Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Schutte meent echter dat er geen enkele aanleiding was tot emotionele tonelen. De<br />
opvolging was immers vastgesteld (Schutte 1999: 44). Ook Japikse (1938: 128) schrijft:<br />
‘Zijn heengaan wekte geen groot leed.’<br />
In 1748 had Willem IV zijn erfopvolging veilig gesteld door vast te leggen dat in het<br />
geval van minderjarigheid van zijn opvolger bij zijn overlijden, zijn vrouw als regentesse<br />
zou mogen fungeren onder de titel ‘Gouvernante’ (Potjewijd 1970: 39). Deze maatregel<br />
werd bij het overlijden van de stadhouder in 1751 in praktijk gebracht. Anna van<br />
Hannover bleef achter met een dochter van acht en een zoon van drie jaar. In 1754 had<br />
Anna een voogdijregeling tot stand gebracht, die haar zoon de uitoefening van zijn<br />
stadhouderlijke rechten verzekerde, ook wanneer zij voor de meerderjarigheid van de<br />
prins zou komen te overlijden. Na de dood van Anna in 1759 nam haar raadsheer<br />
Brunswijk de voogdij waar. Tussen 1751 en 1766 bleef het stadhouderschap slapend. In<br />
1766 werd prins Willem V achttien jaar en op 8 maart werd hij in Den Haag ‘met<br />
zeldzame vreugde en pracht in zijne hooge waardigheden’ ingehuldigd als erfstadhouder<br />
van de Republiek (Van der Aa 1877: 256). Te dezer gelegenheid verschenen opnieuw<br />
tientallen gedichten, waaronder een gedicht van Lucretia Christina van Bochoven. Op 8<br />
juli 1766 deed de stadhouder onder gejuich zijn intocht in <strong>Utrecht</strong>. Ook hij werd door de<br />
studenten verwelkomd met vuurwerk en werd toegesproken in de Dom door hoogleraren.<br />
Naar aanleiding van deze gelegenheid verschenen enkele gedichten, zoals een<br />
vreugdezang van Van Bochoven, waarin ze de Zon der Gerechtigheid aanroept haar te<br />
verlichten om haar lied te zingen: ‘O Zon! u gloeijende Incarnaat / Doe <strong>Utrecht</strong>s Luyster<br />
schooner glimmen: Zon der Gerechtigheyd daal neer!’.<br />
Stadhouder Willem V kende een zeer onrustige regeringstijd. In 1795 vluchtte hij naar<br />
Engeland en kwam Napoleon aan de macht in de Republiek.<br />
6.2 God, Neerland en Oranje<br />
De stad <strong>Utrecht</strong> vormde, ook in de achttiende eeuw nog, het geografisch middelpunt van<br />
de Nadere Reformatie, een stroming in de gereformeerde kerken die de nadruk legde op<br />
de persoonlijke doorleving van het geloof. Dat de stad deze plaats innam, kwam vooral<br />
doordat Gisbertus Voetius tientallen jaren werkzaam was in <strong>Utrecht</strong> als hoogleraar in de<br />
godgeleerdheid. Voetius (1589-1676), bijgenaamd ‘de paus van <strong>Utrecht</strong>’, kan worden<br />
beschouwd als voorman van de Nadere Reformatie (Van Lieburg 1989: 12).<br />
De <strong>Utrecht</strong>se vroedschap was sterk voetiaans gekleurd, zeker nadat stadhouder Willem<br />
IV in 1747 de macht kreeg. Niet zelden maakte een vroedman ook deel uit van de<br />
gereformeerde kerkenraad. De <strong>Utrecht</strong>se theologische faculteit was eveneens een<br />
orthodox bolwerk. Niet zo verwonderlijk, aangezien de vroedschap het bestuur van de<br />
academie vormde. Er waren nauwe banden tussen de academie en de gereformeerde<br />
30