerking<strong>en</strong> (graag) kun je overal bijschrijv<strong>en</strong>, ook op de linkerpagina.<br />
1 W<strong>at</strong> is je leeftijd?<br />
….. jaar<br />
2 B<strong>en</strong> je<br />
❏ man ❏ vrouw<br />
3 Hoeveel jaar b<strong>en</strong> je nu arts?<br />
…… jaar<br />
4 Heb je als co-assist<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> stage bedrijfsgezondheidszorg gedaan?<br />
❏ ja<br />
❏ nee<br />
5 Heb je ooit gewerkt als bedrijfsarts<br />
❏ ja<br />
❏ nee<br />
6 K<strong>en</strong> je in je vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong>-, k<strong>en</strong>niss<strong>en</strong>- of familiekring e<strong>en</strong> of meer bedrijfsarts<strong>en</strong>?<br />
❏ ja<br />
❏ nee
Bijlag<strong>en</strong><br />
234<br />
7 Hoeveel p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> (sch<strong>at</strong>ting) heb je in <strong>het</strong> eerste blok <strong>van</strong> je opleiding gezi<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
wie de klacht<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s jou iets met <strong>het</strong> werk te mak<strong>en</strong> hadd<strong>en</strong>? (Dit kan zijn doord<strong>at</strong><br />
<strong>het</strong> werk de klacht of de aando<strong>en</strong>ing (mede) veroorzaakte of doord<strong>at</strong> de klacht of de<br />
aando<strong>en</strong>ing invloed had op de arbeidsgeschiktheid.)<br />
La<strong>at</strong>ste drie maand<strong>en</strong>: (ongeveer) ……..(aantal p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>)<br />
Gehele eerste blok (inclusief la<strong>at</strong>ste drie maand<strong>en</strong>): (ongeveer) ……..(aantal pa-<br />
tiënt<strong>en</strong>)<br />
8 Weet je nog om welk soort aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>het</strong> ging (tractus)?<br />
9a Met hoeveel bedrijfsarts<strong>en</strong> heb je in de la<strong>at</strong>ste drie maand<strong>en</strong>, respectievelijk <strong>het</strong><br />
gehele eerste blok <strong>van</strong> je opleiding telefonisch of schriftelijk contact gehad?<br />
La<strong>at</strong>ste drie maand<strong>en</strong>: met …… bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Gehele eerste blok: met ……… bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
9b Hoevaak heb je in de la<strong>at</strong>ste drie maand<strong>en</strong>, respectievelijk <strong>het</strong> gehele eerste blok<br />
<strong>van</strong> je opleiding aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt e<strong>en</strong> briefje meegegev<strong>en</strong> voor de bedrijfsarts?<br />
La<strong>at</strong>ste drie maand<strong>en</strong>: …… maal<br />
Gehele eerste blok: ……… maal<br />
9c Hoe vaak heb je in de la<strong>at</strong>ste drie maand<strong>en</strong>, respectievelijk <strong>het</strong> gehele eerste blok<br />
<strong>van</strong> je opleiding aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt <strong>het</strong> advies gegev<strong>en</strong> om contact op te nem<strong>en</strong> met de<br />
bedrijfsarts?<br />
La<strong>at</strong>ste drie maand<strong>en</strong>: …… maal<br />
Gehele eerste blok: ……… maal
10 Hoe verliep<strong>en</strong> de contact<strong>en</strong> met bedrijfsarts<strong>en</strong> in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> w<strong>at</strong> betreft sfeer?<br />
❏ heel goed<br />
❏ goed<br />
❏ niet goed <strong>en</strong> niet slecht<br />
❏ slecht<br />
❏ zeer slecht<br />
❏ niet <strong>van</strong> toepassing, had ge<strong>en</strong> contact<br />
Bijlage IIa 235<br />
11 Hoe verliep<strong>en</strong> de contact<strong>en</strong> met bedrijfsarts<strong>en</strong> in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> w<strong>at</strong> betreft infor-<br />
m<strong>at</strong>iegehalte voor jou?<br />
❏ heel goed<br />
❏ goed<br />
❏ niet goed <strong>en</strong> niet slecht<br />
❏ slecht<br />
❏ zeer slecht<br />
❏ niet <strong>van</strong> toepassing, had ge<strong>en</strong> contact<br />
12 In hoeverre was je voor je beleid als huisarts afhankelijk <strong>van</strong> de gegev<strong>en</strong>s <strong>van</strong> de<br />
bedrijfsarts?<br />
❏ zeer afhankelijk<br />
❏ afhankelijk<br />
❏ e<strong>en</strong> beetje afhankelijk<br />
❏ niet afhankelijk<br />
13 In hoeverre heb je vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>?<br />
❏ groot vertrouw<strong>en</strong><br />
❏ niet zo groot vertrouw<strong>en</strong><br />
❏ weinig vertrouw<strong>en</strong><br />
❏ ge<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />
14 In hoeverre is je beleid als huisarts beïnvloed door overleg met e<strong>en</strong> bedrijfsarts over<br />
e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt?<br />
❏ altijd<br />
❏ vaak<br />
❏ soms wel <strong>en</strong> soms niet<br />
❏ zeld<strong>en</strong><br />
❏ nooit
Bijlag<strong>en</strong><br />
236<br />
15 K<strong>en</strong> je de KNMG richtlijn voor intercollegiaal gegev<strong>en</strong>sverkeer in de ‘Code sam<strong>en</strong>-<br />
werking bij arbeidsverzuim’ die in november 1998 is gepubliceerd?<br />
❏ ik k<strong>en</strong> de inhoud<br />
❏ ik weet d<strong>at</strong> hij besta<strong>at</strong> maar k<strong>en</strong> de inhoud niet of nauwelijks<br />
❏ onbek<strong>en</strong>d<br />
16 In hoeverre heb je die richtlijn over gegev<strong>en</strong>sverkeer in de praktijk toegepast?<br />
❏ altijd<br />
❏ soms wel <strong>en</strong> soms niet<br />
❏ nooit<br />
❏ niet <strong>van</strong> toepassing, had nooit contact<br />
❏ niet <strong>van</strong> toepassing, k<strong>en</strong> de richtlijn niet<br />
17 Heb je naar aanleiding <strong>van</strong> p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> met je opleider gepra<strong>at</strong> over <strong>het</strong> opnem<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
contact met e<strong>en</strong> bedrijfsarts?<br />
❏ altijd<br />
❏ soms wel <strong>en</strong> soms niet<br />
❏ nooit<br />
❏ niet <strong>van</strong> toepassing, had nooit contact<br />
❏ niet <strong>van</strong> toepassing, k<strong>en</strong> de richtlijn niet<br />
W<strong>at</strong> vind je <strong>van</strong> de volg<strong>en</strong>de stelling<strong>en</strong> (graag per stelling één altern<strong>at</strong>ief aankruis<strong>en</strong>):<br />
18 Ik vind huisarts <strong>het</strong> mooiste beroep d<strong>at</strong> er is.<br />
❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel one<strong>en</strong>s<br />
19 Huisarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoge positie in de medisch wereld.<br />
❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel one<strong>en</strong>s
20 De bedrijfsarts is e<strong>en</strong> specialist op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> arbeid <strong>en</strong> gezondheid.<br />
❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel one<strong>en</strong>s<br />
Bijlage IIa 237<br />
21 Om goed te functioner<strong>en</strong> als huisarts heb je in vergelijking met de bedrijfsarts k<strong>en</strong>nis<br />
op meer gebied<strong>en</strong> nodig.<br />
❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel one<strong>en</strong>s<br />
22 Om goed te functioner<strong>en</strong> als huisarts heb je in vergelijking met de bedrijfsarts vaar-<br />
dighed<strong>en</strong> op meer gebied<strong>en</strong> nodig.<br />
❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel one<strong>en</strong>s<br />
23 Welke k<strong>en</strong>nis mis je op dit mom<strong>en</strong>t zelf voor je dagelijkse praktijk op <strong>het</strong> gebied<br />
<strong>van</strong> bedrijfsgezondheidszorg?<br />
24 Heb je nog suggesties of opmerking<strong>en</strong> op dit gebied?<br />
Veel dank voor je medewerking!!!
Bijlag<strong>en</strong><br />
238<br />
Bijlage IIb<br />
Vrag<strong>en</strong>lijst voor baio’s bij aan<strong>van</strong>g <strong>van</strong> de module Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> bij sociaal-me-<br />
dische begeleiding<br />
Inleiding<br />
Deze vrag<strong>en</strong>lijst bev<strong>at</strong> vrag<strong>en</strong> over je ervaring in <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> je <strong>at</strong>titude t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. E<strong>en</strong> deel <strong>van</strong> deze vrag<strong>en</strong>lijst met <strong>en</strong>kele<br />
nieuwe vrag<strong>en</strong> zal e<strong>en</strong> aantal mal<strong>en</strong> opnieuw aan je word<strong>en</strong> voorgelegd <strong>en</strong> wel na<br />
dag 4 <strong>van</strong> de module, drie maand<strong>en</strong> l<strong>at</strong>er <strong>en</strong> zes maand<strong>en</strong> l<strong>at</strong>er. De result<strong>at</strong><strong>en</strong> zull<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> gebruikt om de module bij te stell<strong>en</strong>. Daarnaast zull<strong>en</strong> de gegev<strong>en</strong>s wellicht<br />
word<strong>en</strong> gebruikt in public<strong>at</strong>ies over dit onderwerp waar mw A.P. Nauta (bedrijfsarts,<br />
werkzaam als coördin<strong>at</strong>or <strong>van</strong> blok 2 <strong>en</strong> <strong>van</strong> deze cursusmodule) mee bezig is.<br />
Wanneer erg<strong>en</strong>s diverse antwoordaltern<strong>at</strong>iev<strong>en</strong> staan, wil je er dan altijd één aankruis<strong>en</strong>?<br />
Opmerking<strong>en</strong> (graag) kun je overal bijschrijv<strong>en</strong>, ook op de linkerpagina.<br />
1 W<strong>at</strong> is je leeftijd?<br />
…..jaar<br />
2 B<strong>en</strong> je<br />
❏ man ❏ vrouw<br />
3 Hoeveel jaar b<strong>en</strong> je nu arts?<br />
……jaar<br />
4 Heb je als co-assist<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> stage huisartsg<strong>en</strong>eeskunde gedaan?<br />
❏ ja<br />
❏ nee<br />
5 Heb je ooit gewerkt als huisarts?<br />
❏ ja<br />
❏ nee<br />
6 K<strong>en</strong> je in je vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong>-, k<strong>en</strong>niss<strong>en</strong>- of familiekring e<strong>en</strong> of meer <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>?<br />
❏ ja<br />
❏ nee
7 <strong>en</strong> 8 (alle<strong>en</strong> voor haio’s)<br />
Bijlage IIb 239<br />
9a Met hoeveel <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> heb je in de la<strong>at</strong>ste drie maand<strong>en</strong>, respectievelijk <strong>het</strong> gehele<br />
eerste blok <strong>van</strong> je opleiding telefonisch of schriftelijk contact gehad?<br />
La<strong>at</strong>ste drie maand<strong>en</strong>: met …… <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
Gehele eerste blok: met ……… <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
9b Hoe vaak heb je in de la<strong>at</strong>ste drie maand<strong>en</strong>, respectievelijk <strong>het</strong> gehele eerste blok<br />
<strong>van</strong> je opleiding aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt e<strong>en</strong> briefje meegegev<strong>en</strong> voor de huisarts?<br />
La<strong>at</strong>ste drie maand<strong>en</strong>: …… maal<br />
Gehele eerste blok: ……… maal<br />
9c Hoe vaak heb je in de la<strong>at</strong>ste drie maand<strong>en</strong>, respectievelijk <strong>het</strong> gehele eerste blok<br />
<strong>van</strong> je opleiding aan e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt <strong>het</strong> advies gegev<strong>en</strong> om contact op te nem<strong>en</strong> met de<br />
huisarts?<br />
La<strong>at</strong>ste drie maand<strong>en</strong>: …… maal<br />
Gehele eerste blok: ……… maal<br />
10 Hoe verliep<strong>en</strong> de contact<strong>en</strong> met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> w<strong>at</strong> betreft sfeer?<br />
❏ heel goed<br />
❏ goed<br />
❏ niet goed <strong>en</strong> niet slecht<br />
❏ slecht<br />
❏ zeer slecht<br />
❏ niet <strong>van</strong> toepassing, had ge<strong>en</strong> contact<br />
11 Hoe verliep<strong>en</strong> de contact<strong>en</strong> met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> w<strong>at</strong> betreft inform<strong>at</strong>ie-<br />
gehalte voor jou?<br />
❏ heel goed<br />
❏ goed<br />
❏ niet goed <strong>en</strong> niet slecht<br />
❏ slecht<br />
❏ zeer slecht<br />
❏ niet <strong>van</strong> toepassing, had ge<strong>en</strong> contact
Bijlag<strong>en</strong><br />
240<br />
12 In hoeverre was je voor je beleid als bedrijfsarts afhankelijk <strong>van</strong> de gegev<strong>en</strong>s <strong>van</strong><br />
de huisarts?<br />
❏ zeer afhankelijk<br />
❏ afhankelijk<br />
❏ e<strong>en</strong> beetje afhankelijk<br />
❏ niet afhankelijk<br />
13 In hoeverre heb je vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>?<br />
❏ groot vertrouw<strong>en</strong><br />
❏ niet zo groot vertrouw<strong>en</strong><br />
❏ weinig vertrouw<strong>en</strong><br />
❏ ge<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong><br />
14 In hoeverre is je beleid als bedrijfsarts beïnvloed door overleg met e<strong>en</strong> huisarts over<br />
e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt?<br />
❏ altijd<br />
❏ vaak<br />
❏ soms wel <strong>en</strong> soms niet<br />
❏ zeld<strong>en</strong><br />
❏ nooit<br />
15 K<strong>en</strong> je de KNMG richtlijn voor intercollegiaal gegev<strong>en</strong>sverkeer in de ‘Code sam<strong>en</strong>-<br />
werking bij arbeidsverzuim’ die in november 1998 is gepubliceerd?<br />
❏ ik k<strong>en</strong> de inhoud<br />
❏ ik weet d<strong>at</strong> hij besta<strong>at</strong> maar k<strong>en</strong> de inhoud niet of nauwelijks<br />
❏ onbek<strong>en</strong>d<br />
16 In hoeverre heb je die richtlijn over gegev<strong>en</strong>sverkeer in de praktijk toegepast?<br />
❏ altijd<br />
❏ soms wel <strong>en</strong> soms niet<br />
❏ nooit<br />
❏ niet <strong>van</strong> toepassing, had nooit contact<br />
❏ niet <strong>van</strong> toepassing, k<strong>en</strong> de richtlijn niet
Bijlage IIb 241<br />
17 Heb je naar aanleiding <strong>van</strong> p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> met je opleider gepra<strong>at</strong> over <strong>het</strong> opnem<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
contact met e<strong>en</strong> huisarts?<br />
❏ altijd<br />
❏ soms<br />
❏ nooit<br />
❏ niet <strong>van</strong> toepassing, had nooit contact<br />
W<strong>at</strong> vind je <strong>van</strong> de volg<strong>en</strong>de stelling<strong>en</strong> (graag per stelling één altern<strong>at</strong>ief aankruis<strong>en</strong>):<br />
18 Ik vind bedrijfsarts <strong>het</strong> mooiste beroep d<strong>at</strong> er is.<br />
❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel one<strong>en</strong>s<br />
19 Bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoge positie in de medisch wereld.<br />
❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel one<strong>en</strong>s<br />
20 De huisarts is e<strong>en</strong> specialist in g<strong>en</strong>eralistische g<strong>en</strong>eeskunde.<br />
❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel one<strong>en</strong>s<br />
21 Om goed te functioner<strong>en</strong> als bedrijfsarts heb je in vergelijking met de huisarts k<strong>en</strong>nis<br />
op meer gebied<strong>en</strong> nodig.<br />
❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel one<strong>en</strong>s
Bijlag<strong>en</strong><br />
242<br />
22 Om goed te functioner<strong>en</strong> als bedrijfsarts heb je in vergelijking met de huisarts vaar-<br />
dighed<strong>en</strong> op meer gebied<strong>en</strong> nodig.<br />
❏ Geheel mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje mee e<strong>en</strong>s<br />
❏ Niet e<strong>en</strong>s <strong>en</strong> niet one<strong>en</strong>s<br />
❏ E<strong>en</strong> beetje one<strong>en</strong>s<br />
❏ Geheel one<strong>en</strong>s<br />
23 Welke k<strong>en</strong>nis mis je op dit mom<strong>en</strong>t zelf voor je dagelijkse praktijk op <strong>het</strong> gebied<br />
<strong>van</strong> huisartsg<strong>en</strong>eeskunde?<br />
24 Heb je nog suggesties of opmerking<strong>en</strong> op dit gebied?<br />
Veel dank voor je medewerking!!!
Bijlage IIc<br />
Bijlage IIc 243<br />
INTERVIEW als onderdeel <strong>van</strong> de evalu<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de module ‘Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> bij sociaal<br />
medische begeleiding’ in de beroepsopleiding <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
Introductie<br />
Dit interview vindt pla<strong>at</strong>s in <strong>het</strong> kader <strong>van</strong> de effectevalu<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de module ‘Sam<strong>en</strong>-<br />
werk<strong>en</strong> bij sociaal medische begeleiding’ in de beroepsopleiding <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>. De evalu<strong>at</strong>ie vindt pla<strong>at</strong>s in opdracht <strong>van</strong> de stuurgroep, die dit onder-<br />
wijs begeleidt. De rapportage zal bestaan uit de result<strong>at</strong><strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>lijst, die op<br />
dag 0, dag 4 <strong>en</strong> ongeveer 3 <strong>en</strong> 6 maand<strong>en</strong> na de cursus is afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> bij de eerste<br />
twee groep<strong>en</strong> haio’s <strong>en</strong> baio’s die in 2000 de cursus volgd<strong>en</strong> in Rotterdam.<br />
2 <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> 2 bedrijfsarts<strong>en</strong> die de cursus hebb<strong>en</strong> gevolgd, word<strong>en</strong> geïnterviewd.<br />
Gekoz<strong>en</strong> is voor arts<strong>en</strong> die in de regio ZW Nederland won<strong>en</strong> <strong>en</strong> die gemakkelijk<br />
bereikbaar war<strong>en</strong>. Van beide beroepsgroep<strong>en</strong> is zowel e<strong>en</strong> man als e<strong>en</strong> vrouw geko-<br />
z<strong>en</strong>.<br />
De interviews zull<strong>en</strong> tev<strong>en</strong>s word<strong>en</strong> gebruikt als cases in mijn proefschrift, d<strong>at</strong> ga<strong>at</strong><br />
over <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> d<strong>at</strong> naar verwachting in de<br />
loop <strong>van</strong> 2003 zal zijn afgerond.<br />
Globale vrag<strong>en</strong> die met <strong>het</strong> interview beantwoord zoud<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong>:<br />
Voor de evalu<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de cursus: herinnert m<strong>en</strong> zich nog elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>van</strong> de cursus,<br />
welke elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn d<strong>at</strong> <strong>en</strong> w<strong>at</strong> doet m<strong>en</strong> er in de huidige praktijk mee?<br />
Voor <strong>het</strong> proefschrift: nadere uitdieping <strong>van</strong> de factor<strong>en</strong> verantwoordelijkheid, afhan-<br />
kelijkheid <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> met voorbeeld<strong>en</strong> uit de eig<strong>en</strong> praktijk.<br />
Het interview wordt op de band opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.<br />
Je gegev<strong>en</strong>s die word<strong>en</strong> gebruikt, zull<strong>en</strong> niet herleidbaar zijn op de persoon. De tekst<br />
waarin <strong>van</strong> jouw uitsprak<strong>en</strong> gebruik wordt gemaakt, stuur ik je voor public<strong>at</strong>ie toe. Dit<br />
geldt zowel voor <strong>het</strong> evalu<strong>at</strong>ieverslag als voor <strong>het</strong> proefschrift.<br />
Heel hartelijk dank voor je medewerking!<br />
30 juni 2002<br />
Noks Nauta<br />
Timorstra<strong>at</strong> 31, 2612 EH Delft<br />
T: 015 2125034, Noks_nauta@hotmail.com
Bijlag<strong>en</strong><br />
244<br />
Interviewvrag<strong>en</strong><br />
1 Welke onderwerp<strong>en</strong> of onderdel<strong>en</strong> kun je je nu nog herinner<strong>en</strong> <strong>van</strong> de cursus?<br />
Sla je de klapper nog wel e<strong>en</strong>s na? Zo ja, voor welk onderdel<strong>en</strong>?<br />
2 W<strong>at</strong> heb je <strong>van</strong> de cursus geleerd? W<strong>at</strong> was to<strong>en</strong> nieuw voor je?<br />
3 W<strong>at</strong> vond je <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>/ <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> voord<strong>at</strong> je de cursus ging volg<strong>en</strong>?<br />
4 En w<strong>at</strong> vond je <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>/ <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> nad<strong>at</strong> je de cursus hebt gevolgd?<br />
Is je oordeel over h<strong>en</strong> veranderd?<br />
5 Hoe verliep je eerste contact met e<strong>en</strong> bedrijfsarts/ huisarts na de cursus (concreet)?<br />
6 Kun je je nog herinner<strong>en</strong> op welk mom<strong>en</strong>t of naar aanleiding waar<strong>van</strong> je ev<strong>en</strong>tueel<br />
<strong>van</strong> oordeel/ m<strong>en</strong>ing over de andere groep b<strong>en</strong>t veranderd?<br />
7 W<strong>at</strong> vond je <strong>van</strong> de opdracht in de eig<strong>en</strong> praktijk om contact met de ander op te<br />
nem<strong>en</strong>? W<strong>at</strong> heb je er<strong>van</strong> geleerd?<br />
8 W<strong>at</strong> vond je <strong>van</strong> de uitwisselingsdag? W<strong>at</strong> heb je daar<strong>van</strong> geleerd?<br />
9 Als je nu in je eig<strong>en</strong> dagelijkse werk kijkt: w<strong>at</strong> is er dan d<strong>at</strong> je nu toepast uit die<br />
cursus? Zo concreet mogelijk met voorbeeld<strong>en</strong>.<br />
10 Vind je jezelf afhankelijk <strong>van</strong> de gegev<strong>en</strong>s <strong>van</strong> de ander? Graag voorbeeld<strong>en</strong> wan-<br />
neer wel <strong>en</strong> niet. Is dit veranderd door de cursus?<br />
11 Hoe is <strong>het</strong> nu met <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> d<strong>at</strong> je in bedrijfsarts<strong>en</strong>/ <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> hebt?<br />
Graag voorbeeld<strong>en</strong>. Is dit veranderd door de cursus?<br />
12 Wie is er meer verantwoordelijk voor de volg<strong>en</strong>de tak<strong>en</strong>: (zie bijlage). Vrag<strong>en</strong> naar<br />
voorbeeld<strong>en</strong>.<br />
13 Hoe ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> concreet met de contact<strong>en</strong> met de ander? Initi<strong>at</strong>ief, frequ<strong>en</strong>tie, w<strong>at</strong><br />
wordt er besprok<strong>en</strong>, w<strong>at</strong> levert <strong>het</strong> op?<br />
14 Hoe is nu achteraf je oordeel over de cursus die je in de beroepsopleiding hebt<br />
gedaan?
15 W<strong>at</strong> zou er volg<strong>en</strong>s jou verbeterd kunn<strong>en</strong> aan de cursus?<br />
Bijlage IIc 245<br />
16 En hoe zou volg<strong>en</strong>s jou in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> de sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> verbeter<strong>en</strong>? Noem factor<strong>en</strong> die daaraan kunn<strong>en</strong> bijdrag<strong>en</strong>.<br />
Noem concrete voorbeeld<strong>en</strong> <strong>van</strong> zowel mislukking<strong>en</strong> als success<strong>en</strong>.<br />
Bijlage bij vraag 12<br />
a. Diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsrele<strong>van</strong>te aando<strong>en</strong>ing<br />
b. Behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsrele<strong>van</strong>te aando<strong>en</strong>ing<br />
c. Specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsrele<strong>van</strong>te aando<strong>en</strong>ing<br />
d. Specialistische verwijzing voor therapie <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsrele<strong>van</strong>te aando<strong>en</strong>ing<br />
e. Verwijzing naar fysiotherapeut of andere paramedicus bij e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsrele<strong>van</strong>te<br />
aando<strong>en</strong>ing
Bijlag<strong>en</strong><br />
246<br />
Bijlage IId<br />
<strong>Over</strong>zicht <strong>van</strong> de met vrag<strong>en</strong>lijst gemet<strong>en</strong> variabel<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 2 met meetniveau,<br />
gemiddeld<strong>en</strong>, (mediaan) <strong>en</strong> spreiding; voor interval -, nominale <strong>en</strong> dichotome variabe-<br />
l<strong>en</strong> met waard<strong>en</strong>, haio’s <strong>en</strong> baio’s sam<strong>en</strong>.<br />
Variabele Meetniveau Gemiddelde Mediaan Minimum Maximum SD N<br />
Leeftijd Interval/r<strong>at</strong>io 33.0 27 44 4,3 53<br />
Aantal jar<strong>en</strong> arts Interval/r<strong>at</strong>io 5.5 2 16 3.4 54<br />
Aantal contact<strong>en</strong> met de andere discipline<br />
la<strong>at</strong>ste kwartaal<br />
Aantal contact<strong>en</strong> met de andere discipline<br />
la<strong>at</strong>ste jaar<br />
Interval/r<strong>at</strong>io 2.0 1 0 10 2.7 51<br />
Interval/r<strong>at</strong>io 5.7 2 0 40 8.9 49<br />
Advies contact la<strong>at</strong>ste kwartaal Interval/r<strong>at</strong>io 9.8 3 0 200 29.7 45<br />
Advies contact la<strong>at</strong>ste jaar Interval/r<strong>at</strong>io 36.3 10 0 800 116.1 47<br />
Briefje mee voor ander la<strong>at</strong>ste kwartaal Interval/r<strong>at</strong>io 0.4 0 0 3 0.9 52<br />
Briefje mee voor ander la<strong>at</strong>ste jaar Interval/r<strong>at</strong>io 1.2 0 0 11 2.6 52<br />
Inform<strong>at</strong>iegehalte contact (quasi)interval 3.2 2 5 0.7 40<br />
Sfeer contact (quasi)interval 3.5 1 4 0.7 41<br />
Afhankelijkheid (quasi)interval 1.7 1 3 0.6 52<br />
Vertrouw<strong>en</strong> werk ander (quasi)interval 3.0 1 4 0.6 54<br />
Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie (quasi)interval 3.0 1 5 1.0 53<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie (quasi)interval 4.0 1 5 1.2 53<br />
Variabele Meetniveau Waard<strong>en</strong> N<br />
Discipline nominaal/dummy Huisarts in opleiding: 34<br />
Bedrijfsarts in opleiding: 20<br />
Gewerkt in de discipline <strong>van</strong> de ander dichotoom/dummy ja: 6 (11.1%) nee: 48 (88.9%) 54<br />
54
Bijlage IId 247<br />
<strong>Over</strong>zicht <strong>van</strong> de met vrag<strong>en</strong>lijst gemet<strong>en</strong> variabel<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 2 met meetniveau,<br />
gemiddeld<strong>en</strong>, (mediaan) <strong>en</strong> spreiding; voor interval -, nominale <strong>en</strong> dichotome varia-<br />
bel<strong>en</strong> met waard<strong>en</strong>, haio’s.<br />
Variabele Gemiddelde Mediaan Minimum Maximum SD N<br />
Leeftijd in jar<strong>en</strong> 31.4 27 44 4.0 33<br />
Aantal jar<strong>en</strong> arts 4.7 3 16 3.0 34<br />
Contact<strong>en</strong> ander la<strong>at</strong>ste kwartaal 0.6 0.0 0 3 0.8 31<br />
Advies contact la<strong>at</strong>ste kwartaal 3.0 2.0 0 10 3.2 26<br />
Briefje mee la<strong>at</strong>ste kwartaal (1-5) 0.2 0.0 0 3 0.6 32<br />
Inform<strong>at</strong>iegehalte contact (1-5) 3.2 3.0 1 4 0.6 20<br />
Sfeer contact (1-5) 3.3 4.0 1 4 0.8 21<br />
Waardering contact (sfeer + inform<strong>at</strong>iegehalte/2)<br />
(1-5)<br />
3.3 3.0 2 4 0.6 19<br />
Afhankelijkheid (1-4) 1.5 1 3 0.6 32<br />
Vertrouw<strong>en</strong> kwal. werk ander (1-4) 2.9 1 4 0.7 34<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie (1-5) 4.5 1 5 0.9 33<br />
Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie(1-5) 3.4 1 5 0.7 33<br />
Variabele Waard<strong>en</strong> N<br />
Zelf gewerkt andere discipline ja: 5 (14.7 %) nee: 29 (85.3%) 34<br />
Co-schap in vak ander gedaan ja: 20 (58.8 %) nee: 14 (41.2%) 34
Bijlag<strong>en</strong><br />
248<br />
<strong>Over</strong>zicht <strong>van</strong> de met vrag<strong>en</strong>lijst gemet<strong>en</strong> variabel<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 2 met meetniveau,<br />
gemiddeld<strong>en</strong>, (mediaan) <strong>en</strong> spreiding; voor interval -, nominale <strong>en</strong> dichotome varia-<br />
bel<strong>en</strong> met waard<strong>en</strong>, baio’s<br />
Variabele Gemiddelde Mediaan Minimum Maximum SD N<br />
Leeftijd in jar<strong>en</strong> 34.9 30 42 4.0 20<br />
Aantal jar<strong>en</strong> arts 6.7 2 16 3.5 20<br />
Contact<strong>en</strong> ander la<strong>at</strong>ste kwartaal 4,2 3.0 0 10 3.2 20<br />
Advies contact la<strong>at</strong>ste kwartaal 19.1 5.0 1 200 44.6 19<br />
Briefje mee la<strong>at</strong>ste kwartaal (1-5) 0.8 0.0 0 3 1.1 20<br />
Inform<strong>at</strong>iegehalte contact (1-5) 3.3 3.0 1 5 0.7 20<br />
Sfeer contact (1-5) 3.6 4.0 1 4 0.6 20<br />
Waardering contact (sfeer + inform<strong>at</strong>iegehalte/2)<br />
(1-5)<br />
3.5 3.5 3 5 0.6 20<br />
Afhankelijkheid (1-4) 2.0 1 3 0.6 20<br />
Vertrouw<strong>en</strong> kwal. werk ander (1-4) 3.2 1 4 0.6 20<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie (1-5) 3.0 1 5 0.9 20<br />
Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie(1-5) 2.5 1 5 1.3 20<br />
Variabele Waard<strong>en</strong> N<br />
Zelf gewerkt in andere discipline ja: 1 (5 %) nee: 19 (95%) 20<br />
Co-schap ander vak gedaan ja: 20 (100 %) 20
Bijlage IIe<br />
Correl<strong>at</strong>ietabel onderzoek 2 eerste meting<br />
Variabele 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17<br />
1 Discipline (B = 1, H = 2) - .39** -.24 .29 -.15 -.27* .45** .65** .27 .34* .08 .18 .16 .60** -.45** .40** .26<br />
2 Leeftijd - -.55** .81** .17 .03 .15 .19 .29 .13 .03 .13 .20 -.27* -.24 -.02 -.10<br />
3 Geslacht (V = 1, M = 2) - -.49** -.04 .02 -.19 -.16 -.14 -.01 -.11 -.15 -.23 .16 .12 .09 .20<br />
4 Aantal jar<strong>en</strong> arts - .08 .09 .03 -.06 .43** .12 -.01 -.03 .10 -.19 -.16 -.14 .28<br />
5 Gewerkt in andere discipline (nee = 1, ja = 2) - .17 .08 -.18 -.11 -.04 .00 .24 .16 .19 -.05 -.19 .01<br />
6 Vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> <strong>en</strong>/of familie andere discipline<br />
- .34** .13 -.21 35* .00 .05 .03 -.16 -.14 -.05 .20<br />
(nee = 1, ja = 2)<br />
7 Co-schap ander vak gedaan (nee = 1, ja = 2) - .34* .16 .25 -.05 .11 .04 -.34* -.25 .12 .24<br />
8 Contactfrequ<strong>en</strong>tie afgelop<strong>en</strong> kwartaal - .10 .46** .07 .24 .18 -.32* -.43** .40** .10<br />
9 Frequ<strong>en</strong>tie adviez<strong>en</strong> contact ander afgelop<strong>en</strong><br />
- .04 .17 .10 .16 -.15 -.05 .08 .02<br />
kwartaal<br />
10 Frequ<strong>en</strong>tie briefje mee afgelop<strong>en</strong> kwartaal - .29 .03 -.17 .15 -.25 .06 -.09<br />
11 Inform<strong>at</strong>iegehalte contact - .42** .83** -.21 .04 .16 .25<br />
12 Sfeer contact - .86** -.16 -.37* .27 .30<br />
13 Waardering contact (inform<strong>at</strong>iegehalte +<br />
- -.21 -.27 .25 .30<br />
sfeer)<br />
14 Rel<strong>at</strong>ieve positie - .28* -.43** -.46**<br />
15 Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie - -.18 -.07<br />
Bijlage IId 249<br />
16 Afhankelijkheid - .23<br />
17 Vertrouw<strong>en</strong> -<br />
* p
Bijlag<strong>en</strong><br />
250<br />
Bijlage IIIa<br />
Deel <strong>van</strong> de vrag<strong>en</strong>lijst aan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> onderzoek 3<br />
VRAGENLIJST VOOR DE HUISARTS<br />
1e meting bij de ‘LHV/NVAB-proefregio’s’<br />
Deze vrag<strong>en</strong>lijst is bedoeld om e<strong>en</strong> beeld te krijg<strong>en</strong> <strong>van</strong> de huidige sam<strong>en</strong>werking tus-<br />
s<strong>en</strong> u <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> bij de sociaal-medische begeleiding <strong>van</strong> (zieke) werknemers;<br />
de stand <strong>van</strong> zak<strong>en</strong> dus bij <strong>het</strong> begin <strong>van</strong> <strong>het</strong> project in uw regio waar op verzoek <strong>van</strong><br />
de LHV <strong>en</strong> NVAB e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werkingsproject is opgezet (<strong>van</strong>daar de term: 1e meting<br />
bij de ‘LHV/NVAB-proefregio’s’).<br />
Opbouw <strong>van</strong> de vrag<strong>en</strong>lijst<br />
De vrag<strong>en</strong>lijst besta<strong>at</strong> uit verschill<strong>en</strong>de onderdel<strong>en</strong>. Eerst word<strong>en</strong> er vrag<strong>en</strong> gesteld<br />
over algem<strong>en</strong>e achtergrondgegev<strong>en</strong>s <strong>en</strong> uw werksitu<strong>at</strong>ie. Daarna volg<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> over<br />
uw contact<strong>en</strong> met bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> uw ervaring<strong>en</strong> daarmee. Vervolg<strong>en</strong>s word<strong>en</strong> er<br />
vrag<strong>en</strong> gesteld naar uw oordeel over uw sam<strong>en</strong>werking met bedrijfsarts<strong>en</strong>. Tot slot<br />
volg<strong>en</strong> nog e<strong>en</strong> paar vrag<strong>en</strong> naar uw verwachting<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> project d<strong>at</strong> in uw regio<br />
wordt uitgevoerd om die sam<strong>en</strong>werking te bevorder<strong>en</strong>.<br />
Vertrouwelijkheid<br />
Via bijgevoegde antwoord<strong>en</strong>velop wordt de vrag<strong>en</strong>lijst rechtstreeks naar TNO Arbeid<br />
gestuurd. De vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> buit<strong>en</strong> <strong>het</strong> onderzoeksteam aldaar niemand onder<br />
og<strong>en</strong>, <strong>en</strong> zull<strong>en</strong> na afloop <strong>van</strong> <strong>het</strong> onderzoek word<strong>en</strong> vernietigd.<br />
Op de vrag<strong>en</strong>lijst hoeft u uw naam <strong>en</strong> adres niet te vermeld<strong>en</strong>. Op de vrag<strong>en</strong>lijst sta<strong>at</strong><br />
daar<strong>en</strong>teg<strong>en</strong> wel e<strong>en</strong> respond<strong>en</strong>tnummer waaronder u door ons voor de vervolgmeting<br />
over circa twee jaar weer b<strong>en</strong>aderd zult word<strong>en</strong>. Op deze wijze is <strong>het</strong> voor ons<br />
namelijk mogelijk om correcter aan te kunn<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> in hoeverre er daadwerkelijk<br />
sprake is <strong>van</strong> verandering<strong>en</strong>. De lijst <strong>van</strong> adress<strong>en</strong> <strong>en</strong> respond<strong>en</strong>tnummers wordt door<br />
ons uiteraard strikt vertrouwelijk <strong>en</strong> gescheid<strong>en</strong> <strong>van</strong> de vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> bewaard, <strong>en</strong> zal<br />
ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s na afloop <strong>van</strong> <strong>het</strong> onderzoek word<strong>en</strong> vernietigd.
Hoe de vrag<strong>en</strong>lijst in te vull<strong>en</strong>?<br />
Bijlage IIIa 251<br />
• De meeste vrag<strong>en</strong> zijn <strong>van</strong> e<strong>en</strong> aantal antwoordmogelijkhed<strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong>. U kunt<br />
dan steeds <strong>het</strong> blokje aankruis<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> antwoord d<strong>at</strong> voor u <strong>van</strong> toepassing is.<br />
• Bij sommige vrag<strong>en</strong> wordt e<strong>en</strong> korte toelichting <strong>van</strong> u gevraagd.<br />
• Soms kunt u vrag<strong>en</strong> overslaan. Dan sta<strong>at</strong> er achter <strong>het</strong> door u aangekruiste ant-<br />
woord e<strong>en</strong> pijl -> met 'DOORGAAN MET VRAAG...'.<br />
Ev<strong>en</strong>tuele aanvull<strong>en</strong>de opmerking<strong>en</strong> kunt u bij de vrag<strong>en</strong> zelf aangev<strong>en</strong> of gebruik<br />
mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> de ruimte die hiervoor achterin de vrag<strong>en</strong>lijst is gereserveerd.<br />
Tijdsduur<br />
Het invull<strong>en</strong> <strong>van</strong> de vrag<strong>en</strong>lijst zal naar sch<strong>at</strong>ting zo’n 25 à 30 minut<strong>en</strong> dur<strong>en</strong>. Hopelijk<br />
is d<strong>at</strong>, ondanks uw schaarse tijd, ge<strong>en</strong> al te groot bezwaar om aan <strong>het</strong> onderzoek mee<br />
te werk<strong>en</strong>.<br />
Problem<strong>en</strong> met invull<strong>en</strong>?<br />
Als u vrag<strong>en</strong> heeft bij <strong>het</strong> invull<strong>en</strong>, dan kunt u <strong>van</strong>zelfsprek<strong>en</strong>d altijd ev<strong>en</strong> contact met<br />
ons opnem<strong>en</strong> (telefoon: 023 - 554 9393 <strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> naar R<strong>en</strong>ée Van Amstel of onder-<br />
getek<strong>en</strong>de).<br />
Wij dank<strong>en</strong> u alvast voor uw medewerking <strong>en</strong> hop<strong>en</strong> deze vrag<strong>en</strong>lijst weer zo spoedig<br />
mogelijk retour te ont<strong>van</strong>g<strong>en</strong> via de bijgevoegde antwoord<strong>en</strong>velop (e<strong>en</strong> postzegel<br />
plakk<strong>en</strong> is niet nodig).<br />
Met vri<strong>en</strong>delijke groet,<br />
Han Anema<br />
(projectleider)
Bijlag<strong>en</strong><br />
252<br />
2a. In welk jaar heeft u zich gevestigd in uw huidige praktijk? - in: ...... (jaartal)<br />
2b. Op welke basis/juridische st<strong>at</strong>us? ❏ zelfstandig gevestigd<br />
❏ associ<strong>at</strong>ie/(kost<strong>en</strong>)ma<strong>at</strong>schap/sam<strong>en</strong>werkingsverband<br />
❏ di<strong>en</strong>stverband<br />
❏ HIDHA (huisarts in di<strong>en</strong>st <strong>van</strong> e<strong>en</strong> huisarts)<br />
2c. Hoe zoudt u de praktijk omschrijv<strong>en</strong> waarin u werkzaam b<strong>en</strong>t? ❏ solopraktijk<br />
❏ duopraktijk<br />
❏ groepspraktijk<br />
❏ gezondheidsc<strong>en</strong>trum<br />
2d. En <strong>het</strong> gebied waarin de praktijk is<br />
gesitueerd?<br />
2e. Hoe groot is uw praktijk?<br />
(Indi<strong>en</strong> u met meerder<strong>en</strong> e<strong>en</strong> praktijk heeft, dan ga<strong>at</strong> <strong>het</strong> om uw<br />
praktijkdeel)<br />
2f. Hoe zoudt u uw (eig<strong>en</strong>) praktijkpopul<strong>at</strong>ie typer<strong>en</strong>?<br />
(meer antwoord<strong>en</strong> zijn mogelijk)<br />
2g. Wanneer we e<strong>en</strong> week opv<strong>at</strong>t<strong>en</strong> als 100% opgebouwd uit 10<br />
dagdel<strong>en</strong> <strong>van</strong> elk 10%:<br />
Voor welk perc<strong>en</strong>tage b<strong>en</strong>t u dan in uw praktijk werkzaam?<br />
2h. Hoeveel uur besteedt u gemiddeld per week puur aan spreekuur,<br />
telefonische consult<strong>en</strong> <strong>en</strong> visites?<br />
❏ pl<strong>at</strong>teland (dwz. dorpskern met minder dan 5.000 inwoners)<br />
❏ verstedelijkt pl<strong>at</strong>teland of for<strong>en</strong>s<strong>en</strong>geme<strong>en</strong>te (5.000-30.000<br />
inwoners)<br />
❏ kleine of middelgrote stad (30.000-100.000 inwoners)<br />
❏ grote stad (dwz. meer dan 100.000 inwoners)<br />
- ongeveer ......... p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> bev<strong>at</strong> mijn praktijk(deel)<br />
❏ bev<strong>at</strong> rel<strong>at</strong>ief veel 65-plussers<br />
❏ bev<strong>at</strong> rel<strong>at</strong>ief veel werk<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
❏ bev<strong>at</strong> rel<strong>at</strong>ief veel jonger<strong>en</strong> (jonger dan 40 jaar)<br />
❏ bev<strong>at</strong> veel allochton<strong>en</strong><br />
❏ bev<strong>at</strong> veel kinderrijke gezinn<strong>en</strong><br />
❏ bev<strong>at</strong> veel WAO-ers/werkloz<strong>en</strong><br />
❏ vormt e<strong>en</strong> gemiddelde afspiegeling <strong>van</strong> de Nederlandse bevolking<br />
❏ is anders sam<strong>en</strong>gesteld, nl.<br />
…………………………………………………<br />
…………………………….<br />
als 1 dagdeel sta<strong>at</strong> voor 10%, dan b<strong>en</strong> ik in mijn praktijk werkzaam<br />
voor:<br />
........ %<br />
- gemiddeld ongeveer..... uur per week<br />
E<strong>en</strong> belangrijk onderdeel <strong>van</strong> of zelfs voorwaarde voor sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>, vormt <strong>het</strong> uitwissel<strong>en</strong> <strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie over p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>. Daarover<br />
gaan de volg<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong>.<br />
Allereerst will<strong>en</strong> we graag wet<strong>en</strong> hoe met elkaar contact wordt opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> <strong>en</strong> hoe<br />
daarvoor aan de betrokk<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt toestemming wordt gevraagd. Daarna gaan we in<br />
op uw ervaring<strong>en</strong> daarmee.
Bijlage IIIa 253<br />
In deze vrag<strong>en</strong>lijst verstaan wij onder bedrijfsarts<strong>en</strong>, arts<strong>en</strong> die verbond<strong>en</strong> zijn aan e<strong>en</strong><br />
arbodi<strong>en</strong>st.<br />
(Arts<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> Uitvoeringsinstelling zoals <strong>het</strong> GAK, Cadans, <strong>het</strong> USZO, GUO of SFB,<br />
of arts<strong>en</strong> die verbond<strong>en</strong> zijn aan e<strong>en</strong> verzekeringsma<strong>at</strong>schappij, vall<strong>en</strong> hier dus niet<br />
onder!)<br />
7a. Hoe vaak heeft u de afgelop<strong>en</strong> maand contact gehad met e<strong>en</strong><br />
bedrijfsarts over e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt?<br />
(Indi<strong>en</strong> de afgelop<strong>en</strong> maand voor u ge<strong>en</strong> goed voorbeeld is<br />
<strong>van</strong>wege bijvoorbeeld veel vrije dag<strong>en</strong>, dan graag e<strong>en</strong> indic<strong>at</strong>ie<br />
gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> aantal contact<strong>en</strong> in de maand daarvoor)<br />
Contact met e<strong>en</strong> bedrijfsarts had ik de afgelop<strong>en</strong> maand (ongeveer):<br />
…… keer, waarbij <strong>het</strong><br />
❏ …… keer e<strong>en</strong> schriftelijk contact betrof<br />
❏ …… keer e<strong>en</strong> mondeling/telefonisch contact betrof<br />
7b. En <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> half jaar? Het afgelop<strong>en</strong> half jaar had ik met e<strong>en</strong> bedrijfsarts contact<br />
(ongeveer):<br />
…… keer, waarbij <strong>het</strong><br />
❏ …… keer e<strong>en</strong> schriftelijk contact betrof<br />
❏ …… keer e<strong>en</strong> mondeling/telefonisch contact betrof<br />
8. Wie neemt meestal <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief voor contact?<br />
❏ <strong>het</strong> ga<strong>at</strong> nooit <strong>van</strong> mij uit; altijd <strong>van</strong> de bedrijfsarts ---> DOORGAAN MET VRAAG 13 (op pag. 4)<br />
❏ zeld<strong>en</strong> <strong>van</strong> mij uit; vaak <strong>van</strong> de bedrijfsarts<br />
❏ vaak <strong>van</strong> mij uit; zeld<strong>en</strong> <strong>van</strong> de bedrijfsarts<br />
❏ altijd <strong>van</strong> mij uit; nooit <strong>van</strong> de bedrijfsarts<br />
15. W<strong>at</strong> is uw algem<strong>en</strong>e oordeel over de contact<strong>en</strong> die u heeft met<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> over uw p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>?<br />
15a. En wanneer u hierbij de contact<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> jaar in<br />
og<strong>en</strong>schouw neemt:<br />
Hoe luidt dan uw oordeel over de sfeer tijd<strong>en</strong>s deze contact<strong>en</strong>?<br />
❏ die verlop<strong>en</strong> in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> goed<br />
❏ verlop<strong>en</strong> redelijk<br />
❏ verlop<strong>en</strong> m<strong>at</strong>ig<br />
❏ verlop<strong>en</strong> slecht<br />
❏ <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> jaar was de sfeer zeer goed<br />
❏ goed<br />
❏ niet goed, maar ook niet slecht<br />
❏ vrij slecht<br />
15b. En <strong>het</strong> inform<strong>at</strong>iegehalte? ❏ <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> jaar was <strong>het</strong> inform<strong>at</strong>iegehalte zeer goed<br />
❏ goed<br />
❏ niet goed, maar ook niet slecht<br />
❏ vrij slecht
Bijlag<strong>en</strong><br />
254<br />
18. Om e<strong>en</strong> betere sam<strong>en</strong>werking te krijg<strong>en</strong>, zull<strong>en</strong> uiteraard de knelpunt<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> wegg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> die er thans in de praktijk blijk<strong>en</strong><br />
te zijn. Onderstaand gaan we in op de bereikbaarheid <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Zoudt u bij de situ<strong>at</strong>ies die we onderstaand sc<strong>het</strong>s<strong>en</strong> steeds will<strong>en</strong> aangev<strong>en</strong> hoe vaak u daar in de praktijk teg<strong>en</strong>aan loopt, <strong>en</strong> of u d<strong>at</strong><br />
als e<strong>en</strong> knelpunt ervaart in de sam<strong>en</strong>werking?<br />
hoe vaak loopt u hierteg<strong>en</strong> aan als u contact wilt<br />
opnem<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> bedrijfsarts?<br />
ervaart u <strong>het</strong> als e<strong>en</strong><br />
knelpunt?<br />
nooit soms vaak altijd ja nee<br />
a. de naam <strong>van</strong> de bedrijfsarts is niet bek<strong>en</strong>d ❏ ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
b. <strong>het</strong> telefoonnummer <strong>van</strong> de bedrijfsarts is niet te vind<strong>en</strong> ❏ ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
c. ik bel, maar de bedrijfsarts is niet aanwezig ❏ ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
d. ondanks mijn verzoek, belt de bedrijfsarts mij niet terug ❏ ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
e. de bedrijfsarts belt mij terug, maar ik b<strong>en</strong> op d<strong>at</strong><br />
mom<strong>en</strong>t niet aanwezig<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
E<strong>en</strong> belangrijke bouwste<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> goede sam<strong>en</strong>werking is d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> in elkaar ver-<br />
trouw<strong>en</strong> heeft. De volg<strong>en</strong>de serie vrag<strong>en</strong> ga<strong>at</strong> met name daarop in.<br />
20. In hoeverre b<strong>en</strong>t u <strong>het</strong> e<strong>en</strong>s met de volg<strong>en</strong>de uitsprak<strong>en</strong>? (Graag achter iedere uitspraak aankruis<strong>en</strong> w<strong>at</strong> uw m<strong>en</strong>ing hierover is)<br />
a. ik heb veel vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk<br />
<strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
b. ik heb vertrouw<strong>en</strong> in de wijze waarop<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> som<strong>at</strong>ische diagnoses stell<strong>en</strong><br />
c. ik heb vertrouw<strong>en</strong> in de wijze waarop<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> psychische diagnoses stell<strong>en</strong><br />
geheel<br />
mee e<strong>en</strong>s<br />
<strong>en</strong>igszins<br />
mee e<strong>en</strong>s<br />
neutraal <strong>en</strong>igszins<br />
mee one<strong>en</strong>s<br />
geheel<br />
mee one<strong>en</strong>s<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
d. bedrijfsarts<strong>en</strong> zijn op<strong>en</strong> naar de <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> toe ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
e. bedrijfsarts<strong>en</strong> houd<strong>en</strong> altijd rek<strong>en</strong>ing met verschill<strong>en</strong>de<br />
kant<strong>en</strong> <strong>van</strong> de zaak<br />
f. bedrijfsarts<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> altijd duidelijk w<strong>at</strong> zij <strong>van</strong> mij<br />
verwacht<strong>en</strong><br />
g. bedrijfsarts<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> aan hun p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong><br />
duidelijk aan waarom zij contact met de<br />
huisarts will<strong>en</strong><br />
h. door de Code ‘Sam<strong>en</strong>werking bij arbeidsverzuim’<br />
heb ik er meer vertrouw<strong>en</strong> in d<strong>at</strong> e<strong>en</strong> bedrijfsarts<br />
goed omga<strong>at</strong> met privacygevoelige inform<strong>at</strong>ie over<br />
e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏
21. En w<strong>at</strong> is uw m<strong>en</strong>ing over de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie die u krijgt <strong>van</strong> e<strong>en</strong> bedrijfsarts?<br />
Wanneer u zich voor deze vraag uw la<strong>at</strong>ste drie p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing voor de geest haalt:<br />
In hoeverre had u tijd<strong>en</strong>s uw activiteit<strong>en</strong> met betrekking tot deze gevall<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie die u <strong>van</strong> de<br />
bedrijfsarts kreeg (al dan niet actief opgevraagd)?<br />
W<strong>at</strong> is uw vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de<br />
bedrijfsarts:<br />
a. bij de diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
b. bij de behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt met e<strong>en</strong> (mogelijk)<br />
arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
c. bij specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
(mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
bij de la<strong>at</strong>ste drie gevall<strong>en</strong> was d<strong>at</strong> vertrouw<strong>en</strong> er bij mij:<br />
in sterke<br />
m<strong>at</strong>e<br />
in niet zo<br />
sterke m<strong>at</strong>e<br />
in geringe<br />
m<strong>at</strong>e<br />
Bijlage IIIa 255<br />
in <strong>het</strong><br />
geheel niet<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
22. Hoe ligg<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s u de verantwoordelijkhed<strong>en</strong> bij onderstaande activiteit<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> mogelijke arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing: meer<br />
bij de huisarts (HA) of meer bij de bedrijfsarts (BA)?<br />
Wie is volg<strong>en</strong>s u verantwoordelijk: HA méér<br />
dan BA<br />
a. voor de diagnostische activiteit<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> (mogelijk)<br />
arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
b. voor de behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
c. voor specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
(mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
de verantwordelijkhed<strong>en</strong> ligg<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s mij hierbij als volgt:<br />
HA ev<strong>en</strong>veel<br />
als BA<br />
BA méér<br />
dan HA<br />
die zijn hierbij<br />
onduidelijk<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
23. En in welke m<strong>at</strong>e b<strong>en</strong>t u voor deze activiteit<strong>en</strong> afhankelijk <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie die e<strong>en</strong> bedrijfsarts u geeft?<br />
Wanneer u zich voor deze vraag uw la<strong>at</strong>ste drie p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing voor de geest haalt: In hoeverre<br />
was u tijd<strong>en</strong>s uw activiteit<strong>en</strong> met betrekking tot deze gevall<strong>en</strong> afhankelijk <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de bedrijfsarts (al dan niet actief<br />
opgevraagd)?<br />
Hoe afhankelijk b<strong>en</strong>t u <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie<br />
<strong>van</strong> de bedrijfsarts:<br />
a. voor de diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
b. voor de behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt met e<strong>en</strong> (mogelijk)<br />
arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
c. voor specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
(mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
bij de la<strong>at</strong>ste drie gevall<strong>en</strong> was ik daar<strong>van</strong> afhankelijk:<br />
in sterke<br />
m<strong>at</strong>e<br />
in niet zo<br />
sterke m<strong>at</strong>e<br />
in geringe<br />
m<strong>at</strong>e<br />
in <strong>het</strong><br />
geheel niet<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏
Bijlag<strong>en</strong><br />
256<br />
24. Tot slot <strong>van</strong> deze serie vrag<strong>en</strong> will<strong>en</strong> we graag nog <strong>van</strong> u wet<strong>en</strong> in hoeverre u <strong>het</strong> e<strong>en</strong>s b<strong>en</strong>t met de volg<strong>en</strong>de uitsprak<strong>en</strong>.<br />
(Graag bij ieder uitspraak aangev<strong>en</strong> welk antwoord <strong>het</strong> meeste met uw m<strong>en</strong>ing overe<strong>en</strong>komt)<br />
geheel mee<br />
e<strong>en</strong>s<br />
e<strong>en</strong> beetje<br />
mee e<strong>en</strong>s<br />
neutraal e<strong>en</strong> beetje<br />
mee one<strong>en</strong>s<br />
geheel mee<br />
one<strong>en</strong>s<br />
a. ik heb <strong>het</strong> erg naar mijn zin als huisarts ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
b. ik vind huisarts <strong>het</strong> mooiste beroep d<strong>at</strong> er is ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
c. ik b<strong>en</strong> er bijzonder trots op d<strong>at</strong> ik huisarts b<strong>en</strong> ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
d. <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoge positie in de medische<br />
wereld ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
e. ik d<strong>en</strong>k er niet over om mijn baan als huisarts ooit<br />
op te gev<strong>en</strong> ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
f. om goed te kunn<strong>en</strong> functioner<strong>en</strong> als huisarts heb je<br />
in vergelijking met de bedrijfsarts k<strong>en</strong>nis op meer<br />
gebied<strong>en</strong> nodig<br />
g. om goed te kunn<strong>en</strong> functioner<strong>en</strong> als huisarts heb je<br />
in vergelijking met de bedrijfsarts vaardighed<strong>en</strong> op<br />
meer gebied<strong>en</strong> nodig<br />
h. ik vind d<strong>at</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> e<strong>en</strong> hoger salaris mog<strong>en</strong><br />
krijg<strong>en</strong> dan bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏
Bijlage IIIb<br />
Deel <strong>van</strong> de vrag<strong>en</strong>lijst aan bedrijfsarts<strong>en</strong> onderzoek 3<br />
VRAGENLIJST VOOR DE BEDRIJFSARTS<br />
1e meting bij de ‘NVAB/LHV-proefregio’s’<br />
Bijlage IIIb 257<br />
Deze vrag<strong>en</strong>lijst is bedoeld om e<strong>en</strong> beeld te krijg<strong>en</strong> <strong>van</strong> de huidige sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong><br />
u <strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> bij de sociaal-medische begeleiding <strong>van</strong> (zieke) werknemers; de<br />
stand <strong>van</strong> zak<strong>en</strong> dus bij <strong>het</strong> begin <strong>van</strong> <strong>het</strong> project in uw regio waar op verzoek <strong>van</strong> de<br />
NVAB <strong>en</strong> LHV e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werkingsproject is opgezet (<strong>van</strong>daar de term: 1e meting bij<br />
de ‘NVAB/LHV-proefregio’s’).<br />
Opbouw <strong>van</strong> de vrag<strong>en</strong>lijst<br />
De vrag<strong>en</strong>lijst besta<strong>at</strong> uit verschill<strong>en</strong>de onderdel<strong>en</strong>. Eerst word<strong>en</strong> er vrag<strong>en</strong> gesteld<br />
over algem<strong>en</strong>e achtergrondgegev<strong>en</strong>s <strong>en</strong> uw werksitu<strong>at</strong>ie. Daarna volg<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> over<br />
uw contact<strong>en</strong> met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> uw ervaring<strong>en</strong> daarmee. Vervolg<strong>en</strong>s word<strong>en</strong> er vrag<strong>en</strong><br />
gesteld naar uw oordeel over uw sam<strong>en</strong>werking met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. Tot slot volg<strong>en</strong><br />
nog e<strong>en</strong> paar vrag<strong>en</strong> naar uw verwachting<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> project d<strong>at</strong> in de regio waarin u<br />
werkzaam b<strong>en</strong>t wordt uitgevoerd om die sam<strong>en</strong>werking te bevorder<strong>en</strong>.<br />
Vertrouwelijkheid<br />
Via bijgevoegde antwoord<strong>en</strong>velop wordt de vrag<strong>en</strong>lijst rechtstreeks naar TNO Arbeid<br />
gestuurd. De vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> buit<strong>en</strong> <strong>het</strong> onderzoeksteam aldaar niemand onder<br />
og<strong>en</strong>, <strong>en</strong> zull<strong>en</strong> na afloop <strong>van</strong> <strong>het</strong> onderzoek word<strong>en</strong> vernietigd.<br />
Op de vrag<strong>en</strong>lijst hoeft u uw naam <strong>en</strong> adres niet te vermeld<strong>en</strong>. Op de vrag<strong>en</strong>lijst sta<strong>at</strong><br />
daar<strong>en</strong>teg<strong>en</strong> wel e<strong>en</strong> respond<strong>en</strong>tnummer waaronder u door ons voor de vervolgmeting<br />
over circa twee jaar weer b<strong>en</strong>aderd zult word<strong>en</strong>. Op deze wijze is <strong>het</strong> voor ons<br />
namelijk mogelijk om correcter aan te kunn<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> in hoeverre er daadwerkelijk<br />
sprake is <strong>van</strong> verandering<strong>en</strong>. De lijst <strong>van</strong> adress<strong>en</strong> <strong>en</strong> respond<strong>en</strong>tnummers wordt door<br />
ons uiteraard strikt vertrouwelijk <strong>en</strong> gescheid<strong>en</strong> <strong>van</strong> de vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> bewaard, <strong>en</strong> zal<br />
ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s na afloop <strong>van</strong> <strong>het</strong> onderzoek word<strong>en</strong> vernietigd.
Bijlag<strong>en</strong><br />
258<br />
Hoe de vrag<strong>en</strong>lijst in te vull<strong>en</strong>?<br />
• De meeste vrag<strong>en</strong> zijn <strong>van</strong> e<strong>en</strong> aantal antwoordmogelijkhed<strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong>. U kunt<br />
dan steeds <strong>het</strong> blokje aankruis<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> antwoord d<strong>at</strong> voor u <strong>van</strong> toepassing is.<br />
• Bij sommige vrag<strong>en</strong> wordt e<strong>en</strong> korte toelichting <strong>van</strong> u gevraagd.<br />
• Soms kunt u vrag<strong>en</strong> overslaan. Dan sta<strong>at</strong> er achter <strong>het</strong> door u aangekruiste ant-<br />
woord e<strong>en</strong> pijl -> met 'DOORGAAN MET VRAAG...'.<br />
Ev<strong>en</strong>tuele aanvull<strong>en</strong>de opmerking<strong>en</strong> kunt u bij de vrag<strong>en</strong> zelf aangev<strong>en</strong> of gebruik<br />
mak<strong>en</strong> <strong>van</strong> de ruimte die hiervoor achterin de vrag<strong>en</strong>lijst is gereserveerd.<br />
Tijdsduur<br />
Het invull<strong>en</strong> <strong>van</strong> de vrag<strong>en</strong>lijst zal naar sch<strong>at</strong>ting zo’n 25 à 30 minut<strong>en</strong> dur<strong>en</strong>. Hopelijk<br />
is d<strong>at</strong>, ondanks uw schaarse tijd, ge<strong>en</strong> al te groot bezwaar om aan <strong>het</strong> onderzoek mee<br />
te werk<strong>en</strong>.<br />
Problem<strong>en</strong> met invull<strong>en</strong>?<br />
Als u vrag<strong>en</strong> heeft bij <strong>het</strong> invull<strong>en</strong>, dan kunt u <strong>van</strong>zelfsprek<strong>en</strong>d altijd ev<strong>en</strong> contact met<br />
ons opnem<strong>en</strong> (telefoon: 023 - 554 9393 <strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> naar R<strong>en</strong>ée Van Amstel of ondergetek<strong>en</strong>de).<br />
Wij dank<strong>en</strong> u alvast voor uw medewerking <strong>en</strong> hop<strong>en</strong> deze vrag<strong>en</strong>lijst weer zo spoedig<br />
mogelijk retour te ont<strong>van</strong>g<strong>en</strong> via de bijgevoegde antwoord<strong>en</strong>velop (e<strong>en</strong> postzegel<br />
plakk<strong>en</strong> is niet nodig).<br />
Met vri<strong>en</strong>delijke groet,<br />
Han Anema<br />
(projectleider)
Bijlage IIIb 259<br />
E<strong>en</strong> belangrijk onderdeel <strong>van</strong> of zelfs voorwaarde voor sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> huisart-<br />
s<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>, vormt <strong>het</strong> uitwissel<strong>en</strong> <strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie over p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>. Daarover<br />
gaan de volg<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong>.<br />
Allereerst will<strong>en</strong> we graag wet<strong>en</strong> hoe met elkaar contact wordt opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> <strong>en</strong> hoe<br />
daarvoor aan de betrokk<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt toestemming wordt gevraagd. Daarna gaan we in<br />
op uw ervaring<strong>en</strong> daarmee.<br />
9a. Hoe vaak heeft u de afgelop<strong>en</strong> maand contact gehad met e<strong>en</strong><br />
huisarts over e<strong>en</strong> werknemer/p<strong>at</strong>iënt (al of niet via e<strong>en</strong> briefje d<strong>at</strong><br />
u of de huisarts aan de p<strong>at</strong>iënt had meegegev<strong>en</strong>)?<br />
(Indi<strong>en</strong> de afgelop<strong>en</strong> maand voor u ge<strong>en</strong> goed voorbeeld is <strong>van</strong>wege<br />
bijvoorbeeld veel vrije dag<strong>en</strong>, dan graag e<strong>en</strong> indic<strong>at</strong>ie gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
aantal contact<strong>en</strong> in de maand daarvoor)<br />
Contact met e<strong>en</strong> huisarts had ik de afgelop<strong>en</strong> maand (ongeveer):<br />
…… keer, waarbij <strong>het</strong><br />
❏ …… keer e<strong>en</strong> schriftelijk contact betrof<br />
❏ …… keer e<strong>en</strong> mondeling/telefonisch contact betrof<br />
❏ …… keer e<strong>en</strong> contact betrof d<strong>at</strong> verliep via e<strong>en</strong><br />
❏ …… briefje d<strong>at</strong> aan de p<strong>at</strong>iënt was meegegev<strong>en</strong><br />
9b. En <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> half jaar? Het afgelop<strong>en</strong> half jaar had ik met e<strong>en</strong> huisarts contact (ongeveer):<br />
…… keer, waarbij <strong>het</strong><br />
❏ …… keer e<strong>en</strong> schriftelijk contact betrof<br />
❏ …… keer e<strong>en</strong> mondeling/telefonisch contact betrof<br />
❏ …… keer e<strong>en</strong> contact betrof d<strong>at</strong> verliep via e<strong>en</strong><br />
❏ …… briefje d<strong>at</strong> aan de p<strong>at</strong>iënt was meegegev<strong>en</strong><br />
10. Wie neemt meestal <strong>het</strong> initi<strong>at</strong>ief voor onderling contact?<br />
❏ <strong>het</strong> ga<strong>at</strong> nooit <strong>van</strong> mij uit; altijd <strong>van</strong> de huisarts ---> DOORGAAN MET VRAAG 15 (op pag. 5)<br />
❏ zeld<strong>en</strong> <strong>van</strong> mij uit; vaak <strong>van</strong> de huisarts<br />
❏ vaak <strong>van</strong> mij uit; zeld<strong>en</strong> <strong>van</strong> de huisarts<br />
❏ altijd <strong>van</strong> mij uit; nooit <strong>van</strong> de huisarts<br />
17. W<strong>at</strong> is uw algem<strong>en</strong>e oordeel over de contact<strong>en</strong> die u heeft met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>? ❏ die verlop<strong>en</strong> in <strong>het</strong> algeme<strong>en</strong> goed<br />
❏ verlop<strong>en</strong> redelijk<br />
❏ verlop<strong>en</strong> m<strong>at</strong>ig<br />
❏ verlop<strong>en</strong> slecht<br />
17a. En wanneer u hierbij de contact<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> jaar in og<strong>en</strong>schouw<br />
neemt: Hoe luidt dan uw oordeel over de sfeer tijd<strong>en</strong>s deze contact<strong>en</strong>?<br />
❏ <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> jaar was de sfeer zeer goed<br />
❏ goed<br />
❏ niet goed, maar ook niet slecht<br />
❏ vrij slecht<br />
17b. En <strong>het</strong> inform<strong>at</strong>iegehalte? ❏ <strong>het</strong> afgelop<strong>en</strong> jaar was <strong>het</strong> inform<strong>at</strong>iegehalte zeer goed<br />
❏ goed<br />
❏ niet goed, maar ook niet slecht<br />
❏ vrij slecht
Bijlag<strong>en</strong><br />
260<br />
20. Om e<strong>en</strong> betere sam<strong>en</strong>werking te krijg<strong>en</strong>, zull<strong>en</strong> uiteraard de knelpunt<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> wegg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> die er thans in de praktijk blijk<strong>en</strong><br />
te zijn. Onderstaand gaan we in op de bereikbaarheid <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>.<br />
Zoudt u bij de situ<strong>at</strong>ies die we onderstaand sc<strong>het</strong>s<strong>en</strong> steeds will<strong>en</strong> aangev<strong>en</strong> hoe vaak u daar in de praktijk teg<strong>en</strong>aan loopt, <strong>en</strong> of u d<strong>at</strong> als<br />
e<strong>en</strong> knelpunt ervaart in de sam<strong>en</strong>werking?<br />
hoe vaak loopt u hierteg<strong>en</strong> aan als u contact<br />
wilt opnem<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> huisarts?<br />
ervaart u <strong>het</strong> als<br />
e<strong>en</strong> knelpunt?<br />
nooit soms vaak altijd ja nee<br />
a. de naam <strong>van</strong> de huisarts is niet bek<strong>en</strong>d ❏ ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
b. ik bel, maar de huisarts wil niet gestoord word<strong>en</strong> onder<br />
<strong>het</strong> spreekuur <strong>en</strong> ik word niet doorverbond<strong>en</strong><br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
c. ik bel, maar de huisarts is niet aanwezig ❏ ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
d. ondanks mijn verzoek, belt de huisarts mij niet terug ❏ ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
e. de huisarts belt mij terug, maar ik b<strong>en</strong> op d<strong>at</strong><br />
mom<strong>en</strong>t niet aanwezig<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
E<strong>en</strong> belangrijke bouwste<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> goede sam<strong>en</strong>werking is d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> in elkaar ver-<br />
trouw<strong>en</strong> heeft. De volg<strong>en</strong>de serie vrag<strong>en</strong> ga<strong>at</strong> met name daarop in.<br />
22. In hoeverre b<strong>en</strong>t u <strong>het</strong> e<strong>en</strong>s met de volg<strong>en</strong>de uitsprak<strong>en</strong>? (Graag achter iedere uitspraak aankruis<strong>en</strong> w<strong>at</strong> uw m<strong>en</strong>ing hierover is)<br />
a. ik heb veel vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> <strong>het</strong> werk<br />
<strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
b. ik heb vertrouw<strong>en</strong> in de wijze waarop <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
som<strong>at</strong>ische diagnoses stell<strong>en</strong><br />
c. ik heb vertrouw<strong>en</strong> in de wijze waarop <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
psychische diagnoses stell<strong>en</strong><br />
geheel<br />
mee e<strong>en</strong>s<br />
<strong>en</strong>igszins<br />
mee e<strong>en</strong>s<br />
neutraal <strong>en</strong>igszins<br />
mee one<strong>en</strong>s<br />
geheel<br />
mee one<strong>en</strong>s<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
d. <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> zijn op<strong>en</strong> naar de bedrijfsarts<strong>en</strong> toe ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
e. <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> houd<strong>en</strong> altijd rek<strong>en</strong>ing met verschill<strong>en</strong>de<br />
kant<strong>en</strong> <strong>van</strong> de zaak<br />
f. <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> mak<strong>en</strong> altijd duidelijk w<strong>at</strong> zij <strong>van</strong> mij<br />
verwacht<strong>en</strong><br />
g. <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> gev<strong>en</strong> aan hun p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> duidelijk aan<br />
waarom zij contact met de bedrijfsarts will<strong>en</strong><br />
h. door de Code ‘Sam<strong>en</strong>werking bij arbeidsverzuim’<br />
hebb<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> er meer vertrouw<strong>en</strong> in d<strong>at</strong> e<strong>en</strong><br />
bedrijfsarts goed omga<strong>at</strong> met privacygevoelige<br />
inform<strong>at</strong>ie over e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏
Bijlage IIIb 261<br />
23. En w<strong>at</strong> is uw m<strong>en</strong>ing over de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie die u krijgt <strong>van</strong> e<strong>en</strong> huisarts?<br />
Wanneer u zich voor deze vraag uw la<strong>at</strong>ste drie p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing voor de geest haalt: In hoeverre had u<br />
tijd<strong>en</strong>s uw activiteit<strong>en</strong> met betrekking tot deze gevall<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie die u <strong>van</strong> de huisarts kreeg (al dan<br />
niet actief opgevraagd)?<br />
W<strong>at</strong> is uw vertrouw<strong>en</strong> in de kwaliteit <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de<br />
huisarts:<br />
a. bij de diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
b. bij de behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt met e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
c. bij specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk)<br />
arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
bij de la<strong>at</strong>ste drie gevall<strong>en</strong> was d<strong>at</strong> vertrouw<strong>en</strong> er bij mij:<br />
in sterke<br />
m<strong>at</strong>e<br />
in niet zo<br />
sterke m<strong>at</strong>e<br />
in geringe<br />
m<strong>at</strong>e<br />
in <strong>het</strong> geheel<br />
niet<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
24. Hoe ligg<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s u de verantwoordelijkhed<strong>en</strong> bij onderstaande activiteit<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> mogelijke arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing: meer bij de huisarts (HA) of meer bij de bedrijfsarts (BA)?<br />
Wie is volg<strong>en</strong>s u verantwoordelijk: HA méér<br />
dan BA<br />
a. voor de diagnostische activiteit<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> (mogelijk)<br />
arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
b. voor de behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
c. voor specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
(mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
de verantwordelijkhed<strong>en</strong> ligg<strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s mij hierbij als volgt:<br />
HA ev<strong>en</strong>veel<br />
als BA<br />
BA méér<br />
dan HA<br />
die zijn hierbij<br />
onduidelijk<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
25. En in welke m<strong>at</strong>e b<strong>en</strong>t u voor deze activiteit<strong>en</strong> afhankelijk <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie die e<strong>en</strong> huisarts u geeft?<br />
Wanneer u zich voor deze vraag uw la<strong>at</strong>ste drie p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing voor de geest haalt: In hoeverre was u<br />
tijd<strong>en</strong>s uw activiteit<strong>en</strong> met betrekking tot deze gevall<strong>en</strong> afhankelijk <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> de huisarts (al dan niet actief opgevraagd)?<br />
Hoe afhankelijk b<strong>en</strong>t u <strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie<br />
<strong>van</strong> de huisarts:<br />
a. voor de diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
b. voor de behandeling <strong>van</strong> e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënt met e<strong>en</strong> (mogelijk) arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde<br />
aando<strong>en</strong>ing?<br />
c. voor specialistische verwijzing voor diagnostiek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> (mogelijk)<br />
arbeidsgerel<strong>at</strong>eerde aando<strong>en</strong>ing?<br />
bij de la<strong>at</strong>ste drie gevall<strong>en</strong> was ik daar<strong>van</strong> afhankelijk:<br />
in sterke<br />
m<strong>at</strong>e<br />
in niet zo<br />
sterke m<strong>at</strong>e<br />
in geringe<br />
m<strong>at</strong>e<br />
in <strong>het</strong> geheel<br />
niet<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏
Bijlag<strong>en</strong><br />
262<br />
26. Tot slot <strong>van</strong> deze serie vrag<strong>en</strong> will<strong>en</strong> we graag nog <strong>van</strong> u wet<strong>en</strong> in hoeverre u <strong>het</strong> e<strong>en</strong>s b<strong>en</strong>t met de volg<strong>en</strong>de uitsprak<strong>en</strong>.<br />
(Graag bij ieder uitspraak aangev<strong>en</strong> welk antwoord <strong>het</strong> meeste met uw m<strong>en</strong>ing overe<strong>en</strong>komt)<br />
geheel mee<br />
e<strong>en</strong>s<br />
e<strong>en</strong> beetje<br />
mee e<strong>en</strong>s<br />
neutraal e<strong>en</strong> beetje<br />
mee one<strong>en</strong>s<br />
geheel mee<br />
one<strong>en</strong>s<br />
a. ik heb <strong>het</strong> erg naar mijn zin als bedrijfsarts ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
b. ik vind bedrijfsarts <strong>het</strong> mooiste beroep d<strong>at</strong> er is ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
c. ik b<strong>en</strong> er bijzonder trots op d<strong>at</strong> ik bedrijfsarts b<strong>en</strong> ❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
d. bedrijfsarts<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoge positie in de medische<br />
wereld<br />
e. ik d<strong>en</strong>k er niet over om mijn baan als bedrijfsarts ooit<br />
op te gev<strong>en</strong><br />
f. om goed te kunn<strong>en</strong> functioner<strong>en</strong> als bedrijfsarts heb je<br />
in vergelijking met de huisarts k<strong>en</strong>nis op meer gebied<strong>en</strong><br />
nodig<br />
g. om goed te kunn<strong>en</strong> functioner<strong>en</strong> als bedrijfsarts heb je<br />
in vergelijking met de huisarts vaardighed<strong>en</strong> op meer<br />
gebied<strong>en</strong> nodig<br />
h. ik vind d<strong>at</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoger salaris mog<strong>en</strong><br />
krijg<strong>en</strong> dan <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏<br />
❏ ❏ ❏ ❏ ❏
Bijlage IIIc<br />
<strong>Over</strong>zicht <strong>van</strong> de variabel<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 3 (beginmeting) voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> (N = 575)<br />
Bijlage IIIc 263<br />
Variabele Gemiddelde Mediaan Minimum Maximum SD N<br />
Leeftijd in jar<strong>en</strong> 45.7 46 28 63 7.1 574<br />
Aantal ur<strong>en</strong> per week 34.0 36 3.6 68 8.2 565<br />
Contact<strong>en</strong> ander la<strong>at</strong>ste half jaar 6.1 4 0 60 6.8 558<br />
- waar<strong>van</strong> schriftelijk 2.9 1 0 60 5.4 537<br />
- waar<strong>van</strong> mondeling/ elektronisch 3.2 2 0 30 3.6 538<br />
Inform<strong>at</strong>iegehalte contact 2.4 1 4 0.7 550<br />
Sfeer contact 2.2 1 4 0.6 558<br />
Knelpunt<strong>en</strong> beheersbaar (intern) 2.8 1 4 0.8 530<br />
Knelpunt<strong>en</strong> onbeheersbaar (extern) 2.0 1 4 0.5 485<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie 4.2 1 5 0.9 564<br />
Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie 4.2 1.5 5 0.7 560<br />
Verantwoordelijkheid 3.7 1 5 1.0 522<br />
Afhankelijkheid 2.4 1 4 0.8 546<br />
Vertrouw<strong>en</strong> werk ander (KBT) 3.0 1 4 0.7 506<br />
Vertrouw<strong>en</strong> persoon ander (IBT) 3.2 1 5 0.7 529<br />
Variabele Waard<strong>en</strong> N<br />
Geslacht man: 414 (72%) vrouw: 161 (28%) 575<br />
Initi<strong>at</strong>ief tot contact zelf: 109 (18.9%) beide ev<strong>en</strong> vaak: 26 (4.6%) ander: 432 (76.2%) 567
Bijlag<strong>en</strong><br />
264<br />
<strong>Over</strong>zicht <strong>van</strong> de variabel<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderzoek 3 (beginmeting) voor bedrijfsarts<strong>en</strong> (N = 398)<br />
Variabele Gemiddelde Mediaan Minimum Maximum SD N<br />
Leeftijd in jar<strong>en</strong> 44.2 44 27 65 7.3 398<br />
Aantal ur<strong>en</strong> per week 34.9 8 40 14.9 397<br />
Contact<strong>en</strong> ander la<strong>at</strong>ste half jaar 16.5 10 0 120 15.3 388<br />
- Waar<strong>van</strong> schriftelijk 4.3 2 0 45 6.7 380<br />
- Waar<strong>van</strong> mondeling/ elektronisch 9.6 6 0 116 11.4 380<br />
- Waar<strong>van</strong> briefje meegegev<strong>en</strong> 2.6 1 0 50 5.5 382<br />
Inform<strong>at</strong>iegehalte contact 2.3 1 4 0.7 394<br />
Sfeer contact 2.1 1 4 0.7 397<br />
Knelpunt<strong>en</strong> beheersbaar (intern) 1.9 1 4 0.5 390<br />
Knelpunt<strong>en</strong> onbeheersbaar (extern) 2.1 1 3 0.4 387<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie 3.5 1 5 1.1 395<br />
Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie 3.8 1 5 0.9 392<br />
Verantwoordelijkheid 2.3 1 5 1.1 368<br />
Afhankelijkheid 2.6 1 4 0.8 394<br />
Vertrouw<strong>en</strong> werk ander (KBT) 3.9 1.3 5 0.7 397<br />
Vertrouw<strong>en</strong> persoon ander (IBT) 2.8 1 5 0.8 395<br />
Variabele Waard<strong>en</strong> N<br />
Geslacht man: 275 (69%) vrouw: 123 (31%) 398<br />
Initi<strong>at</strong>ief tot contact zelf: 375 (9.4%) beide ev<strong>en</strong> vaak: 4 (1%) ander: 19 (4.8%) 398
Bijlage IIId<br />
Correl<strong>at</strong>ietabel onderzoek 3 beginmeting. Pearson’s correl<strong>at</strong>iecoëfficiënt<strong>en</strong><br />
Variabele 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16<br />
1 Discipline (H = 1, B = 2) - .33** .04 .45** .41** .43** -.45** -.34** -.22** -.54** .07 .37** -.22** .04 -.55** .10**<br />
2 Leeftijd - -.30** .18* .12** .22** -.15** -.03 -.04 -.16** .06 .18** .03 .03 -.17** .07*<br />
3 Geslacht (M = 1, V = 2) - -.02 -.01 -.04 -.02 -.09** .01 -.00 .06 -.04 -.07* -.07* -.03 -.03<br />
4 Contactfrequ<strong>en</strong>tie la<strong>at</strong>ste half jaar<br />
- .57** .72** -.15** -.12** -.05 -.29** .08* .23** .03 -.10** -.26** .15**<br />
totaal<br />
5 Contactfrequ<strong>en</strong>tie schriftelijk - .20** -.10 -.14** -.05 -.25** .04 .12** -.10** -.07* -.22** .09**<br />
6 Contactfrequ<strong>en</strong>tie mondeling/<br />
- -.21** -.10** -.06 -.25** .11** .22** .07* .20** -.26** .12**<br />
telefonisch<br />
7 Contactfrequ<strong>en</strong>tie met briefje - .18** .10** .27** -.11** -.39** -.30** -.19** .35** .07*<br />
8 Rel<strong>at</strong>ieve positie - .19** .21** -.06 -.17** .07* -.05 .23** .01<br />
9 Beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie - .08* -.02 -.05 .05 .03 .17** -.02<br />
10 Verantwoordelijkheid - -.10** -.21** .12** -.02 .27** -.08*<br />
11 Afhankelijkheid - .15** .08* .06 -.05 .05<br />
12 KBT - .33** .30** -.26** -.04<br />
13 IBT - .42** -.02 -.19**<br />
14 Waardering <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking - -.16** -.17**<br />
15 Interne knelpunt<strong>en</strong> - .16**<br />
Bijlage IIId 265<br />
16 Externe knelpunt<strong>en</strong> -<br />
* p
Bijlag<strong>en</strong><br />
266<br />
Bijlage IV<br />
De cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> bij sociaal-medische begeleiding’<br />
Inleiding<br />
Bij <strong>het</strong> ontwikkel<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> cursus in de beroepsopleiding <strong>van</strong> zowel <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> als<br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>, is gebruik gemaakt <strong>van</strong> inzicht<strong>en</strong>, die zijn verkreg<strong>en</strong> door voorafgaand<br />
liter<strong>at</strong>uurstudie <strong>en</strong> e<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>lijstonderzoek. Beide word<strong>en</strong> in dit proefschrift beschre-<br />
v<strong>en</strong>.<br />
De cursus is ontwikkeld in gezam<strong>en</strong>lijk overleg tuss<strong>en</strong> de huisartsopleiding <strong>van</strong> de<br />
Erasmus Universiteit te Rotterdam (thans Erasmus MC), De Netherlands School of Oc-<br />
cup<strong>at</strong>ional Health (NSOH, thans NSPOH) <strong>en</strong> <strong>het</strong> Nederlands Huisarts<strong>en</strong>g<strong>en</strong>ootschap<br />
(NHG) <strong>en</strong> gefinancierd door ZONMW. Hieronder <strong>en</strong>ige inform<strong>at</strong>ie over de cursus. Het<br />
ga<strong>at</strong> om de basismodule ‘Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> bij Sociaal Medische Begeleiding’<br />
Uitgangspunt<strong>en</strong><br />
Bij de ontwikkeling <strong>van</strong> de basismodule is uitgegaan <strong>van</strong> de reeds beschrev<strong>en</strong> knel-<br />
punt<strong>en</strong> bij <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>, namelijk (Van Amstel & Buijs, 1997; Buijs, 1985; H<strong>en</strong>to<br />
& Prins, 1999; Nauta & Von Grumbkow, 2001; Nauta & Von Grumbkow, 2002)<br />
- Praktische knelpunt<strong>en</strong>: naam <strong>en</strong> telefoonnummer <strong>van</strong> de ander onbek<strong>en</strong>d of on-<br />
vindbaar, slechte bereikbaarheid <strong>en</strong> tijdgebrek;<br />
- Structurele knelpunt<strong>en</strong>: te veel acc<strong>en</strong>t op tweede lijn, te veel verrichting<strong>en</strong>, te wei-<br />
nig aandacht voor prev<strong>en</strong>tie, te weinig evalu<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> behandelmethod<strong>en</strong>, arbeids-<br />
omstandighed<strong>en</strong> in de gezondheidszorg;<br />
- Juridische knelpunt<strong>en</strong>: handtek<strong>en</strong>ing voor toestemming nodig;<br />
- Sociaal psychologische knelpunt<strong>en</strong>: verschill<strong>en</strong> in id<strong>en</strong>titeit, rel<strong>at</strong>ieve positie, afhankelijkheid,<br />
vertrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> verantwoordelijkheidsverdeling.<br />
Op basis hier<strong>van</strong> zijn de volg<strong>en</strong>de aandachtspunt<strong>en</strong> voor de onderwijsmodule geformuleerd:<br />
- Het verstrekk<strong>en</strong> <strong>van</strong> inform<strong>at</strong>ie over de tak<strong>en</strong> <strong>en</strong> verantwoordelijkhed<strong>en</strong> <strong>van</strong> huisarts<br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts;<br />
- Het uitwissel<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis op de beide vakgebied<strong>en</strong>;<br />
- Het correct toepass<strong>en</strong> <strong>van</strong> de regels voor inform<strong>at</strong>ie-uitwisseling;<br />
- Het ontwikkel<strong>en</strong> <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong> in elkaars werk <strong>en</strong> in de communic<strong>at</strong>ie;
Bijlage IV 267<br />
- Het doorsprek<strong>en</strong> <strong>van</strong> praktische <strong>en</strong> juridische knelpunt<strong>en</strong> bij sam<strong>en</strong>werking, <strong>en</strong><br />
<strong>het</strong> g<strong>en</strong>erer<strong>en</strong> <strong>van</strong> oplossing<strong>en</strong>;<br />
- Het ler<strong>en</strong> onderk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> <strong>en</strong> definiër<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> geme<strong>en</strong>schappelijke probleem, na-<br />
melijk <strong>het</strong> gezondheidsprobleem <strong>van</strong> de werknemer/p<strong>at</strong>iënt, <strong>en</strong> <strong>het</strong> daarover met<br />
elkaar <strong>van</strong> gedacht<strong>en</strong> wissel<strong>en</strong> <strong>en</strong> afstemm<strong>en</strong> om tot e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk beleid te<br />
kom<strong>en</strong> (door middel <strong>van</strong> casuïstiek).<br />
Doelstelling<strong>en</strong><br />
Voor de basismodule werd<strong>en</strong> doelstelling<strong>en</strong> geformuleerd op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis<br />
<strong>en</strong> vaardighed<strong>en</strong>. Hoewel ook e<strong>en</strong> <strong>at</strong>titudeverandering noodzakelijk werd geacht, is<br />
deze niet als e<strong>en</strong> direct leerdoel <strong>van</strong> de module geformuleerd.<br />
De doel<strong>en</strong> zijn als volgt gedefinieerd:<br />
1. Het verwerv<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis over de andere discipline (<strong>het</strong> wettelijk kader waarbin-<br />
n<strong>en</strong> de discipline opereert, praktijkorganis<strong>at</strong>ie, werksitu<strong>at</strong>ie);<br />
2. Het verwerv<strong>en</strong> <strong>van</strong> k<strong>en</strong>nis over modaliteit<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>en</strong> spelregels voor sam<strong>en</strong>wer-<br />
king;<br />
3. Het legg<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> basis voor de vereiste vaardighed<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>at</strong>titude om effectief<br />
sam<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong>.<br />
De leerdoel<strong>en</strong> zijn afzonderlijk geformuleerd voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> in opleiding (haio’s) <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding (baio’s). De red<strong>en</strong> hier<strong>van</strong> ligt in de verschill<strong>en</strong>de uitgangs-<br />
posities voor de beide disciplines. De <strong>at</strong>titude <strong>en</strong> de vaardigheid om sam<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong><br />
met de andere discipline zijn op zichzelf niet beroepsspecifiek. De randvoorwaard<strong>en</strong><br />
voor die sam<strong>en</strong>werking, zoals bijvoorbeeld bek<strong>en</strong>dheid met elkaars tak<strong>en</strong>pakket <strong>en</strong><br />
werkwijze, bek<strong>en</strong>dheid met de aard <strong>van</strong> de problem<strong>at</strong>iek die ‘de ander’ vaak ziet, la-<br />
t<strong>en</strong> zich voor e<strong>en</strong> groot deel als k<strong>en</strong>nisdoel<strong>en</strong> formuler<strong>en</strong> die voor beide disciplines<br />
verschill<strong>en</strong>. De vaardighed<strong>en</strong> zijn door middel <strong>van</strong> e<strong>en</strong> praktijkopdracht aan de orde<br />
gesteld.<br />
Programma<br />
Het programma <strong>van</strong> de basismodule omv<strong>at</strong> twee ope<strong>en</strong>volg<strong>en</strong>de cursusdag<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> uit-<br />
wisselingsdag met werkbezoek<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> praktijkopdracht <strong>en</strong> e<strong>en</strong> slotdag (terugkomdag)<br />
drie tot vier maand<strong>en</strong> na aan<strong>van</strong>g. De totale studiebelasting bedraagt 5 x 6 = 30 uur.<br />
Om praktische red<strong>en</strong><strong>en</strong> zijn gelijke aantall<strong>en</strong> haio’s <strong>en</strong> baio’s moeilijk te realiser<strong>en</strong>. Het<br />
programma is daarom berek<strong>en</strong>d op e<strong>en</strong> cursusgroep <strong>van</strong> 12 haio’s uit <strong>het</strong> 3 e jaar <strong>en</strong> 4<br />
tot 6 baio’s (bij voorkeur uit <strong>het</strong> 3 e of 4 e jaar).
Bijlag<strong>en</strong><br />
268<br />
Er is gekoz<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> interactieve cursus met zo weinig mogelijk “frontaal” onderwijs.<br />
Er is speciale casuïstiek ontwikkeld, oplop<strong>en</strong>d <strong>van</strong> ‘e<strong>en</strong>voudige’ tot rel<strong>at</strong>ief complexe<br />
situ<strong>at</strong>ies rond <strong>het</strong> thema sam<strong>en</strong>werking.<br />
Op de eerste dag hebb<strong>en</strong> de haio’s <strong>en</strong> de baio’s afzonderlijke programma’s. De haio’s<br />
hebb<strong>en</strong> die dag e<strong>en</strong> bedrijfsarts, <strong>en</strong> de baio’s e<strong>en</strong> huisarts als begeleider / doc<strong>en</strong>t. De<br />
red<strong>en</strong> voor deze gescheid<strong>en</strong> start is geleg<strong>en</strong> in de eerdere const<strong>at</strong>ering d<strong>at</strong> de k<strong>en</strong>nislacunes<br />
omtr<strong>en</strong>t de andere discipline vooral bij de haio’s aanzi<strong>en</strong>lijk kunn<strong>en</strong> zijn (Weel<br />
et al., 1999). E<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke start is dan niet erg doelm<strong>at</strong>ig.<br />
Op de eerste dag wordt ingegaan op de inform<strong>at</strong>ie die m<strong>en</strong> vooraf uitgereikt had<br />
gekreg<strong>en</strong> in de vorm <strong>van</strong> e<strong>en</strong> onderwijsmap (met programma, leerdoel<strong>en</strong>, liter<strong>at</strong>uur<br />
<strong>en</strong> casuïstiek). Eerst vindt e<strong>en</strong> korte k<strong>en</strong>nistoets pla<strong>at</strong>s, gebaseerd op de inhoud <strong>van</strong><br />
de onderwijsmap. Vervolg<strong>en</strong>s word<strong>en</strong> de ervaring<strong>en</strong> <strong>van</strong> de cursist<strong>en</strong> met betrekking<br />
tot <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> uitgebreid besprok<strong>en</strong>. Aan <strong>het</strong> eind <strong>van</strong> de dag noteert m<strong>en</strong> op e<strong>en</strong><br />
groot vel papier de belemmering<strong>en</strong> voor <strong>het</strong> contact met de ander zoals m<strong>en</strong> die ziet<br />
<strong>van</strong>uit de eig<strong>en</strong> professie, in de vorm <strong>van</strong> e<strong>en</strong> aantal stelling<strong>en</strong>. Deze stelling<strong>en</strong> zijn<br />
<strong>het</strong> uitgangspunt voor de tweede cursusdag.<br />
De tweede dag zitt<strong>en</strong> de haio’s <strong>en</strong> de baio’s in dezelfde onderwijsruimte, <strong>en</strong> zijn beide<br />
doc<strong>en</strong>t<strong>en</strong> aanwezig. De cursist<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> eerst e<strong>en</strong> toelichting op de geformuleerde<br />
stelling<strong>en</strong>. Aan de hand <strong>van</strong> e<strong>en</strong>voudige casuïstiek pr<strong>at</strong><strong>en</strong> ze vervolg<strong>en</strong>s in kleine gem<strong>en</strong>gde<br />
groepjes (2 of 3 haio’s <strong>en</strong> 1 baio) over de overe<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> <strong>en</strong> verschill<strong>en</strong> in<br />
b<strong>en</strong>adering <strong>van</strong> <strong>het</strong> probleem <strong>van</strong> de p<strong>at</strong>iënt - werknemer.<br />
’s Middags wordt e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> casus aan de andere discipline voorgelegd. Aan <strong>het</strong> eind<br />
<strong>van</strong> de middag mak<strong>en</strong> haio’s <strong>en</strong> baio’s afsprak<strong>en</strong> over de werkbezoek<strong>en</strong> op de uitwisselingsdag.<br />
Voor de uitwisselingsdag stell<strong>en</strong> de cursist<strong>en</strong> zelf leerdoel<strong>en</strong> op. Na afloop mak<strong>en</strong> ze<br />
e<strong>en</strong> verslag. Elke haio bezoekt e<strong>en</strong> Arbo-di<strong>en</strong>st <strong>en</strong> loopt e<strong>en</strong> dag mee met e<strong>en</strong> baio<br />
bij di<strong>en</strong>st spreekuur, bedrijfsbezoek<strong>en</strong>, sociaal-medisch teamoverleg etc. Omgekeerd<br />
geldt <strong>het</strong>zelfde: elke baio is e<strong>en</strong> dag de gast <strong>van</strong> e<strong>en</strong> haio <strong>en</strong> loopt mee met <strong>het</strong> spreekuur,<br />
de visites aan huis <strong>en</strong> ev<strong>en</strong>tuele andere activiteit<strong>en</strong>.<br />
Voor de praktijkopdracht, die elke cursist individueel moet uitvoer<strong>en</strong>, oef<strong>en</strong>t m<strong>en</strong> in<br />
de eig<strong>en</strong> praktijk heel concreet <strong>het</strong> overleg met de andere discipline. Tevor<strong>en</strong> geeft<br />
de cursist aan welke argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> er zijn voor overleg; hij of zij formuleert gerichte<br />
vrag<strong>en</strong> voor d<strong>at</strong> overleg; vraagt gerichte toestemming aan de p<strong>at</strong>iënt; voert <strong>het</strong> overleg<br />
feitelijk uit <strong>en</strong> evalueert naderhand w<strong>at</strong> <strong>het</strong> overleg voor alle actor<strong>en</strong> heeft opgeleverd.<br />
Ook hier<strong>van</strong> moet m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> verslag mak<strong>en</strong> waarin e<strong>en</strong> drietal overlegsitu<strong>at</strong>ies wordt<br />
beschrev<strong>en</strong>.<br />
De terugkomdag vindt ongeveer 4 maand<strong>en</strong> na aan<strong>van</strong>g <strong>van</strong> de module pla<strong>at</strong>s. Op<br />
deze dag pres<strong>en</strong>teert m<strong>en</strong> de praktijkopdracht<strong>en</strong> aan de medecursist<strong>en</strong>. Verder word<strong>en</strong><br />
de werkbezoek<strong>en</strong> doorgesprok<strong>en</strong> met als doel daaruit algem<strong>en</strong>e conclusies te
Bijlage IV 269<br />
trekk<strong>en</strong>. ’s Middags wordt e<strong>en</strong> video <strong>van</strong> e<strong>en</strong> werknemer met e<strong>en</strong> stressprobleem<br />
vertoond. In de nabespreking daar<strong>van</strong> staan de voordel<strong>en</strong> <strong>van</strong> sam<strong>en</strong>werking bij meer<br />
complexe problem<strong>en</strong> c<strong>en</strong>traal. Er vindt e<strong>en</strong> pl<strong>en</strong>aire afsluit<strong>en</strong>de discussie pla<strong>at</strong>s. De<br />
cursist<strong>en</strong> evaluer<strong>en</strong> de gehele basismodule daarnaast schriftelijk met behulp <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
speciaal formulier.<br />
Evalu<strong>at</strong>ie<br />
De twee eerste mal<strong>en</strong> d<strong>at</strong> de cursus is gehoud<strong>en</strong>, is deze uitgebreid geëvalueerd<br />
door middel <strong>van</strong> observ<strong>at</strong>ie, vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong>, interviews <strong>en</strong> <strong>het</strong> bestuder<strong>en</strong> <strong>van</strong> verslag<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> de cursist<strong>en</strong>. 1 Uit e<strong>en</strong> eerste evalu<strong>at</strong>ie bleek d<strong>at</strong> haio’s op de la<strong>at</strong>ste dag <strong>en</strong> drie<br />
maand<strong>en</strong> na de cursus meer k<strong>en</strong>nis hadd<strong>en</strong> <strong>van</strong> de KNMG richtlijn gegev<strong>en</strong>sverkeer<br />
<strong>en</strong> deze ook significant vaker toepast<strong>en</strong>. Baio’s toond<strong>en</strong> ook op de la<strong>at</strong>ste dag meer<br />
k<strong>en</strong>nis <strong>van</strong> de richtlijn (Nauta, 2002). In hoeverre er na de cursus ook op langere termijn<br />
verandering<strong>en</strong> aantoonbaar zoud<strong>en</strong> zijn bij de cursist<strong>en</strong>, is onderwerp <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
casestudy, waarover in dit proefschrift wordt gerapporteerd.<br />
Onderzoek naar de effect<strong>en</strong> <strong>van</strong> onderwijs is e<strong>en</strong> gecompliceerde zaak (Murray, 2002).<br />
In elk geval di<strong>en</strong><strong>en</strong> kwantit<strong>at</strong>ieve <strong>en</strong> kwalit<strong>at</strong>ieve method<strong>en</strong> gecombineerd te word<strong>en</strong><br />
(Murray, 2002). In de casestudy die in dit proefschrift wordt beschrev<strong>en</strong>, is dit <strong>het</strong><br />
geval.<br />
1 Hierover zijn de volg<strong>en</strong>de artikel<strong>en</strong> gepubliceerd:<br />
- Nauta, A. P., Weel, A. N., Starmans, R. & Wemekamp, H. (2001). Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in de beroepsopleiding. Eerste ervaring<strong>en</strong><br />
met e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke onderwijsmodule huis- <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 9, 212-<br />
216.<br />
- Weel, A. N. H & Nauta, A. P. (2002). Hoe ler<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> bij sociaal-medische begeleiding?<br />
Special De Huisarts/ Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde maart 2002, 24-27<br />
- Nauta, A. P., Faddegon, H. C. & Peeters, J. W. (2002). Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in de praktijk.<br />
[Arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>werking] Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 10, 116-118.
Bijlag<strong>en</strong><br />
270<br />
Bijlage V<br />
<strong>Over</strong>zicht regionale project<strong>en</strong><br />
Activiteit<strong>en</strong> in de regionale project<strong>en</strong> 2001-2002 om <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> te verbeter<strong>en</strong>. In totaal zijn er in 14 regio’s project<strong>en</strong> uitgevoerd. Ti<strong>en</strong><br />
regio’s zijn in <strong>het</strong> onderzoek meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Deze word<strong>en</strong> in de tabel vermeld.<br />
Regio<br />
Activiteit<strong>en</strong><br />
Protocol<br />
Geme<strong>en</strong>schappelijke<br />
nascholing<br />
Sam<strong>en</strong>werkingskaart<br />
Website<br />
Workshop<br />
Bedrijfsarts-consul<strong>en</strong>t<br />
Dag in elkaars<br />
praktijk<br />
1 x x x x<br />
2 x Video<br />
3 x x x x<br />
4 x x<br />
5 x x x x<br />
6 x x x<br />
7 x x x Protocol<br />
lage rugpijn;<br />
financiële<br />
vergoeding<br />
8 x x x Verwijsformulier<strong>en</strong><br />
9 x<br />
10 x x x x x Verwijsformulier<strong>en</strong><br />
Visitekaartjes<br />
Verwijsbrief<br />
Nieuwsbrief<br />
Anders
Bijlage VIa Tabell<strong>en</strong><br />
Tabel 1<br />
t-toets voor rel<strong>at</strong>ieve positie, <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> afzonderlijk, testwaarde = 3<br />
Onderzoek 1 <strong>en</strong> 3<br />
Bijlage VIa Tabell<strong>en</strong> 271<br />
Discipline Onderzoek t df Significantie (tweezijdig) Gemiddelde verschil<br />
Huisarts<strong>en</strong> Onderzoek 1 25.6 329 .00** 0.78<br />
Onderzoek 3 32.7 563 .00** 1.22<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong> Onderzoek 1 10.1 202 .00** 1.29<br />
** p
Bijlag<strong>en</strong><br />
272<br />
Ervaring andere discipline 1 3.03 5.78 .02*<br />
Discipline 1 9.82 18.72 .00**<br />
Interactie 1 0.09 0.17 .68<br />
Error 524 0.52<br />
* p
Tabel 6<br />
Bijlage VIa Tabell<strong>en</strong> 273<br />
Verschil tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in KBT <strong>en</strong> IBT; rol <strong>van</strong> ervaring in de andere discipline <strong>en</strong> <strong>van</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke variabel<strong>en</strong>: discipline, ervaring in de andere discipline <strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve po-<br />
sitie; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht<br />
Onderzoek 1<br />
Variantiebron Afhankelijke variabele df MS F p<br />
Leeftijd KBT 1 0.57 0.92 .34<br />
IBT 1 3.42 4.14 .04*<br />
Geslacht KBT 1 0.10 0.17 .68<br />
IBT 1 2.70 3.26 .07<br />
Discipline KBT 1 4.04 6.52 .01**<br />
IBT 1 4.10 4.95 .03*<br />
Ervaring andere discipline KBT 1 2.34 3.77 .05*<br />
IBT 1 4.98 6.02 .01*<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie KBT 2 1.65 2.67 .07<br />
IBT 2 0.13 0.15 .86<br />
Interactie discipline <strong>en</strong> ervaring andere discipline KBT 1 0.66 1.07 .30<br />
IBT 1 0.03 0.03 .86<br />
Interactie discipline <strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie KBT 2 3.24 5.23 .01**<br />
IBT 2 0.31 0.37 .69<br />
Interactie ervaring andere discipline <strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie KBT 2 1.06 1.71 .18<br />
Interactie discipline, ervaring andere discipline <strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve<br />
positie<br />
IBT 2 0.97 1.18 .31<br />
KBT 2 0.59 0.95 .39<br />
IBT 2 1.09 1.32 .27<br />
Error KBT 507 0.62<br />
* p
Bijlag<strong>en</strong><br />
274<br />
Tabel 7<br />
Contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> (KBT <strong>en</strong> KBT)<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke variabel<strong>en</strong>: contactfrequ<strong>en</strong>tie afgelop<strong>en</strong> jaar in zev<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën, discipline<br />
<strong>en</strong> ervaring in de andere discipline; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht<br />
Onderzoek 1<br />
Variantiebron Afhankelijke variabele df MS F p<br />
Leeftijd KBT 1 0.04 0.06 .81<br />
IBT 1 2.48 2.98 .09<br />
Geslacht KBT 1 0.10 0.15 .70<br />
1 1.03 1.23 .27<br />
Discipline KBT 1 17.62 26.99 .00**<br />
1 11.51 13.82 .00**<br />
Ervaring andere discipline KBT 1 0.90 1.37 .24<br />
1 1.63 1.95 .16<br />
Contactfrequ<strong>en</strong>tie KBT 6 1.35 2.06 .06<br />
6 2.76 3.32 .00**<br />
Interactie discipline <strong>en</strong> contactfrequ<strong>en</strong>tie KBT 5 0.76 1.16 .33<br />
5 0.38 0.45 .81<br />
Interactie contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> ervaring andere discipline KBT 5 0.64 0.98 .43<br />
5 0.91 1.09 .37<br />
Interactie discipline <strong>en</strong> ervaring andere discipline KBT 1 1.20 1.84 .18<br />
1 0.67 0.81 .37<br />
Interactie discipline, contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> ervaring andere<br />
discipline<br />
KBT 5 0.66 1.01 .41<br />
5 1.67 2.00 .08<br />
Error KBT 477 0.65<br />
477 0.83<br />
* p
Tabel 8<br />
Contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> waardering <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking (inform<strong>at</strong>iegehalte + sfeer)<br />
Bijlage VIa Tabell<strong>en</strong> 275<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke variabel<strong>en</strong>: discipline, ervaring in de andere discipline, contactfrequ<strong>en</strong>tie<br />
afgelop<strong>en</strong> jaar in zev<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht<br />
Onderzoek 1<br />
Variantiebron df MS F p<br />
Leeftijd 1 0.97 0.61 .43<br />
Geslacht 1 0.64 0.40 .53<br />
Discipline 1 11.74 7.43 .01**<br />
Ervaring andere discipline 1 0.13 0.08 .78<br />
Contactfrequ<strong>en</strong>tie 6 3.78 2.39 .03*<br />
Interactie contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> discipline 5 3.05 1.93 .09<br />
Interactie contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> ervaring andere discipline 5 2.56 1.62 .15<br />
Interactie discipline <strong>en</strong> ervaring andere discipline 1 0.45 0.28 .59<br />
Interactie contactfrequ<strong>en</strong>tie, discipline <strong>en</strong> ervaring andere<br />
discipline<br />
Error 473 1.58<br />
* p
Bijlag<strong>en</strong><br />
276<br />
Knelpunt 4 1 1.40 2.01 .16<br />
Knelpunt 5 1 0.03 0.08 .78<br />
Discipline Knelpunt 1 1 114.93 208.93 .00**<br />
Knelpunt 2 1 124.31 199.84 .00**<br />
Knelpunt 3 1 1.67 3.75 .05*<br />
Knelpunt 4 1 6.95 9.94 .00**<br />
Knelpunt 5 1 0.12 0.34 .56<br />
Ervaring andere discipline Knelpunt 1 1 0.64 1.17 .28<br />
Knelpunt 2 1 0.23 0.37 .54<br />
Knelpunt 3 1 0.01 0.03 .87<br />
Knelpunt 4 1 0.07 0.10 .75<br />
Knelpunt 5 1 0.01 0.03 .86<br />
Contactfrequ<strong>en</strong>tie Knelpunt 1 6 0.46 0.84 .54<br />
Knelpunt 2 6 0.30 0.48 .82<br />
Knelpunt 3 6 0.18 0.41 .87<br />
Knelpunt 4 6 0.27 0.39 .89<br />
Knelpunt 5 6 0.42 1.15 .33<br />
Interactie contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> discipline Knelpunt 1 5 0.34 0.62 .69<br />
Knelpunt 2 5 0.23 0.37 .87<br />
Knelpunt 3 5 0.33 0.74 .60<br />
Knelpunt 4 5 0.22 0.31 .90<br />
Knelpunt 5 5 0.20 0.55 .74<br />
Interactie contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> ervaring andere discipline Knelpunt 1 5 0.72 1.30 .26<br />
Knelpunt 2 5 0.17 0.28 .92<br />
Knelpunt 3 5 0.36 0.81 .55<br />
Knelpunt 4 5 0.47 0.67 .65<br />
Knelpunt 5 5 0.11 0.29 .92<br />
Interactie discipline <strong>en</strong> ervaring andere discipline Knelpunt 1 1 2.14 3.88 .05*<br />
Knelpunt 2 1 2.16 3.47 .06<br />
Knelpunt 3 1 0.00 0.00 .98<br />
Knelpunt 4 1 0.14 0.20 .65<br />
Knelpunt 5 1 0.21 0.33 .56
Interactie contactfrequ<strong>en</strong>tie, discipline <strong>en</strong> ervaring andere<br />
discipline<br />
Bijlage VIa Tabell<strong>en</strong> 277<br />
Knelpunt 1 5 0.08 0.14 .98<br />
Knelpunt 2 5 0.61 0.97 .43<br />
Knelpunt 3 5 0.53 1.20 .31<br />
Knelpunt 4 5 0.24 0.34 .89<br />
Knelpunt 5 5 0.18 0.50 .78<br />
Error Knelpunt 1 443 0.55<br />
* p
Bijlag<strong>en</strong><br />
278<br />
Interactie discipline, ervaring andere discipline <strong>en</strong><br />
KBT<br />
Interne knelpunt<strong>en</strong> 2 0.90 0.48 .62<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 2 2.29 0.90 .41<br />
Error Interne knelpunt<strong>en</strong> 479 1.87<br />
* p
Tabel 12<br />
Bijlage VIa Tabell<strong>en</strong> 279<br />
KBT <strong>en</strong> <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> interne <strong>en</strong> externe bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong> bij arts<strong>en</strong> zonder ervaring in de andere discipline<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke variabel<strong>en</strong>: discipline <strong>en</strong> KBT; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht<br />
Onderzoek 1<br />
Variantiebron Afhankelijke variabele df MS F p<br />
Leeftijd Interne knelpunt<strong>en</strong> 1 0.07 0.04 .85<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 1 6.01 2.36 .13<br />
Geslacht Interne knelpunt<strong>en</strong> 1 0.30 0.16 .69<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 1 2.76 1.08 .30<br />
Discipline Interne knelpunt<strong>en</strong> 1 522.45 283.01 .00**<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 1 18.77 7.34 .01**<br />
KBT Interne knelpunt<strong>en</strong> 2 0.01 0.01 .00<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 2 5.05 1.98 .14<br />
Interactie discipline <strong>en</strong> KBT Interne knelpunt<strong>en</strong> 2 1.37 0.74 .48<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 2 0.63 0.25 .78<br />
Error Interne knelpunt<strong>en</strong> 368 1.85<br />
* p
Bijlag<strong>en</strong><br />
280<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 1 0.26 0.10 .75<br />
IBT Interne knelpunt<strong>en</strong> 2 11.50 6.29 .00**<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 2 24.83 9.91 .00**<br />
Interactie discipline <strong>en</strong> IBT Interne knelpunt<strong>en</strong> 2 4.96 2.72 .10<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 2 0.00 0.00 .98<br />
Interactie ervaring andere discipline <strong>en</strong> discipline Interne knelpunt<strong>en</strong> 1 1.65 0.90 .41<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 1 0.20 0.08 .92<br />
Interactie IBT <strong>en</strong> ervaring andere discipline Interne knelpunt<strong>en</strong> 2 7.52 4.12 .02*<br />
Interactie discipline, ervaring andere discipline <strong>en</strong><br />
KBT<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 2 2.91 1.16 .31<br />
Interne knelpunt<strong>en</strong> 2 1.42 0.78 .46<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 2 1.01 0.40 .67<br />
Error Interne knelpunt<strong>en</strong> 479 1.83<br />
* p
Tabel 15<br />
Bijlage VIa Tabell<strong>en</strong> 281<br />
KBT <strong>en</strong> <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> interne <strong>en</strong> externe bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong> bij arts<strong>en</strong> zonder ervaring in de andere discipline<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke variabel<strong>en</strong>: discipline <strong>en</strong> KBT; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht<br />
Onderzoek 1<br />
Variantiebron Afhankelijke variabele df MS F p<br />
Leeftijd Interne knelpunt<strong>en</strong> 1 0.02 0.01 .92<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 1 3.33 1.33 .25<br />
Geslacht Interne knelpunt<strong>en</strong> 1 0.17 0.10 .76<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 1 1.95 0.78 .38<br />
Discipline Interne knelpunt<strong>en</strong> 1 977.77 536.43 .00**<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 1 17.39 6.92 .01**<br />
KBT Interne knelpunt<strong>en</strong> 2 1.60 0.88 .42<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 2 14.77 5.88 .00**<br />
Interactie discipline <strong>en</strong> KBT Interne knelpunt<strong>en</strong> 2 3.52 1.93 .15<br />
Externe knelpunt<strong>en</strong> 2 2.33 0.93 .40<br />
Error Interne knelpunt<strong>en</strong> 368 1.82<br />
* p
Bijlag<strong>en</strong><br />
282<br />
Tabel 17<br />
Haio’s <strong>en</strong> baio’s <strong>en</strong> <strong>het</strong> verloop <strong>van</strong> de rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke variabel<strong>en</strong>: discipline <strong>en</strong> tijdstip <strong>van</strong> afname<br />
Onderzoek 2<br />
Variantiebron df MS F p<br />
Tijdstip 2 4.42 1.23 .29<br />
Discipline 1 218.77 61.02 .00**<br />
Interactie 2 2.06 0.57 .57<br />
Error 116 3.58<br />
** p
Tabel 20<br />
Haio’s <strong>en</strong> baio’s <strong>en</strong> <strong>het</strong> verloop <strong>van</strong> <strong>het</strong> vertrouw<strong>en</strong> in de ander<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke variabel<strong>en</strong>: discipline <strong>en</strong> tijdstip <strong>van</strong> afname<br />
Onderzoek 2<br />
Variantiebron df MS F p<br />
Bijlage VIa Tabell<strong>en</strong> 283<br />
Tijdstip 2 1.69 4.12 .02*<br />
Discipline 1 0.97 2.37 .13<br />
Interactie 1 0.23 0.55 .58<br />
Error 117 0.41<br />
* p
Bijlag<strong>en</strong><br />
284<br />
Tabel 23<br />
Haio’s <strong>en</strong> baio’s <strong>en</strong> <strong>het</strong> verloop <strong>van</strong> <strong>het</strong> aantal briefjes d<strong>at</strong> m<strong>en</strong> meegeeft<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke variabel<strong>en</strong>: discipline <strong>en</strong> tijdstip <strong>van</strong> afname (niet gemet<strong>en</strong> aan eind module)<br />
Onderzoek 2<br />
Variantiebron df MS F p<br />
Tijdstip 1 0.32 0.59 .44<br />
Discipline 1 3.98 7.44 .01<br />
Interactie 1 0.15 0.28 .60<br />
Error 71 0.54<br />
** p
Bijlage VIb Figur<strong>en</strong><br />
200<br />
100<br />
0<br />
60<br />
50<br />
40<br />
30<br />
20<br />
10<br />
0<br />
Score rel<strong>at</strong>ieve positie<br />
e<br />
1,00<br />
1,50<br />
2,00<br />
2,50<br />
3,00<br />
Score rel<strong>at</strong>ieve posi tie <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
1,00<br />
1,50<br />
2,00<br />
2,50<br />
3,00<br />
3,50<br />
3,50<br />
Score rel<strong>at</strong>ieve positie b edrijfsarts<strong>en</strong><br />
4,4<br />
4,2<br />
4,0<br />
3,8<br />
3,6<br />
4,00<br />
4,00<br />
4,50<br />
4,50<br />
5,00<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> ervaring ander<br />
3,4<br />
bedrijfsarts<br />
4,0<br />
3,9<br />
3,8<br />
3,7<br />
Discipline<br />
Beroepsid<strong>en</strong>tif. <strong>en</strong> ervaring ander<br />
5,00<br />
Std. Dev = ,91<br />
Mean = 4,29<br />
N = 330,00<br />
Ja<br />
huisarts<br />
Std. Dev = 1,10<br />
Mean = 3,78<br />
N = 203,00<br />
Ervaring ander<br />
Nee<br />
Figuur 1. Verdeling scores op rel<strong>at</strong>ieve positie.<br />
Huisarts<strong>en</strong>.<br />
Onderzoek 1.<br />
Figuur 2. Verdeling scores op rel<strong>at</strong>ieve positie.<br />
Bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Onderzoek 1.<br />
Bijlage VIb Figur<strong>en</strong> 285<br />
Figuur 3. Verschil in rel<strong>at</strong>ieve positie tuss<strong>en</strong> de disciplines<br />
<strong>en</strong> de rol <strong>van</strong> ervaring in de andere discipline. Result<strong>at</strong><strong>en</strong><br />
variantieanalyse, co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.
Bijlag<strong>en</strong><br />
286<br />
Score afhankelijkheid<br />
Score<br />
Score beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie<br />
4,2<br />
4,0<br />
3,6<br />
3,4<br />
bedrijfsarts<br />
4,0<br />
3,9<br />
3,8<br />
3,7<br />
3,6<br />
3,5<br />
3,4<br />
Discipline<br />
Beroepsid<strong>en</strong>tif. <strong>en</strong> ervaring ander<br />
3,3<br />
bedrijfsart<br />
4,5<br />
4,0<br />
Score verantwoordelijkheid<br />
Score verantwoordelijkheid<br />
3,5<br />
3,5<br />
3,0<br />
3,8 4,2<br />
3,6 4,0<br />
3,4<br />
3,8<br />
3,2 3,6<br />
3,0<br />
3,4<br />
Score afhankelijkheid<br />
Discipline<br />
Afhankelijkheid <strong>en</strong> ervaring ander<br />
2,8<br />
3,2<br />
2,6<br />
bedrijfsarts<br />
3,0<br />
Verantw.heid <strong>en</strong> ervaring ander<br />
3,0<br />
2,5<br />
bedrijfsart<br />
Discipline<br />
2,5<br />
bedrijfsart<br />
Discipline<br />
2,8<br />
4,5<br />
4,0<br />
Discipline<br />
Ervaring ander<br />
Nee<br />
Ja<br />
huisarts<br />
huisart<br />
Afhankelijkheid <strong>en</strong> ervaring ander<br />
2,6<br />
bedrijfsarts<br />
Verantw.heid <strong>en</strong> ervaring ander<br />
Discipline<br />
Ervaring ander<br />
Nee<br />
Ja<br />
Ervaring ander<br />
Nee<br />
Ervaring ander<br />
Ja<br />
huisarts<br />
Nee<br />
Ja<br />
huisarts<br />
Ervaring ander<br />
Nee<br />
Ja<br />
huisarts Ervaring ander<br />
Nee<br />
Ja<br />
huisarts<br />
Figuur 4. Verschil in beroepsid<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ie tuss<strong>en</strong> de disciplines<br />
<strong>en</strong> de rol <strong>van</strong> ervaring in de andere discipline.<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> variantieanalyse, co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong><br />
geslacht.<br />
Onderzoek 1.<br />
Figuur 5. Verschil in verantwoordelijkheidstoewijzing<br />
tuss<strong>en</strong> de disciplines <strong>en</strong> de rol <strong>van</strong> ervaring in de andere<br />
discipline. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> variantieanalyse, co-variant<strong>en</strong>: leeftijd<br />
<strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.<br />
Figuur 6. Verschil in afhankelijkheid (<strong>van</strong> de inform<strong>at</strong>ie<br />
<strong>van</strong> de ander) tuss<strong>en</strong> de disciplines <strong>en</strong> de rol <strong>van</strong> ervaring<br />
in de andere discipline. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> variantieanalyse, covariant<strong>en</strong>:<br />
leeftijd <strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.
Score vertrouw<strong>en</strong> Score vertrouw<strong>en</strong><br />
Score KBTScore<br />
KBT<br />
4,2<br />
4,0<br />
4,2<br />
3,8<br />
4,0<br />
3,6<br />
3,8<br />
3,4<br />
3,6<br />
3,2<br />
3,4<br />
3,0<br />
3,2<br />
2,8<br />
2,6<br />
3,0<br />
KBT<br />
2,8<br />
4,4<br />
4,2<br />
4,4<br />
4,0<br />
4,2<br />
3,8<br />
4,0<br />
3,6<br />
3,8<br />
3,4<br />
3,6<br />
3,2<br />
KBT <strong>en</strong> IBT <strong>en</strong> discipline<br />
Soort vertrouw<strong>en</strong><br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> KBT<br />
Lager 3,4dan<br />
de ander<br />
Score KBT<br />
2,6<br />
KBT<br />
Gelijk aan de ander<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie in drie klass<strong>en</strong><br />
3,2<br />
4,6<br />
4,4<br />
4,2<br />
4,0<br />
3,8<br />
3,6<br />
3,4<br />
3,2<br />
3,0<br />
2,8<br />
3,6<br />
3,4<br />
3,2<br />
3,0<br />
KBT <strong>en</strong> IBT <strong>en</strong> discipline<br />
Contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> KBT<br />
0 contact<br />
1 t/m 3 contact<br />
Soort vertrouw<strong>en</strong><br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie <strong>en</strong> KBT<br />
Lager dan de ander<br />
Gelijk aan de ander<br />
Rel<strong>at</strong>ieve positie in drie klass<strong>en</strong><br />
4 t/m 6 contact<br />
7 t/m 9 contact<br />
contact<strong>en</strong> la<strong>at</strong>ste jaar in 7 klass<strong>en</strong><br />
Contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> IBT<br />
10 t/m 12 contact<br />
Discipline<br />
bedrijfsarts<br />
Discipline huisarts<br />
IBT<br />
bedrijfsarts<br />
Discipline<br />
bedrijfsarts<br />
Discipline huisarts<br />
Hoger dan de ander<br />
bedrijfsarts<br />
13 t/m 20 contact<br />
IBT<br />
Hoger dan de ander<br />
huisarts<br />
huisarts<br />
Discipline<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
21 contact <strong>en</strong> meer<br />
Bijlage VIb Figur<strong>en</strong> 287<br />
Figuur 7. Verschil tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in<br />
KBT <strong>en</strong> IBT. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke<br />
variabel<strong>en</strong>: discipline, ervaring in de andere discipline<br />
<strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.<br />
Figuur 8. Verschil tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in KBT<br />
<strong>en</strong> IBT; rol <strong>van</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse,<br />
onafhankelijke variabel<strong>en</strong>: discipline, ervaring<br />
in de andere discipline <strong>en</strong> rel<strong>at</strong>ieve positie; co-variant<strong>en</strong>:<br />
leeftijd <strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.<br />
Figuur 9. Contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> KBT. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e<br />
variantieanalyse, onafhankelijke variabel<strong>en</strong>: contactfrequ<strong>en</strong>tie<br />
afgelop<strong>en</strong> jaar in zev<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën, discipline <strong>en</strong><br />
ervaring in de andere discipline; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong><br />
geslacht.<br />
Onderzoek 1.
Bijlag<strong>en</strong><br />
288<br />
Score waardering contact<strong>en</strong><br />
Score waardering contact<strong>en</strong><br />
S<br />
Score IBT<br />
8,0<br />
8,07,5<br />
7,57,0<br />
7,06,5<br />
6,0<br />
6,5<br />
5,5<br />
6,0<br />
5,5<br />
Score knelpunt 1<br />
Score knelpunt 1<br />
3,6<br />
3,4<br />
3,2<br />
3,0<br />
2,8<br />
2,6<br />
2,4<br />
2,2<br />
2,0<br />
1,8<br />
3,5<br />
3,0<br />
3,5<br />
3,0<br />
2,5<br />
2,0<br />
2,8<br />
0 contact<br />
1 t/m 3 contact<br />
4 t/m 6 contact<br />
7 t/m 9 contact<br />
contact<strong>en</strong> la<strong>at</strong>ste jaar in 7 klass<strong>en</strong><br />
Contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> IBT<br />
0 contact<br />
1 t/m 3 contact<br />
4 t/m 6 contact<br />
7 t/m 9 contact<br />
contact<strong>en</strong> la<strong>at</strong>ste jaar in 7 klass<strong>en</strong><br />
10 t/m 12 contact<br />
10 t/m 12 contact<br />
Contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> waardering<br />
0 contact<br />
Wel<br />
1,5<br />
1,0<br />
2,5<br />
2,0<br />
1,5<br />
1,0<br />
1 t/m 3 contact<br />
4 t/m 6 contact<br />
4 t/m 6 contact<br />
7 t/m 9 contact<br />
aantal contact<strong>en</strong> la<strong>at</strong>ste jaar in 7 klass<strong>en</strong><br />
13 t/m 20 contact<br />
13 t/m 20 contact<br />
Contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> waardering<br />
0 contact<br />
1 t/m 3 contact<br />
huisarts<br />
21 contact <strong>en</strong> meer<br />
Discipline<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
21 contact <strong>en</strong> meer<br />
21 contact <strong>en</strong> meer<br />
13 t/m 20 contact 21 contact <strong>en</strong> meer<br />
10 t/m 12 contact13<br />
t/m 20 contact<br />
7 t/m 9 contact 10 t/m 12 contact<br />
aantal contact<strong>en</strong> la<strong>at</strong>ste jaar in 7 klass<strong>en</strong><br />
Wel<br />
Ervaring ander <strong>en</strong> knelpunt 1<br />
Ervaring ander <strong>en</strong> knelpunt 1<br />
Gewerkt in andere discipline<br />
Gewerkt in andere discipline<br />
Discipline<br />
bedrijfsarts<br />
Discipline<br />
huisarts<br />
Discipline<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
NietDiscipline<br />
Niet<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
Figuur 10. Contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> IBT. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multiva-<br />
ri<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke variabel<strong>en</strong>: contact-<br />
frequ<strong>en</strong>tie afgelop<strong>en</strong> jaar in zev<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën, discipline<br />
<strong>en</strong> ervaring in de andere discipline; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd<br />
<strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.<br />
Figuur 11. Contactfrequ<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> waardering <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking<br />
(inform<strong>at</strong>iegehalte + sfeer)<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> univari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke<br />
variabel<strong>en</strong>: discipline, ervaring in de andere discipline,<br />
contactfrequ<strong>en</strong>tie afgelop<strong>en</strong> jaar in zev<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën; covariant<strong>en</strong>:<br />
leeftijd <strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.<br />
Figuur 12. Ervaring in de andere discipline <strong>en</strong> bereikbaarheidsknelpunt<br />
1. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse,<br />
onafhankelijke variabel<strong>en</strong>: discipline, contactfrequ<strong>en</strong>tie<br />
afgelop<strong>en</strong> jaar in zev<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën <strong>en</strong> ervaring in de andere<br />
discipline; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.
Score knelpunt<strong>en</strong> Score interne knelpunt<strong>en</strong> bereikbaarheid interne bereikbaarheid<br />
Score knelpunt<strong>en</strong> Score externe knelpunt<strong>en</strong> bereikbaarheid externe bereikbaarheid<br />
Score knelpunt<strong>en</strong> interne bereikbaarheid<br />
eikbaarheid<br />
8<br />
7<br />
6<br />
5<br />
4<br />
8<br />
7<br />
6<br />
KBT <strong>en</strong> interne knelp. bij ervaring ander<br />
5<br />
3<br />
laag<br />
middel<br />
4<br />
Knowledge-based trust in drie groep<strong>en</strong><br />
3<br />
laag<br />
KBT <strong>en</strong> interne knelp. bij ervaring ander<br />
laag<br />
KBT <strong>en</strong> externe knelp. bij ervaring ander<br />
Knowledge-based trust in drie groep<strong>en</strong><br />
10,0<br />
8<br />
7<br />
6<br />
5<br />
4<br />
3<br />
9,5<br />
10,0<br />
9,0<br />
9,5<br />
8,5<br />
9,0<br />
8,0<br />
8,5<br />
7,5<br />
middel<br />
middel<br />
8,0<br />
Knowledge-based trust in drie groep<strong>en</strong><br />
7,5<br />
laag<br />
2<br />
laag<br />
10,0<br />
9,5<br />
Discipline<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
hoogDiscipline<br />
hoog<br />
KBT <strong>en</strong> externe knelp. bij ervaring ander<br />
middel<br />
Knowledge-based trust in drie groep<strong>en</strong><br />
Discipline<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
hog<br />
Discipline<br />
KBT <strong>en</strong> int. knelp. zonder ervaring ander<br />
middel<br />
Knowledge-based trust in drie groep<strong>en</strong><br />
hog<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
hoog<br />
KBT <strong>en</strong> ext. knelp. zonder ervaring ander<br />
Discipline<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
Bijlage VIb Figur<strong>en</strong> 289<br />
Figuur 13. KBT <strong>en</strong> <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> interne bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong><br />
bij arts<strong>en</strong> mét ervaring in de andere<br />
discipline. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke<br />
variabel<strong>en</strong>: discipline, contactfrequ<strong>en</strong>tie afgelop<strong>en</strong><br />
jaar in zev<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën <strong>en</strong> ervaring in de andere<br />
discipline; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.<br />
Figuur 14. KBT <strong>en</strong> <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> externe bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong><br />
bij arts<strong>en</strong> mét ervaring in de andere<br />
discipline. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke<br />
variabel<strong>en</strong>: discipline, contactfrequ<strong>en</strong>tie afgelop<strong>en</strong><br />
jaar in zev<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën <strong>en</strong> ervaring in de andere<br />
discipline; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.<br />
Figuur 15. KBT <strong>en</strong> <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> interne bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong><br />
bij arts<strong>en</strong> zonder ervaring in de andere<br />
discipline. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke<br />
variabel<strong>en</strong>: discipline, contactfrequ<strong>en</strong>tie afgelop<strong>en</strong><br />
jaar in zev<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën <strong>en</strong> ervaring in de andere<br />
discipline; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.
Bijlag<strong>en</strong><br />
290<br />
Score kn<br />
Score knelpunt<strong>en</strong> Score interne knelpunt<strong>en</strong> bereikbaarheid interne bereikbaarheid<br />
Score knelpunt<strong>en</strong> externe Score bereikbaarheid<br />
knelpunt<strong>en</strong> externe bereikbaarheid<br />
Score knelpunt<strong>en</strong> externe bereikbaarheid<br />
8<br />
7<br />
3<br />
2<br />
laag<br />
8<br />
6<br />
7<br />
5<br />
64<br />
53<br />
10,0<br />
9,5<br />
9,0<br />
8,5<br />
8,0<br />
2<br />
4<br />
laag<br />
IBT <strong>en</strong> int. knelp. bij ervaring ander<br />
middel<br />
Id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust in drie groep<strong>en</strong><br />
3<br />
2<br />
laag<br />
IBT <strong>en</strong> ext. knelp. bij middel ervaring ander<br />
10,0<br />
Id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust in drie groep<strong>en</strong><br />
9,5<br />
9,0<br />
10,0<br />
8,5<br />
9,5<br />
8,0<br />
9,0<br />
7,5<br />
IBT <strong>en</strong> int. knelp. bij ervaring ander<br />
laag<br />
middel<br />
8,5<br />
Id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust in drie groep<strong>en</strong><br />
8,0<br />
7,5<br />
Knowledge-based trust in drie groep<strong>en</strong><br />
laag<br />
laag<br />
middel<br />
IBT <strong>en</strong> ext. knelp. bij ervaring ander<br />
middel<br />
Id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust in drie groep<strong>en</strong><br />
hoog<br />
hoog<br />
Discipline<br />
hoog<br />
hoog<br />
KBT <strong>en</strong> ext. knelp. zonder ervaring ander<br />
middel<br />
Knowledge-based trust in drie groep<strong>en</strong><br />
hoog<br />
Discipline<br />
Discipline<br />
hoog<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
Discipline<br />
Discipline<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
Figuur 16. KBT <strong>en</strong> <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> externe bereikbaar-<br />
heidsknelpunt<strong>en</strong> bij arts<strong>en</strong> zonder ervaring in de andere<br />
discipline. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke<br />
variabel<strong>en</strong>: discipline, contactfrequ<strong>en</strong>tie afgelop<strong>en</strong><br />
jaar in zev<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën <strong>en</strong> ervaring in de andere<br />
discipline; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.<br />
Figuur 17. IBT <strong>en</strong> <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> interne bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong><br />
bij arts<strong>en</strong> mét ervaring in de andere<br />
discipline. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke<br />
variabel<strong>en</strong>: discipline, contactfrequ<strong>en</strong>tie afgelop<strong>en</strong><br />
jaar in zev<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën <strong>en</strong> ervaring in de andere<br />
discipline; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.<br />
Figuur 18. IBT <strong>en</strong> <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> externe bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong><br />
bij arts<strong>en</strong> mét ervaring in de andere<br />
discipline. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke<br />
variabel<strong>en</strong>: discipline, contactfrequ<strong>en</strong>tie afgelop<strong>en</strong><br />
jaar in zev<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën <strong>en</strong> ervaring in de andere<br />
discipline; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.
Score Score knelpunt<strong>en</strong> knelpunt<strong>en</strong> interne interne bereikbaarheid<br />
Score knelpunt<strong>en</strong> Score knelpunt<strong>en</strong> externe externe bereikbaarheid bereikbaarheid<br />
8<br />
8<br />
7<br />
7<br />
6<br />
6<br />
5<br />
5<br />
4<br />
IBT <strong>en</strong> int. knelp. zonder ervaring ander<br />
IBT <strong>en</strong> int. knelp. zonder ervaring ander<br />
4<br />
3<br />
laag<br />
middel<br />
3<br />
laag Id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust in drie middel groep<strong>en</strong><br />
Id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust in drie groep<strong>en</strong><br />
9,4<br />
9,4 9,2<br />
9,2 9,0<br />
9,0 8,8<br />
8,8 8,6<br />
8,6<br />
8,4<br />
8,4 8,2<br />
8,0<br />
8,2<br />
laag<br />
IBT <strong>en</strong> externe knelpunt<strong>en</strong><br />
IBT <strong>en</strong> externe knelpunt<strong>en</strong><br />
middel<br />
8,0 Id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust in drie groep<strong>en</strong><br />
laag<br />
middel<br />
Id<strong>en</strong>tific<strong>at</strong>ion-based trust in drie groep<strong>en</strong><br />
hoog<br />
Discipline<br />
Discipline bedrijfsarts<br />
hoog<br />
huisarts bedrijfsarts<br />
Discipline<br />
huisarts<br />
bedrijfsarts<br />
Discipline<br />
huisarts<br />
hoog bedrijfsarts<br />
huisarts<br />
hoog<br />
Bijlage VIb Figur<strong>en</strong> 291<br />
Figuur 19. IBT <strong>en</strong> <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> interne bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong><br />
bij arts<strong>en</strong> zonder ervaring in de andere discipline.<br />
Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke<br />
variabel<strong>en</strong>: discipline, contactfrequ<strong>en</strong>tie afgelop<strong>en</strong> jaar in<br />
zev<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën <strong>en</strong> ervaring in de andere discipline; co-variant<strong>en</strong>:<br />
leeftijd <strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.<br />
Figuur 20. IBT <strong>en</strong> <strong>het</strong> ervar<strong>en</strong> <strong>van</strong> externe bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong><br />
bij arts<strong>en</strong> zonder ervaring in de andere<br />
discipline. Result<strong>at</strong><strong>en</strong> multivari<strong>at</strong>e variantieanalyse, onafhankelijke<br />
variabel<strong>en</strong>: discipline, contactfrequ<strong>en</strong>tie afgelop<strong>en</strong><br />
jaar in zev<strong>en</strong> c<strong>at</strong>egorieën <strong>en</strong> ervaring in de andere<br />
discipline; co-variant<strong>en</strong>: leeftijd <strong>en</strong> geslacht.<br />
Onderzoek 1.
Dankwoord
Hoofdstuk #<br />
294<br />
Promover<strong>en</strong> is afzi<strong>en</strong>, d<strong>at</strong> weet iedere<strong>en</strong>. D<strong>at</strong> <strong>het</strong> echt zo is, weet ik nu ook. Mijn<br />
leidinggev<strong>en</strong>de ruim 20 jaar geled<strong>en</strong>, Wouter <strong>van</strong> Eek, raadde <strong>het</strong> me to<strong>en</strong> ook t<strong>en</strong><br />
stelligste af. Ik had to<strong>en</strong> namelijk twee kleine kinder<strong>en</strong>. Hij had zelf zijn proefschrift<br />
geschrev<strong>en</strong> in die periode <strong>van</strong> zijn lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> wilde mij op basis <strong>van</strong> zijn ervaring ervoor<br />
behoed<strong>en</strong> d<strong>at</strong> ik te weinig <strong>van</strong> mijn kinder<strong>en</strong> zou zi<strong>en</strong>. Ik heb zijn advies gelukkig<br />
opgevolgd. Min of meer in pla<strong>at</strong>s daar<strong>van</strong> b<strong>en</strong> ik psychologie gaan studer<strong>en</strong> aan de<br />
Op<strong>en</strong> Universiteit. D<strong>at</strong> bleek e<strong>en</strong> uitstek<strong>en</strong>de beslissing! Rond mijn afstuder<strong>en</strong> in 1999<br />
begon studiebegeleider Jan Sloot ook over promover<strong>en</strong>. Ik vroeg mij to<strong>en</strong> af waarom<br />
ik d<strong>at</strong> zou do<strong>en</strong>. Vlak na <strong>het</strong> afstuder<strong>en</strong> als psycholoog b<strong>en</strong> ik mij (<strong>van</strong>wege mijn<br />
baan bij de huisartsopleiding) gaan verdiep<strong>en</strong> in <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>. Het sloot goed aan op mijn afstudeeronderzoek over <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong><br />
<strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> psycholog<strong>en</strong>. Vele artikel<strong>en</strong>, lezing<strong>en</strong>, onderwijs hierover l<strong>at</strong>er,<br />
kwam toch <strong>het</strong> idee om er e<strong>en</strong> proefschrift <strong>van</strong> te mak<strong>en</strong>. Zo’n boekje zou e<strong>en</strong> mooie<br />
weerslag vorm<strong>en</strong> <strong>van</strong> al <strong>het</strong> m<strong>at</strong>eriaal d<strong>at</strong> ik al had verzameld, zowel in empirisch<br />
onderzoek als in liter<strong>at</strong>uuronderzoek. Jasper von Grumbkow, die mij al <strong>en</strong>kele jar<strong>en</strong><br />
begeleidde, had al vaker hierop aangedrong<strong>en</strong>. En zo maakte ik in december 2001<br />
e<strong>en</strong> eerste inhoudsopgave. De hoofdstukk<strong>en</strong> groeid<strong>en</strong> stap voor stap. Het schrijv<strong>en</strong> in<br />
de vrije tijd viel toch teg<strong>en</strong>, ook al war<strong>en</strong> mijn kinder<strong>en</strong> (e<strong>en</strong> in 2001 <strong>en</strong> e<strong>en</strong> in 2002)<br />
inmiddels de deur uit. En nu ligt <strong>het</strong> boekje er eindelijk dan toch.<br />
Jasper von Grumbkow, jij hebt e<strong>en</strong> zeer belangrijke rol gespeeld. Jij hebt <strong>van</strong>af <strong>het</strong><br />
begin gezi<strong>en</strong> d<strong>at</strong> mijn onderzoek tot e<strong>en</strong> promotie zou kunn<strong>en</strong> leid<strong>en</strong>, ook to<strong>en</strong> ik<br />
d<strong>at</strong> zelf nog helemaal niet had bedacht. Je hebt mijn schrijfsels altijd consciëntieus<br />
becomm<strong>en</strong>tarieerd. En mijn eig<strong>en</strong>wijze teg<strong>en</strong>werping<strong>en</strong> serieus g<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. Ik b<strong>en</strong> zeer<br />
bevoorrecht met zo’n gedrev<strong>en</strong> promotor!<br />
Ik heb <strong>het</strong> onderzoek naar <strong>het</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> wel in<br />
eig<strong>en</strong> tijd gedaan, maar de start daar<strong>van</strong> ligt tijd<strong>en</strong>s mijn werk bij de huisartsopleiding<br />
in Rotterdam. Ik bedank Richard Starmans, Frits Bareman <strong>en</strong> Hans Faddegon met wie<br />
ik destijds <strong>het</strong> MT <strong>van</strong> de huisartsopleiding in Rotterdam vormde <strong>en</strong> Siep Thomas,<br />
hoogleraar huisartsg<strong>en</strong>eeskunde. Zij gav<strong>en</strong> mij toestemming om de vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> (onderzoek<br />
1 <strong>van</strong> dit proefschrift) in 1999 mee te stur<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> mailing. Dymphni Kops<br />
<strong>en</strong> de andere secretaresses bij de huisartsopleiding war<strong>en</strong> zo vri<strong>en</strong>delijk om de vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong><br />
te help<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> <strong>en</strong> de mailing gereed te mak<strong>en</strong>. Tev<strong>en</strong>s kreeg ik toestemming<br />
om vrag<strong>en</strong>lijstjes uit te del<strong>en</strong> aan de cursist<strong>en</strong> <strong>van</strong> de cursus ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>’<br />
(onderzoek 2).<br />
Ik heb veel steun gekreg<strong>en</strong> <strong>van</strong> al mijn vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong> <strong>en</strong> vri<strong>en</strong>dinn<strong>en</strong>. Zij hoord<strong>en</strong> mijn<br />
verhal<strong>en</strong> aan <strong>en</strong> gav<strong>en</strong> mij de steun die ik nodig had om door te gaan. Mijn leidinggev<strong>en</strong>de<br />
<strong>en</strong> mijn collega’s op <strong>het</strong> K<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum AKB hebb<strong>en</strong> mij steeds m<strong>en</strong>taal gesteund<br />
in <strong>het</strong> traject <strong>en</strong> daar b<strong>en</strong> ik ze erg dankbaar voor. Het is heel fijn d<strong>at</strong> er ook e<strong>en</strong>
Dankwoord #<br />
Dankwoord 295<br />
m<strong>at</strong>eriële bijdrage <strong>van</strong> <strong>het</strong> K<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum kon kom<strong>en</strong>. In mijn werk bij <strong>het</strong> AKB maak<br />
ik veel gebruik <strong>van</strong> inzicht<strong>en</strong> die ik heb verworv<strong>en</strong> bij dit onderzoek. Bij voorbeeld bij<br />
<strong>het</strong> opzett<strong>en</strong> <strong>van</strong> training<strong>en</strong>, nascholing <strong>en</strong> onderzoek. Arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>werking<br />
is namelijk e<strong>en</strong> <strong>van</strong> de speerpunt<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> k<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum.<br />
Ik dank ook de led<strong>en</strong> <strong>van</strong> de beoordelingscommissie voor hun kritische <strong>en</strong> opbouw<strong>en</strong>de<br />
comm<strong>en</strong>taar, waardoor <strong>het</strong> proefschrift aan kwaliteit heeft gewonn<strong>en</strong>.<br />
Enkele m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> bijzondere rol gespeeld.<br />
• Blanca Smit, jij b<strong>en</strong>t als vri<strong>en</strong>din heel vaak mijn steun, je hoort mijn verhal<strong>en</strong> aan, begrijpt<br />
die, geeft steun <strong>en</strong> helpt nogal e<strong>en</strong>s om mijn zelfvertrouw<strong>en</strong> weer op te poets<strong>en</strong>.<br />
Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> k<strong>en</strong>de je de Op<strong>en</strong> Universiteit <strong>van</strong> binn<strong>en</strong>uit. Je hebt me steeds volledig<br />
gesteund in mijn promotietraject. Niet voor niets wil ik je graag dichtbij hebb<strong>en</strong> als<br />
paranimf op mijn promotiedag.<br />
• Hans Faddegon, wij war<strong>en</strong> drieënhalf jaar lang naaste collega’s bij de huisartsopleiding.<br />
We del<strong>en</strong> ook de liefde voor muziek. We schrev<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> e<strong>en</strong> boek voor <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
over bedrijfsgezondheidszorg. Zo ded<strong>en</strong> we als <strong>het</strong> ware voor hoe de sam<strong>en</strong>werking<br />
<strong>van</strong> e<strong>en</strong> huisarts <strong>en</strong> e<strong>en</strong> bedrijfsarts kan verlop<strong>en</strong>. Die sam<strong>en</strong>werking heb ik zo<br />
plezierig <strong>en</strong> zinvol gevond<strong>en</strong>, d<strong>at</strong> ik ook jou heel graag als paranimf heb gevraagd.<br />
• Elske Faber, mijn kamerg<strong>en</strong>ote bij AKB: ik kon me ge<strong>en</strong> betere voorstell<strong>en</strong>! W<strong>at</strong> e<strong>en</strong><br />
g<strong>en</strong>ot om met jou sam<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong>! Ik hoop over e<strong>en</strong> paar jaar op jouw promotie<br />
aanwezig te zijn, waar <strong>het</strong> om e<strong>en</strong> verwant onderwerp zal gaan.<br />
• Peter <strong>Over</strong>zier, jij hebt me onder andere geholp<strong>en</strong> om de tekst<strong>en</strong> <strong>van</strong> de interviews<br />
als tweede beoordelaar te bekijk<strong>en</strong>. We war<strong>en</strong> <strong>het</strong> vaak snel e<strong>en</strong>s, maar <strong>het</strong> was e<strong>en</strong><br />
belangrijke steun in die fase <strong>van</strong> <strong>het</strong> proefschrift.<br />
• Dan <strong>het</strong> thuisfront. Mijn kinder<strong>en</strong> Hilda <strong>en</strong> Jelle ging<strong>en</strong> al die jar<strong>en</strong> d<strong>at</strong> ik bezig was<br />
<strong>en</strong> zij nog thuis woond<strong>en</strong>, gewoon hun gang, hoe druk ik <strong>het</strong> ook had. Al was <strong>het</strong><br />
et<strong>en</strong> niet op tijd klaar omd<strong>at</strong> ik weer e<strong>en</strong>s midd<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> analyse z<strong>at</strong>, of er was ge<strong>en</strong><br />
vers brood omd<strong>at</strong> er e<strong>en</strong> artikel af moest, jullie klaagd<strong>en</strong> niet <strong>en</strong> kookt<strong>en</strong> gewoon zelf<br />
of ded<strong>en</strong> boodschapp<strong>en</strong>. Ik b<strong>en</strong> trots op jullie!<br />
Alle deelnemers aan de diverse onderzoek<strong>en</strong> bedank ik hierbij <strong>en</strong> zeker ook de vier<br />
geïnterviewd<strong>en</strong>. Zonder hun bijdrag<strong>en</strong> zou dit onderzoek niet mogelijk zijn geweest.<br />
Ik hoop t<strong>en</strong>slotte vooral d<strong>at</strong> <strong>het</strong> onderzoek d<strong>at</strong> ik deed bij kan drag<strong>en</strong> tot betere<br />
sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarmee zinvol is voor hun p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>-werknemers!
Lijst <strong>van</strong> eig<strong>en</strong> public<strong>at</strong>ies <strong>en</strong> pres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ies in<br />
rel<strong>at</strong>ie tot <strong>het</strong> thema <strong>van</strong> dit proefschrift
Hoofdstuk #<br />
298<br />
Artikel<strong>en</strong> (chronologisch)<br />
Nauta, A. P., Starmans, R., & Faddegon, H. C. (1999). Bedrijfsarts <strong>en</strong> huisarts: meer oog voor elkaar.<br />
Knelpunt<strong>en</strong> oploss<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s gezam<strong>en</strong>lijke cursusdag. Medisch Contact, 54, 884-886.<br />
Nauta, A. P. (2000). Zou de bedrijfsarts de huisarts w<strong>at</strong> vaker kunn<strong>en</strong> informer<strong>en</strong>? [Lezersforum]<br />
Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 8, 2.<br />
Nauta, A. P., & von Grumbkow, J. (2000). Sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>: k<strong>en</strong>nis<br />
<strong>van</strong> <strong>en</strong> waardering voor de richtlijn intercollegiaal gegev<strong>en</strong>sverkeer. Tijdschrift voor Bedrijfs-<br />
<strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 8, 300-304.<br />
Nauta, A. P. (2000). Tot elkaar veroordeeld. Liter<strong>at</strong>uurstudie naar sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. Medisch Contact, 55, 1154-1156.<br />
Nauta, A. P., & Faddegon, H. C. (2000). Sam<strong>en</strong>werking huisarts <strong>en</strong> bedrijfsarts bij e<strong>en</strong> p<strong>at</strong>iënte<br />
met rugklacht<strong>en</strong>. Tijdschrift voor Huisartsg<strong>en</strong>eeskunde, 17, 290-293.<br />
Nauta, A. P., & von Grumbkow J. (2001). Sam<strong>en</strong>werking <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
bedrijfsarts<strong>en</strong>. Tijdschrift voor Huisartsg<strong>en</strong>eeskunde, 18, 97-101.<br />
Nauta, A. P., & von Grumbkow, J. (2001). Cooper<strong>at</strong>ion of g<strong>en</strong>eral practitioners and occup<strong>at</strong>ional<br />
physicians: id<strong>en</strong>tity, trust and responsibility. In T. Taillieu (Ed.). Collabor<strong>at</strong>ive Str<strong>at</strong>egies and<br />
Multi-organiz<strong>at</strong>ional partnerships. Leuv<strong>en</strong>-Apeldoorn: Garant.<br />
Nauta, A. P., & von Grumbkow, J. (2001). Factors predicting trust betwe<strong>en</strong> GPs and OPs. Int<br />
Journal of Integr<strong>at</strong>ed Care [Online], 1 (4). http://www.ijic.org/index2.html.<br />
Nauta, A. P., Weel, A. N., Starmans, R., & Wemekamp, H. (2001). Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in de beroepsopleiding.<br />
Eerste ervaring<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke onderwijsmodule huis- <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>.<br />
Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 9, 212-216.<br />
Nauta, A. P. (2002). Enkele praktische suggesties ter verbetering <strong>van</strong> de sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong><br />
met <strong>huisarts<strong>en</strong></strong>. [Arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>werking] Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde,<br />
10, 56.<br />
Nauta, A. P., & von Grumbkow, J. (2002). Contact<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> huisarts <strong>en</strong> bedrijfsarts: initi<strong>at</strong>ief,<br />
frequ<strong>en</strong>tie, waardering <strong>en</strong> effect. Special De Huisarts/ Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde,<br />
maart 2002, 30-33.<br />
Hulshof, C. T. J., Nauta, A. P., <strong>van</strong> der Klink, J. J. L., Faber, E., Broers<strong>en</strong>, J. P. J., Miedema, H. S.,<br />
Jacobs, J. W., Fortuin, R., & Bierma-Zeinstra, S. M. A. (2002). Verbetering <strong>van</strong> sam<strong>en</strong>werking<br />
tuss<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> door afstemming richtlijn<strong>en</strong> over psychische klacht<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
lage rugklacht<strong>en</strong>: PARAG. Special De Huisarts/ Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde,<br />
maart 2002, 34-36.<br />
Weel, A. N. H., & Nauta, A. P. (2002). Hoe ler<strong>en</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> bij<br />
sociaal-medische begeleiding? Special De Huisarts/ Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong> Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde<br />
maart 2002, 24-27.<br />
Nauta, A. P., Faddegon, H. C., & Peeters, J. W. (2002). Huisarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in opleiding<br />
ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> in de praktijk. [Arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>werking] Tijdschrift voor Bedrijfs- <strong>en</strong><br />
Verzekeringsg<strong>en</strong>eeskunde, 10, 116-118.<br />
Nauta, A. P., & von Grumbkow, J. (2002). Cooper<strong>at</strong>ion of G<strong>en</strong>eral practitioners and occup<strong>at</strong>ional<br />
health physicians: Trust as a key factor. In D. Purdue & M. Stewart (Eds.) (2002), Understanding<br />
collabor<strong>at</strong>ion (pp. 115-121). Bristol: University of the West of England.<br />
Nauta, A. P., & von Grumbkow, J. (2002). Sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>: de<br />
invloed <strong>van</strong> positie, verantwoordelijkheid, afhankelijkheid <strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong>. Tijdschrift voor Gezondheidswet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>,<br />
80, 107-113.<br />
Nauta, N., & Faber, E. (2002). Arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>werking: actuele onderzoeksvrag<strong>en</strong>. [Spectrum]<br />
Tijdschrift voor Gezondheidswet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, 80, 156-157.<br />
Nauta, A. P., & von Grumbkow, J. (2002). Effect<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> co-assist<strong>en</strong>tschap bedrijfsgezondheidszorg.<br />
Tijdschrift voor Medisch Onderwijs, 21, 279-285.<br />
Nauta, A. P. (2003). Sam<strong>en</strong>werking als proces bekek<strong>en</strong>. Tijdschrift voor Gezondheidswet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>,<br />
81, 159-162.
Boek<br />
Lijst <strong>van</strong> eig<strong>en</strong> public<strong>at</strong>ies <strong>en</strong> pres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ies in rel<strong>at</strong>ie tot <strong>het</strong> thema <strong>van</strong> dit proefschrift 299<br />
Nauta, A. P., & Faddegon, H. C. (2001). Huisarts <strong>en</strong> bedrijfsgezondheidszorg. Practicumreeks<br />
voor de Huisarts, Maarss<strong>en</strong>: Elsevier/Bunge. ISBN 90 352 2372 1.<br />
Congrespapers <strong>en</strong> -posters<br />
Nauta, A. P., & von Grumbkow, J. (2000, mei). Sam<strong>en</strong>werking <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>: sociaal-psychologische<br />
factor<strong>en</strong>. Nederlands Public Health Congres. Abstract in: Tijdschrift voor<br />
Gezondheidswet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, 78(2) congresbijlage pag 15.<br />
Nauta, A. P., & von Grumbkow, J. (2000, juli). Cooper<strong>at</strong>ion of g<strong>en</strong>eral practitioners and occup<strong>at</strong>ional<br />
physicians: id<strong>en</strong>tity, trust and responsibility. Paper gepres<strong>en</strong>teerd op de 7 th confer<strong>en</strong>ce<br />
on multi-organiz<strong>at</strong>ional partnership and co-oper<strong>at</strong>ive str<strong>at</strong>egies in Leuv<strong>en</strong>, juli 2000.<br />
Nauta, A. P., & von Grumbkow, J. (2001, juli). Cooper<strong>at</strong>ion of G<strong>en</strong>eral practitioners and occup<strong>at</strong>ional<br />
health physicians: Trust as a key factor. Paper gepres<strong>en</strong>teerd op de 8th Intern<strong>at</strong>ional<br />
Workshop on Str<strong>at</strong>egic Alliances and Collabor<strong>at</strong>ive Partnerships. Bristol 11-14 juli 2001.<br />
Nauta, A. P., & von Grumbkow J. (2001, oktober). Factors which predict trust betwe<strong>en</strong> g<strong>en</strong>eral<br />
practitioners and occup<strong>at</strong>ional physicians. Paper gepres<strong>en</strong>teerd op de ENOP (European Network<br />
of Organiz<strong>at</strong>ional Psychologists) confer<strong>en</strong>ce, Stockholm.<br />
Nauta, A. P., & von Grumbkow, J. (2002, april). Cooper<strong>at</strong>ion of g<strong>en</strong>eral practitioners and occup<strong>at</strong>ional<br />
health physicians: social psychological factors. Paper gepres<strong>en</strong>teerd bij ICOH sci<strong>en</strong>tific<br />
committee on occup<strong>at</strong>ional health services research and evalu<strong>at</strong>ion,. Aarhus.<br />
Nauta, A. P., & von Grumbkow, J. (2002, mei). Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>:<br />
onderzoek naar de rol <strong>van</strong> vertrouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> de toepassing daar<strong>van</strong> in onderwijs. Poster gepres<strong>en</strong>teerd<br />
op <strong>het</strong> Nederlands Public Health Congres. Abstract in Tijdschrift voor Gezondheidswet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>,<br />
80(3), congresbijlage, 31.<br />
Faber, E., Nauta, A. P., Bierma-Zeinstra, S. M. A., Miedema, H. S. & Hulshof, C. T. J. (2002, mei).<br />
Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> bij lage rugklacht<strong>en</strong>. Poster gepres<strong>en</strong>teerd op<br />
<strong>het</strong> Nederlands Public Health Congres. Abstract in Tijdschrift voor Gezondheidswet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>,<br />
80(3), congresbijlage, 26-27.<br />
Nauta, A.P., von Grumbkow, J., & Weel, A. N. H. (2002, september). Effects of a course to <strong>en</strong>hance<br />
cooper<strong>at</strong>ion for GP- and OP trainees. Poster gepres<strong>en</strong>teerd op de Intern<strong>at</strong>ional confer<strong>en</strong>ce<br />
on communic<strong>at</strong>ion in health care, University of Warwick, UK.<br />
Nauta, A. P. (2003, januari). Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> als proces bekek<strong>en</strong>. Pres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ie op <strong>het</strong> Congres Verzuim<br />
<strong>en</strong> WAO, wie is verantwoordelijk? Dr G. J. <strong>van</strong> Hoytemastichting, Enschede.<br />
Anema, J. R., Amstel, R. A. <strong>van</strong>, V<strong>en</strong>ema, A., Verbeek, J. H., Nauta, A. P., Schellevis, F. G., Beek, A.<br />
J. <strong>van</strong> der, & Putt<strong>en</strong>, D. J. <strong>van</strong>. (2003, april). Sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> huis- <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in 10<br />
regio’s: effect<strong>en</strong> op <strong>het</strong> proces <strong>van</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>, gedragsverandering <strong>van</strong> arts<strong>en</strong> <strong>en</strong> tevred<strong>en</strong>heid<br />
bij hun p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>. Pres<strong>en</strong>t<strong>at</strong>ie Nederlands Public Health Congres. Abstract in Tijdschrift<br />
voor Gezondheidswet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong>, 81, congresbijlage, 9.
Hoofdstuk #<br />
300<br />
Onderwijsm<strong>at</strong>eriaal<br />
Nauta, A. P., Starmans, R. J., Weel, A., & Wemekamp, H. (2000). Sam<strong>en</strong>werking huisarts <strong>en</strong> bedrijfsarts<br />
bij sociaal medische begeleiding. Onderwijsmodule voor de huisarts- <strong>en</strong> de bedrijfsartsopleiding.<br />
Try out maart 2000. Definitieve versie, september 2000.<br />
Rapport<strong>en</strong><br />
Nauta A. P. (2002). Effectevalu<strong>at</strong>ie basismodule ‘Ler<strong>en</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong> bij sociaal-medische begeleiding’.<br />
Rapportage in opdracht <strong>van</strong> de stuurgroep Sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> bij Sociaal-Medische Begeleiding,<br />
30 augustus 2002.<br />
Anema, J. R., <strong>van</strong> Amstel, R. J., V<strong>en</strong>ema, A., Verbeek, J. H., Nauta, A. P., Schellevis, F. G., <strong>van</strong> der<br />
Beek, A. J., & <strong>van</strong> Putt<strong>en</strong>, D. J. (2003). Sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> huis- <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong> in 10 regio’s:<br />
effect<strong>en</strong> op <strong>het</strong> proces <strong>van</strong> <strong>sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong></strong>, gedragsverandering <strong>van</strong> arts<strong>en</strong> <strong>en</strong> tevred<strong>en</strong>heid<br />
bij hun p<strong>at</strong>iënt<strong>en</strong>. TNO Arbeid, K<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum AKB <strong>en</strong> Coronelinstituut. Eindrapport.
Curriculum Vitae
Curriculum Vitae A.P. (Noks) Nauta<br />
Curriculum Vitae 303<br />
Noks Nauta werd in 1947 in Amsterdam gebor<strong>en</strong>. Zij deed in 1966 haar eindexam<strong>en</strong> Gym-<br />
nasium β aan <strong>het</strong> Spinoza Lyceum aldaar. Zij begon in d<strong>at</strong>zelfde jaar aan de Geme<strong>en</strong>te Uni-<br />
versiteit Amsterdam met de studie Tandheelkunde, maar besloot in 1969 over te stapp<strong>en</strong><br />
naar g<strong>en</strong>eeskunde. In 1972 behaalde zij <strong>het</strong> doctoraal exam<strong>en</strong> <strong>en</strong> in 1975 <strong>het</strong> artsexam<strong>en</strong>.<br />
Haar belangstelling ging to<strong>en</strong> al uit naar de sociale g<strong>en</strong>eeskunde <strong>en</strong> zij werkte <strong>van</strong> 1975 tot<br />
1978 als schoolarts bij de schoolarts<strong>en</strong>di<strong>en</strong>st ‘Kring Ve<strong>en</strong><strong>en</strong>daal’.<br />
Daarna kwam zij in di<strong>en</strong>st bij de Rijks G<strong>en</strong>eeskundige Di<strong>en</strong>st te D<strong>en</strong> Haag, <strong>en</strong> was <strong>van</strong><br />
1978 tot 1981 gedetacheerd als bedrijfsarts op <strong>het</strong> ministerie <strong>van</strong> Landbouw <strong>en</strong> Visserij. In<br />
1981 behaalde zij de SGRC-registr<strong>at</strong>ie als bedrijfsarts.<br />
Vanaf 1981 tot <strong>en</strong> met 1994 werkte zij bij dezelfde di<strong>en</strong>st (die l<strong>at</strong>er Bedrijfsgezondheidsdi<strong>en</strong>st<br />
RBB heette), nu als bedrijfsarts/ stafarts ‘beroepsinfectieziekt<strong>en</strong>’. In die periode deed<br />
zij onder andere beleidsvoorbereid<strong>en</strong>d onderzoek <strong>en</strong> hield zij zich bezig met voorlichting<br />
aan werknemers <strong>en</strong> deskundigheidsbevordering <strong>van</strong> professionals.<br />
In 1988 startte zij met de studie Psychologie aan de Op<strong>en</strong> Universiteit Nederland.<br />
Van 1995 tot 1997 was zij opleider bij de bedrijfsartsopleiding <strong>van</strong> TNO PG te Leid<strong>en</strong>.<br />
Van 1997 tot 2001 werkte zij als coördin<strong>at</strong>or externe leerwerkplekk<strong>en</strong> bij de huisartsopleiding<br />
<strong>van</strong> de Erasmus Universiteit Rotterdam.<br />
In 1999 behaalde zij haar doctoraal exam<strong>en</strong> Arbeids- <strong>en</strong> Organis<strong>at</strong>iepsychologie aan de<br />
Op<strong>en</strong> Universiteit Nederland, haar afstudeerscriptie had als titel: ‘Bedrijfsarts<strong>en</strong> over<br />
Psycholog<strong>en</strong>’.<br />
Daarna is zij zich gaan richt<strong>en</strong> op de sam<strong>en</strong>werking <strong>van</strong> <strong>huisarts<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> bedrijfsarts<strong>en</strong>. Zowel<br />
in onderzoek als in onderwijs.<br />
Sinds april 2001 is zij part time wet<strong>en</strong>schappelijk medewerker bij Nederlands K<strong>en</strong>nisc<strong>en</strong>trum<br />
Arbeid <strong>en</strong> Klacht<strong>en</strong> Bewegingsappara<strong>at</strong>, d<strong>at</strong> is gevestigd in <strong>het</strong> ErasmusMC te Rotterdam.<br />
Daar is zij vooral belast met project<strong>en</strong> op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> arbocur<strong>at</strong>ieve sam<strong>en</strong>werking<br />
<strong>en</strong> deskundigheidsbevordering aan professionals in de arbozorg.<br />
Gedur<strong>en</strong>de <strong>het</strong> jaar 2003 was zij één dag per week als doc<strong>en</strong>t verbond<strong>en</strong> aan de K<strong>en</strong>niskring<br />
Arbeid & Gezondheid <strong>van</strong> de Hogeschool Rotterdam, waarbij multidisciplinaire<br />
sam<strong>en</strong>werking haar aandachtsgebied was.<br />
Zij werkt thans ook freelance als bedrijfsarts-adviseur/ doc<strong>en</strong>t via Mediforce BV te Drieberg<strong>en</strong>.<br />
Noks Nauta heeft twee kinder<strong>en</strong>: Hilda Kok (1981) <strong>en</strong> Jelle Kok (1984).