van der hart.pdf - DSpace at Open Universiteit
van der hart.pdf - DSpace at Open Universiteit
van der hart.pdf - DSpace at Open Universiteit
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
juridiaans. Normen voor geschreven rechtstaal 52<br />
verbetering. In de CPR-commissie z<strong>at</strong> geen taalkundige. De opv<strong>at</strong>ting <strong>van</strong> leesbaarheid<br />
was nogal onnozel: Woolf verving voornamelijk jargontermen. Zelfs in het meertalige<br />
Zwitserland, waar zon<strong>der</strong> akkoord <strong>van</strong> de taaldienst geen fe<strong>der</strong>aal wetsvoorstel het<br />
parlement bereikt, maakt men volgens insi<strong>der</strong>s nog te weinig gebruik <strong>van</strong> de<br />
taalwetenschap. 179 W<strong>at</strong> d<strong>at</strong> betreft verkeert Ne<strong>der</strong>land in de ideale positie voor een<br />
inhaalslag. Wij doen op dit gebied namelijk vrijwel niets en w<strong>at</strong> we doen schiet tekort.<br />
De rommelige taalnormen in de Aanwijzingen voor de regelgeving zijn exemplarisch.<br />
Het zou al een enorme verbetering zijn als men eenvoudigweg de taalnormen <strong>van</strong> de<br />
Europese Handleiding voor wetteksten zou overnemen. 180 Tekenen <strong>van</strong> hoop zijn er<br />
soms op een lager niveau <strong>van</strong> regelgeving. Tot 2008 publiceerde de VNG een model-<br />
APV vol syntactische obstakels. Een <strong>van</strong> de dieptepunten was wel de zinsnede ‘(…) op<br />
zodanige wijze d<strong>at</strong> aan het wegverkeer het vrije uitzicht wordt belemmerd of daaraan op<br />
an<strong>der</strong>e wijze hin<strong>der</strong> of gevaar oplevert’, een heuse ongeoorloofde samentrekking.<br />
Gelukkig is deze blun<strong>der</strong>, met vele an<strong>der</strong>e oneffenheden, hersteld in de taalkundig<br />
sterkere versie <strong>van</strong> 2008. 181<br />
Waar de wetgever het zelf la<strong>at</strong> afweten, hebben privé-personen bij wijze <strong>van</strong><br />
proeve wetten in eenvoudiger taal herschreven. Een zo’n proeve was De grondwet in<br />
begrijpelijke taal, een boek waaraan taalkundigen en juristen hebben samengewerkt. 182<br />
W<strong>at</strong> mij verraste waren de soms fel afwijzende reacties. Professor Kortmann greep de<br />
onhandige hertaling <strong>van</strong> artikel 3 aan om het project mislukt te verklaren en in één<br />
moeite door vereenvoudiging af te wijzen als middel om teksten begrijpelijker te<br />
maken. 183 Aangezien hij geen bezwaar zal hebben tegen soepele kortere zinnen, neem ik<br />
aan d<strong>at</strong> hij zich verzet tegen teksten met louter hoogfrequente woorden. Daar kan ik wel<br />
in meegaan, maar de scheiding tussen begrijpelijk en eenvoudig vind ik kunstm<strong>at</strong>ig en<br />
ongelukkig. De twee vallen voor een groot deel samen. Ook de taalkundige Renkema<br />
ziet niets in het boek. Hij valt over hetzelfde artikel 3 en geeft nog een paar voorbeelden<br />
<strong>van</strong> misverstanden en kleutertaal. 184 In<strong>der</strong>daad is De grondwet in begrijpelijke taal niet<br />
goed genoeg. De grootspraak <strong>van</strong> een <strong>van</strong> de auteurs in interviews strijkt ook mij tegen<br />
179 Hauck 2006.<br />
180 EU Handleiding wetteksten 2003; deze handleiding is veel gestructureer<strong>der</strong>, taalkundigen hebben er<br />
een stevige vinger in de pap gehad, zie bijvoorbeeld de artikelen 1 en 1.4, 4.5 en 4.6.<br />
181 Art. 2.1.6.3 <strong>van</strong> de model-APV 2004 <strong>van</strong> de VNG; art. 5:9 lid 1 in de versie <strong>van</strong> mei 2008.<br />
182 Heij & Visser 2007. Zie ook Brongers 2009.<br />
183 Lindo 2009, interview met prof. mr. C.A.J.M. Kortmann.<br />
184 Renkema 2008.