1996 BRABANTS HEEM JAARGANG 48 - Hops
1996 BRABANTS HEEM JAARGANG 48 - Hops
1996 BRABANTS HEEM JAARGANG 48 - Hops
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
L J Van klooster tot Prinsenhof<br />
Een van de middeleeuwse stadskernen<br />
in Noord-Brabant is Geertruidenberg.<br />
Oorspronkelijk was dit een<br />
Hollandse stad, een heel oude zelfs,<br />
want de stadsrechtverlening stamt<br />
reeds uit 1213. In het najaar van 1989<br />
deed zich daar de mogelijkheid voor<br />
midden in de oude stad langs de<br />
Koestraat een opgraving uit te voeren.<br />
Daar was echter slechts korte<br />
tijd voor gegund, want er moest<br />
nieuwbouw verrijzen. Ondanks de<br />
beperkte tijd kon door enkele amateur-archeologen<br />
een onderzoek<br />
worden gedaan naar de overblijfselen<br />
van het pand Sint-Catharinadaal<br />
en een later op die plaats gebouwd<br />
huis van de prinsen van Oranje-<br />
Nassau, die daar volgens archivalische<br />
bronnen gestaan hebben. Sint-<br />
Catharinadaal wordt weliswaar als<br />
klooster aangeduid, maar het was<br />
eigenlijk een begijnhof.<br />
Zoals op een dergelijke plaats te verwachten<br />
is, zijn tijdens het onderzoek<br />
allerlei grondsporen, bakstenen<br />
fundamenten, waterputten en ook<br />
veel vondsten tevoorschijn gekomen.<br />
Alvorens de archeologische<br />
resultaten te bespreken, leiden de<br />
auteurs het boek uitvoerig in met<br />
een historische beschouwing over de<br />
ligging van de opgravingsplaats binnen<br />
de stad. Daarbij wordt gebruik<br />
gemaakt van enkele fraaie prenten<br />
die een goed beeld geven van de<br />
topografie van de stad in de zestiende<br />
en zeventiende eeuw.<br />
In dit keurig uitgevoerde boek worden<br />
de opgravingsresultaten op<br />
voorbeeldige wijze weergegeven.<br />
Wel is lastig dat de opgravingsplattegronden<br />
niet op een gangbare<br />
schaal zijn afgebeeld. Verder zijn<br />
de foto's wat te licht afgedrukt,<br />
maar dat zijn geen onoverkomelijke<br />
bezwaren. De oudste vondsten<br />
stammen uit de twaalfde eeuw,<br />
de jongste uit de negentiende eeuw.<br />
Zeer vele daarvan worden aan de<br />
hand van tekeningen in een catalogus<br />
afgebeeld, die bijna de helft van<br />
het hele boek beslaat. Zoals gebruikelijk<br />
bestaan die vondsten voor een<br />
groot deel uit keramiek, maar ook<br />
vondstcategorieën zoals glas, natuursteen<br />
(gebeeldhouwde bouwfragmenten)<br />
en benen werktuigen zijn<br />
in de catalogus opgenomen. Wat<br />
jammer genoeg geheel ontbreekt, is<br />
een behandeling van het dierlijke en<br />
plantaardige afvalmateriaal, zoals<br />
met name het slachtafval.<br />
Dit rijk geïllustreerd boek is niet<br />
alleen belangrijk voor de geschiedenis<br />
van Geertruidenberg, maar - met<br />
name door de uitvoerige catalogus -<br />
eveneens relevant voor de kennis<br />
van de materiële cultuur van laat- en<br />
na-middeleeuws Nederland.<br />
Bas Zijlmans en Len G. Kooiman, Van<br />
klooster tot Prinsenbof. Een archeologisch<br />
bodemonderzoek in Hollands oudste<br />
stad. In de Hollantsche Tuyn in<br />
(Geertruidenberg: Oudheidkundige<br />
Kring Geertruydenberghe, 1995) 173<br />
blz.; ISBN 90-800051-3-4; prijs ƒ 45,-.<br />
Nico Arts U<br />
<strong>BRABANTS</strong> \ 74 <strong>HEEM</strong><br />
Gezicht' op het vestingstadje Geertruidenberg.<br />
Tekening uit 1897 door CJ. Mollenbern<br />
(foto: Streekarchivariaat in de<br />
kring Oosterhout, Geertruidenberg).<br />
D Papen, geuzen en smousen<br />
In tien jaar tijd publiceerde het<br />
Lommelse museum Kempenland<br />
maar liefst vijftien uitgaven over tal<br />
van aspecten uit de historie van dit<br />
nu Belgische, maar tot het begin van<br />
de vorige eeuw tot de Meierij van<br />
's-Hertogenbosch behorende dorp.<br />
Na delen over onder andere de<br />
molen, het landschap, de bevrijding,<br />
de Eerste Wereldoorlog en de teuten,<br />
behandelt de recentste uitgave<br />
de drie belangrijkste geloofsgemeenschappen<br />
in het zeventiende- en<br />
achttiende-eeuwse Lommei.<br />
De bundel opent met een artikel<br />
waarin Gerard Rooij akkers het<br />
grensdorp Lommei plaatst binnen ,<br />
de religieuze cultuur in de Kempen<br />
tussen 1600 en 1800. Vervolgens<br />
komen de katholieken ('Papen') aan<br />
bod in een artikel van de Eindhovense<br />
archiefbibliothecaris Jan<br />
Hagen. In zijn goed gedocumenteerde<br />
bijdrage kunnen we lezen<br />
over de lotgevallen van de Lommelse<br />
katholieke gemeenschap die haar<br />
geloof na 16<strong>48</strong> niet langer in de<br />
openbaarheid kon belijden, over<br />
haar refugie- en schuurkerken en