SPF-populatie Waiboerhoeve Proefbedrijf Varkens nog kerngezond
SPF-populatie Waiboerhoeve Proefbedrijf Varkens nog kerngezond
SPF-populatie Waiboerhoeve Proefbedrijf Varkens nog kerngezond
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<strong>SPF</strong>-<strong>populatie</strong> <strong>Waiboerhoeve</strong><br />
<strong>Proefbedrijf</strong> <strong>Varkens</strong> <strong>nog</strong> <strong>kerngezond</strong><br />
Ineke Eijck en Gert van Beek<br />
<strong>Waiboerhoeve</strong> <strong>Proefbedrijf</strong> <strong>Varkens</strong> in Lelystad is in<br />
juni 2001 bevolkt met een varkens<strong>populatie</strong> die een<br />
hoge gezondheidstatus bezit. Op het bedrijf wordt<br />
gewerkt met hygiëneprotocollen die moeten voorkomen<br />
dat ziekten van buitenaf worden binnengesleept. Tot<br />
nu toe zijn er <strong>nog</strong> geen ziektekiemen binnengesleept<br />
waar de varkens bij aankomst vrij van waren.<br />
Vanwege onderzoeksdoeleinden is ervoor gekozen om het<br />
<strong>Waiboerhoeve</strong> <strong>Proefbedrijf</strong> <strong>Varkens</strong> in een varkensarm gebied<br />
te situeren en te bevolken met dieren die een hoge gezondheidstatus<br />
bezitten. Vanaf de opstart in juni 2001 wordt het<br />
varkensproefbedrijf in Lelystad vier jaar lang gevolgd op de<br />
insleep van ziektekiemen. Na deze periode zal duidelijk zijn<br />
welke ziektekiemen wel en welke niet zijn buiten te houden en<br />
hoe dit doorwerkt in het bedrijfsrendement, gegeven het<br />
schoon opstarten, een gesloten bedrijfssysteem, stringente<br />
hygiënemaatregelen en een geïsoleerde ligging van het bedrijf.<br />
Ieder jaar vindt er een tussentijdse evaluatie plaats.<br />
Monitoring<br />
PraktijkKompas <strong>Varkens</strong> November 2002 2<br />
Vrijstatus<br />
De eerste vraag die bij het bevolken van een nieuw bedrijf<br />
moet worden beantwoord is: van welke ziektekiemen wil het<br />
bedrijf vrij zijn? Het ligt voor de hand om die ziektekiemen te<br />
kiezen die verantwoordelijk zijn voor een verminderde<br />
opbrengst door lagere groei, hogere voederconversie en hoger<br />
medicijngebruik. De keuze wordt mede bepaald door het risico<br />
op insleep van de betreffende kiemen op het bedrijf en de<br />
kosten van de maatregelen om weer van de kiem af te komen<br />
wanneer deze binnenkomt.<br />
In Lelystad hebben wij ervoor gekozen om minimaal vrij te zijn<br />
van de volgende bedrijfsgebonden ziekten: Ziekte van<br />
Aujeszky, Streptococcus suis (type 2), Atrofische Rhinitis (AR),<br />
Actinobaccilus Pleuropneumoniae (APP), Mycoplasma<br />
Hyopneumoniae, Abortus Blauw (PRRSV) en schurft (+luizen).<br />
Monitoring en tussenstand<br />
De kiemen waarvan het varkensproefbedrijf vrij wil blijven zijn<br />
opgenomen in de vrijstatus en worden gevolgd. De monitoring<br />
bestaat onder andere uit de bevindingen van de bedrijfseigen<br />
dierenarts tijdens het twee-weekse bedrijfsbezoek. Het medicijngebruik<br />
en de indicatie waarvoor het medicijn wordt toegediend<br />
is ook onderdeel van de monitoring. De rest van de<br />
monitoring bestaat uit bloedonderzoek, onderzoek van keelswabs<br />
en sectie van dode dieren. Een deel van de dode en<br />
zieke dieren gaat naar de Gezondheidsdienst voor Dieren in<br />
Deventer en een deel gaat naar de pathologie van het onderzoeksinstituut<br />
ID-Lelystad. Van beide instituten worden de gegevens<br />
teruggekoppeld naar het varkensproefbedrijf. Op basis<br />
van onderstaande methode van monitoren kunnen we na het<br />
eerste jaar draaien aangeven dat er <strong>nog</strong> geen ziektes, die in<br />
de vrijstatus zijn opgenomen, zijn waargenomen op het varkensproefbedrijf<br />
in Lelystad.<br />
Begeleiding en protocollen<br />
Een goede begeleiding is essentieel in het buitenhouden van<br />
kiemen. Het “gezondheidsteam”op het <strong>Varkens</strong>proefbedrijf<br />
bestaat uit de bedrijfsleider, de dierenarts en adviseurs van de<br />
fokkerijgroepering en de voerleverancier. Deze begeleiding is<br />
niet veel uitgebreider dan op een gangbaar bedrijf, maar geeft<br />
<strong>nog</strong> meer aandacht aan de (preventieve) gezondheidszorg. Het<br />
team zorgt er samen voor dat de hoge gezondheid gewaarborgd<br />
blijft.<br />
GD-certificering Aanvullende monitoring<br />
<strong>Varkens</strong>griep (Influenza type H1N1, H3N2)<br />
Ziekte van Aujeszky Eenzijdige longontsteking (APP type 2 en 9)<br />
Blaasjesziekte (SVD) Besmettelijk hoesten (Mycoplasma hyopneumoniae)<br />
<strong>Varkens</strong>pest (KVP) Abortus blauw (PRRS)<br />
Snuffelziekte (AR) Streptococcus (type 2)<br />
Schurft Salmonella
Herkomst diermateriaal<br />
De verschillende fokkerijgroeperingen geven aan wat de<br />
<strong>SPF</strong>-status van hun dieren is. <strong>SPF</strong> staat voor Specific Pathogene<br />
Free. De kiemen waar de <strong>populatie</strong> vrij van is staan in deze<br />
<strong>SPF</strong>-lijst vermeld. Ook wordt aangegeven hoe de controle op<br />
de specifieke ziektekiemen wordt gedaan waarop zij hun<br />
<strong>SPF</strong>-status beroepen. Als dit niet vermeld staat is het goed om<br />
hiernaar te vragen. Voor ziekten die niet op deze lijst voorkomen<br />
worden ook geen garanties afgegeven van afwezigheid!<br />
Algemeen geldt: hoe meer ziekten er afwezig zijn in de<br />
aangeboden dieren hoe hoger de aanschafkosten zullen zijn.<br />
Dat een goed hygiënebeleid van allergrootst belang is om<br />
insleep en versleep van dierziekten te voorkomen zijn we ons<br />
inmiddels allemaal bewust. Het is van belang dat iedereen die<br />
het bedrijf opkomt alle hygiënemaatregelen naleeft. De interne<br />
gezondheidszorg is gediend met een duidelijke structuur van all<br />
in - all out met daartussen momenten van goede reiniging en<br />
ontsmetting. Voor het varkensproefbedrijf zijn protocollen<br />
gemaakt die de maatregelen helder maken voor eenieder die<br />
ermee te maken heeft. Deze protocollen worden binnenkort uitgegeven<br />
in een naslagwerk dat te bestellen is bij het<br />
Praktijkonderzoek Veehouderij.<br />
PraktijkKompas <strong>Varkens</strong> November 2002 3<br />
Tips<br />
1. Startende bedrijven moeten goed nagaan van welke ziekte<br />
ze redelijkerwijs mogen verwachten vrij te blijven, gezien het<br />
aantal varkensbedrijven binnen een straal van 5 kilometer<br />
rondom het bedrijf. Overleg met de bedrijfseigen dierenarts.<br />
2. Voor bedrijven die nieuw opstarten: zet een gezondheidsplan<br />
op waarin maatregelen gevat in protocollen en monitoring<br />
een wezenlijk onderdeel vormen.<br />
3. Als u werkt met protocollen moet u draagvlak creëren<br />
onder degenen die ermee werken of die er bij een bezoek<br />
aan het bedrijf mee geconfronteerd worden. Hiermee staat<br />
of valt het behouden van de hoge gezondheidstatus.<br />
4. Voor ziekten waarvoor de kans op insleep en de economische<br />
schade erg groot is, lijkt het zinvol om preventief te<br />
vaccineren (uiteraard in overleg met de bedrijfseigen<br />
dierenarts).<br />
Conclusie<br />
De perspectieven van een bedrijf met een hoge gezondheidstatus<br />
zullen over het verloop van enkele jaren bekeken moeten<br />
worden. De resultaten van de monitoring en de technische<br />
resultaten zijn van belang voor het perspectief op de langere<br />
duur. De extra kosten die gemaakt worden bij aanschaf van<br />
diermateriaal met een hoge gezondheidstatus en de hogere<br />
hygiënekosten zullen terugbetaald moeten worden in betere<br />
technische resultaten en/of een hogere opbrengstprijs voor de<br />
dieren. Hierover meer in het volgende PraktijkKompas.