Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
etreurden het dat zij geen kans kregen om te regisseren en geen invloed hadden op het<br />
repertoire.<br />
Bij de Nederlandse Comedie werd de speelstijl gestileerder, het repertoire breder en<br />
klassieker dan bij Comedia. In 1953 vestigde het gezelschap zich in Amsterdam. Daar zou<br />
het achttien jaar lang de vaste bespeler van de Amsterdamse Stadsschouwburg zijn met o.a.<br />
de jaarlijkse opvoering van Gysbreght van Aemstel. Bij de samenstelling van het repertoire<br />
van de Nederlandse Comedie prevaleerde 'l'art pour l'art'. Aan experimenteel of<br />
geëngageerd toneel had de leiding nauwelijks behoefte. Een opvoering moest allereerst een<br />
fraaie vertolkingen zijn en kon ook nog wat te zeggen hebben. Deze rangorde bepaalde de<br />
gang van zaken. Daarbij was de leiding erop gespitst de beste acteurs te werven die er in<br />
Nederland te vinden waren. 66<br />
De jaren vijftig en beginjaren zestig waren het tijdperk van het plechtig verzen zeggen<br />
(‘verzen joelen’, noemden de studenten van de Amsterdamse Toneelschool het, die meestal<br />
een plaatsje kregen in de reien). Het was het tijdperk van het publiek, dat kwam, omdat men<br />
nu eenmaal naar Gysbreght van Aemstel ging.<br />
In de jaren vijftig veranderden de opvattingen over de functie van het decor. Voorheen zag<br />
men het decor vooral ter ondersteuning van hetgeen zich afspeelde op de vloer. Decor werd<br />
gezien als pure decoratie door middel van onder andere sfeerbepalende achtergronden. Decor<br />
kreeg echter steeds meer een tekstonderstrepende of symbolische functie. Daarnaast diende<br />
de theatermaker zich vanaf de jaren vijftig open te stellen voor de invloeden van de (toen)<br />
nieuwe media als film, en voornamelijk televisie. Het repertoire van het theater diende danig<br />
aangepast te worden. Het trage handelingsverloop moest plaats maken voor snelle stukken<br />
met een vlot handelingsverloop. Er moest gezocht worden naar een theatrale enscenering die<br />
tijd en ruimte kon overbruggen. Door de productiedwang van de overheid was er weinig of<br />
geen mogelijkheid voor theatergroepen om zich te specialiseren in theatervoorstellingen.<br />
Daardoor werd er snel naar projecties gegrepen om de geschilderde achterdoeken te kunnen<br />
vervangen. Ook vloeiden projecties makkelijker in elkaar over dan geschilderde<br />
achterdoeken. 67<br />
Foto: Ko van Dijk: Schminken.1955. 68<br />
66<br />
Liagre Böhl. de H., 'Bentz van den Berg, Henri (1917-1976)', in Biografisch Woordenboek van Nederland.<br />
URL:http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn6/bentz [27-11-2008]<br />
67<br />
Jong. De J., Onderzoek naar de ontwikkeling van het ruimtegebruik in de theatrale enscenering van Griekse tragedies in<br />
Nederland tussen 1891 en 2003. <strong>Utrecht</strong>: 2006<br />
68<br />
Gezelschap: Nederlandse Comedie; Regie: Johan de Meester. Collectie TheaterInstituut Nederland