Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
uitzinnige danspartij die langzaam naar de achtergrond schuift waar de bewoners<br />
tussen hun doden in een woud houten kruizen huizen.<br />
Die massascènes zijn fotogeniek. Gespeelde scènes en koorfragmenten wisselen<br />
elkaar voortdurend af. 415<br />
8.4.3 Actualisering 3 De oppoetsbeurt: de muziek<br />
De componist Tarenskeen zegt in Toneel Theatraal:<br />
Soms kies ik voor een karikaturaal effect -soms heeft het iets weg van een<br />
operette, dan weer doet de muziek aan de musicaltraditie denken- , maar dan wel<br />
met de bedoeling om een scène schrijnender te maken, niet om er hilarisch over te<br />
doen. De reien die de spelscènes afwisselen, zijn op muziek gezet. Daar overheen<br />
declameert Rafaël op oorlogssterkte Vondels tekst, in het Engels. Nu de reien op<br />
muziek zijn gezet, levert dat veel mogelijkheden op voor spelmomenten en<br />
overgangen. De vertelstructuur van het stuk staat hen toe om ongegeneerd te<br />
putten uit een groot palet van middelen, zowel wat betreft muziek als spel. Omdat<br />
met je muziek zo’n emotionele lading kan oproepen, hoeven de acteurs niet steeds<br />
alles ontzettend uit te spelen. Soms kan het heel klein blijven.<br />
De kruisbestuiving die muziek en handeling op elkaar leggen, is in meerdere<br />
opzichten niet nieuw. Vondel liet zich inspireren door de Grieken die op hun beurt<br />
muzikale middelen gebruikten. Het toeval wil dat precies een eeuw geleden bij de<br />
opening van de huidige schouwburg eveneens sprake was van een enorm koor.<br />
Hetgeen uitmondde in een Gijsbrecht van opera-fomaat. 416<br />
Roodnat recenseert:<br />
Op een overdadige hoeveelheid Oost-Europees klinkende muziek, van Boudewijn<br />
Tarenskeen, is het steeds een bonte, zij het statische drukte. Door een kokette<br />
operette-generaal aangevoerde soldaten (met Duitse helmen) marcheren door de<br />
zaal, de sjofele vluchtelingen banjeren zingend (één maal in het Servo-Kroatisch<br />
en de engel in, jawel, het Engels) over het berookte podium, nonnen ontbloten bun<br />
borsten voor een slagorde soldaten. 417<br />
8.4.4 Actualisering 4 De oppoetsbeurt: de tekst<br />
Bewerkster Ellie Van Dooren kortte de tekst sterk in en hertaalde zwaar. 418 Volgens Oranje<br />
had de bewerking als belangrijkste doel het verhaal van dit tamelijk wijdlopige drama dichter<br />
bij de moderne toeschouwer te brengen. 419<br />
8.5 Welke tekstdelen cq. welke woorden zijn bewerkt?<br />
Van Dooren moderniseerde de versregels met behoud van de regels als 'het hemelse gerecht'<br />
of 'waar werd oprechter trouw'. Alle reien worden gezongen, waarbij de verschillende<br />
stemmen rakelings langs elkaar heen scheren, samenvloeien en weer uiteen gaan. 420<br />
Oranje in Trouw gaat uitgebreid in op de tekstbewerking. Hij constateert: ‘Wat een<br />
treurigheid en infantiliteit.’ Een bloemlezing uit zijn commentaar:<br />
415<br />
Schouwburg heeft zelf hoofdrol in nieuwe Gijsbrecht. Buijs. M., De Volkskrant 3 januari 1995<br />
416<br />
Deuss. B., De Gijsbrecht in 1995: Een kwestie van overleven. Toneel Theatraal. November 1995. p. 14-17<br />
417<br />
Een Gijsbrecht vol statische drukte en angst voor Vondel. Roodnat. J., NRC 2 januari 1995<br />
418<br />
ibidem<br />
419<br />
Bewerkte Gijsbrecht mikt op infantiel begrip Vondels verzen sneuvelden als ooit Aemstels soldaten. Oranje. H. Trouw 29<br />
december 1994<br />
420<br />
Schouwburg heeft zelf hoofdrol in nieuwe Gijsbrecht. Buijs. M., De Volkskrant 3 januari 1995