Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
De verzen sneuvelden bij honderden, veel meer dan in de bewerking die Guus<br />
Rekers maakte voor de voorstelling van Het Nationale Toneel in 1988. Maar,<br />
anders dan Rekers, greep Van Dooren ook in bij de verzen van Vondel. Enkele<br />
vermakelijke vreselijkheden:<br />
Het eerste bedrijf<br />
Eerste bedrijf, proloog van Gijsbrecht. Wat Rekers begrijpelijk maakte met: 'Mijn<br />
vader viel me hard, daar ik me slecht gedroeg'. Maar nu wordt Vosmeer een<br />
geplette puber: 'Mijn vader viel me hard, hetgeen ik niet verdroeg'. De rei die dit<br />
bedrijf afsluit wordt een kerststalletje.<br />
De volgende rei van Klarissen is vrijwel ongeschonden door de bewerking heen<br />
gekomen, maar dat is dan ook Vondels beroemdste rei: 'O Kerstnacht schoner dan<br />
de dagen'.<br />
Het vierde bedrijf<br />
Vierde bedrijf. Met Van Dooren vliegen wij door dit bedrijf heen: de<br />
verschrikkingen van het brandend Amsterdam worden u maar voor een fractie<br />
verteld. Badeloch wanhoopt er aan of ze Gijsbrecht nog terug zal zien, en de Rei<br />
van Burghzaten (omgedoopt tot 'Rei van Liefde') zingt het 'Waar werd oprechter<br />
trouw dan tussen man en vrouw ter wereld ooit gevonden?'<br />
Het vijfde bedrijf<br />
De knoop wordt doorgehakt, zoals bekend, door de engel Rafaël die deze<br />
christelijke Aeneas opdraagt te vluchten en in Pruisen een nieuwe stad te stichten.<br />
In de bewerking is Rafaëls verwijzing naar de Amsterdamse Stadsschouwburg die<br />
eens haar poorten open zal doen en Gijsbrechts lof zal zingen, vreemd genoeg<br />
geschrapt. Om de Stadsschouwburg draait het feestje toch? 421<br />
Roodnat is het eens met Oranje over het schrappen van Rafaëls tekst. Daarnaast is de<br />
Reizang 'Waar werd opreghter trou...', die Tarenskeen het paar als een lokkend en klokkend<br />
duet laat zingen, volgens Roodnat roerend. ‘Maar wat jammer dat hun laatste zinnen werden<br />
geschrapt, want daarin staan ze elkaar nader dan ooit en verdwijnen ze samen aan de<br />
horizon.’ 422<br />
8.5.1 Wat vonden de recensenten over de totale tekstbewerking?<br />
Zoals boven al is gememoreerd, schreef Oranje dat de totale tekstbewerking treurig en<br />
infantiel was.<br />
Roodnat vindt dat Vrenegoor niet de indruk maakt van Vondels stuk te houden:<br />
Monologen van enige lengte zijn taboe, ze worden gekortwiekt en gesplitst over<br />
meer personages. Rijm en metrum worden gehandhaafd als dat uitkomt. Moderne<br />
uitroepen snijden door en af wat er van Vondel over is. Het levert weinig meer op<br />
dan kunstmatig zeventiende-eeuws. Op bewerking is niets tegen, op ingrijpen in de<br />
oorspronkelijke tekst ook niet: een theatermaker dient zich te meten met stuk en<br />
schrijver en alle middelen zijn geoorloofd. Wel moet er eerlijk worden gestreden<br />
en het moet ergens toe leiden. Regisseur Vrenegoor maakt niet die indruk en<br />
vanwaar die afkeer? Haar weerzin geldt echter niet Gysbreght van Aemstel maar<br />
421<br />
Bewerkte Gijsbrecht mikt op infantiel begrip Vondels verzen sneuvelden als ooit Aemstels soldaten. Oranje. H. Trouw 29<br />
december 1994<br />
422<br />
Een Gijsbrecht vol statische drukte en angst voor Vondel. Roodnat. J., NRC 2 januari 1995