finalVersion
finalVersion
finalVersion
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
We hebben nu een beeld gekregen van wat de hervorming van de samenleving inhield.<br />
3.4 Omgangsvormen en intimiteit<br />
Bij Taylors derde hoofdpunt wordt ingegaan op een bepaald soort discipline. Hij gebruikt daarbij<br />
“het meesterlijk boek” (137, SA) Über den Prozess der Zivilisation van Norbert Elias 17 . Taylor zegt<br />
dat er overlapping is in waar Elias en Foucault het over hebben, maar dat Elias zich richt op een<br />
ontwikkeling in de disciplinering waar Foucault over zwijgt (540, SA). Elias heeft laten zien dat er<br />
vanaf de vroegmoderne tijd geleidelijk steeds strengere eisen aan omgangsvormen werden gesteld<br />
(p. 138, SA). Dit begon onder de elite, maar vanaf de 19e eeuw waren de eisen onder de gehele<br />
bevolking gemeengoed geworden. Ze betroffen vooral omgangsvormen omtrent lichaam en<br />
lichaamsfuncties. Rond 1500 was het bijvoorbeeld nog normaal je neus te snuiten aan het tafelkleed<br />
of je op openbare plekken te ontlasten. Uiteindelijk werd het zelfs onbeleefd zulke lichaamsfuncties<br />
te noemen. Deze mentaliteit werd bereikt door mensen aan te leren bij bepaalde zaken schaamte of<br />
walging te voelen. Zo vond men het vies als men per ongeluk een lepel gebruikte die al door een<br />
ander was gebruikt.<br />
Taylor vermoedt dat deze ontwikkeling verbonden was met beperking van relaties van<br />
intimiteit. Terwijl je eerst makkelijker intiem was met vreemden, werd intimiteit beperkt tot<br />
geprivilegieerden. Je mocht niet meer zomaar intimiteit tonen ten opzichte van anderen. Door<br />
middel van omgangsvormen diende er afstand worden bewaard. Contact met anderen ging vooral<br />
door middel van zicht en gehoor, terwijl lichamelijk contact beperkt bleef tot intieme kringen en<br />
rituele momenten zoals handen schudden (140, SA).<br />
Deze ontwikkelingen op het gebied van omgangsvormen en intimiteit vormden een<br />
onderdeel van de boven genoemde ontwikkeling van het ideaal van civility en later civilisation.<br />
Nu ik verschillende aspecten van de opkomst van de disciplinaire maatschappij hebben<br />
behandeld, zou ik willen ingaan op de eeuwen na het begin ervan. We komen aan bij het vierde<br />
hoofdpunt van Taylor.<br />
3.5 Succes en tegengeluiden<br />
Terwijl het succes van de disciplinering zich voortzette zijn er altijd tegengeluiden geweest. De<br />
17 Bibliografische gegevens: Norbert Elias. 1978. Über den Prozess der Zivilisation. Frankfurt: Suhrkamp. NB: De<br />
eerste druk verscheen al in 1939.<br />
22