Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
van het maatschappelijk engagementtoneel uit de zeventiger jaren vermengd met<br />
beweging- en taalvernieuwingen van de jaren negentig, zowel in tekst als in opvoering. De<br />
invloed van omgeving was tevens duidelijk in de ontwikkeling van het locatietheater,<br />
terwijl een ander ‘geleid collectief’ juist de traditie in ensemblevorming uit de jaren<br />
zeventig voortzette. 97<br />
Op 1 januari 1991 ging Gysbreght van Aemstel, opgevoerd door Toneelgroep Amsterdam en<br />
geregisseerd door Rieks Swart, in première. In hoofdstuk 7 wordt deze productie besproken.<br />
Het 100-jarig bestaan van de Amsterdamse Stadsschouwburg werd op 3 januari 1995 met<br />
'eigentijdse' Gysbreght van Aemstel gevierd. ‘Een versie die ook jonge mensen, zonder weet<br />
van de voorbije traditie, aan zou moeten spreken. ’98 Margrith Vrenegoor was de regisseur. In<br />
hoofdstuk 8 wordt deze productie besproken.<br />
In het nieuwe tijdperk, waarin film en televisie erkend worden als belangrijk massamedium<br />
voor het grote publiek, dienden theatervormgevers zich in een snel tempo aan te passen aan<br />
de nieuwe behoeften van de toeschouwer. Omdat de toeschouwer steeds meer gewend raakte<br />
aan de snelle montage van film, werd het steeds moeilijker om het benodigde geduld op te<br />
brengen voor de trage changementen in het theater. Decors dienden dynamisch te worden.<br />
Een van de belangrijkste invloeden op het theaterdecor in de twintigste eeuw was de invloed<br />
van (toen nog nieuwe) media in de vorm van videotechnieken, film, elektronisch<br />
geluidsdecor en later interactieve media zoals de computer, internet en virtual reality. Vaak<br />
werden die massamedia gebruikt als een reflectie op de maatschappij. Theater diende zich<br />
aan te passen aan de tijd waar het in bestond en de verschillende media hadden daar zeker<br />
een functie in. 99<br />
In het multimediale theater van ging het steeds meer om het presenteren van een theatrale<br />
werkelijkheid op zich. Hierin was wat er werd gezegd en gedaan in de eerste plaats geldig<br />
binnen de op dat moment gecreëerde theatrale werkelijkheid. Onder die conditie kon wat er<br />
gezegd en gedaan werd, betrokken worden op de omringende werkelijkheid, op onszelf. De<br />
relatie tussen theater en werkelijkheid werd nog ambivalenter dan die ooit was. 100<br />
Van de productie Gijsbreght van Aemstel Vondel unplugged van De Troupe in 1997 is<br />
slechts één recensie beschikbaar. Uit deze recensie van Riemersma in De Volkskrant zou<br />
gelezen kunnen worden dat de productie van De Troupe in de geest van het nieuwe tijdperk<br />
is gemaakt - een dynamisch decor, nieuwe media in reflectie op de maatschappij en een<br />
ambivalente relatie tussen theater en werkelijkheid. Een gecomprimeerd verslag van<br />
Riemersma:<br />
De Troupe doet het anders: je krijgt de 'meest realistische' versie ooit te zien. De<br />
taal blijft van Vondel, de hedendaagse enscenering is van Scheldwacht. Gijsbreght,<br />
in maatkostuum, kan via monitoren vanuit het crisiscentrum het beleg van<br />
Amsterdam volgen. Al snel dringt zich de parallel met bijvoorbeeld Sarajevo op.<br />
Zo zien we twee Mladic-achtige types voorbijschuiven. De deus ex machina die<br />
aan het einde voorspelt dat het goed komt met Amsterdam is niet de engel Rafaël,<br />
97<br />
http://homepages.ulb.ac.be/~rgeerts/thesocges/thesocges_inl/inhoud.html<br />
98<br />
Schouwburg heeft zelf hoofdrol in nieuwe Gijsbrecht. Buijs. M., De Volkskrant 3 januari 1995<br />
99<br />
Jong. De J., Onderzoek naar de ontwikkeling van het ruimtegebruik in de theatrale enscenering van Griekse tragedies in<br />
Nederland tussen 1891 en 2003. <strong>Utrecht</strong>: 2006<br />
100<br />
Dieho. E.F., Syllabus Theaterdramaturgie. Instituut voor Theater-, Film- en Televisiewetenschap. <strong>Utrecht</strong>:1998