van der hart.pdf - DSpace at Open Universiteit
van der hart.pdf - DSpace at Open Universiteit
van der hart.pdf - DSpace at Open Universiteit
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
juridiaans. De mogelijkheden en onmogelijkheden <strong>van</strong> de vaktaal <strong>van</strong> het recht 38<br />
veelvoorkomende semantische en pragm<strong>at</strong>ische componenten. Woordenboeken dienen<br />
om een indruk te krijgen <strong>van</strong> woorden die men niet of onvoldoende kent.<br />
Zoals vaker roepen juristen een gezagsargument te hulp, in dit geval een gebod<br />
voortvloeiend uit het legaliteitsbeginsel. Dit beginsel zou dwingen tot het zoeken naar<br />
vastomlijnde betekenissen. ’t Hart maakte korte metten met deze bewering. Het<br />
legaliteitsbeginsel kan nooit dwingen tot een ‘verou<strong>der</strong>de en onhoudbare opv<strong>at</strong>ting over<br />
taal en betekenis’, hooguit vereist het d<strong>at</strong> een wettekst in elke specifieke situ<strong>at</strong>ie één<br />
zinvolle interpret<strong>at</strong>ie toela<strong>at</strong>. 121<br />
Het zou jammer zijn om in abstracties te blijven steken, terwijl voorbeelden voor<br />
het oprapen liggen. Geen toepasselijker dan het arrest Klare taal I. 122 In de vroege jaren<br />
negentig probeerde het Amsterdamse OM tenlasteleggingen uit te werken in alledaags<br />
Ne<strong>der</strong>lands. Nad<strong>at</strong> advoca<strong>at</strong>-generaal Meijers tegen twee arresten cass<strong>at</strong>ie in het belang<br />
<strong>der</strong> wet had ingesteld, maakte de Hoge Raad effectief een eind aan het ‘Amsterdamse<br />
model’. Het OM zou bestanddelen <strong>van</strong> de delictsomschrijving hebben weggel<strong>at</strong>en en de<br />
rechter zou ze hebben aangevuld, waardoor hij <strong>van</strong> de grondslag <strong>van</strong> de tenlastelegging<br />
afweek. De beslissing in Klare Taal I berustte op een gramm<strong>at</strong>icale interpret<strong>at</strong>ie <strong>van</strong> het<br />
ten laste gelegde ‘vernielen’. 123 Volgens de Raad ontbraken de bestanddelen<br />
‘opzettelijk’ en ‘we<strong>der</strong>rechtelijk’. De Raad beriep zich op het algemene spraakgebruik<br />
en op het feit d<strong>at</strong> de wet (uit 1881) klaarblijkelijk het algemene spraakgebruik (uit 1993)<br />
volgde. 124 Volgens de annot<strong>at</strong>or en vele an<strong>der</strong>e auteurs had de Raad ook de A-G kunnen<br />
volgen, die met de volgende vondst kwam. We<strong>der</strong>rechtelijkheid bleek uit het noemen<br />
<strong>van</strong> het slachtoffer, degene wiens eigendom was vernield. Ver<strong>der</strong> achtte de A-G opzet<br />
inherent aan ‘vernielen’ en beriep zich op zijn beurt dus ook op een vaste betekenis. 125<br />
Ten onrechte, want het hangt af <strong>van</strong> actor en omstandigheden. Bij een hagelstorm is er<br />
bijvoorbeeld geen sprake <strong>van</strong> opzet en een chauffeur die op het gaspedaal trapt in pla<strong>at</strong>s<br />
<strong>van</strong> op de rem kan per ongeluk een parkeermeter vernielen. Beter had de A-G de lijn<br />
kunnen aanhouden die hij zelf voor de we<strong>der</strong>rechtelijkheid had ingezet: pragm<strong>at</strong>isch<br />
gezien was we<strong>der</strong>rechtelijke, opzettelijke vernieling de enige zinnige interpret<strong>at</strong>ie.<br />
121<br />
A.C. ’t Hart, annot<strong>at</strong>ie, nr. 4, bij HR 11 maart 1986, NJ 1986, 613. Omd<strong>at</strong> het een strafzaak betrof,<br />
behandelde ’t Hart de strafvariant <strong>van</strong> legaliteit, het nulla poena-beginsel.<br />
122<br />
HR 27 juni 1995, NJ 1996, 126, m.nt. M.S.Groenhuijsen.<br />
123<br />
Art. 350 lid 1 Sr.<br />
124<br />
HR 27 juni 1995, NJ 1996, 126, r.o. 7.4.<br />
125<br />
Conclusie, nr. 6, bij HR 27 juni 1995, NJ 1996, 126.