Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Dit onderzoek naar het leven en werk van de drie schrijvende vrouwen is relevant omdat<br />
het, als zeer bescheiden aanvulling op Met en zonder lauwerkrans, een vrouwelijk subject<br />
plaatst tegenover de algemeen geldende mannelijke normen en tegenover de algemeen<br />
bekende grote namen van vroegmoderne mannelijke schrijvers.<br />
Het is goed mogelijk dat Lucretia Christina van Bochoven en de gezusters Van Irhoven<br />
elkaar kenden. Ze woonden immers alle drie aan of rond de Nieuwegracht, in ieder geval<br />
tussen 1754 (het jaar van Lucretia’s huwelijk) tot 1757 (het jaar van Maria’s huwelijk en<br />
vertrek uit <strong>Utrecht</strong>). Ze woonden te ver uit elkaar om bij dezelfde kerkelijke<br />
wijkgemeente te horen, maar mogelijk zagen de dames elkaar tijdens doordeweekse<br />
kerkdiensten of op gezelschapsavonden waarin het geloof en geloofsbevinding besproken<br />
werden. Hun gedeelde dichterschap, bevindelijk gereformeerde geloof en liefde voor het<br />
Oranjehuis zal zeker voldoende gespreksstof gegeven hebben, zoveel is duidelijk<br />
geworden. Helaas is over contact tussen de drie niets bekend.<br />
9.2 Discussie<br />
Om iets te kunnen stellen over de waardering van het werk van Lucretia Christina van<br />
Bochoven en Petronella en Maria van Irhoven, is het in de eerste plaats noodzakelijk het<br />
lezerspubliek te kennen –werden de gedichten veel gekocht en gelezen, en door wie? Er<br />
is onderzoek gedaan naar boekbezit in diverse steden in de achttiende eeuw, maar er<br />
zijn geen oplagecijfers bekend van drukkers. Het is dus onduidelijk hoe groot het<br />
lezerspubliek van de schrijfsters geweest is en welke kenmerken dit lezerspubliek deelde.<br />
Van de Rouw-klagte van Van Bochoven waren minstens twee edities in omloop, maar het<br />
is de vraag of dit samenhing met de omvang van het lezerspubliek.<br />
Bij het categoriseren van het werk van drukkers ben ik afgegaan op mijn eigen feilbare<br />
oordeel, wanneer de secundaire literatuur geen uitsluitsel gaf. Ik heb slechts de titels en<br />
auteursnamen van de uitgaven bekeken en de categorisering die de catalogi hanteren.<br />
Het is mogelijk dat een titel dubbelzinnig opgevat kan worden en feitelijk in een andere<br />
categorie thuis zou horen, of dat ik een auteur op basis van diens naam ten onrechte<br />
geschaard heb onder de predikanten uit de traditie van de Nadere Reformatie.<br />
Ten slotte is het discutabel of er algemene conclusies over poëtica getrokken kunnen<br />
worden uit het zeer kleine oeuvre van Van Bochoven en de Van Irhovens. Mogelijk wordt<br />
er op termijn meer, nu nog niet-gecatalogiseerd, werk van de schrijfsters ontdekt, op<br />
basis waarvan andere conclusies getrokken moeten worden.<br />
39