van der hart.pdf - DSpace at Open Universiteit
van der hart.pdf - DSpace at Open Universiteit
van der hart.pdf - DSpace at Open Universiteit
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
3. Normen voor geschreven rechtstaal<br />
juridiaans. Normen voor geschreven rechtstaal 45<br />
La compréhension du droit est un objectif inaccessible, mais toutes les énergies doivent y tendre<br />
malgré tout.<br />
Gérard Cornu 147<br />
De taal <strong>van</strong> het geschreven recht d<strong>at</strong> de Ne<strong>der</strong>landse burger op zich af ziet komen is <strong>van</strong><br />
m<strong>at</strong>ige kwaliteit. Er valt op dit gebied veel te winnen. Idealiter weet elke jurist hoe<br />
goede rechtstaal eruit ziet en aan welke normen hij zich minimaal te houden heeft,<br />
normen waarover niet één groep heeft beslist maar alle belanghebbenden. Twee partijen<br />
hebben daarbij een bijzon<strong>der</strong>e deskundigheid: juristen en taal- en communic<strong>at</strong>ie-<br />
deskundigen. Voor het schrijven <strong>van</strong> inhoudelijk correcte juridische teksten is uiteraard<br />
rechtskennis nodig. Over functies, mogelijkheden en onmogelijkheden <strong>van</strong> taal hebben<br />
juristen echter niet meer te melden dan willekeurige an<strong>der</strong>e beroepsgroepen en net als<br />
alle naïeve taalgebruikers zijn zij gevoelig voor mythes en misv<strong>at</strong>tingen. Het ligt dus<br />
voor de hand d<strong>at</strong> zij zich l<strong>at</strong>en adviseren door professionals. In de praktijk gebeurt d<strong>at</strong><br />
nauwelijks. Het is gemakkelijker om wijdlopig en hermetisch te blijven schrijven, om te<br />
varen op eigen system<strong>at</strong>iek en eigen gelijk. Gemakkelijker en goed uitvoerbaar, want de<br />
wetgever en de rechter vertegenwoordigen de macht <strong>van</strong> de overheid. Door de eeuwen<br />
heen hebben zij kunnen communiceren met leken zoals hun d<strong>at</strong> het beste uitkwam. In<br />
moeilijke taal, want moeilijke taal on<strong>der</strong>streept de machtspositie.<br />
Burgers kunnen nergens an<strong>der</strong>s heen, dus moeten zij proberen het bestaande<br />
evenwicht te verstoren. D<strong>at</strong> lukt alleen als zij weerklank vinden in de centra <strong>van</strong> de<br />
macht. In steeds meer landen is d<strong>at</strong> het geval. Plain English en verwante bewegingen<br />
winnen aan politieke invloed. Ne<strong>der</strong>land moet het vooralsnog doen met goede<br />
bedoelingen en verbeteringen op de grens <strong>van</strong> recht en bestuur. Het beste voorbeeld<br />
daar<strong>van</strong> is de Belastingdienst. 148 In de jaren tachtig vereenvoudigde deze dienst zijn<br />
formulieren en toelichtingen met het begrip <strong>van</strong> de belastingplichtige als ijkpunt.<br />
Tegelijkertijd werkte men aan ‘klantvriendelijkheid’. 149 De oper<strong>at</strong>ie kreeg bovendien de<br />
wind in de rug door nieuwe, voor de burger min<strong>der</strong> gecompliceerde belastingwetgeving<br />
147 Cornu 2001.<br />
148 Lenz 2011, p. 30 noemt naast de Belastingdienst de gemeente Zeist als voorbeeld.<br />
149 In die jaren ontstond de merkwaardige gewoonte om publieke organen als bedrijven te zien en de<br />
burger als klant. Een gener<strong>at</strong>ie l<strong>at</strong>er zijn we daar nog steeds niet <strong>van</strong> af.