Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Gnyps artikel staat op de Gysbrecht-site. 29 Deze site is het resultaat van twee werkgroepen<br />
in het tweede semester van de cursus 2003-2004 en de cursus 2006-2007, uit de<br />
onderzoeksmaster Kunst- en Cultuurwetenschappen, van de Faculteit der<br />
Geesteswetenschappen van de <strong>Universiteit</strong> van Amsterdam. In De ontragische dood van<br />
Gysbreght van Aemstel: Het einde van een eeuwenlange opvoeringstraditie in de culturele<br />
con<strong>text</strong> van Nederland van de jaren zestig van de 20 ste eeuw onderzoekt Gnyp, zoals de titel<br />
al aangeeft, de con<strong>text</strong> waarin er een einde kon komen aan de opvoeringstraditie. Zij<br />
beschrijft geen producties, maar schetst het culturele klimaat. Haar beschrijving eindigt bij<br />
het jaartal 1968. Op de keper beschouwd, valt er een gat tussen 1937 en 1968. Ik heb dit<br />
proberen op te vullen in hoofdstuk 2.<br />
Bantzinger heeft in haar doctoraalscriptie Gijsbrecht is dood…Leve Gijsbrecht! Een<br />
onderzoek naar Gijsbrecht van Aemstel aan de hand van de verhaalbewerking, de<br />
uitgangspunten van de bewerker, het regieconcept en de receptie vier producties onderzocht.<br />
Centraal stonden de vragen: waarop berustte de eeuwenlange Gysbreght-traditie en bestond<br />
er een behoefte aan een opleving van die traditie? Vier producties, die van Het<br />
Publiekstheater in 1975, van Theatergroep Narcis in 1982, van Het Nationale Toneel in<br />
1988-1989 en de televisiebewerking van Gerben Hellinga uitgezonden in 1989, heeft zij<br />
nader geanalyseerd. Twee producties uit het corpus van haar doctoraalscriptie komen<br />
overeen met mijn onderzoek. Zij concludeerde in 1989 dat de bewerkingen veel van elkaar<br />
verschilden en toch de essentie van Vondels origineel in zich droegen. 30<br />
Ten tweede markeert het jaartal 1968 het einde van de laatste jaarlijkse<br />
Gysbreghtopvoeringen. In 1968 gaf de Amsterdamse Gemeenteraad de Nederlandse<br />
Comedie toestemming om in 1969 Gysbreght van Aemstel eenmalig in te wisselen tegen De<br />
Spaanschen Brabander, vanwege Bredero’s 350-ste sterfdag. 31<br />
Ten derde vonden in 1969 er acties plaats onder de naam Aktie Tomaat. In veel recensies<br />
wordt het beëindigen van de jaarlijkse Gysbreghtopvoeringen in 1968 toegeschreven aan<br />
Aktie Tomaat. De laatste Gysbreghtopvoering wás in 1968, niet in 1969; dus het beëindigen<br />
van de jaarlijkse traditie in 1968 moet in de tijdgeest van Aktie Tomaat gezien worden, een<br />
directe rol kon Aktie Tomaat nog niet hebben gespeeld. In mijn masterthesis ga ik hier op in.<br />
1.4 De inhoud van deze scriptie<br />
Deze scriptie bestaat uit 12 hoofdstukken en is als volgt opgebouwd. Na de inleiding,<br />
hoofdstuk 1, volgt hoofdstuk 2, Gysbreght van Aemstel van 1637 tot heden. Dit hoofdstuk<br />
geeft een globaal overzicht van de actualiseringen vanaf het begin tot 2010.<br />
De enorme hoeveelheid recensies die gedocumenteerd zijn door het TIN, zijn een<br />
belangrijke onderzoeksbron van mijn studie. 32 In de 40 jaar overspannende recensies zijn er<br />
terugkerende thema’s te duiden en vindt er ook een verschuiving plaats in de kritieken op<br />
Gysbreghtproducties in de afgelopen 40 jaar. Daarnaast is er het wonderlijke verschijnsel dat<br />
prominente ‘Tomatengooiers’ van 1969 recensenten van latere Gysbreghtproducties zijn en<br />
dat zij in hun recensies Aktie Tomaat bespreken in relatie tot Gysbreght van Aemstel.<br />
toegestuurd. Bantzinger. A., Gijsbrecht is dood…Leve Gijsbrecht! Een onderzoek naar Gijsbrecht van Aemstel na 1968.<br />
Doctoraalscriptie Theaterwetenschap. Amsterdam: 1989<br />
29<br />
http://cf.hum.uva.nl/bookmaster/gysbrecht/<br />
30<br />
Bantzinger. A., Gijsbrecht is dood…Leve Gijsbrecht! Een onderzoek naar Gijsbrecht van Aemstel na 1968. Doctoraalscriptie<br />
Theaterwetenschap. Amsterdam 1989. p.91<br />
31<br />
‘Gysbreght van Aemstel’ al eeuwenlang een traditie. Stadsblad 27 december 1990. zonder auteur<br />
32<br />
Naast de recensies beschikt het TIN over video’s van de producties uit 1975 en 1990-1991. Op Eerste Kerstdag in 1989 is een<br />
televisiebewerking van Eddy Habbema, in opdracht van de NOS, uitgezonden.