van der hart.pdf - DSpace at Open Universiteit
van der hart.pdf - DSpace at Open Universiteit
van der hart.pdf - DSpace at Open Universiteit
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
juridiaans. Normen voor geschreven rechtstaal 48<br />
(boete) of ‘voorwaarden ter voorkoming <strong>van</strong> strafvervolging’ (de ‘transactie’, zelf ook<br />
weer een eufemisme, die wordt ‘aangeboden’). Posner wijst erop, in navolging <strong>van</strong><br />
George Orwell, d<strong>at</strong> wie een eufemisme gebruikt zich het beschrevene ook an<strong>der</strong>s,<br />
min<strong>der</strong> concreet, voorstelt. Hij neemt afstand <strong>van</strong> de werkelijkheid, een kwalijke stap<br />
voor wie met normen omga<strong>at</strong>. 160<br />
Hier gaan nauwkeurigheid en hel<strong>der</strong>e taal hand in hand. D<strong>at</strong> wil niet zeggen d<strong>at</strong> de<br />
twee nóóit in conflict komen. Regelm<strong>at</strong>ig gaan bij vereenvoudiging nuances verloren.<br />
W<strong>at</strong> is dan wijsheid? Welke keuze levert beter recht op? Moeten wij streven naar<br />
maximale precisie, naar dogm<strong>at</strong>ische zuiverheid tot in het la<strong>at</strong>ste detail, ook als alleen<br />
een klein groepje ingewijden deze zuiverheid op waarde weet te sch<strong>at</strong>ten? Of zoeken<br />
wij een recht dichter bij de burger, ook al zijn daarin niet alle mogelijke verfijningen<br />
verwezenlijkt? Voor de socioloog John Griffiths was het duidelijk waar we staan en<br />
welke kant we uit moeten: hij noemde in een artikel uit 1984 niet alleen de taal <strong>van</strong> het<br />
recht onnodig moeilijk, maar ook de concepten die ermee worden uitgedrukt. 161 Of men<br />
deze stelling on<strong>der</strong>schrijft of niet, in de praktijk zal de afweging <strong>van</strong> geval tot geval<br />
gemaakt moeten worden en het is zeker niet gezegd d<strong>at</strong> maximale precisie altijd het<br />
beste resulta<strong>at</strong> oplevert.<br />
Normen voor geschreven rechtstaal die meer zijn dan voorlopige vuistregels<br />
vereisen theoretisch en empirisch on<strong>der</strong>zoek naar begrijpelijkheidskenmerken. Dit<br />
on<strong>der</strong>zoek is weliswaar verricht, maar niet specifiek voor het Ne<strong>der</strong>lands, la<strong>at</strong> staan<br />
voor de Ne<strong>der</strong>landse rechtstaal. 162 Ook hier ligt een schone taak voor de taalkunde.<br />
Juristen weten er tenslotte even weinig <strong>van</strong> als pakweg bankiers of doktoren. 163<br />
Vervolgens is de toegankelijkheid <strong>van</strong> de tekst maar een deel <strong>van</strong> het probleem. Zelfs de<br />
hel<strong>der</strong>ste formulering legt het af tegen falend conceptueel begrip (zie paragraaf 1.2). 164<br />
160 Posner 1988, p. 308-309.<br />
161 Griffiths 1984.<br />
162 Met steun <strong>van</strong> het NWO hebben medewerkers <strong>van</strong> de VU en de UU de Kennisbank begrijpelijke taal<br />
opgezet (www. kennisbank-begrijpelijketaal.nl), een verzameling samenv<strong>at</strong>tingen <strong>van</strong> intern<strong>at</strong>ionale<br />
wetenschappelijke on<strong>der</strong>zoeken met een uitgebreide zoekfunctie. Op 6-11-2011 bev<strong>at</strong>te de kennisbank<br />
691 artikelen, waar<strong>van</strong> 16 op juridisch gebied, alle in het Engels. De Kennisbank gebruikt Engelse<br />
zoektermen. Artikelen over het Ne<strong>der</strong>landse recht plegen in het Ne<strong>der</strong>lands te worden geschreven. Ik heb<br />
daarom de suggestie gemaild om Ne<strong>der</strong>landse zoektermen toe te voegen en contact op te nemen met<br />
enkele Ne<strong>der</strong>landse specialisten.<br />
163 Lentz 2011, p. 30.<br />
164 An<strong>der</strong>s Van Dunné 1988. Hij ga<strong>at</strong> er<strong>van</strong> uit d<strong>at</strong> een weldoordachte rechtsconceptie, uitgewerkt in een<br />
hel<strong>der</strong>e dogm<strong>at</strong>iek, <strong>van</strong>zelf duidelijke en begrijpelijke (wet)teksten oplevert.