Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
Full text - Igitur - Universiteit Utrecht
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Ook bij Gietelink speelt de schoonheid van de taal in de overweging mee om de<br />
zeventiende-eeuwse tekst te handhaven, maar hij maakt duidelijk dat dat uit respect voor<br />
Vondel is en te maken heeft met zijn engagement met de Nederlandse cultuurgeschiedenis.<br />
Zoals boven al geconcludeerd is bij de vraag: Waarom werd Gysbreght geactualiseerd?<br />
leidt de handhaving van de zeventiende-eeuwse tekst tot behoud van het Nederlands<br />
cultureel erfgoed: Gysbreght van Aemstel krijgt zo een musealiserende functie.<br />
11.3.2 De vertolking van Gysbreght van Aemstel als personage<br />
In een interview met De Volkskrant van 11 december 2009 zegt regisseur Thomas<br />
Ostermeier over zijn nieuwe, zeer succesvolle Hamletproductie, dat hij met deze voorstelling<br />
kritiek levert op zijn generatie, en elke generatie krijgt de Hamlet die zij verdient. 536<br />
Gysbreght wordt vaak vergeleken met Hamlet en de bewerkingen van Shakespeares stukken<br />
met die van Vondel (zie 3.3.1). Welke Gysbreght kregen de opeenvolgende generaties?<br />
De generatie van de jaren zeventig kreeg volgens Rekers een Gysbreght die marionet was<br />
van de feitelijke machthebbers (zie 5.3); in de jaren tachtig creëerde Croiset een Gysbreght<br />
die niet weet waarvoor hij moet strijden (zie 6.3.2). In de jaren negentig was Gysbreght een<br />
man die erin was getuind (zie 7.2) of zich voor een dilemma geplaatst vond: òf hij past zich<br />
aan en verkwanselt zijn principes, òf hij trekt een grens: tot hier en niet verder (zie 8.6). In<br />
begin van de 21 ste eeuw komt Gysbreght in de botsing tussen twee beschavingen. De<br />
middeleeuwse Gysbreght in 2003 en de islamitische Gysbreght in 2008 botsen met de<br />
moderne westerse wereld.<br />
11.3.3 De speelstijl<br />
In de bewerking van 1975 en 1988-1989 zijn de statische beelden omgezet in dynamiek,<br />
zowel met veel uiterlijk vertoon en beweging als met innerlijke, emotionele, psychologische<br />
interactie en ontwikkeling binnen de personages. 537 In 1995 werd met een grote cast veel<br />
uiterlijk vertoon neergezet, of er veel interactie plaatsvindt tussen de personages wordt in de<br />
recensies niet beschreven. Het doel van de speelstijl zal in dienst hebben gestaan van de<br />
boodschap: hoe te overleven.<br />
Swarte -1990-1991- distantieert zich uitdrukkelijk van de speelstijl ‘inleving’; bij hem<br />
komt daar ‘de welstand-speelstijl’ voor terug in dienst van zijn reconstructie van Gysbreght<br />
van Aemstel. Gietelink, in 2003 en 2008, was het met name te doen om een<br />
cultuurhistorische en politieke boodschap over te brengen, omdat hij ‘het stuk dramaturgisch<br />
wat minder vindt’, loste hij dat op met beelden en muziek. Waarbij het gebruik van<br />
multimedia in dienst staat van de reflectie op de maatschappij.<br />
11.3.4 Het decor<br />
Het valt op dat er op het toneel verwezen wordt óf naar de historische con<strong>text</strong> van Gysbreght<br />
van Aemstel óf naar de opvoeringstraditie van Gysbreght van Aemstel.<br />
In 1975 wordt aan het begin een film gedraaid waarin een historische introductie wordt<br />
gegeven over de tijd waarin Gysbreght van Aemstel zich afspeelde. De film heeft als doel het<br />
stuk in 1300 te plaatsen.<br />
Historische verwijzingen vinden ook plaats op het achtertoneel in de productie in 1988-<br />
1989. Op het achtertoneel wordt verwezen naar eerdere Gysbreghtproducties; dit om het<br />
debat aan te gaan met de moderne Gysbreght op het voortoneel.<br />
536<br />
‘Elke generatie krijgt de Hamlet die zij verdient.’ Interview met Regisseur Thomas Ostermeier en Hein Janssen. .De<br />
Volkskrant 11 december 2009<br />
537<br />
De Gysbreght met voetnoten. Branbergen. A., Parool 25 augustus 1990