Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
De verantwoording van de selectie<br />
De overwegingen om de productie van Het Publiekstheater in 1975 nader te bestuderen was<br />
dat Gysbreght van Aemstel werd opgevoerd ter gelegenheid van het 700-jarig bestaan van de<br />
stad Amsterdam. Tevens was Het Publiekstheater het eerste professionele gezelschap dat, na<br />
1968, Gysbreght van Aemstel op het toneel bracht.<br />
Mijn keuze voor de productie van de regisseur Hans Croiset in 1988-1989 lag bij Croisets<br />
voorliefde voor Vondel. 24 Hij was in 1988-1989 de enige die ‘de Vondeltraditie in stand<br />
hield met Lucifer (1979) en Adam in Ballingschap (1983).’ 25 ‘Die regies waren<br />
legendarisch’ 26 en ‘met een eigentijdse blik gemaakt’. 27 Interessant is dat Guus Rekers, een<br />
bekende actievoerder binnen de Aktie Tomaat -een groep die Gysbreght van Aemstel<br />
reactionair vond -, verantwoordelijk was voor de tekstbewerkingen van de producties in<br />
1975 en 1989-1989.<br />
De productie van Toneelgroep Amsterdam in 1990-1991 werd geregisseerd door Rieks<br />
Swarte. Hij was speciaal gevraagd om zijn eerdere eigenzinnige ‘speelgoedvoorstellingen’.<br />
Zijn bewerking van Gysbreght van Aemstel ‘met voetnoten’ kan door Swarte’s visie niet<br />
ontbreken in deze studie.<br />
In 1995 bestond de huidige Stadsschouwburg in Amsterdam 100 jaar. Had Vondel<br />
Gysbreght van Aemstel niet geschreven ter gelegenheid van de opening van de Amsterdamse<br />
Stadsschouwburg in 1637?<br />
Ab Gietelinks motief om Gysbreght van Aemstel in 2003 en 2008 op te voeren was, dat<br />
Gysbreght van Aemstel een belangrijk stuk (cultuur)geschiedenis is. Hij noemt zijn<br />
voorstellingen verplichte inburgeringcursussen, omdat het met de kennis van de geschiedenis<br />
bij de gemiddelde Nederlander droevig is gesteld.<br />
De musicals, de tv-registratie, de bewerking van een jeugdboek, de rapversie, de<br />
muziekvoorstellingen, de jeugdvoorstelling, de droomwandelingtheater, de film, het<br />
feuilleton in de deelraad en Briels Gysbreght van Aemstel vielen af, omdat deze producties<br />
ingrijpende veranderingen, qua vorm of inhoud, hebben ondergaan óf een traditionele<br />
herhaling zijn.<br />
Van de producties uit 1975, 1988-1989, 1990-1991 en 2003 beschikt het TIN over<br />
uitgebreide dossiers.<br />
1.3 Het startpunt: 1968<br />
In mijn onderzoeksvraag staat het jaartal 1968. Het jaartal 1968 is om drie verschillende<br />
redenen gekozen als startpunt voor deze studie.<br />
Ten eerste zijn vóór dat jaartal al onderzoeken geweest naar Gysbreghtproducties. Ben<br />
Albach heeft in 1937 Drie eeuwen ‘Gijsbreght van Aemstel’, Kroniek van de jaarlijkse<br />
opvoeringen uitgegeven. Zijn beschrijving stopt in het jaar 1937.<br />
De enige mij bekende secundaire literatuur 28 die gaat over de opvoeringstraditie na 1960, is<br />
geschreven door Marta Gnyp en Anne-Rose Bantzinger.<br />
24<br />
Bij Het Toneel Speelt heeft hij in 1996 Vondels Jozef in Dothan, in 1998 Jephta, in 2001 Lucifer, in 2004 Jozef uit Egypte<br />
en in 2005 Adam in Ballingschap geregisseerd<br />
25<br />
Gijsbrecht in ballingschap. Arian. M., De Groene Amsterdammer 11 januari 1989<br />
26<br />
Hans Croiset is kwetsbaar in zijn grandeur. Janssen. H., De Volkskrant 20 oktober 1998<br />
27<br />
Het Nationale Toneel herstelt Nieuwjaarstraditie. Gijsbrecht waart weer over het slagveld. De Heuvel. D. van der., Telegraaf<br />
23 december 1988<br />
28<br />
De recensie van de televisiebewerking in 1989 in Trouw is geschreven door Anne-Rose Bantzinger. In het nawoord wordt<br />
gewag gemaakt van haar afsturen op de Gysbrecht-traditie na 1968. Na een mail kreeg ik per ommegaande haar scriptie