Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
consciëntieus bewerkt. Het resultaat is een veel vlotter verloop van de handeling, een veel<br />
levendiger spektakel. 247 De hele voorstelling is menselijker, levendiger, beweeglijker, jonger<br />
geworden. Er ontstaan directere spanningen. 248<br />
Bantzinger heeft in haar doctoraalscriptie een uitgebreide analyse gemaakt van de<br />
tekstbewerking. 249<br />
De openingmonoloog van Gijsbrecht<br />
De historische con<strong>text</strong> was uit Gijsbrechts eerste optreden geschrapt, maar daarmee ook de<br />
informatie over Gijsbrechts vermeende onschuld aan de moord op Floris V. Daar is op terug<br />
gekomen. Uit Vondels tekst zijn weer ingevoegd de verzen 23-30, 109-114, 116-117 en 31-<br />
32; in die volgorde. De omgezette herhaling van verzen 1-2 is vervallen.<br />
De droom van Badeloch<br />
De ontmoeting tussen Gijsbrecht en Badeloch aan het begin van de droomscène was in de<br />
bewerking geschrapt. Om dat het van belang werd geacht om Gijsbrecht en Badeloch die<br />
droom samen bedrog zouden vinden, is Vondels versie weer teruggehaald.<br />
Schreef de recensent van De Waarheid dat de manier waarop de voorspellende angstdroom<br />
van Badeloch in het stuk verwerkt werd heel apart was 250 ; Heijer vond dat het oproepen van<br />
de nicht niet werd waargemaakt. Machteld staat er telkens net zo realistisch bij als de scènes<br />
met Vosmeer en Gozewijn. 251 Spiekdijk gebruikte gespierdere taal:<br />
‘Dromen zijn bedrog’ en dat moest wel even duidelijk gesteld. Machteld leek<br />
eerder uit een sexshop van Beate Uhse te zijn gewandeld dan uit het hiernamaals.<br />
En er was meer werk aan de sexwinkel voor de door Rekers persoonlijk geschapen<br />
nicht. Zij mocht aan het slot de plaats innemen van de engel Rafaël (In<br />
doorkijkbloes, die de zaal wel geanimeerd zal hebben 252 ), want in de denkwereld<br />
van de nijvere bewerker, is uiteraard geen plaats voor de Deus ex machina. 253<br />
Badeloch-Arend<br />
De twee homerische vergelijkingen in Arends verslag werden eerst aan Badeloch gegeven,<br />
om haar meer bij deze scène te betrekken. In de praktijk bleek dat niet zo te werken. Ook de<br />
acteur die Arend moest spelen ervoer ze als remmend binnen zijn verhaal. Daarom zijn ze<br />
geschrapt.<br />
Het bodeverhaal<br />
In de bewerking werd het bodeverhaal (van de soldaat) in stukken geknipt, dwars door het<br />
‘Gozewijngebeuren’ heen. Daardoor kreeg de acteur die de soldaat moest spelen problemen<br />
met de continuïteit van zijn rol. Zodoende werden de onderbrekingen gereduceerd tot twee<br />
duidelijk onderscheiden stukken. De aan Gozewijn gegeven bodetekst ging weer terug naar<br />
de soldaat, (ook dat bleek te reëel te werken), en omdat de toevoeging over de ontwijding<br />
247 Publiekstheater bracht moedig experiment met visie, meeslepende scènes maar ook faliekante fouten. Moderne Gijsbrecht:<br />
soms winst. Bergh. van den H., Het Parool 18 januari 1975<br />
248 De Gijsbrecht. Trouw 20 januari 1975. zonder schrijver<br />
249 Bantzinger. Anne-Rose., Gijsbrecht is dood…Leve Gijsbrecht! Een onderzoek naar Gijsbrecht van Aemstel na 1968.<br />
Doctoraalscriptie Theaterwetenschap. Amsterdam 1989. P. 46-59<br />
250 De Waarheid 18 januari 1975. J.H. zonder titel<br />
251 Muider Courant 18 januari 1975. Heijer. Jac., zonder titel<br />
252 Badeloch van Aemstel. De Gijsbrecht-versie van het Publiekstheater. Koolhaas. A., Vrij Nederland zonder datum<br />
253 Gijsbrecht van Aemstel. Spierdijk. J., Het Nieuws van de Dag 20 januari 1975 (dezelfde: Nieuwe bewerking volslagen<br />
mislukking. ‘Tomaat’ Rekers maakte ketchup van Gysbreght Spierdijk. J., De Telegraaf 20 januari 1975)