Draken en dino's - Weet Magazine
Draken en dino's - Weet Magazine
Draken en dino's - Weet Magazine
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Mysterie<br />
W<br />
14<br />
tekst JoHan deMoed<br />
Waar kom<strong>en</strong> al die<br />
drak<strong>en</strong>verhal<strong>en</strong> vandaan?<br />
grote reptielachtig<strong>en</strong>, beschrev<strong>en</strong><br />
in oude geschrift<strong>en</strong>, word<strong>en</strong><br />
vaak weggezet als mythologische<br />
wez<strong>en</strong>s. de draak is er zo e<strong>en</strong>. je<br />
ziet ze vlieg<strong>en</strong> als je het erover<br />
hebt! maar zag<strong>en</strong> herodotus,<br />
plinius de oudere, claudius<br />
aelianus, cassius dio <strong>en</strong><br />
marco polo ze ook vlieg<strong>en</strong><br />
to<strong>en</strong> ze dier<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> vergelijkbaar<br />
signalem<strong>en</strong>t beschrev<strong>en</strong>?<br />
oP zoeK naa<br />
verlor<strong>en</strong> dr
de<br />
aaK<br />
veel historische bronn<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> melding<br />
van grote reptiel<strong>en</strong>, soms voorzi<strong>en</strong> van<br />
vleugels. hoewel ze overal weer anders<br />
werd<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd (zie kader onderaan),<br />
k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> wij ze het best onder de naam<br />
‘draak’. vanuit onze<br />
optiek is e<strong>en</strong> draak<br />
e<strong>en</strong> heel ander beest<br />
dan e<strong>en</strong> dinosauriër.<br />
dat is niet altijd<br />
zo geweest. in 1841<br />
werd voor het eerst<br />
de term ‘dinosauria’<br />
gebruikt om de dier<strong>en</strong><br />
te beschrijv<strong>en</strong> die wij nu k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> als<br />
dinosauriërs. de term betek<strong>en</strong>t ‘verschrikkelijke<br />
hagediss<strong>en</strong>’, bedacht door de bek<strong>en</strong>de<br />
britse anatoom, zoöloog <strong>en</strong> paleontoloog<br />
richard ow<strong>en</strong>. het opmerkelijke<br />
is dat zelfs woord<strong>en</strong>boek<strong>en</strong> tot aan 1891<br />
– bijvoorbeeld noah webster’s american<br />
dictionary in <strong>en</strong>glish language – het<br />
woord ‘dinosauriër’ niet vermeldd<strong>en</strong>. voor<br />
die tijd was er wel e<strong>en</strong> ander gangbaar<br />
woord om zulke beest<strong>en</strong> te<br />
beschrijv<strong>en</strong>: draak. zelfs tot in<br />
1946 is ‘draak’ in woord<strong>en</strong>boe-<br />
k<strong>en</strong> te vind<strong>en</strong> in de betek<strong>en</strong>is<br />
dat het e<strong>en</strong> groot dier is dat<br />
op e<strong>en</strong> slang, hagedis of saurierachtige<br />
lijkt.<br />
vel<strong>en</strong> gaan ervan uit dat de<br />
dinosauriërs allang uitgestorv<strong>en</strong><br />
war<strong>en</strong> voordat de m<strong>en</strong>s<br />
op het toneel versche<strong>en</strong>. tuss<strong>en</strong><br />
m<strong>en</strong>s <strong>en</strong> dino zou 65 miljo<strong>en</strong><br />
jaar zitt<strong>en</strong>. als je zo naar<br />
de feit<strong>en</strong> kijkt, is het lastig te<br />
verklar<strong>en</strong> hoe het komt dat<br />
verschill<strong>en</strong>de historische bronn<strong>en</strong><br />
in de afgelop<strong>en</strong> mill<strong>en</strong>nia<br />
gedetailleerd dier<strong>en</strong> beschrijv<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> afbeeld<strong>en</strong> die erg op<br />
dinosauriërs lijk<strong>en</strong>. volg<strong>en</strong>s de<br />
gangbare theorie kan dat niet.<br />
hoe kun je iets beschrijv<strong>en</strong> of<br />
ton<strong>en</strong> wat miljo<strong>en</strong><strong>en</strong> jar<strong>en</strong> geled<strong>en</strong><br />
voor jouw verschijning<br />
verdwe<strong>en</strong>?<br />
‘ja’, zegt de criticus. ‘je gelooft<br />
die drak<strong>en</strong>verhal<strong>en</strong> toch niet?<br />
dat fantasiebeest heeft echt<br />
niet bestaan, hoor.’<br />
het is duidelijk dat er in de<br />
loop der eeuw<strong>en</strong> veel mythe-<br />
vorming heeft plaatsgevond<strong>en</strong> in de herinnering<br />
aan drak<strong>en</strong>. toch zijn er verschill<strong>en</strong>de<br />
betrouwbare, historische bronn<strong>en</strong><br />
die in detail sprek<strong>en</strong> over grote reptiel<strong>en</strong><br />
die vandaag de dag niet meer lev<strong>en</strong>. mag<br />
je de wet<strong>en</strong>schap-<br />
MaG Je de Wet<strong>en</strong>scHaPPers<br />
van<br />
destiJds dan niet<br />
serieus neM<strong>en</strong>?<br />
pers van destijds<br />
dan niet serieus<br />
nem<strong>en</strong>? <strong>en</strong> als je<br />
ze op dit punt met<br />
e<strong>en</strong> korrel zout<br />
neemt, waarom<br />
neem je ze dan wel<br />
serieus als ze op<br />
e<strong>en</strong>zelfde gedetailleerde <strong>en</strong> beschouw<strong>en</strong>de<br />
manier over andere zak<strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong>?<br />
voordat je op die vrag<strong>en</strong> antwoord geeft,<br />
is het misschi<strong>en</strong> goed eerst te lez<strong>en</strong> over<br />
welke historische bronn<strong>en</strong> we hier op het<br />
oog hebb<strong>en</strong>...<br />
vlieg<strong>en</strong>de reptiel<strong>en</strong><br />
vraag e<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t geschied<strong>en</strong>is wie de<br />
vader van de geschiedschrijving is <strong>en</strong> de<br />
draak komt<br />
overal voor<br />
de draak is wereldwijd bek<strong>en</strong>d<br />
<strong>en</strong> door veel volk<strong>en</strong> aanbed<strong>en</strong>.<br />
er is bijna ge<strong>en</strong> cultuur die deze<br />
imposante wez<strong>en</strong>s ong<strong>en</strong>oemd<br />
laat. in andere tal<strong>en</strong> wordt de<br />
draak als volgt aangeduid:<br />
n nago (indonesië)<br />
n loong (china)<br />
n ryu (Japan)<br />
n bakunawa<br />
(Filipijn<strong>en</strong>)<br />
n Yilbega (siberië)<br />
n ejderha (turkije)<br />
n drakon<br />
(Griek<strong>en</strong>land)<br />
n coca (Portugal)<br />
n balamr<br />
(roem<strong>en</strong>ië)<br />
n sarkany<br />
(Hongarije)<br />
n Wyvern<br />
(<strong>en</strong>geland)<br />
n scultone<br />
(sardinië)<br />
n Y ddraig goch<br />
(Wales)<br />
n Yong, imoggi<br />
(Korea)<br />
n rong, long<br />
(vietnam)<br />
n neak (india)<br />
n lindworm<br />
(duitsland)<br />
n zilant (tartar<strong>en</strong>)<br />
n in de bijbel komt<br />
‘draak’ 25 keer<br />
voor, van ‘drak<strong>en</strong>’<br />
is 19 keer sprake.<br />
februari 2011<br />
15
16<br />
elF echte dier<strong>en</strong>, één niet?<br />
op de chinese zodiak-kal<strong>en</strong>der,<br />
die ver voor christus<br />
is ontwikkeld, word<strong>en</strong><br />
twaalf dier<strong>en</strong> getoond.<br />
elf dier<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> nog steeds<br />
voor: rat, os, tijger, konijn,<br />
slang, paard, geit, aap, haan,<br />
hond <strong>en</strong> vark<strong>en</strong>. Maar de<br />
twaalfde is vandaag de dag<br />
e<strong>en</strong> vreemde e<strong>en</strong>d in de bijt:<br />
de draak. bijzonder dat m<strong>en</strong><br />
zomaar ope<strong>en</strong>s voor e<strong>en</strong><br />
mythisch dier koos. dat klinkt<br />
kans is groot dat het antwoord luidt: herodotus<br />
van halicarnassus. deze griekse<br />
historicus, die leefde in de vijfde eeuw<br />
voor christus, is vooral bek<strong>en</strong>d geword<strong>en</strong><br />
door zijn werk historiae, e<strong>en</strong> omvangrijke<br />
bundel boek<strong>en</strong> die het midd<strong>en</strong> houdt tuss<strong>en</strong><br />
de memoires van e<strong>en</strong> reiziger <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
duidelijke poging om objectief aan geschiedschrijving<br />
te do<strong>en</strong>. diezelfde herodotus<br />
heeft ook opmerkelijke reptiel<strong>en</strong><br />
beschrev<strong>en</strong> die hij zag to<strong>en</strong> hij op reis was<br />
in afrika. de <strong>en</strong>gelse vertaling van de tekst<br />
omschrijft het dier als ‘serp<strong>en</strong>t’, waarmee<br />
teg<strong>en</strong>woordig e<strong>en</strong> slang wordt bedoeld,<br />
maar het is goed te wet<strong>en</strong> dat ‘serp<strong>en</strong>t’<br />
vroeger ook e<strong>en</strong> gangbaar woord was<br />
om andere reptiel<strong>en</strong> aan te duid<strong>en</strong>. in het<br />
tweede boek van zijn historiae doet herodotus<br />
verslag van deze schepsels:<br />
‘er zijn ook rond thebe serp<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
die helemaal niet schadelijk zijn voor de<br />
m<strong>en</strong>s. ze zijn klein in formaat <strong>en</strong> hebb<strong>en</strong><br />
twee hoorns op hun kop. (…) er is ook<br />
e<strong>en</strong> streek van arabië in de buurt van de<br />
stad buto geleg<strong>en</strong>. naar die plaats ging ik<br />
he<strong>en</strong> om bericht te<br />
krijg<strong>en</strong> over de<br />
gevleugelde<br />
serp<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. (…) de<br />
vorm van de serp<strong>en</strong>t<br />
is als van de<br />
waterslang. doch<br />
haar vleugels zijn<br />
niet bevederd, ze<br />
gelijk<strong>en</strong> vrijwel op<br />
de vleugels van de<br />
vleermuis.’<br />
in zijn derde boek<br />
schrijft herodotus<br />
ook over vlieg<strong>en</strong>de<br />
serp<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. ze blij-<br />
onlogisch, t<strong>en</strong>zij de draak<br />
to<strong>en</strong> ook echt nog leefde. e<strong>en</strong><br />
andere theorie is dan ook dat<br />
de reuz<strong>en</strong>reptiel<strong>en</strong> in china<br />
zoveel indruk hebb<strong>en</strong> gemaakt<br />
dat de chinez<strong>en</strong> deze dier<strong>en</strong><br />
eeuw<strong>en</strong>lang hebb<strong>en</strong> aanbed<strong>en</strong>.<br />
dat gebeurt zelfs tot op de dag<br />
van vandaag! drak<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
er overal afgebeeld, ze word<strong>en</strong><br />
in tempels vereerd. verwijzing<strong>en</strong><br />
naar drak<strong>en</strong> zijn in<br />
china ge<strong>en</strong> uitzondering,<br />
het is de regel.<br />
k<strong>en</strong> de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
flink<br />
dwars te zitt<strong>en</strong><br />
bij de wierookoogst.<br />
‘die<br />
bom<strong>en</strong>, de<br />
wierookdra-<br />
g<strong>en</strong>d<strong>en</strong>,<br />
word<strong>en</strong><br />
bewaakt<br />
door<br />
gevleugelde<br />
serp<strong>en</strong>t<strong>en</strong>,<br />
klein van<br />
afmeting, bont<br />
van uiterlijk, vel<strong>en</strong><br />
in getal bij iedere boom;<br />
deze zijn het ook, die naar<br />
egypte trekk<strong>en</strong>. <strong>en</strong> zij word<strong>en</strong> door niets<br />
anders van de bom<strong>en</strong> verjaagd dan door<br />
de rook der storaxboom. (…) die wierook<br />
dan winn<strong>en</strong> de arabier<strong>en</strong> aldus (…)<br />
nadat zij met runderhuid<strong>en</strong> <strong>en</strong> andere<br />
vell<strong>en</strong> geheel het lichaam bedekt hebb<strong>en</strong>,<br />
<strong>en</strong> het gelaat behalve de og<strong>en</strong>, gaan zij<br />
naar de casia. deze groeit in e<strong>en</strong> ondiep<br />
moeras. om haar <strong>en</strong> in haar houd<strong>en</strong> zich<br />
gevleugelde dier<strong>en</strong> op, die zeer op<br />
vleermuiz<strong>en</strong> gelijk<strong>en</strong> <strong>en</strong> vreselijk schreeuw<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> zich sterk teweerstell<strong>en</strong>. deze<br />
moet<strong>en</strong> zij van de og<strong>en</strong> afhoud<strong>en</strong> <strong>en</strong> zo<br />
snijd<strong>en</strong> zij de casia af.’<br />
agressieve dier<strong>en</strong> dus… je kunt je voorstell<strong>en</strong><br />
dat de serp<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die herodotus hier<br />
beschrijft angstaanjag<strong>en</strong>d war<strong>en</strong>. ze hadd<strong>en</strong><br />
vleermuisachtige vleugels, zonder ver<strong>en</strong>,<br />
én ze hadd<strong>en</strong> e<strong>en</strong> lange, slangachtige<br />
rompvorm. het doet d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> aan rhamphorhynchus<br />
(zie foto), e<strong>en</strong> uitgestorv<strong>en</strong><br />
pterosauriër, die e<strong>en</strong> spitse kop had,<br />
lange vooruitstek<strong>en</strong>de tand<strong>en</strong> <strong>en</strong> lange<br />
smalle vleugels. het lijkt er sterk op<br />
dat herodotus hier e<strong>en</strong> dier beschrijft<br />
dat we vandaag de<br />
dag niet meer k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>.<br />
e<strong>en</strong> dinosaurus?<br />
vreemd<br />
dier<br />
lucius cassius<br />
dio, die leefde<br />
van 150 tot 235<br />
na christus, was<br />
e<strong>en</strong> romeinse<br />
s<strong>en</strong>ator <strong>en</strong> gouverneur<br />
van pergamum<br />
<strong>en</strong> Smyrna; later proconsul<br />
van afrika. in die<br />
functies had hij toegang tot<br />
officiële bronn<strong>en</strong> <strong>en</strong> b<strong>en</strong>utte hij<br />
ijverig de to<strong>en</strong> beschikbare historische<br />
werk<strong>en</strong>. hij gebruikte ze als basis voor<br />
zijn beschrijving van de geschied<strong>en</strong>is van<br />
rome, waar hij twintig jaar aan gewerkt<br />
heeft; ti<strong>en</strong> jaar daarvan besteedde hij uitsluit<strong>en</strong>d<br />
aan het verzamel<strong>en</strong> van bronmateriaal.<br />
hij wilde als ambt<strong>en</strong>aar onkreukbaar<br />
<strong>en</strong> objectief blijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> koos daarom<br />
ge<strong>en</strong> partij teg<strong>en</strong>over gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
conflict<strong>en</strong> in vroegere eeuw<strong>en</strong>. bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong><br />
stond of viel zijn reputatie als historicus<br />
met het doorgev<strong>en</strong> van betrouwbare informatie.<br />
dit wet<strong>en</strong>de valt er e<strong>en</strong> opmerkelijk licht<br />
op het volg<strong>en</strong>de citaat uit zijn werk, waarin<br />
hij schrijft<br />
over e<strong>en</strong> veld-<br />
Het dier dat<br />
Herodotus zag doet<br />
d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> aan rhamphorhynchus,<br />
e<strong>en</strong> uitgestorv<strong>en</strong><br />
pterosauriër.<br />
slag tijd<strong>en</strong>s de<br />
eerste punische<br />
oorlog bij<br />
de bagradasrivier<br />
in afrika.<br />
aanvankelijk<br />
ging het erom<br />
dat het romeinse<br />
leger<br />
(dat onder het<br />
bewind stond<br />
van consul<br />
atilius regulus)<br />
t<strong>en</strong> strijde<br />
trok teg<strong>en</strong> het
carthaagse rijk, maar dat plan werd ev<strong>en</strong><br />
wreed verstoord…<br />
‘nu, terwijl regulus<br />
gelegerd was naast de<br />
bagradas-rivier, versche<strong>en</strong><br />
er e<strong>en</strong> serp<strong>en</strong>t van <strong>en</strong>orme<br />
omvang. M<strong>en</strong> zegt dat zijn<br />
l<strong>en</strong>gte 120 voet was<br />
[omgerek<strong>en</strong>d naar<br />
romeinse maatstav<strong>en</strong>: ruim 35 meter].<br />
zijn karkas werd naar rome vervoerd om<br />
er te word<strong>en</strong> t<strong>en</strong>toongesteld. (…) Het<br />
beest vernietigde veel van de soldat<strong>en</strong> die<br />
hem b<strong>en</strong>aderd<strong>en</strong>. sommige soldat<strong>en</strong><br />
werd<strong>en</strong> gedood to<strong>en</strong> ze uit de rivier<br />
dronk<strong>en</strong>. regulus overwon het beest<br />
uiteindelijk door e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>igte van<br />
soldat<strong>en</strong> <strong>en</strong> katapult<strong>en</strong> in te zett<strong>en</strong>.’<br />
opmerkelijk is dat dit allemaal vlak naast<br />
e<strong>en</strong> rivier gebeurde. cassius dio schrijft<br />
dat de soldat<strong>en</strong> die water wild<strong>en</strong> drink<strong>en</strong><br />
februari 2011<br />
komodo dragon grootSte hagediS ter Wereld<br />
Kan de verlor<strong>en</strong> draak nog<br />
word<strong>en</strong> gevond<strong>en</strong>? als het<br />
aan de britt<strong>en</strong> ligt wel. zij<br />
noem<strong>en</strong> de Komodovaraan<br />
‘Komodo dragon’. <strong>en</strong> zeg<br />
nou zelf… het is toch net<br />
of dit 3 meter lange, 150<br />
kilo zware reptiel zo uit<br />
e<strong>en</strong> evodocu van discovery<br />
channel of national Geographic<br />
komt lop<strong>en</strong>?<br />
de Komodovaraan is vandaag<br />
de dag – voor zover bek<strong>en</strong>d – de<br />
grootste hagedis ter wereld. ook<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> zijn hun lev<strong>en</strong> niet zeker<br />
met e<strong>en</strong> Komodovaraan in de<br />
buurt. Het zijn giftige reptiel<strong>en</strong><br />
die je, als ze de kans krijg<strong>en</strong>,<br />
flink kunn<strong>en</strong> bijt<strong>en</strong>. Hij heeft<br />
ongeveer zestig naar achter<strong>en</strong><br />
gekromde tand<strong>en</strong>. die tand<strong>en</strong><br />
hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> zaagstructuur waardoor<br />
ze gemakkelijk door vlees<br />
snijd<strong>en</strong>. de Komodovaraan kan<br />
zijn tand<strong>en</strong> vele mal<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> uitvall<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> op die manier vervang<strong>en</strong><br />
zodat ze altijd scherp zijn.<br />
giFtig<br />
e<strong>en</strong> afschrikwekk<strong>en</strong>de eig<strong>en</strong>schap<br />
van deze moderne<br />
draak is dat hij gifklier<strong>en</strong><br />
heeft. de australische onderzoeker<br />
bryan Fry toonde<br />
dat aan. als de Komododraak<br />
je bijt, zorgt het gif<br />
ervoor dat je in e<strong>en</strong> shocktoestand<br />
raakt; je bloed gaat<br />
sneller strom<strong>en</strong> <strong>en</strong> je ader<strong>en</strong><br />
verwijd<strong>en</strong> zich. Het is dus niet<br />
zo dat, zoals eerst werd aang<strong>en</strong>om<strong>en</strong>,<br />
de giftige bacteriën in<br />
als de Komododraak<br />
je bijt, zorgt het<br />
gif ervoor dat je in e<strong>en</strong><br />
shocktoestand raakt.<br />
Marco Polo bescHreeF<br />
dier<strong>en</strong> Met e<strong>en</strong><br />
oMGereK<strong>en</strong>de l<strong>en</strong>Gte van<br />
12 Meter <strong>en</strong> Kleiner<br />
het varaanspeeksel tot de dood<br />
leid<strong>en</strong>.<br />
hinderlaag<br />
de Komodovaraan is e<strong>en</strong><br />
roofdier (carnivoor). Hij staat<br />
aan de top van de voedselpira-<br />
zelFs eiG<strong>en</strong><br />
JonG<strong>en</strong> staan<br />
oP Het M<strong>en</strong>u<br />
mide <strong>en</strong> heeft, als hij e<strong>en</strong>maal<br />
volwass<strong>en</strong> is, ge<strong>en</strong> natuurlijke<br />
vijand<strong>en</strong>. Hij kan e<strong>en</strong> korte<br />
sprint mak<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> snelheid<br />
bereik<strong>en</strong> van 20 kilometer per<br />
uur. de Komodo-draak valt<br />
prooi<strong>en</strong> meestal<br />
aan vanuit e<strong>en</strong><br />
hinderlaag,<br />
waarbij hij zich<br />
verstopt tuss<strong>en</strong><br />
het hoge gras of<br />
andere begroeiing<br />
langs de looproutes<br />
van prooidier<strong>en</strong>.<br />
als de prooi<br />
op e<strong>en</strong> afstand<br />
van minder dan<br />
anderhalve meter<br />
komt, wordt de<br />
aanval ingezet. de<br />
varaan probeert<br />
de pez<strong>en</strong> in de<br />
pot<strong>en</strong> door te<br />
bijt<strong>en</strong> om de prooi<br />
te immobiliser<strong>en</strong>.<br />
e<strong>en</strong>maal teg<strong>en</strong><br />
de grond gewerkt<br />
wordt de prooi in de hals of<br />
in de buik gebet<strong>en</strong> zodat het<br />
doodbloedt. daarna scheurt de<br />
Komodo-draak zijn prooi aan<br />
stukk<strong>en</strong>.<br />
vraatzuchtig<br />
deze varan<strong>en</strong> staan bek<strong>en</strong>d<br />
als erg vraatzuchtig. in één<br />
maaltijd kunn<strong>en</strong> ze maar liefst<br />
80 proc<strong>en</strong>t van hun eig<strong>en</strong><br />
lichaamsgewicht naar binn<strong>en</strong><br />
werk<strong>en</strong>. ze hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> elastische<br />
maag, flexibele kak<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> grote bek <strong>en</strong> keelop<strong>en</strong>ing.<br />
daardoor kunn<strong>en</strong> ze grote stukk<strong>en</strong><br />
vlees naar binn<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>.<br />
Het is bek<strong>en</strong>d dat e<strong>en</strong> 50<br />
kilogram zware vrouwtjesvaraan<br />
e<strong>en</strong> 31 kilo zwaar vark<strong>en</strong><br />
verslond. <strong>en</strong> dat in nog ge<strong>en</strong><br />
twintig minut<strong>en</strong> tijd!<br />
kannibal<strong>en</strong><br />
de varaan schroomt niet<br />
zijn eig<strong>en</strong> jong<strong>en</strong> op te et<strong>en</strong>.<br />
Het m<strong>en</strong>u van e<strong>en</strong> volwass<strong>en</strong><br />
varaan bestaat zelfs voor<br />
zo’n 10 proc<strong>en</strong>t uit de jong<strong>en</strong><br />
van zijn eig<strong>en</strong> soort. Grotere<br />
soortg<strong>en</strong>ot<strong>en</strong> zijn dan ook de<br />
belangrijkste bedreiging voor<br />
de jonge varan<strong>en</strong>. opmerkelijk<br />
is dat de jong<strong>en</strong> zich door de<br />
uitwerpsel<strong>en</strong> van kadavers roll<strong>en</strong><br />
om zo e<strong>en</strong> onaantrekkelijke<br />
geur te krijg<strong>en</strong> als afweer teg<strong>en</strong><br />
de oudere soortg<strong>en</strong>ot<strong>en</strong>. de<br />
Komodo-draak, die zijn prooi<br />
doorgaans met bot <strong>en</strong> al verorbert,<br />
vermijdt namelijk het et<strong>en</strong><br />
van uitwerpsel<strong>en</strong>. zo netjes is<br />
hij dan weer wel…<br />
17
18<br />
vlieg<strong>en</strong>d draakje<br />
Wie aan drak<strong>en</strong> d<strong>en</strong>kt, d<strong>en</strong>kt aan reptiel<strong>en</strong> met<br />
vleugels. zo word<strong>en</strong> ze immers vaak afgebeeld.<br />
doorgaans word<strong>en</strong> deze drak<strong>en</strong> naar het rijk der<br />
fabel<strong>en</strong> verwez<strong>en</strong>, want ja… wie gelooft er nu in<br />
reptiel<strong>en</strong> met vleugels? vlieg<strong>en</strong>de drak<strong>en</strong> bestaan<br />
gewoon niet. toch wel!<br />
draco volans is<br />
dan maar e<strong>en</strong> kleintje,<br />
toch voldoet het aan<br />
het beeld dat vel<strong>en</strong><br />
van e<strong>en</strong> draak hebb<strong>en</strong>.<br />
het er niet lev<strong>en</strong>d van afbracht<strong>en</strong>. had<br />
het reptiel misschi<strong>en</strong> e<strong>en</strong> aanvalstechniek<br />
zoals e<strong>en</strong> hed<strong>en</strong>daags reptiel, de krokodil,<br />
dat heeft: loer<strong>en</strong> onder water <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
bliksemaanval wanneer de prooi voorover<br />
buigt om te drink<strong>en</strong>?<br />
jurassic park<br />
de bek<strong>en</strong>de v<strong>en</strong>etiaanse handelaar <strong>en</strong><br />
ontdekkingsreiziger marco polo (1254-<br />
1324 na christus) heeft zijn uitzonderlijke<br />
reis naar het chinese keizerrijk beschrev<strong>en</strong><br />
in het boek il milione. voor de european<strong>en</strong><br />
vormde deze beschrijving in de<br />
eeuw<strong>en</strong> daarna e<strong>en</strong> belangrijke informatiebron<br />
over azië. polo beschreef wat hij<br />
zag. hieruit blijkt dat hij in de chinese provincie<br />
karazan wel heel bijzondere dier<strong>en</strong><br />
teg<strong>en</strong> het lijf liep. ze war<strong>en</strong> ti<strong>en</strong> pass<strong>en</strong><br />
lang, schrijft polo. uitgaande van de l<strong>en</strong>gtemaat<br />
zoals de romein<strong>en</strong> die gebruikt<strong>en</strong><br />
(e<strong>en</strong> pas was anderhalve meter) moet hij<br />
dus dier<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong> van 15 meter<br />
l<strong>en</strong>gte! polo beschrijft ze gedetailleerd.<br />
k<strong>en</strong>nelijk heeft hij ze goed kunn<strong>en</strong> observer<strong>en</strong>.<br />
het is alsof hij e<strong>en</strong> schets geeft van<br />
e<strong>en</strong> hoofdrolspeler in de film jurassic park:<br />
‘aan de voorkant, in de buurt van de<br />
kop, hebb<strong>en</strong> ze twee korte pot<strong>en</strong> met drie<br />
klauw<strong>en</strong> als die van e<strong>en</strong> tijger. ze hebb<strong>en</strong><br />
vlieg<strong>en</strong>d draakje of draco<br />
volans (zie foto) is e<strong>en</strong> hagedis<br />
die maximaal 25 c<strong>en</strong>timeter<br />
lang kan word<strong>en</strong>. tweederde<br />
van zijn lichaam bestaat uit<br />
staart. zijn vleugels word<strong>en</strong><br />
gevormd door uitklapbare<br />
ribb<strong>en</strong> met daartuss<strong>en</strong> dunne<br />
huidflapp<strong>en</strong>. daarmee kan hij<br />
omlaag zwev<strong>en</strong>, niet opstijg<strong>en</strong>.<br />
al zwev<strong>en</strong>d kan het vlieg<strong>en</strong>d<br />
draakje e<strong>en</strong> afstand overbrugg<strong>en</strong><br />
van maar liefst tweehonderd<br />
meter. Het vlieg<strong>en</strong>d<br />
draakje komt vandaag de dag<br />
voor in Maleisië, de Filipijn<strong>en</strong>,<br />
de Molukk<strong>en</strong> <strong>en</strong> indonesië, langs beboste oevers van<br />
rivier<strong>en</strong>, beekjes <strong>en</strong> mer<strong>en</strong>.<br />
zeer felle og<strong>en</strong> die<br />
groter zijn dan e<strong>en</strong><br />
brood van vier<br />
d<strong>en</strong>arie. de kak<strong>en</strong><br />
zijn breed g<strong>en</strong>oeg om<br />
e<strong>en</strong> man door te<br />
slikk<strong>en</strong>, de tand<strong>en</strong><br />
zijn groot <strong>en</strong> scherp.<br />
Hun hele uitstraling<br />
is zo overweldig<strong>en</strong>d<br />
dat noch m<strong>en</strong>s noch<br />
<strong>en</strong>ig dier h<strong>en</strong> zonder<br />
angst kan b<strong>en</strong>ader<strong>en</strong>.’<br />
polo kwam tijd<strong>en</strong>s<br />
zijn ontdekkingsreis<br />
ook kleinere variant<strong>en</strong><br />
teg<strong>en</strong>. k<strong>en</strong>nelijk<br />
war<strong>en</strong> deze drak<strong>en</strong><br />
to<strong>en</strong>tertijd zo zeldzaam<br />
nog niet (is het<br />
misschi<strong>en</strong> daarom<br />
dat china nog steeds<br />
bek<strong>en</strong>d staat als het<br />
drak<strong>en</strong>land bij uitstek?)<br />
polo beschrijft<br />
dier<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> omgerek<strong>en</strong>de<br />
l<strong>en</strong>gte<br />
van twaalf meter <strong>en</strong> kleiner. zoiets als de<br />
tarbosaurus, die e<strong>en</strong> schofthoogte van<br />
drieënhalve meter had <strong>en</strong> zo’n twaalf meter<br />
lang werd (http://bit.ly/deQ6wh). door<br />
de vondst van fossiel<strong>en</strong> is inmiddels dui-<br />
at te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> van dit mo-<br />
Wzaïek uit de eerste eeuw<br />
voor christus? te zi<strong>en</strong> is de<br />
rivier de nijl. er zijn dier<strong>en</strong> afgebeeld<br />
die verdrev<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
door de ethiopische bewoners.<br />
eén dier springt met name in<br />
het oog. er staat κροκόδīλος<br />
dit vreemde dier in e<strong>en</strong><br />
bas-reliëf in angkor thom<br />
lijkt op e<strong>en</strong> stegosaurus.<br />
delijk dat hij ook in zuid-azië leefde, maar<br />
hij kon niet het dier zijn dat polo beschreef<br />
omdat hij twee klauw<strong>en</strong> had in plaats van<br />
drie.<br />
marco polo beschrijft hoe de bevolking<br />
van karazan op dergelijke reptiel<strong>en</strong> joeg.<br />
de dier<strong>en</strong> hield<strong>en</strong> zich, vanwege de grote<br />
hitte overdag, schuil in grott<strong>en</strong>. ’s nachts<br />
ging<strong>en</strong> ze op zoek naar voedsel. Welk<br />
slachtoffer ze ook teg<strong>en</strong>kwam<strong>en</strong> – of het<br />
nu e<strong>en</strong> tijger, wolf of e<strong>en</strong> ander wild dier<br />
was –, ze wist<strong>en</strong> het te verslind<strong>en</strong>. daarna<br />
‘sleept<strong>en</strong>’ ze zich naar e<strong>en</strong> meer of rivier<br />
Wat iS dit voor dier?<br />
zou dit e<strong>en</strong><br />
krokodil zijn geweest?<br />
bij, wat ‘hagedis’ betek<strong>en</strong>t.<br />
van dit woord is ons moderne<br />
woord ‘krokodil’ afgeleid. Maar<br />
gaat het hier ook om e<strong>en</strong> krokodil?<br />
als dat zo is dan moet<br />
hij er to<strong>en</strong> wel heel anders uit<br />
hebb<strong>en</strong> gezi<strong>en</strong>, vind je niet?
om er te drink<strong>en</strong>.<br />
daarbij nam<strong>en</strong> ze<br />
vaak dezelfde<br />
routes. hun<br />
zware licham<strong>en</strong><br />
liet<strong>en</strong> duidelijke spor<strong>en</strong> na.<br />
de jagers van karazan zocht<strong>en</strong> die spor<strong>en</strong><br />
op <strong>en</strong> zett<strong>en</strong> er stukk<strong>en</strong> hout in de grond<br />
met scherpe punt<strong>en</strong> eraan. die bedekt<strong>en</strong><br />
ze met zand zodat de sper<strong>en</strong> niet te zi<strong>en</strong><br />
war<strong>en</strong>. als de dier<strong>en</strong> dan weer naar hun<br />
grott<strong>en</strong> terugkeerd<strong>en</strong>, verwondd<strong>en</strong> ze<br />
zich <strong>en</strong> stierv<strong>en</strong> ze e<strong>en</strong> snelle dood. de<br />
kraai<strong>en</strong>, die bov<strong>en</strong> het karkas cirkeld<strong>en</strong>,<br />
maakt<strong>en</strong> de jagers duidelijk dat de buit op<br />
h<strong>en</strong> lag te wacht<strong>en</strong>.<br />
oude testam<strong>en</strong>t<br />
de bijbel is e<strong>en</strong> andere historische bron<br />
waarin op gedetailleerde wijze verslag<br />
wordt gedaan van bijzondere dier<strong>en</strong>. bestudering<br />
van het bijbelboek job wijst uit<br />
dat er in zijn tijd <strong>en</strong>orme overstroming<strong>en</strong><br />
voorkwam<strong>en</strong>. het was e<strong>en</strong> chaos in die<br />
tijd. m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> leefd<strong>en</strong> in grott<strong>en</strong>. op basis<br />
van die sc<strong>en</strong>arioschets zou je kunn<strong>en</strong><br />
concluder<strong>en</strong> dat job kort na de<br />
zondvloed leefde, to<strong>en</strong> het water<br />
zich wereldwijd terugtrok naar lagere<br />
del<strong>en</strong>, ruim vierduiz<strong>en</strong>d jaar<br />
geled<strong>en</strong>.<br />
job meldt twee opmerkelijke dier<strong>en</strong>:<br />
leviathan <strong>en</strong> behemoth (in<br />
het vorige nummer van <strong>Weet</strong> magazine<br />
stond al e<strong>en</strong> artikel over de<br />
leviathan). de volg<strong>en</strong>de citat<strong>en</strong> uit<br />
job 40 lat<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> hoe behemoth<br />
eruitzag:<br />
Hij eet hooi, gelijk e<strong>en</strong> rund.<br />
zie toch, zijn kracht is in zijn<br />
l<strong>en</strong>d<strong>en</strong>, <strong>en</strong> zijn macht in d<strong>en</strong> navel<br />
zijns buiks. als het hem lust, zijn<br />
staart is als e<strong>en</strong> ceder; de z<strong>en</strong>uw<strong>en</strong> zijner<br />
schaamte zijn doorvlocht<strong>en</strong>. zijn be<strong>en</strong>der<strong>en</strong><br />
zijn als vast koper; zijn gebe<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn<br />
als ijzer<strong>en</strong> handbom<strong>en</strong>. (…) onder<br />
schaduwachtige bom<strong>en</strong> ligt hij neder, in<br />
e<strong>en</strong> schuilplaats des riets <strong>en</strong> des slijks. de<br />
schaduwachtige bom<strong>en</strong> bedekk<strong>en</strong> hem,<br />
niet verbazingwekk<strong>en</strong>d<br />
uitgaande van de bijbel<br />
krijg je e<strong>en</strong> heel andere<br />
kijk op de feit<strong>en</strong> dan<br />
wanneer je uitgaat van<br />
evolutionistisch gedachtegoed.<br />
dat dinosauriër<br />
<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s met elkaar in<br />
aanraking kwam<strong>en</strong> is<br />
vanuit de bijbel bekek<strong>en</strong><br />
niet zo bijzonder.<br />
op basis van wat G<strong>en</strong>esis<br />
meldt is er ge<strong>en</strong> red<strong>en</strong> om aan<br />
te nem<strong>en</strong> dat grotere reptiel<strong>en</strong><br />
tijd<strong>en</strong>s de zondvloed niet<br />
meeging<strong>en</strong> in de ark (noach<br />
kon ze immers als babydier<strong>en</strong><br />
me<strong>en</strong>em<strong>en</strong>). Je kunt je voorstell<strong>en</strong><br />
dat de aarde na die<br />
wereldwijde watersnoodramp<br />
e<strong>en</strong> veel onherbergzamer<br />
oord was dan daarvoor. ook<br />
war<strong>en</strong> er nog tamelijk weinig<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>. dinosauriërs kond<strong>en</strong><br />
dus gemakkelijk in afgeleg<strong>en</strong><br />
moerasgebied<strong>en</strong> won<strong>en</strong>, ver<br />
van de m<strong>en</strong>selijke beschaving.<br />
zo af <strong>en</strong> toe kwam<strong>en</strong> ze in het<br />
leefgebied van de m<strong>en</strong>s <strong>en</strong> dat<br />
leidde tot grote vrees onder<br />
de bevolking. vanuit G<strong>en</strong>esis<br />
bezi<strong>en</strong> valt er dus e<strong>en</strong> heel<br />
ander licht op de beschrijving<br />
van reuz<strong>en</strong>reptiel<strong>en</strong> in de<br />
historiën der volk<strong>en</strong>, waarvan<br />
slechts e<strong>en</strong> aantal voorbeeld<strong>en</strong><br />
in het hoofdartikel zijn<br />
besprok<strong>en</strong>.<br />
myth<strong>en</strong><br />
in aanvulling hierop kan nog<br />
word<strong>en</strong> verwez<strong>en</strong> naar het<br />
feit dat drak<strong>en</strong> e<strong>en</strong> terugker<strong>en</strong>d<br />
thema zijn in myth<strong>en</strong><br />
over de hele wereld: van<br />
chinez<strong>en</strong> tot German<strong>en</strong>, van<br />
scandinaviërs tot afrikan<strong>en</strong>,<br />
van babyloniërs tot indian<strong>en</strong>.<br />
ze werd<strong>en</strong> overal aanbed<strong>en</strong>.<br />
dat zegt wellicht iets over de<br />
indruk die deze dier<strong>en</strong> op hun<br />
aanbidders hadd<strong>en</strong> gemaakt.<br />
scandinavische myth<strong>en</strong><br />
gaan over reuz<strong>en</strong>reptiel<strong>en</strong><br />
waar m<strong>en</strong> erg bang voor was.<br />
ze werd<strong>en</strong> met vuur verdrev<strong>en</strong><br />
in de hoop dat ze zich ver van<br />
de m<strong>en</strong>selijke beschaving<br />
zoud<strong>en</strong> houd<strong>en</strong>. deg<strong>en</strong><strong>en</strong> die<br />
e<strong>en</strong> draak durfd<strong>en</strong> te verdrijv<strong>en</strong><br />
of zelfs te dod<strong>en</strong> werd<strong>en</strong><br />
elke<strong>en</strong> met zijn schaduw; de beekwilg<strong>en</strong><br />
omring<strong>en</strong> hem. zie, hij doet de rivier<br />
geweld aan, <strong>en</strong> verhaast zich niet; hij<br />
vertrouwt, dat hij de Jordaan in zijn mond<br />
zou kunn<strong>en</strong> intrekk<strong>en</strong>. (…) zou m<strong>en</strong> hem<br />
met strikk<strong>en</strong> d<strong>en</strong> neus doorbor<strong>en</strong><br />
kunn<strong>en</strong>?<br />
het gaat hier dus<br />
om e<strong>en</strong> groot<br />
graset<strong>en</strong>d dier<br />
dat graag tuss<strong>en</strong><br />
het riet langs de<br />
rivieroever zijn dag<br />
doorbracht, in de<br />
schaduw van de<br />
bom<strong>en</strong>. hij had<br />
krachtige l<strong>en</strong>d<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
(onderkant van rug<br />
<strong>en</strong> zijd<strong>en</strong>) <strong>en</strong> buikspier<strong>en</strong>.<br />
zijn <strong>en</strong>orme<br />
staart<br />
kon als<br />
februari 2011<br />
oliFant<strong>en</strong>doders<br />
als held<strong>en</strong> vereerd (st. Joris,<br />
st. Michaël, Perseus, Herakles,<br />
apollon, siegfried, koning<br />
arthur <strong>en</strong> lancelot).<br />
de noord-europese<br />
mythologie spreekt over grote<br />
reptiel<strong>en</strong> – te land, ter zee <strong>en</strong><br />
in de lucht – die zich voornamelijk<br />
in grott<strong>en</strong> <strong>en</strong> hol<strong>en</strong><br />
ophield<strong>en</strong>.<br />
‘tastbare’ aanwijzing<strong>en</strong> van<br />
de belangrijke rol die drak<strong>en</strong><br />
in het lev<strong>en</strong> van de m<strong>en</strong>s<br />
speeld<strong>en</strong> zijn er ook: de<br />
viking<strong>en</strong> hadd<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
draak op de voorkant<br />
van hun schip <strong>en</strong> op<br />
de vlag van Wales<br />
is nog altijd e<strong>en</strong> draak te<br />
zi<strong>en</strong>.<br />
‘afrika br<strong>en</strong>gt olifant<strong>en</strong> voort (…) maar het is<br />
india dat de grootste voortbr<strong>en</strong>gt, ev<strong>en</strong>als de<br />
draak. deze is voortdur<strong>en</strong>d in oorlog met de<br />
olifant, <strong>en</strong> is zelf van zo’n grootte dat het zich<br />
gemakkelijk om de olifant he<strong>en</strong> vouwt, eromhe<strong>en</strong><br />
rolt. de strijd is ev<strong>en</strong> fataal voor beide;<br />
de olifant valt overwonn<strong>en</strong> ter aarde <strong>en</strong> door<br />
zijn gewicht verplettert hij de om hem he<strong>en</strong><br />
gekronkelde draak.’<br />
Plinius de oudere (23-79 na<br />
christus), naturalis Historia, boek 8,<br />
hoofdstuk 11.<br />
19
20<br />
de stam van e<strong>en</strong> cederboom word<strong>en</strong> gespann<strong>en</strong>.<br />
zijn dijspier<strong>en</strong> of -pez<strong>en</strong> lag<strong>en</strong> in<br />
bundels op zijn lichaam <strong>en</strong> zijn be<strong>en</strong>der<strong>en</strong><br />
war<strong>en</strong> als bronz<strong>en</strong> stav<strong>en</strong>, zijn ribb<strong>en</strong> als<br />
ijzer<strong>en</strong> stang<strong>en</strong>. behemoth dronk <strong>en</strong>orme<br />
hoeveelhed<strong>en</strong> water uit de rivier <strong>en</strong> kon<br />
niet door de m<strong>en</strong>s word<strong>en</strong> geringd <strong>en</strong> ‘bij<br />
de neus word<strong>en</strong> g<strong>en</strong>om<strong>en</strong>’.<br />
om welk dier het hier gaat? er zijn uitleggers<br />
die aan e<strong>en</strong> olifant of nijlpaard d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>,<br />
maar deze dier<strong>en</strong> vall<strong>en</strong><br />
af want<br />
zij hebb<strong>en</strong><br />
ge<strong>en</strong><br />
staart als<br />
e<strong>en</strong> cederboom<br />
(meer als<br />
e<strong>en</strong> tak of verfkwast). er zijn wel<br />
dinosauriërs bek<strong>en</strong>d die over <strong>en</strong>orme<br />
staart<strong>en</strong> beschikt<strong>en</strong> <strong>en</strong> die bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong><br />
ook plant<strong>en</strong>eters war<strong>en</strong>, bijvoorbeeld<br />
brachiosaurus. met name vanwege<br />
de vermelding dat behemoth hooi<br />
(gras) at d<strong>en</strong>kt oudtestam<strong>en</strong>ticus<br />
prof. dr. m. j. paul dat het hier gaat om het<br />
volg<strong>en</strong>de dier: de 15 meter lange nigersaurus,<br />
waarvan fossiel<strong>en</strong> zijn gevond<strong>en</strong><br />
in noord-afrika (zie afbeelding). dit reptiel<br />
had e<strong>en</strong> snuit als e<strong>en</strong> stofzuigermond<br />
met honderd<strong>en</strong> kleine tand<strong>en</strong> die zo groot<br />
war<strong>en</strong> als de snijtand<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> peuter.<br />
daarmee kon hij uitmunt<strong>en</strong>d de zachte begroeiing<br />
langs de rivier<strong>en</strong> begraz<strong>en</strong>.<br />
opmerkelijk bas-reliëF<br />
niet alle<strong>en</strong> geschrev<strong>en</strong> bronn<strong>en</strong> getuig<strong>en</strong><br />
‘ethiopië br<strong>en</strong>gt drak<strong>en</strong><br />
voort die dertig pass<strong>en</strong> [ruim<br />
veertig meter] lang zijn. ze<br />
hebb<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> goede naam.<br />
M<strong>en</strong> noemt h<strong>en</strong> olifant<strong>en</strong>doders<br />
<strong>en</strong> ze bereik<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hoge<br />
leeftijd. (…)<br />
volg<strong>en</strong>s de Frygische<br />
annal<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> er ook<br />
drak<strong>en</strong> gebor<strong>en</strong><br />
die ti<strong>en</strong> pass<strong>en</strong><br />
[vijfti<strong>en</strong> meter]<br />
in l<strong>en</strong>gte<br />
bereik<strong>en</strong>. deze<br />
drak<strong>en</strong> zijn<br />
dagelijks gew<strong>en</strong>d om op het<br />
heetst van de dag (…) hun<br />
hol<strong>en</strong> te verlat<strong>en</strong> <strong>en</strong> in de<br />
buurt van de rivier rhyndacus<br />
te ligg<strong>en</strong>, met e<strong>en</strong> deel van<br />
nigersaurus<br />
stukjes weefsel uit het<br />
be<strong>en</strong>merg van t-rex.<br />
a<br />
e<strong>en</strong> elastisch fragm<strong>en</strong>t<br />
dat terugveert als het<br />
wordt uitgerekt.<br />
b<br />
Hetzelfde stukje, maar<br />
dan gedroogd.<br />
c<br />
e<strong>en</strong> fragm<strong>en</strong>t met<br />
duidelijke vezels.<br />
ervan dat<br />
m e n s<br />
e n<br />
d ra a k<br />
ooit sam<strong>en</strong>leefd<strong>en</strong>.<br />
er zijn<br />
tal van kunstobject<strong>en</strong><br />
die hiervoor<br />
als aanwijzing kunn<strong>en</strong><br />
di<strong>en</strong><strong>en</strong>. e<strong>en</strong> daarvan is<br />
e<strong>en</strong> opmerkelijk bas-reliëf in de ruïnes van<br />
angkor (cambodja). e<strong>en</strong> deel van deze ruines,<br />
angkor thom, is met opzet niet gerestaureerd.<br />
de constructies zijn nog origineel<br />
<strong>en</strong> gemaakt tijd<strong>en</strong>s de regeerperiode<br />
van koning jayavarman vii (1181-1210 na<br />
christus). het belangrijkste gebouw van<br />
angkor thom is het grote tempelklooster<br />
van ta prohm.<br />
tuss<strong>en</strong> de ruïnes van ta prohm, vlakbij e<strong>en</strong><br />
reusachtige st<strong>en</strong><strong>en</strong> ingang, staan pilar<strong>en</strong><br />
met ongebruikelijkeafbeelding<strong>en</strong>.<br />
gevaar voor herders<br />
het lichaam op de grond, de<br />
rest opgericht, met de nek<br />
voorzichtig uitgerekt <strong>en</strong> met<br />
gap<strong>en</strong>de mond, daarmee<br />
vogels aantrekk<strong>en</strong>d, die (…)<br />
door de inademing van hun<br />
adem in hun maag glijd<strong>en</strong>. dit<br />
do<strong>en</strong> de drak<strong>en</strong> tot zonsondergang.<br />
daarna verberg<strong>en</strong><br />
ze zich <strong>en</strong> ligg<strong>en</strong> ze in e<strong>en</strong><br />
hinderlaag voor de kuddes die<br />
uit het weiland terugker<strong>en</strong><br />
naar de stal. zo berokk<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
ze veel schade. vaak dod<strong>en</strong> ze<br />
de herders <strong>en</strong> propp<strong>en</strong> ze zich<br />
vol met voedsel.’<br />
claudius aelianus<br />
(175-235 na christus), de<br />
natura animalium, boek 2,<br />
hoofdstuk 21.<br />
ze bevatt<strong>en</strong><br />
ge<strong>en</strong> mythologischefigur<strong>en</strong>,<br />
zoals<br />
dat op veel<br />
andere plekk<strong>en</strong><br />
wel het<br />
geval is, maar<br />
alle<strong>en</strong> alledaagsedier<strong>en</strong>,<br />
zoals vark<strong>en</strong>s,<br />
ap<strong>en</strong>,<br />
waterbuffels,<br />
han<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> slang<strong>en</strong>.<br />
maar ook<br />
iets wat op<br />
e<strong>en</strong> dinosaurus<br />
lijkt: e<strong>en</strong><br />
stegosaurus!<br />
kijk <strong>en</strong> verge-<br />
lijk zelf… (zie afbeelding<strong>en</strong><br />
links onderaan)<br />
zacht weeFsel?<br />
dit gelez<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>d valt de<br />
rec<strong>en</strong>te vondst waarover dr.<br />
mary Schweitzer in Sci<strong>en</strong>ce<br />
schrijft (25 maart 2005) in<br />
e<strong>en</strong> bijzonder daglicht. in e<strong>en</strong><br />
fossiel dijbe<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> tyrannosaurus<br />
vond Schweitzer<br />
zachte, elastische weefsels<br />
met bloedvat<strong>en</strong> <strong>en</strong> celkern<strong>en</strong><br />
erin (zie kader bov<strong>en</strong>). zev<strong>en</strong>tig<br />
miljo<strong>en</strong> jaar oud zijn deze weefsels,<br />
luidt de theorie, maar ze zi<strong>en</strong> er nog verrass<strong>en</strong>d<br />
vers uit...<br />
miljo<strong>en</strong><strong>en</strong> jar<strong>en</strong> geled<strong>en</strong> is heel erg lang.<br />
helemaal als het onderzochte bot ook<br />
nog e<strong>en</strong>s uit zandste<strong>en</strong> komt. dat is namelijk<br />
e<strong>en</strong> vrij broos geste<strong>en</strong>te, meldde<br />
paleontoloog john jagt van het natuurhistorisch<br />
museum in maastricht aan vpro’s<br />
noorderlicht. het zachte weefsel had vol-<br />
Herodotus <strong>en</strong><br />
Marco Polo<br />
zoud<strong>en</strong> Het Wel<br />
Wet<strong>en</strong>. Hun oG<strong>en</strong><br />
Hadd<strong>en</strong> H<strong>en</strong> tocH<br />
niet bedroG<strong>en</strong>!?<br />
g<strong>en</strong>s hem het best bewaard geblev<strong>en</strong> als<br />
er helemaal ge<strong>en</strong> lucht bij was gekom<strong>en</strong>.<br />
andere geste<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zoud<strong>en</strong> betere bewaarplaats<strong>en</strong><br />
zijn geweest.<br />
terug naar de vrag<strong>en</strong> die in het begin van<br />
dit artikel zijn gesteld: als de theorie luidt<br />
dat dinosauriërs miljo<strong>en</strong><strong>en</strong> jar<strong>en</strong> geled<strong>en</strong><br />
zijn uitgestorv<strong>en</strong>, lang voordat de m<strong>en</strong>s er<br />
was, dan zijn bepaalde historische feit<strong>en</strong><br />
moeilijk daarmee te ver<strong>en</strong>ig<strong>en</strong>. hoe los je<br />
dit op? je kunt er bijvoorbeeld voor kiez<strong>en</strong><br />
om de g<strong>en</strong>oemde historische bronn<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
object<strong>en</strong> als onbetrouwbaar weg te zett<strong>en</strong><br />
(‘mythologie <strong>en</strong> beeldspraak!’) of je kunt<br />
nog e<strong>en</strong>s kritisch naar de geld<strong>en</strong>de theorie<br />
kijk<strong>en</strong> (‘misschi<strong>en</strong> leefd<strong>en</strong> dinosauriërs <strong>en</strong><br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> wel degelijk sam<strong>en</strong>’).<br />
herodotus <strong>en</strong><br />
marco polo zoud<strong>en</strong><br />
het wel wet<strong>en</strong>.<br />
hun og<strong>en</strong><br />
hadd<strong>en</strong> h<strong>en</strong> toch<br />
niet bedrog<strong>en</strong>!?<br />
<strong>Weet</strong> Meer:<br />
n http://bit.ly/ggcshi<br />
n http://bit.ly/i3ytwu<br />
n http://bit.ly/ergbzv<br />
n http://bit.ly/hn4zYb<br />
n http://bit.ly/grir1q<br />
n http://bit.ly/i8e4Ma<br />
n http://bit.ly/fkiufw<br />
n http://bit.ly/dPbbyt