Dossier arbeidsongevallen: De Belgische cijfers en ... - ACV
Dossier arbeidsongevallen: De Belgische cijfers en ... - ACV
Dossier arbeidsongevallen: De Belgische cijfers en ... - ACV
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Vakbeweging verschijnt tweemaal per maand | Uitgegev<strong>en</strong> door het <strong>ACV</strong>, Haachtseste<strong>en</strong>weg 579, 1030 Brussel | afgiftekantoor Brussel X |<br />
| Speciale editie Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |<br />
<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>:<br />
de <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht<br />
28 april 2011: InternatIonale Dag ter her<strong>De</strong>nkIng van <strong>De</strong> slachtoffers van arBeIDsongevall<strong>en</strong>
2<br />
<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
Inhoud<br />
1. <strong>De</strong> eVolutie Van het totaal aantal<br />
arBeiDSongeVall<strong>en</strong><br />
1.1 algeme<strong>en</strong><br />
1.2 <strong>De</strong> ontbrek<strong>en</strong>de op<strong>en</strong>bare sector<br />
1.3 onderaangifte door werkgevers van<br />
lichte ongevall<strong>en</strong><br />
1.4 <strong>De</strong> kans op e<strong>en</strong> arbeidsongeval voor<br />
arbeiders <strong>en</strong> bedi<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
1.5 <strong>De</strong> provinciale verdeling van het<br />
aantal <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> voor<br />
arbeiders <strong>en</strong> bedi<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
1.6 Dubbel zoveel kans op e<strong>en</strong> dodelijk<br />
arbeidsongeval in KMo’s<br />
2. <strong>De</strong> on<strong>De</strong>rBeMan<strong>De</strong><br />
inSpectieDi<strong>en</strong>St<strong>en</strong> Voor welzijn op<br />
het werK<br />
3. geMiD<strong>De</strong>lD één inSpectieBezoeK oM<br />
<strong>De</strong> 7 jaar<br />
4. ge<strong>en</strong> SanctieBeleiD Voor<br />
oVertreDing<strong>en</strong> Van wetgeVing<br />
5. weigering Van arBeiDSongeVall<strong>en</strong>:<br />
<strong>De</strong> <strong>en</strong>e VerzeKeraar iS <strong>De</strong> an<strong>De</strong>re<br />
niet<br />
5.1 grote verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> verzekeraars<br />
5.2 zeer verschill<strong>en</strong>de weigeringsmotiev<strong>en</strong><br />
5.3 interims weer de pineut<br />
5.4 wet<strong>en</strong>s will<strong>en</strong>s slachtoffers weiger<strong>en</strong><br />
5.5 hoedt u voor vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong><br />
5.6 conclusies<br />
Ka<strong>De</strong>rStuKje 1: wat er aan do<strong>en</strong> vanuit<br />
het comité of de vakbondsafvaardiging?<br />
Ka<strong>De</strong>rStuKje 2: wat wil het acV?<br />
e<strong>en</strong> StaalKaart Van <strong>De</strong><br />
MerKwaarDige VerSchill<strong>en</strong> tuSS<strong>en</strong><br />
VerzeKeraarS<br />
3<br />
3<br />
3<br />
4<br />
4<br />
5<br />
5<br />
7<br />
9<br />
10<br />
11<br />
11<br />
12<br />
12<br />
13<br />
14<br />
14<br />
15<br />
15<br />
16<br />
28 april 2011 is de werelddag voor veilig <strong>en</strong> gezond werk.<br />
<strong>De</strong> vakbond<strong>en</strong> ged<strong>en</strong>k<strong>en</strong> wereldwijd de slachtoffers van<br />
<strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>.<br />
In België herd<strong>en</strong>kt het <strong>ACV</strong>: de 127 slachtoffers van dodelijke <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
<strong>en</strong> de 15.891 slachtoffers met blijv<strong>en</strong>de handicap<br />
in 2009 in de privésector 1 . twee werkdag<strong>en</strong> op drie sterft er in België<br />
iemand door e<strong>en</strong> dodelijk arbeidsongeval. Elke werkdag opnieuw word<strong>en</strong><br />
72 werknemers in België gehandicapt voor de rest van hun lev<strong>en</strong>.<br />
Kille <strong>cijfers</strong> waar heel veel leed <strong>en</strong> verdriet achter schuilt. in 54% van alle<br />
32.000 inspecties in 2009 werd<strong>en</strong> overtreding<strong>en</strong> van de veiligheidswetgeving<br />
vastgesteld. toch werd<strong>en</strong> in 2009 slechts 79 boetes betaald of<br />
opgelegd op e<strong>en</strong> totaal van 268.078 werkgevers.<br />
Het <strong>ACV</strong> herd<strong>en</strong>kt in het bijzonder:<br />
• 44 dod<strong>en</strong> op het werk in KMo’s zonder e<strong>en</strong> comité prev<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> Bescherming;<br />
• 6093 blijv<strong>en</strong>d gehandicapt<strong>en</strong> in KMo’s zonder e<strong>en</strong> comité prev<strong>en</strong>tie<br />
<strong>en</strong> Bescherming;<br />
• 20 dod<strong>en</strong> met minder dan één jaar anciënniteit in hun onderneming;<br />
• 43 dod<strong>en</strong> met minder dan 5 jaar beroepservaring;<br />
• 15 dod<strong>en</strong> jonger dan 30 jaar;<br />
• 5 dode <strong>en</strong> 708 blijv<strong>en</strong>d gehandicapte uitz<strong>en</strong>dkracht<strong>en</strong>;<br />
• 16 bouwvakkers, verongelukt op bouwwerv<strong>en</strong>.<br />
Lang niet alle <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> zijn toeval.<br />
Veel <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> zijn te voorkom<strong>en</strong>.<br />
Daarom eist het <strong>ACV</strong>:<br />
• verplicht <strong>en</strong> degelijk sociaal overleg over veiligheid op het werk, ook<br />
in de KMo’s. <strong>De</strong> 16.218 acV-verkoz<strong>en</strong><strong>en</strong> in de comités prev<strong>en</strong>tie <strong>en</strong><br />
Bescherming <strong>en</strong> de acV-afgevaardigd<strong>en</strong> zijn er klaar voor;<br />
• e<strong>en</strong> betere toepassing van veiligheidswetgeving via versterkte inspectie:<br />
• meer inspecteurs op het terrein;<br />
• e<strong>en</strong> lik-op-stukbeleid met str<strong>en</strong>ge boetes voor werkgevers bij zware<br />
veiligheidsovertreding<strong>en</strong>;<br />
• burgerlijke aansprakelijkheid van werkgevers bij herhaalde zware <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>;<br />
• e<strong>en</strong> betere veiligheidswetgeving voor uitz<strong>en</strong>darbeid met onder meer<br />
e<strong>en</strong> verplichte opleiding op risicopost<strong>en</strong>;<br />
• str<strong>en</strong>ger toezicht op onderaangifte van <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>;<br />
• sancties teg<strong>en</strong> commercieel geïnspireerde weigering<strong>en</strong> van <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
door verzekeraars.<br />
1. over de totaal<strong>cijfers</strong> in de op<strong>en</strong>bare sector (met inbegrip van spoor, leger, post,…) in 2009 war<strong>en</strong> er op 10 april<br />
2011 nog steeds ge<strong>en</strong> officiële gegev<strong>en</strong>s beschikbaar! in 2008 ging het daar om 19 dodelijke ongevall<strong>en</strong>, <strong>en</strong><br />
3024 ongevall<strong>en</strong> die resulteerd<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong>de handicap.<br />
|<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |
1. de evolutie van het totaal<br />
aantal <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
Ernstige <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
16000<br />
15000<br />
14000<br />
13000<br />
12000<br />
11000<br />
10000<br />
1985<br />
1987<br />
1989<br />
Aantal ongevall<strong>en</strong> op de werkplek<br />
1.1. Algeme<strong>en</strong><br />
als we de officiële statistiek van de laatste<br />
20 jaar bekijk<strong>en</strong> in de bov<strong>en</strong>staande<br />
grafiek, blijkt dat het totaal aantal aangegev<strong>en</strong><br />
<strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> op de werkplek<br />
in de privésector systematisch daalt. Bij<br />
nader inzi<strong>en</strong> is er echter iets heel vreemds<br />
aan de hand: die voortdur<strong>en</strong>de daling<br />
gebeurt vrijwel exclusief voor lichte <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>,<br />
deze met tijdelijke ongeschiktheid.<br />
ook het aantal dodelijke<br />
ongevall<strong>en</strong> loopt terug, maar in de duiz<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
aangegev<strong>en</strong> ongevall<strong>en</strong> met blijv<strong>en</strong>de<br />
ongeschiktheid is er al die jar<strong>en</strong> helemaal<br />
ge<strong>en</strong> daling. <strong>en</strong> dat klopt niet met wat je<br />
zou verwacht<strong>en</strong> van toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> arbeidsveiligheid:<br />
dan zoud<strong>en</strong> de zwaarste ongevall<strong>en</strong><br />
nog sterker moet<strong>en</strong> dal<strong>en</strong> dan de<br />
lichte ongevall<strong>en</strong>.<br />
we met<strong>en</strong> in de officiële statistiek<strong>en</strong> echter<br />
<strong>en</strong>kel de aangegev<strong>en</strong> ongevall<strong>en</strong>. als<br />
e<strong>en</strong> werkgever ervoor kiest om lichte <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
zelf te regel<strong>en</strong> scheelt dat<br />
1991<br />
1993<br />
1995<br />
1997<br />
1999<br />
2001<br />
in de kost<strong>en</strong> van de verzekeringspremie,<br />
bespaar je op paperass<strong>en</strong>werk, scoor je beter<br />
voor bepaalde attest<strong>en</strong>, <strong>en</strong> dat eerste<br />
gewaarborgd loon moet je toch betal<strong>en</strong>.<br />
zware ongevall<strong>en</strong> niet aangev<strong>en</strong> is dan<br />
weer niet aantrekkelijk: daarvoor lop<strong>en</strong><br />
de kost<strong>en</strong> te hoog op. Die onderaangifte<br />
blijkt ook uit vaststelling<strong>en</strong> van het fonds<br />
| <strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |<br />
2003<br />
Ernstige Arbeidsongevall<strong>en</strong>: DO + BO<br />
Aantal Arbeidsongevall<strong>en</strong><br />
Linear(Ernstige Arbeidsongevall<strong>en</strong>: DO + BO)<br />
Lineair (Aantal <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>)<br />
© Rob Stev<strong>en</strong>s<br />
2005<br />
2007<br />
2009<br />
290000<br />
270000<br />
250000<br />
230000<br />
210000<br />
190000<br />
170000<br />
150000<br />
Totaal aantal <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
<strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: twee ongevall<strong>en</strong> op<br />
drie word<strong>en</strong> niet aangegev<strong>en</strong>. het verschil<br />
in aangiftegedrag bij werkgevers is ongetwijfeld<br />
zeer bepal<strong>en</strong>d voor deze evolutie.<br />
hoedt u dus voor <strong>Belgische</strong> statistiek<strong>en</strong><br />
over <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> waarbij naar het<br />
totaal aantal aangegev<strong>en</strong> ongevall<strong>en</strong> gekek<strong>en</strong><br />
wordt. Kijk zeker ook, <strong>en</strong> niet in het<br />
minst, naar wat er gebeurt met de zware<br />
ongevall<strong>en</strong>.<br />
1.2. <strong>De</strong> ontbrek<strong>en</strong>de<br />
op<strong>en</strong>bare sector<br />
er zijn meer tekort<strong>en</strong> in de nationale <strong>Belgische</strong><br />
<strong>cijfers</strong> over <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>. Dé basis<strong>cijfers</strong><br />
voor België, die je ook terugvindt<br />
in internationale gegev<strong>en</strong>s zijn deze die<br />
het Fonds voor <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> inzamelt.<br />
Die <strong>cijfers</strong> zijn nochtans onvolledig.<br />
Bemerk dat het hier <strong>en</strong>kel gaat om <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
in de privésector. <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
in op<strong>en</strong>bare di<strong>en</strong>st<strong>en</strong><br />
met inbegrip van risicovolle bedrijv<strong>en</strong> als<br />
bijvoorbeeld de post, de nMBS, het leger,<br />
op<strong>en</strong>bare vuilnisophaaldi<strong>en</strong>st<strong>en</strong>,… zijn<br />
hierbij niet inbegrep<strong>en</strong>. in 2008 ging het<br />
hier om 19 dodelijke <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong><br />
3<br />
1. de evolutIe van het totaal aantal arbeIdsongevall<strong>en</strong>
4<br />
<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
3024 <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> met e<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong>de<br />
handicap. <strong>De</strong>ze <strong>cijfers</strong> word<strong>en</strong> door het<br />
Fonds <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> opgevraagd bij<br />
alle op<strong>en</strong>bare bestur<strong>en</strong>, <strong>en</strong> apart gepubliceerd,<br />
maar die gegev<strong>en</strong>sinzameling loopt<br />
heel traag. zo war<strong>en</strong> eind maart 2011 nog<br />
steeds niet de globale gegev<strong>en</strong>s van 2009<br />
(!) beschikbaar.<br />
1.3. Onderaangifte door<br />
werkgevers van<br />
lichte ongevall<strong>en</strong><br />
lichte <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> kom<strong>en</strong> heel vaak<br />
niet in de statistiek<strong>en</strong> terecht. werkgevers<br />
vermijd<strong>en</strong> zo rompslomp met administratie;<br />
voorkom<strong>en</strong> dat hun verzekeringspremie<br />
wordt aangepast; <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> bepaalde<br />
kwaliteitsnorm<strong>en</strong> behal<strong>en</strong> of behoud<strong>en</strong><br />
die e<strong>en</strong> laag ongevall<strong>en</strong>perc<strong>en</strong>tage vereis<strong>en</strong>.<br />
onderzoek van het Fonds voor <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
(nota 6/99/87 <strong>en</strong><br />
06/07/189 aan het beheerscomité Fao)<br />
toonde aan dat het aantal niet aangegev<strong>en</strong><br />
(lichte) <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> het totaal<br />
aantal officieel geregistreerde <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
ruimschoots overtreft.<br />
© Rob Stev<strong>en</strong>s<br />
het Fonds <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> stelde in<br />
zijn verslag over dit onderzoek aan het beheerscomité:<br />
“Bijgevolg kan m<strong>en</strong> stell<strong>en</strong><br />
dat er slechts maximum 32% van<br />
de ongevall<strong>en</strong> van de gecontroleerde<br />
werkgevers in de officiële schadestatistiek<strong>en</strong><br />
van het FAO geregistreerd<br />
word<strong>en</strong>”. 2<br />
Dat blijkt t<strong>en</strong> overvloede ook uit de vaststelling<br />
dat de tr<strong>en</strong>dmatige daling van het<br />
totaal aantal aangegev<strong>en</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
vrijwel exclusief te vind<strong>en</strong> is in de<br />
categorie van <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> zonder<br />
gevolg of met e<strong>en</strong> tijdelijke arbeidsongeschiktheid.<br />
Dat cijfer daalde met 2/3<br />
sinds 1980. het aantal <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
met blijv<strong>en</strong>de werkonbekwaamheid<br />
vertoont daar<strong>en</strong>teg<strong>en</strong> reeds meer dan 20<br />
jaar eerder e<strong>en</strong> stijg<strong>en</strong>de lijn. Bij de zware<br />
<strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> hebb<strong>en</strong> werkgevers ook<br />
belang om die aan te gev<strong>en</strong> omwille van<br />
de grote kost<strong>en</strong>. <strong>en</strong> is het ook moeilijker<br />
om die te verdoezel<strong>en</strong>.<br />
1.4. <strong>De</strong> kans op e<strong>en</strong><br />
arbeidsongeval<br />
voor arbeiders <strong>en</strong><br />
bedi<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
<strong>De</strong> nationale <strong>cijfers</strong> van het Fonds voor <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
gev<strong>en</strong> e<strong>en</strong> totale evolutie<br />
weer van het aantal aangegev<strong>en</strong> arbeids-<br />
16<br />
14<br />
12<br />
10<br />
8<br />
6<br />
4<br />
2<br />
0<br />
1980<br />
1984<br />
1988<br />
1990<br />
1992<br />
2. Doc Bc /06/07/189 nota aan het beheerscomité<br />
Fao, blz 5.<br />
|<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |<br />
1994<br />
ongevall<strong>en</strong>. Vrij logisch schommelt dit cijfer<br />
omhoog <strong>en</strong> omlaag op het ritme van<br />
de tewerkstellings<strong>cijfers</strong>. ongevall<strong>en</strong><strong>cijfers</strong><br />
over crisisjar<strong>en</strong> met dal<strong>en</strong>de tewerkstelling<br />
zull<strong>en</strong> uiteraard ook dal<strong>en</strong>. e<strong>en</strong> andere factor<br />
die het aantal <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> beïnvloedt<br />
is het verlies van industriële tewerkstelling,<br />
<strong>en</strong> e<strong>en</strong> stijg<strong>en</strong>de tewerkstelling<br />
in di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>sector<strong>en</strong>. indi<strong>en</strong> er jaar na jaar<br />
minder arbeiders zijn, <strong>en</strong> meer <strong>en</strong> meer bedi<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
daalt uiteraard het totaal aantal<br />
<strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>. Maar tegelijk zegt dit<br />
heel weinig over de arbeidsveiligheid voor<br />
de rester<strong>en</strong>de arbeiders <strong>en</strong> bedi<strong>en</strong>d<strong>en</strong>.<br />
Daarom becijferd<strong>en</strong> we de evolutie van de<br />
kans op e<strong>en</strong> arbeidsongeval voor arbeiders<br />
<strong>en</strong> bedi<strong>en</strong>d<strong>en</strong> apart door hun ongevall<strong>en</strong>cijfer<br />
telk<strong>en</strong>s te vergelijk<strong>en</strong> met het totaal<br />
aantal tewerkgestelde arbeiders <strong>en</strong> bedi<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
dat jaar. <strong>De</strong> wijze waarop de rSz<br />
dat al die tijd telde wijzigde al e<strong>en</strong>s door<br />
de jar<strong>en</strong>. we teld<strong>en</strong> daarom zo goed <strong>en</strong> zo<br />
kwaad als het kon met de rSz-gegev<strong>en</strong>s<br />
van de tewerkstelling op 30 juni in de<br />
privésector. het resultaat zie je in onderstaande<br />
grafiek.<br />
Evolutie van de kans op e<strong>en</strong> zwaar arbeidsongeval<br />
bij arbeiders <strong>en</strong> bedi<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
Frequ<strong>en</strong>tiegraad zware <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> arbeiders per 1000 arbeiders<br />
Frequ<strong>en</strong>tiegraad zware <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> arbeiders per 1000 arbeiders<br />
1996<br />
1998<br />
2000<br />
2002<br />
2004<br />
2006<br />
2008
op basis van die berek<strong>en</strong>ing blijkt dan dat<br />
er helemaal ge<strong>en</strong> sprake is van e<strong>en</strong> daling<br />
van het aantal <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> per<br />
1000 werknemers. in 1980 werd<strong>en</strong> er per<br />
1000 werknemers 4,75 ernstige <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
– dodelijke of met blijv<strong>en</strong>de<br />
arbeidsongeschiktheid – aangegev<strong>en</strong>, in<br />
2011 war<strong>en</strong> er 5,02 ernstige <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
per 1000 werknemers.<br />
Voor arbeiders is er volg<strong>en</strong>s de meest rec<strong>en</strong>te<br />
<strong>cijfers</strong> van 2009 e<strong>en</strong> hoger risico op<br />
<strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> dan 30 jaar geled<strong>en</strong>:<br />
per 1000 arbeiders werd<strong>en</strong> er in 2009<br />
9,3 zware <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> aangemeld,<br />
in 1980 war<strong>en</strong> er dat maar 7 per 1000<br />
1.6. Dubbel zoveel kans<br />
op e<strong>en</strong> dodelijk<br />
arbeidsongeval in<br />
KMO’s<br />
in onderneming<strong>en</strong> met minder dan 50 werknemers<br />
(<strong>en</strong> dus meestal zonder vakbondsverteg<strong>en</strong>woordiging)<br />
do<strong>en</strong> zich meer ongevall<strong>en</strong><br />
voor dan in grotere onderneming<strong>en</strong>.<br />
Volg<strong>en</strong>s de gegev<strong>en</strong>s van het Fonds voor<br />
arbeiders. Voor de bedi<strong>en</strong>d<strong>en</strong> schommelde<br />
het cijfer wat op <strong>en</strong> af maar zitt<strong>en</strong> we nu<br />
terug op het peil van 1980.<br />
<strong>De</strong> oorzak<strong>en</strong> zijn aanwijsbaar <strong>en</strong> blijk<strong>en</strong><br />
ook uit internationale gegev<strong>en</strong>s: veel meer<br />
werknemers werk<strong>en</strong> als interim of bij onderaannemers<br />
waar het vaak minder nauw<br />
wordt g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> met arbeidsveiligheid. <strong>en</strong><br />
al helemaal niet met e<strong>en</strong> voorafgaande<br />
veiligheidsopleiding. ze kom<strong>en</strong> vaak als<br />
vreemde onervar<strong>en</strong> werknemers op e<strong>en</strong><br />
heel druk mom<strong>en</strong>t in e<strong>en</strong> onbek<strong>en</strong>d bedrijf<br />
met e<strong>en</strong> productiepiek. <strong>en</strong> waar niemand<br />
tijd neemt voor e<strong>en</strong> afdo<strong>en</strong>de veiligheidsopleiding<br />
<strong>en</strong> instructies. <strong>De</strong> crisis heeft<br />
1.5. <strong>De</strong> provinciale verdeling van het aantal <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
voor arbeiders <strong>en</strong> bedi<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
Verdeling van de <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> volg<strong>en</strong>s de provincie van de woonplaats <strong>en</strong> de gevolg<strong>en</strong> van het ongeval - 2009<br />
Gewest <strong>en</strong> provincie<br />
Zonder gevolg Tijdelijke ongeschiktheid<br />
Gevolg van het ongeval<br />
Blijv<strong>en</strong>de ongeschiktheid Dodelijk ongeval Totaal<br />
Brussels Gewest 3.357 4.004 1.056 4 8.421<br />
antwerp<strong>en</strong> 10.874 11.964 2.079 10 24.927<br />
limburg 5.541 6.375 1.057 12 12.985<br />
oost-Vlaander<strong>en</strong> 9.546 10.107 1.708 15 21.376<br />
Vlaams-Brabant 5.235 5.361 1.082 5 11.683<br />
west-Vlaander<strong>en</strong> 8.380 9.059 1.225 5 18.669<br />
VlAAms Gewest 39.576 42.866 7.151 47 84.640<br />
waals-Brabant 1.441 1.556 303 0 3.300<br />
h<strong>en</strong>egouw<strong>en</strong> 6.426 8.713 1.759 7 16.905<br />
luik 5.646 7.440 1.784 9 14.879<br />
luxemburg 751 1.108 199 2 2.060<br />
nam<strong>en</strong> 2.019 3.057 542 4 5.622<br />
wAAls Gewest 16.283 21.874 4.587 22 42.766<br />
onbek<strong>en</strong>d 1.862 2.502 352 3 4.719<br />
tOtAAl 61.078 71.246 13.146 76 145.546<br />
(Bron: Fonds voor Arbeidsongevall<strong>en</strong>, Statistisch verslag over de <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> van 2009)<br />
<strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> ded<strong>en</strong> zich in 2009 meer<br />
dodelijke <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> voor in KMo’s<br />
dan in grote onderneming<strong>en</strong>: 36,84% van<br />
de dodelijke <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> gebeurd<strong>en</strong><br />
in KMo’s met 1 tot 19 werknemers. in<br />
KMo’s met 20 tot 50 werknemers ligt dat<br />
perc<strong>en</strong>tage op 21%. in totaal betek<strong>en</strong>t dit<br />
dus dat 57,8% van alle dodelijke <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
in ons land in KMo’s gebeur<strong>en</strong>. Dit<br />
terwijl diezelfde groep van KMo’s ruwweg<br />
| <strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |<br />
ook het werkritme in vele onderneming<strong>en</strong><br />
opgedrev<strong>en</strong>, er wordt vaker alle<strong>en</strong> gewerkt<br />
<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> hoog ritme. <strong>en</strong> op investering<strong>en</strong><br />
in arbeidsveiligheid wordt vaak bespaard<br />
of beknibbeld. Veel meer m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
dan vroeger werk<strong>en</strong> ook in KMo’s. <strong>en</strong> daar<br />
is altijd al e<strong>en</strong> hoger risico geweest op<br />
<strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>. zeker als er ge<strong>en</strong> delegee<br />
is die wat toezicht kan houd<strong>en</strong> op de<br />
minimale veiligheidsvoorschrift<strong>en</strong> <strong>en</strong> de<br />
inspectie al helmaal niet toekomt aan e<strong>en</strong><br />
ernstig toezicht.<br />
het resultaat zie je in de <strong>cijfers</strong>.<br />
1 op 3 van alle werknemers telt (39,7%).<br />
KMo-werknemers hebb<strong>en</strong> dus bijna dubbel<br />
zoveel kans op e<strong>en</strong> dodelijk arbeidsongeval.<br />
ook van alle ongevall<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong>de<br />
handicap vond 46,35% plaats in KMo’s met<br />
1 tot 49 werknemers terwijl die 39,7% van<br />
de totale tewerkstelling verteg<strong>en</strong>woordig<strong>en</strong>.<br />
5<br />
1. de evolutIe van het totaal aantal arbeIdsongevall<strong>en</strong>
6<br />
<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
Ondernemingsgrootte<br />
Blijv<strong>en</strong>de handicap<br />
Aantal zware <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
% Dodelijke afloop %<br />
tewerkstelling (%)<br />
volg<strong>en</strong>s rsZ<br />
1 tot 4 werknemers 1283 9,77% 9 11,84% 9,5%<br />
5 tot 9 werknemers 1145 8,72% 7 9,21% 7,5%<br />
10 tot 19 werknemers 1437 10,94% 12 15,79% 8,6%<br />
20 tot 49 werknemers 2223 16,92% 16 21,05% 14,1%<br />
50 tot 99 werknemers 1396 10,63% 10 13,16% 9,2%<br />
100 tot 199 werknemers 1186 9,03% 11 14,47% 8,9%<br />
200 tot 499 werknemers 1259 9,58% 3 3,95% 11,7%<br />
500 tot 999 werknemers 764 5,82% 1 1,32% 7,7%<br />
> 1000 werknemers 2325 17,70% 6 7,89% 22,8%<br />
onbek<strong>en</strong>d 118 0,90% 1 1,32% 0,0%<br />
totaal 13136 100,00% 76 100,00% 100%<br />
Tabel: Aantal zware <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> met blijv<strong>en</strong>de arbeidsongeschiktheid <strong>en</strong> dodelijke ongevall<strong>en</strong> in 2009 (bron: Fonds voor Arbeidsongevall<strong>en</strong>, Statistisch<br />
verslag over de <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> van 2009)<br />
vooral dodelijke <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> hal<strong>en</strong> het nieuws.<br />
e<strong>en</strong> belgabericht over e<strong>en</strong> arbeidsongeval waar heel veel<br />
leed <strong>en</strong> verdriet achter schuilt.<br />
Man sterft bij arbeidsongeval in Tielt<br />
bij e<strong>en</strong> arbeidsongeval in e<strong>en</strong> betonc<strong>en</strong>trale in de galg<strong>en</strong>veldstraat<br />
in tielt is gister<strong>en</strong>avond e<strong>en</strong> 49-jarige man uit<br />
Wakk<strong>en</strong> om het lev<strong>en</strong> gekom<strong>en</strong>. dat zegt de politie van de<br />
zone regio tielt vandaag.<br />
bij reinigingswerk<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> machine raakte de man met<br />
zijn hand in rubber<strong>en</strong> rolband<strong>en</strong>. hij raakte geplet <strong>en</strong> stierf<br />
ter plaatse. het brugse parket stuurde e<strong>en</strong> deskundige ter<br />
plaatse om de precieze omstandighed<strong>en</strong> van het ongeval te<br />
onderzoek<strong>en</strong>. (belga/ep/22/01/11)<br />
Dat werknemers in KMo’s meer kans hebb<strong>en</strong><br />
op e<strong>en</strong> zwaar arbeidsongeval blijkt ook<br />
wanneer we de <strong>cijfers</strong> van de zware <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
vergelijk<strong>en</strong> met de tewerkstelling<br />
in grote <strong>en</strong> kleine onderneming<strong>en</strong>.<br />
in onderneming<strong>en</strong> met minder dan<br />
100 werknemers hebb<strong>en</strong> werknemers<br />
e<strong>en</strong> grotere kans op e<strong>en</strong><br />
zwaar arbeidsongeval: in 2009 werd<strong>en</strong> in<br />
deze groep op 1000 werknemers gemiddeld<br />
7 werknemers het slachtoffer van e<strong>en</strong> dodelijk<br />
arbeidsongeval of liep<strong>en</strong> e<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong>de<br />
handicap op! in de grote onderneming<strong>en</strong> is<br />
dit beperkt, al word<strong>en</strong> ook daar elk jaar 5 à 6<br />
werknemers op 1000 het slachtoffer van e<strong>en</strong><br />
zwaar arbeidsongeval.<br />
|<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |<br />
© Rob Stev<strong>en</strong>s
2. de onderbemande<br />
Inspectiedi<strong>en</strong>st<strong>en</strong><br />
voor welzijn op het werk<br />
het schrijn<strong>en</strong>d tekort aan personeel bij de afdeling toezicht welzijn op<br />
het werk (de vroegere medische <strong>en</strong> technische inspectie) blijkt uit de <strong>cijfers</strong><br />
in hun jaarverslag.<br />
in de onderstaande tabel vindt m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> overzicht van de bezetting van de<br />
inspectiedi<strong>en</strong>st<strong>en</strong> over de verschill<strong>en</strong>de regionale directies. <strong>De</strong> aantall<strong>en</strong><br />
zijn weergegev<strong>en</strong> in voltijdse equival<strong>en</strong>t<strong>en</strong> (Vte)<br />
niv a niv B niv c/D adm totaal<br />
C<strong>en</strong>trale di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> 9 0 0 13.3 22.3<br />
west-Vlaander<strong>en</strong> 7,8 3 3 4,4 18.2<br />
oost-Vlaander<strong>en</strong> 6,8 4 2 3.8 16.6<br />
antwerp<strong>en</strong> 10 4.8 5 4 23.8<br />
limburg - Vlaams Brabant 15 5 8 8.1 36.1<br />
Brussel 7 5.6 3 3.3 18.9<br />
hainaut - h<strong>en</strong>egouw<strong>en</strong> 5.5 7 6 7.5 26<br />
namur – luxembourg - Brabant wallon 9.8 5 6 5 25.8<br />
liège 9 6.8 3 6 24.8<br />
Fulltime equiVAl<strong>en</strong>t<strong>en</strong> 111,3 41.2 36 60 248,5<br />
totaal aantal personeelsled<strong>en</strong> 116 42 36 68 262<br />
Bron: jaarverslag 2009, algem<strong>en</strong>e directie Toezicht Welzijn op het Werk (AD TWW), uitgezonderd<br />
Afdeling Toezicht op de chemische risico’s (Seveso-inspectie + Laboratorium voor<br />
industriële Toxicologie)<br />
Inspecteurs van niveau A <strong>en</strong> B zijn de vroegere arbeidsg<strong>en</strong>eesher<strong>en</strong>, burgerlijk <strong>en</strong> industriële<br />
ing<strong>en</strong>ieurs. Inspecteurs van niveau C/D word<strong>en</strong> hoofdzakelijk ingezet op bouwwerv<strong>en</strong>, groev<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> graverij<strong>en</strong><br />
<strong>De</strong> inspecteurs van de inspectie toezicht<br />
welzijn op het werk (aD tww, de vroegere<br />
medische <strong>en</strong> technische inspectie)<br />
moet<strong>en</strong> bij alle werkgevers van dit land<br />
toezi<strong>en</strong> op de toepassing van de welzijnsreglem<strong>en</strong>tering.<br />
hun tak<strong>en</strong> <strong>en</strong> opdracht<strong>en</strong>pakket<br />
is de laatste jar<strong>en</strong> alle<strong>en</strong><br />
maar toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>, het inspectiekader<br />
daar<strong>en</strong>teg<strong>en</strong> is alle<strong>en</strong> maar afg<strong>en</strong>om<strong>en</strong><br />
ondanks talrijke politieke beloft<strong>en</strong> van<br />
de ope<strong>en</strong>volg<strong>en</strong>de bevoegde ministers<br />
<strong>en</strong> staatssecretariss<strong>en</strong>. <strong>De</strong> neg<strong>en</strong> ope<strong>en</strong>volg<strong>en</strong>de<br />
ministers hebb<strong>en</strong> stuk voor<br />
stuk hun ambt verlat<strong>en</strong> met minder inspecteurs<br />
dan bij hun aantred<strong>en</strong> als minister.<br />
<strong>en</strong> sinds Miet Smet hebb<strong>en</strong> we er<br />
heel wat de revue zi<strong>en</strong> passer<strong>en</strong>: laurette<br />
onkelinx, Frank Vand<strong>en</strong>broucke, anissa<br />
temsamani, Kathle<strong>en</strong> Van Brempt, Freya<br />
Vand<strong>en</strong>bossche, peter Van Velthov<strong>en</strong>,<br />
josly piette <strong>en</strong> joëlle Milquet). e<strong>en</strong> van<br />
de pijlers van het roemruchte Federaal<br />
actieplan voor de reductie van <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
(Farao) was e<strong>en</strong> versterking<br />
van de inspectiedi<strong>en</strong>st<strong>en</strong> met 14 bijkom<strong>en</strong>de<br />
inspecteur.<br />
<strong>De</strong> feit<strong>en</strong> zijn echter anders dan de herhaalde<br />
aankondiging<strong>en</strong> in pers <strong>en</strong> parlem<strong>en</strong>t.<br />
uit onderstaand grafiek blijkt duidelijk<br />
dat het aantal effectiev<strong>en</strong> bij de<br />
inspectie gestaag daalt. alle rec<strong>en</strong>te beloft<strong>en</strong><br />
t<strong>en</strong> spijt telde de inspectie begin<br />
april 2011 nog slechts 151 inspecteurs<br />
in de buit<strong>en</strong>di<strong>en</strong>st<strong>en</strong>, ver b<strong>en</strong>ed<strong>en</strong> de<br />
177 inspecteurs die in 2004 herhaaldelijk<br />
werd<strong>en</strong> beloofd in het parlem<strong>en</strong>t <strong>en</strong><br />
in de pers door de to<strong>en</strong>malige regering.<br />
| <strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |<br />
vooral dodelijke <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> hal<strong>en</strong> het nieuws.<br />
e<strong>en</strong> belgabericht over e<strong>en</strong> arbeidsongeval waar heel veel<br />
leed <strong>en</strong> verdriet achter schuilt.<br />
Eén slachtoffer overled<strong>en</strong> van<br />
arbeidsongeval Aalst<br />
In aalst is de oudste van de twee slachtoffers overled<strong>en</strong><br />
van e<strong>en</strong> arbeidsongeval gister<strong>en</strong>. dat bevestigt de burgemeester<br />
van aalst. twee mann<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> maandagnamiddag<br />
bewusteloos gevond<strong>en</strong> to<strong>en</strong> ze e<strong>en</strong> kelder langs<br />
de ledebaan in aalst behandeld<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> opstijg<strong>en</strong>d<br />
vocht. Ze war<strong>en</strong> dus niet verf met e<strong>en</strong> afbijtmiddel aan<br />
het verwijder<strong>en</strong>, zoals eerder gemeld.<br />
de twee werd<strong>en</strong> in kritieke toestand naar afzonderlijke<br />
ziek<strong>en</strong>huiz<strong>en</strong> overgebracht. de oudste man bezweek<br />
vandaag aan zijn verwonding<strong>en</strong>. de jongste is aan de<br />
beterhand. hij mag wellicht vanavond de afdeling int<strong>en</strong>sieve<br />
zorg<strong>en</strong> verlat<strong>en</strong>, maar moet wel nog in het<br />
ziek<strong>en</strong>huis blijv<strong>en</strong>.<br />
het arbeidsauditoraat van d<strong>en</strong>dermonde onderzoekt<br />
het ongeval. voorlopig wil het gerecht ge<strong>en</strong> informatie<br />
kwijt. de twee mann<strong>en</strong> werkt<strong>en</strong> voor de firma rewatec<br />
uit oud<strong>en</strong>aarde. dat bedrijf is gespecialiseerd in<br />
waterdichtingstechniek<strong>en</strong>. (belga/lpb/22/03/11)<br />
7<br />
© Guy Puttemans
8<br />
<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
<strong>De</strong> inspectie noteert in haar eig<strong>en</strong> officieel jaarverslag over 2009 : “In totaal werd<strong>en</strong><br />
13.026 werkgevers bezocht. Rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong>d met het aantal werkgevers (268.078:<br />
bron RSZ) betek<strong>en</strong>t dit dat theoretisch gezi<strong>en</strong> dat elke werkgever e<strong>en</strong>maal om de 20<br />
jaar zou word<strong>en</strong> bezocht” (sic).<br />
Na vier jaar is er van de belofte van 14 bijkom<strong>en</strong>de inspecteurs nog altijd niets<br />
in huis gekom<strong>en</strong>, sterker nog, het aantal inspecteurs is gedaald tot onder het<br />
peil van 2003. Begin 2009 was in de directie Brussel ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele arbeidsg<strong>en</strong>eesheer<br />
meer werkzaam!<br />
aantal inspecteurs<br />
180<br />
175<br />
170<br />
165<br />
160<br />
155<br />
150<br />
2004<br />
Evolutie personeelsbestand AD TWW<br />
2005<br />
2006<br />
2007<br />
2008<br />
<strong>cijfers</strong> administratie (HRPBW) belofte - regeringsbeslissing<br />
2009<br />
in 2006 kreeg de <strong>Belgische</strong> welzijnsinspectie<br />
e<strong>en</strong> internationale audit van het<br />
Slic, het S<strong>en</strong>ior labour inspectors committee,<br />
e<strong>en</strong> officieel comité van welzijnsinpecteurs<br />
bij de europese commissie.<br />
Dit comité maakt volg<strong>en</strong>s beurtrol e<strong>en</strong><br />
audit van alle europese inspectiedi<strong>en</strong>st<strong>en</strong>.<br />
het officiële rapport van het auditcomité<br />
rek<strong>en</strong>t België tot het op één na<br />
zwakste europese land inzake bezetting<br />
van zijn inspectiedi<strong>en</strong>st<strong>en</strong>: België telde<br />
slechts één inspecteur welzijn op 22.000<br />
werknemers <strong>en</strong> staat hiermee helemaal<br />
onderaan in het lijstje van de europese<br />
lidstat<strong>en</strong>.<br />
<strong>en</strong>kele citat<strong>en</strong> uit deze auditconclusies:<br />
• “the number of workers inspected by<br />
one inspector varies from 14.000 to<br />
47.000 (Brussels).“<br />
• “the average in Belgium is 23.000<br />
workers/inspector. it is the second lowest<br />
among the Slic member states.”<br />
• “the average among the Slic member<br />
states is roughly 10000 workers/inspector”<br />
• “the annual reports of the inspectorate<br />
show that in reality p<strong>en</strong>al sanctions are<br />
seldom applied and rarely followed up<br />
by the judicial authorities.”<br />
• “also administrative fines in second instance<br />
are hardly ever used in reality<br />
(14 cases in all of 2004).”<br />
• “administrative fines in this way also<br />
do not allow for on the spot fines for<br />
in-stance unwilling employers or direct<br />
risks for people at work.”<br />
• “Belgian law and legal system, do not<br />
give labour inspectors appropriate instrum<strong>en</strong>ts<br />
to p<strong>en</strong>alize.”<br />
experts van de international arbeidsorganisatie<br />
(iao) bevel<strong>en</strong> aan dat industriële<br />
ontwikkelingsland<strong>en</strong> één inspecteur veiligheid<br />
<strong>en</strong> gezondheid per 10.000 werknemers<br />
zoud<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> voorzi<strong>en</strong>. Dit vereist<br />
dus meer dan e<strong>en</strong> verdubbeling van het<br />
aantal effectiev<strong>en</strong>. Dat was ook de unanieme<br />
vraag van àlle sociale partners in<br />
het nar-advies1683 van mei 2009.<br />
|<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |<br />
© Guy Puttemans<br />
<strong>De</strong> onderbemanning van de inspectiedi<strong>en</strong>st<strong>en</strong> voor welzijn<br />
op het werk is e<strong>en</strong> oud zeer. <strong>ACV</strong>-actie 26 mei 2003.
3. gemiddeld één inspectiebezoek om de 7 jaar<br />
eind 2008 telde de rsZ 268.078<br />
privé-bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> overheidsinstelling<strong>en</strong><br />
met in totaal 3.739.760 werknemers.<br />
Het toezicht hierover moet<br />
vandaag uitgevoerd word<strong>en</strong> door 114<br />
ambt<strong>en</strong>ar<strong>en</strong> (in Vte) van niveau A <strong>en</strong><br />
B (of 151 Vte niveau’s A/B/C/D).<br />
elke ambt<strong>en</strong>aar staat daarmee in<br />
voor 2352 onderneming<strong>en</strong> (1775) <strong>en</strong><br />
voor het toezicht op de werksituatie<br />
van meer dan 32.805 (24.767) werknemers.<br />
regionale directie<br />
zelfs al zou elke ambt<strong>en</strong>aar 4 bedrijfsbezoek<strong>en</strong><br />
per dag do<strong>en</strong> (<strong>en</strong> nooit ziek zijn, nooit<br />
opleiding volg<strong>en</strong>, nooit <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
onderzoek<strong>en</strong>, nooit verslag<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>,…)<br />
dan nog zou elke onderneming slechts om<br />
de 2,7 (2) jaar bezocht kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />
in de praktijk is dat heel wat minder. Voor<br />
2007 stond het geheel van de aD tww in<br />
voor 36.138 inspectiebezoek<strong>en</strong>, omgerek<strong>en</strong>d<br />
317 per fulltime inspecteur. <strong>De</strong> tabel<br />
in bijlage toont de kans op inspectie per<br />
provincie. e<strong>en</strong> werkgever in België mag vrij<br />
Aantal inspecteurs<br />
niveau A+B<br />
werkgevers werknemers<br />
| <strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |<br />
gerust zijn: met de huidige personeelsbezetting<br />
moet hij tot 2018 slechts één bezoek<br />
van de inspectie verwacht<strong>en</strong>.<br />
Met dit soort omkadering van de inspectie<br />
scoort België internationaal op het niveau<br />
van de ontwikkelingsland<strong>en</strong>. <strong>De</strong> internationale<br />
conv<strong>en</strong>ties van de iao die België<br />
mee ondertek<strong>en</strong>de gaan uit van aanbeveling<strong>en</strong><br />
om elke onderneming minst<strong>en</strong>s één<br />
keer per jaar te bezoek<strong>en</strong>. Dat vergt meer<br />
dan e<strong>en</strong> verdubbeling van de effectiev<strong>en</strong>.<br />
Aantal onderneming<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
instelling<strong>en</strong> per inspecteur<br />
e<strong>en</strong> bedrijfsbezoek<br />
om de x jaar<br />
west-Vlaander<strong>en</strong> 10,8 34.444 403.052 3189,26 9,97<br />
oost-Vlaander<strong>en</strong> 10,8 34.172 452.948 3164,07 9,89<br />
antwerp<strong>en</strong> 14,8 44.750 657.260 3023,65 9,45<br />
limburg - Vlaams Brabant 20 43.095 629.618 2154,75 6,73<br />
Brussel 12,6 34.151 620.913 2710,40 8,47<br />
hainaut - h<strong>en</strong>egouw<strong>en</strong> 12,5 25.632 354.980 2050,56 6,41<br />
namur – luxembourg - Brabant wallon 14,8 27.028 311.693 1826,22 5,71<br />
liège 15,8 24.806 312.296 1570,00 4,91<br />
tOtAAl 112,1 268.078 3.739.760 2391,42 7,47<br />
Bron: jaarverslag 2009, algem<strong>en</strong>e directie Toezicht Welzijn op het Werk (AD TWW), uitgezonderd Afdeling Toezicht op de chemische risico’s (Seveso-inspectie +<br />
Laboratorium voor industriële Toxicologie)<br />
© Rob Stev<strong>en</strong>s<br />
9<br />
3. gemIddeld één InspectIebeZoek om de 7 jaar
10<br />
<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
4. ge<strong>en</strong> sanctiebeleid<br />
voor overtreding<strong>en</strong> van<br />
wetgeving<br />
<strong>De</strong> wetgeving voorziet in de mogelijkheid<br />
van e<strong>en</strong> strafrechtelijke vervolging of het<br />
uitschrijv<strong>en</strong> van administratieve boetes.<br />
probleem is dat er lange wachttijd<strong>en</strong> zijn<br />
voor er uitsprak<strong>en</strong> volg<strong>en</strong> vanuit de arbeidsrechtbank<strong>en</strong>,<br />
<strong>en</strong> dat er <strong>en</strong>kel administratieve<br />
boetes word<strong>en</strong> opgelegd als er<br />
ge<strong>en</strong> strafvervolging wordt ingesteld door<br />
de arbeidsrechtbank. tuss<strong>en</strong> het opstell<strong>en</strong><br />
van e<strong>en</strong> pro-justitia <strong>en</strong> e<strong>en</strong> definitieve uitspraak<br />
over het gegev<strong>en</strong> gevolg door hetzij<br />
de rechtbank<strong>en</strong> of de studiedi<strong>en</strong>st van de<br />
FoD waSo (di<strong>en</strong>st administratieve geldboet<strong>en</strong>)<br />
verloopt dus e<strong>en</strong> grote tijdspanne.<br />
<strong>De</strong> inspectiedi<strong>en</strong>st<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> e<strong>en</strong> ‘lik op<br />
stuk’ beleid kunn<strong>en</strong> voer<strong>en</strong>. e<strong>en</strong> lijst met<br />
zware overtreding<strong>en</strong> moet net als in het<br />
verkeer gekoppeld word<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> efficiënt<br />
boetesysteem. zo kunn<strong>en</strong> heel wat<br />
ziektes <strong>en</strong> ongevall<strong>en</strong> vermed<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />
<strong>De</strong> basisverplichting voor werkgevers in de<br />
wet welzijn is het mak<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> risicoevaluatie<br />
in hun onderneming. Dat is de<br />
wettelijke basis voor het nem<strong>en</strong> van allerlei<br />
specifieke veiligheidsmaatregel<strong>en</strong>. er is<br />
© Rob Stev<strong>en</strong>s<br />
echter e<strong>en</strong> groot juridisch probleem met<br />
het sanctioner<strong>en</strong> van werkgevers die niet<br />
aan deze basisverplichting voldo<strong>en</strong>: de<br />
rechtspraak is van oordeel dat de omschrijving<br />
van deze verplichting in de wetgeving<br />
te weinig precies is. Bijgevolg word<strong>en</strong> vaststelling<strong>en</strong><br />
van dergelijke overtreding<strong>en</strong><br />
systematisch geseponeerd.<br />
<strong>en</strong> haakt ook de inspectie<br />
af om hierover nog proces<br />
verbaal op te stell<strong>en</strong>:<br />
het leidt toch tot niets.<br />
Daarmee ontbreekt e<strong>en</strong><br />
basispijler in het handhavingsbeleid.<br />
vooral dodelijke <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> hal<strong>en</strong> het nieuws.<br />
e<strong>en</strong> belgabericht over e<strong>en</strong> arbeidsongeval waar heel veel<br />
leed <strong>en</strong> verdriet achter schuilt.<br />
Dodelijk arbeidsongeval<br />
bij ArcelorMittal G<strong>en</strong>t<br />
bij staalbedrijf arcelormittal g<strong>en</strong>t is gister<strong>en</strong>avond e<strong>en</strong><br />
44-jarige man om het lev<strong>en</strong> gekom<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> arbeidersongeval.<br />
de man werd onwel na het uitvoer<strong>en</strong> van herstellingswerk<strong>en</strong><br />
in e<strong>en</strong> convertor, zegt jan cornelis, woordvoerder<br />
van arcelormittal g<strong>en</strong>t. e<strong>en</strong> tweede arbeider werd ook onwel,<br />
maar zijn toestand is stabiel. het ongeval gebeurde bij<br />
het herstell<strong>en</strong> van de vuurvaste bekleding van de staalconvertor.<br />
In de convertor word<strong>en</strong> schroot <strong>en</strong> vloeibaar ruwijzer<br />
omgezet in vloeibaar staal.<br />
Werknemers van de firma loewe hadd<strong>en</strong> de herstellingswerk<strong>en</strong><br />
uitgevoerd <strong>en</strong> war<strong>en</strong> e<strong>en</strong> stelling aan het verwijder<strong>en</strong>.<br />
e<strong>en</strong> arbeider zag dat zijn collega onwel was geword<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> sloeg alarm. hijzelf werd daarna ook onwel. hij kon nog<br />
naar het ziek<strong>en</strong>huis gebracht word<strong>en</strong>, maar voor de tweede<br />
man kwam alle hulp te laat.<br />
volg<strong>en</strong>s het g<strong>en</strong>tse arbeidsauditoraat overleed de 44-jarige<br />
man door e<strong>en</strong> gebrek aan zuurstof nadat argongas was vrijgekom<strong>en</strong>.<br />
uit meting<strong>en</strong> blijkt dat argongas aanwezig was in<br />
de convector. bij hoge conc<strong>en</strong>traties argon in de lucht ontstaat<br />
er zuurstofgebrek, wat kan leid<strong>en</strong> tot bewusteloosheid<br />
of tot de dood. er was slechts 14 proc<strong>en</strong>t zuurstof in de lucht<br />
aanwezig <strong>en</strong> dat werd de man fataal. de arbeiders droeg<strong>en</strong><br />
ge<strong>en</strong> maskers tijd<strong>en</strong>s de werk<strong>en</strong>. het arbeidsauditoraat vermoedt<br />
dat het argongas kon vrijkom<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> lek in de<br />
leiding<strong>en</strong> <strong>en</strong> gaat na of er ge<strong>en</strong> inbreuk<strong>en</strong> war<strong>en</strong> op de arbeidsveiligheid.<br />
(belga/edp/tma/10/02/11)<br />
|<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |
5. Weigering van <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>:<br />
de <strong>en</strong>e verzekeraar is de andere niet<br />
<strong>Belgische</strong> werkgevers moet<strong>en</strong> zich verplicht<br />
aansluit<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> erk<strong>en</strong>de <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>verzekering.<br />
alle <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
moet<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de 8 dag<strong>en</strong> aan de verzekering<br />
word<strong>en</strong> gemeld. <strong>De</strong> verzekering <strong>en</strong> niet<br />
de werkgever beslist over het aanvaard<strong>en</strong><br />
van e<strong>en</strong> arbeidsongeval. wanneer ze e<strong>en</strong><br />
ongeval weiger<strong>en</strong> te erk<strong>en</strong>n<strong>en</strong>, <strong>en</strong> weiger<strong>en</strong><br />
te vergoed<strong>en</strong>, moet<strong>en</strong> de verzekeraars<br />
dat niet <strong>en</strong>kel schriftelijk meld<strong>en</strong> aan het<br />
slachtoffer, ze moet<strong>en</strong> dat ook lat<strong>en</strong> wet<strong>en</strong><br />
aan het Fonds voor <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>. Dat<br />
houdt toezicht op de weigering<strong>en</strong> <strong>en</strong> kan<br />
tuss<strong>en</strong>kom<strong>en</strong> bij verzekeraars als e<strong>en</strong> weigering<br />
niet terecht was.<br />
<strong>De</strong> afgelop<strong>en</strong> jar<strong>en</strong> merkt het Fonds <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
e<strong>en</strong> heel forse stijging<br />
van het aantal geweigerde <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>.<br />
in 1985 werd 2,2% van alle aangift<strong>en</strong><br />
geweigerd, in 2009 was dat al ruim<br />
4 keer hoger <strong>en</strong> opgelop<strong>en</strong> tot 9,2% van<br />
alle aangift<strong>en</strong>. Meer dan 17000 aangift<strong>en</strong><br />
van e<strong>en</strong> arbeidsongeval werd<strong>en</strong> het afgelop<strong>en</strong><br />
jaar door e<strong>en</strong> verzekeraar afgewez<strong>en</strong><br />
omdat het volg<strong>en</strong>s h<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> arbeidsongeval<br />
was volg<strong>en</strong>s de wettelijke norm<strong>en</strong>.<br />
het Fao als toezichthouder onderzoekt<br />
dossiers waarover klacht werd ingedi<strong>en</strong>d,<br />
<strong>en</strong> daarnaast ook e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> beperkte<br />
steekproef van weigering<strong>en</strong>. Daarbij merk<strong>en</strong><br />
ze praktijk<strong>en</strong> op die de verzekeringsonderneming<strong>en</strong><br />
“niet steeds t<strong>en</strong> gronde<br />
kunn<strong>en</strong> verantwoord<strong>en</strong>” 3 , of die eerder zijn<br />
ingegev<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> soort van commercieel<br />
geïnspireerd weigeringsbeleid. <strong>De</strong><br />
tuss<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> van het Fonds in 2010 in<br />
590 dossiers leidd<strong>en</strong> in liefst 42% van die<br />
gevall<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> gewijzigd standpunt van<br />
de verzekeraar waarbij het slachtoffer toch<br />
nog werd vergoed. er loopt dus aardig wat<br />
mis bij de verzekeringsmaatschappij<strong>en</strong>.<br />
3 Doc Beheerscomité Fao Bc/6/10/20 blz 9<br />
5.1 Grote verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> verzekeraars<br />
er zijn heel grote verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de verzekering<strong>en</strong> met betrekking tot het weiger<strong>en</strong> van<br />
<strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>. Marktleider axa is tegelijk ook nationaal kampio<strong>en</strong> in het weiger<strong>en</strong><br />
van <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: liefst 12,4% van alle aangift<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> arbeidsongeval word<strong>en</strong><br />
door axa geweigerd (di<strong>en</strong>stjaar 2009). ook g<strong>en</strong>erali <strong>en</strong> de Federale weiger<strong>en</strong> meer dan<br />
9% van de gevall<strong>en</strong>. onderaan het klassem<strong>en</strong>t hal<strong>en</strong> Fidea, KBc, Mercator <strong>en</strong> pV vri<strong>en</strong>delijke<br />
weigeringsperc<strong>en</strong>tages van minder dan 5%.<br />
Geweigerde <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> per verzekeraar (Di<strong>en</strong>stjaar 2009)<br />
naam<br />
geweigerde arbeidswegongevall<strong>en</strong><br />
geweigerde arbeids-<br />
plaatsongevall<strong>en</strong><br />
| <strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |<br />
totaal weigeringsperc<strong>en</strong>tage<br />
Axa 13,50% 11,60% 11,80%<br />
P & V 11,50% 11,30% 11,40%<br />
G<strong>en</strong>erali 14,80% 9,90% 10,60%<br />
ethias 8,10% 10,30% 10,00%<br />
totaal 10,20% 9,30% 9,40%<br />
<strong>De</strong>xia 5,50% 10,10% 9,10%<br />
m<strong>en</strong>sura 14,90% 8,10% 8,90%<br />
Federale 17,20% 7,90% 8,50%<br />
securex 9,50% 8,30% 8,50%<br />
AG (Fortis) 7,40% 8,60% 8,40%<br />
Vivium (ex-inG) 5,70% 7,20% 7,00%<br />
Vivium (ex -Zurich) 9,70% 6,40% 6,80%<br />
mercator 2,40% 4,30% 4,10%<br />
KBC 4,80% 4,00% 4,10%<br />
Fidea 3,10% 2,80% 2,90%<br />
naargelang het soort ongevall<strong>en</strong> zijn er<br />
nog sterkere verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> verzekeraars.<br />
<strong>De</strong> Federale Verzekering<strong>en</strong> weigerde<br />
22% van alle aangift<strong>en</strong> van <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
op de weg van <strong>en</strong> naar het werk:<br />
meer dan één op vijf van alle aangift<strong>en</strong>.<br />
ook M<strong>en</strong>sura, axa <strong>en</strong> g<strong>en</strong>erali scor<strong>en</strong><br />
meer dan 14%. Dat zijn opvall<strong>en</strong>de verschill<strong>en</strong><br />
omdat alle andere verzekeringsmaatschappij<strong>en</strong><br />
tuss<strong>en</strong> de 3 <strong>en</strong> de 8%<br />
scor<strong>en</strong>. Mercator <strong>en</strong> Fidea weiger<strong>en</strong> opvall<strong>en</strong>d<br />
weinig arbeidswegongevall<strong>en</strong> met<br />
3% of minder van alle aangift<strong>en</strong>. Voor<br />
arbeidsplaatsongevall<strong>en</strong> zijn axa, For-<br />
tis <strong>en</strong> g<strong>en</strong>erali de str<strong>en</strong>ge jong<strong>en</strong>s op de<br />
markt, KBc <strong>en</strong> Fidea weiger<strong>en</strong> liefst drie<br />
keer minder vaak de erk<strong>en</strong>ning van e<strong>en</strong><br />
arbeidsongeval.<br />
11<br />
5. WeIgerIng van arbeIdsongevall<strong>en</strong>: de <strong>en</strong>e verZekeraar Is de andere nIet
12<br />
<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
5.2 Zeer verschill<strong>en</strong>de<br />
weigeringsmotiev<strong>en</strong><br />
het Fao graaft wat dieper naar deze verschill<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> ging na met welke red<strong>en</strong> bepaalde<br />
verzekering<strong>en</strong> hun weigering<strong>en</strong><br />
motiver<strong>en</strong>. het meest gebruikte motief<br />
in de sector om e<strong>en</strong> slachtoffer af te wijz<strong>en</strong><br />
is dat er ge<strong>en</strong> bewijs is van de aangevoerde<br />
feit<strong>en</strong> (30,6% van alle weigering<strong>en</strong>).<br />
Slachtoffers slak<strong>en</strong> dus best e<strong>en</strong><br />
luide gil als h<strong>en</strong> wat overkomt, zorg<strong>en</strong><br />
best ook voor getuig<strong>en</strong>, fotomateriaal,<br />
of bloedspor<strong>en</strong>… Dat motief om ongevall<strong>en</strong><br />
te weiger<strong>en</strong> bij gebrek aan bewijs is<br />
bijzonder populair bij Vivium (48,1% van<br />
alle weigering<strong>en</strong>), p&V (44,3%), M<strong>en</strong>sura<br />
(42,2%),Federale Verzekering<strong>en</strong> (40,3%)<br />
<strong>en</strong> bij axa (40,1%). Bij p&V wordt 5% van<br />
alle aangift<strong>en</strong> om die red<strong>en</strong> geweigerd,<br />
bij axa 4,7% terwijl dit bij de concurr<strong>en</strong>tie<br />
van Mercator amper 0,4% <strong>en</strong> bij Fidea<br />
<strong>en</strong> <strong>De</strong>xia nauwelijks 0,5% bedraagt. wie<br />
zonder getuig<strong>en</strong> slachtoffer is van e<strong>en</strong> arbeidsongeval<br />
heeft pech als zijn werkgever<br />
bij axa of Vivium zit; bij <strong>De</strong>xia, Fidea <strong>en</strong><br />
Mercator kan dit nog meevall<strong>en</strong>.<br />
5.3 Interims weer de<br />
pineut<br />
uit het eerdere onderzoek van het Fao in<br />
2008 bleek dat aan interims veel vaker<br />
© Belpress.com<br />
(14%) dan aan andere werknemers (8,7%)<br />
de erk<strong>en</strong>ning van e<strong>en</strong> arbeidsongeval<br />
wordt geweigerd. het gebrek aan bewijs<br />
komt ook omdat naar de m<strong>en</strong>ing van het<br />
Fao teveel dossiers word<strong>en</strong> geweigerd na<br />
e<strong>en</strong> zeer summier onderzoek naar de ongevalsomstandighed<strong>en</strong><br />
(vaak slechts<br />
e<strong>en</strong> telefoontje) <strong>en</strong> de moeilijkhed<strong>en</strong><br />
van e<strong>en</strong> interim om bewijselem<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
of getuig<strong>en</strong>verklaring<strong>en</strong> te verzamel<strong>en</strong>.<br />
ook in dit onderzoek bleek axa de<br />
kampio<strong>en</strong>: ze weigerd<strong>en</strong> liefst 19,98%<br />
van alle ongevalsaangift<strong>en</strong> door interims.<br />
ook schoonmaakactiviteit<strong>en</strong> blek<strong>en</strong> in<br />
eerder onderzoek van het Fao erg hoog te<br />
scor<strong>en</strong> in weigering<strong>en</strong> (14%), net als ongevall<strong>en</strong><br />
bij kantoorwerk <strong>en</strong> commerciële<br />
werkzaamhed<strong>en</strong>. ongevall<strong>en</strong> die te<br />
mak<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> met till<strong>en</strong>, drag<strong>en</strong><br />
of opstaan scoord<strong>en</strong> in<br />
2008 28% van de weigering<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> zijn dus weinig<br />
geliefd bij verzekeraars.<br />
net als ongevall<strong>en</strong> t<strong>en</strong><br />
gevolge van e<strong>en</strong> verkeerde<br />
beweging (zoals<br />
het uitwring<strong>en</strong> van<br />
e<strong>en</strong> dweil) of het zich<br />
plots omdraai<strong>en</strong>.<br />
vooral dodelijke <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> hal<strong>en</strong> het nieuws.<br />
e<strong>en</strong> belgabericht over e<strong>en</strong> arbeidsongeval waar heel veel<br />
leed <strong>en</strong> verdriet achter schuilt.<br />
Arbeider zwaargewond na val onder wagon in<br />
Winterslag<br />
e<strong>en</strong> spoorwegarbeider van het rangeerstation in Winterslag<br />
(g<strong>en</strong>k) is deze morg<strong>en</strong> zeer zwaargewond geraakt, nadat hij<br />
door e<strong>en</strong> val klem kwam te zitt<strong>en</strong> onder het wiel van e<strong>en</strong><br />
wagon.<br />
de vijftiger stond op e<strong>en</strong> bordes, e<strong>en</strong> metal<strong>en</strong> rooster van<br />
twintig bij veertig c<strong>en</strong>timeter, om via e<strong>en</strong> radioverbinding<br />
aan de machinist instructies te gev<strong>en</strong> bij het ranger<strong>en</strong> van<br />
trein<strong>en</strong>. om e<strong>en</strong> onbek<strong>en</strong>de red<strong>en</strong> is de spoorarbeider van<br />
het rooster gevall<strong>en</strong> <strong>en</strong> met zijn rechterdijbe<strong>en</strong> onder de<br />
wiel<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> wagon terechtgekom<strong>en</strong>. vervolg<strong>en</strong>s werd hij<br />
nog zo’n 45 meter meegesleurd.<br />
de brandweer van g<strong>en</strong>k kwam ter plaatse om de man uit<br />
zijn hachelijke positie te bevrijd<strong>en</strong>. de ambulanciers van de<br />
g<strong>en</strong>kse brandweer <strong>en</strong> e<strong>en</strong> mugteam van het Ziek<strong>en</strong>huis oost<br />
limburg di<strong>en</strong>d<strong>en</strong> de man de eerste zorg<strong>en</strong> toe. uiteindelijk<br />
besliste de brandweer om <strong>en</strong>kele wagons los te koppel<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
de trein in de omgekeerde richting weg te lat<strong>en</strong> trekk<strong>en</strong> om<br />
de man te bevrijd<strong>en</strong>.<br />
met zeer zware verwonding<strong>en</strong> bracht<strong>en</strong> de hulpdi<strong>en</strong>st<strong>en</strong> het<br />
slachtoffer naar het sint-jansziek<strong>en</strong>huis in g<strong>en</strong>k. In 2007<br />
kwam in hetzelfde rangeerstation <strong>en</strong> spoorwegarbeider om<br />
het lev<strong>en</strong>, to<strong>en</strong> hij geplet werd tuss<strong>en</strong> twee wagons. (belga/<br />
tma/10/03/11)<br />
|<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |
Mete<strong>en</strong> blijk<strong>en</strong> nog meer merkwaardige<br />
verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> verzekeraars. Fortis <strong>en</strong><br />
<strong>De</strong>xia weiger<strong>en</strong> bijvoorbeeld vooral om dat<br />
er ge<strong>en</strong> plotse gebeurt<strong>en</strong>is zou zijn in de<br />
zin van de wet <strong>en</strong> de rechtspraak: in 51%<br />
van alle weigering<strong>en</strong> van ongevall<strong>en</strong> op de<br />
arbeidsplaats beroept <strong>De</strong>xia zich op dat<br />
motief <strong>en</strong> tor<strong>en</strong>t daarmee hoog bov<strong>en</strong> de<br />
concurr<strong>en</strong>tie uit. ook M<strong>en</strong>sura met 35,9%,<br />
Fortis met 31%, Securex <strong>en</strong> axa met ruim<br />
27% gebruik<strong>en</strong> meer dan gemiddeld dit<br />
motief om slachtoffers af te schep<strong>en</strong>. aan<br />
het andere uiteinde beroept Vivium zich<br />
slechts in 8,2% van de gevall<strong>en</strong> op dat<br />
motief, Fidea in 11,2% van de gevall<strong>en</strong>.<br />
Securex <strong>en</strong> ethias zijn uitschieters in de<br />
sector in het weiger<strong>en</strong> van ongevall<strong>en</strong> omdat<br />
er ge<strong>en</strong> bewijs is van e<strong>en</strong> letsel met<br />
1,5% <strong>en</strong> 1,6% van alle aangift<strong>en</strong>. <strong>De</strong>xia<br />
weigert vijf keer meer ongevall<strong>en</strong> (5,2%<br />
van alle aangift<strong>en</strong>) dan Mercator, KBc,<br />
ing <strong>en</strong> Fidea (minder dan 1%) omdat er<br />
ge<strong>en</strong> plotse gebeurt<strong>en</strong>is zou zijn.<br />
<strong>De</strong> grote verschill<strong>en</strong> in gebruikte weigeringsmotiev<strong>en</strong><br />
zijn volg<strong>en</strong>s het Fao “niet<br />
direct verklaarbaar door ev<strong>en</strong>tuele ver-<br />
© Belpress.com<br />
schill<strong>en</strong> in verzekerde populaties <strong>en</strong> derhalve<br />
wellicht in overweg<strong>en</strong>de mate toe te<br />
schrijv<strong>en</strong> aan de weigeringspolitiek van de<br />
verzekeringsonderneming<strong>en</strong>“ 4 . hoge weigeringsperc<strong>en</strong>tages<br />
vloei<strong>en</strong> vaak voort uit<br />
de str<strong>en</strong>ge opstelling van bepaalde verzekeringsmaatschappij<strong>en</strong><br />
die e<strong>en</strong> zeer strikte<br />
interpretatie van de bewijsregels hanter<strong>en</strong>.<br />
Bij sommige verzekeraars word<strong>en</strong> in<br />
2009 12,5% (Federale) 8,5% (M<strong>en</strong>sura)<br />
of 6,9% (g<strong>en</strong>erali) van de aangegev<strong>en</strong><br />
arbeidswegongevall<strong>en</strong> om die red<strong>en</strong> geweigerd,<br />
terwijl datzelfde soort weigering<strong>en</strong><br />
nag<strong>en</strong>oeg afwezig is bij andere verzekeraars<br />
(Mercator, p&V: 0%; bij <strong>De</strong>xia <strong>en</strong><br />
Fidea 0,1%). Met zo e<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong> is er<br />
ge<strong>en</strong> gelijke behandeling meer van slachtoffers<br />
stelt het Fonds.<br />
5.4. Wet<strong>en</strong>s will<strong>en</strong>s<br />
slachtoffers<br />
weiger<strong>en</strong><br />
Vrij stuit<strong>en</strong>d zijn de gesignaleerde praktijk<strong>en</strong><br />
waarbij verzekeraars slachtoffers afwijz<strong>en</strong><br />
om motiev<strong>en</strong> <strong>en</strong> in situaties die in<br />
4 nota beheerscomité Fao Bc/6/10/20 blz 3<br />
| <strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |<br />
cassatierechtspraak wel degelijk aanvaard<br />
word<strong>en</strong>: zoals het weiger<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> arbeidswegongeval<br />
omdat iemand te vroeg<br />
(ethias in twee dossiers) of later (ag) het<br />
werk heeft verlat<strong>en</strong>, of omdat zijn arbeidswegtraject<br />
begon vanuit de vaste verblijfplaats<br />
van zijn vri<strong>en</strong>din (ag), of omdat iemand<br />
op weg was naar zijn werkgever om<br />
zijn ziektebriefje af te gev<strong>en</strong> (ag), of omdat<br />
iemand e<strong>en</strong> omweg had gemaakt op de arbeidsweg<br />
voor kinderopvang bij de schoonouders<br />
( Federale).<br />
ag viel in 2009 op door <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
te weiger<strong>en</strong> die buit<strong>en</strong> de arbeidsactiviteit<br />
maar wel in ondergeschikt verband gebeurd<strong>en</strong>,<br />
of door systematisch wesp<strong>en</strong>stek<strong>en</strong><br />
te weiger<strong>en</strong> (ook bij bagagepersoneel van<br />
luchthav<strong>en</strong>s), <strong>en</strong> axa dat zonder verder onderzoek<br />
schade weigert aan niet gedrag<strong>en</strong><br />
prothes<strong>en</strong> (brill<strong>en</strong>).<br />
axa viel ook op door moeilijkhed<strong>en</strong> te mak<strong>en</strong><br />
bij het erk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> ongeval t<strong>en</strong><br />
gevolge van het afstapp<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> verhoog<br />
(trapladdertje, trede vrachtwag<strong>en</strong>,...)<br />
volg<strong>en</strong>s h<strong>en</strong> e<strong>en</strong> alledaagse beweging <strong>en</strong><br />
ge<strong>en</strong> plotse gebeurt<strong>en</strong>is zoals in de wet<br />
<strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> wordt vereist. Dat gaat<br />
in teg<strong>en</strong> constante cassatierechtspraak dat<br />
13<br />
5. WeIgerIng van arbeIdsongevall<strong>en</strong>: de <strong>en</strong>e verZekeraar Is de andere nIet
14<br />
<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
stelt dat de normale uitoef<strong>en</strong>ing van e<strong>en</strong><br />
job de plotselinge gebeurt<strong>en</strong>is kan zijn die<br />
in de wet wordt gevraagd om het te hebb<strong>en</strong><br />
over e<strong>en</strong> arbeidsongeval. af <strong>en</strong> toe is<br />
er echter ook (lagere) rechtspraak die dat<br />
principe niet dwing<strong>en</strong>d toepast. axa <strong>en</strong> ander<strong>en</strong><br />
speculer<strong>en</strong> daarop door zo e<strong>en</strong> ongevall<strong>en</strong><br />
te weiger<strong>en</strong>: e<strong>en</strong> goeie kans dat het<br />
slachtoffer het erbij laat (kassa kassa) , <strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> zwakke kans dat e<strong>en</strong> lagere rechtbank<br />
het standpunt van de verzekeraar volgt.<br />
in zes gevall<strong>en</strong> stootte het Fonds bij zijn onderzoek<br />
op de weigering van verzekeraars<br />
om de schade aan e<strong>en</strong> prothese (bril) te<br />
betal<strong>en</strong> omdat die niet werd gedrag<strong>en</strong> of<br />
slecht gepositioneerd was op het mom<strong>en</strong>t<br />
van het ongeval. het hof van cassatie<br />
heeft dat soort argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> eerder al verworp<strong>en</strong><br />
als niet relevant.<br />
5.5 Hoedt u voor<br />
vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong><br />
Vanuit onze rechtskundige di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> werd<br />
al eerder gewez<strong>en</strong> op praktijk<strong>en</strong> waarbij<br />
verzekeringsmaatschappij<strong>en</strong> e<strong>en</strong> vri<strong>en</strong>delijke<br />
sociaal assist<strong>en</strong>t langs stur<strong>en</strong> bij het<br />
slachtoffer <strong>en</strong> hem of haar help<strong>en</strong> bij het<br />
invull<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>lijst om de afhandeling<br />
van het ongeval te bespoedig<strong>en</strong>.<br />
wee het slachtoffer dat daarbij te k<strong>en</strong>n<strong>en</strong><br />
heeft al eerder last gehad te hebb<strong>en</strong><br />
van e<strong>en</strong> bepaalde kwetsuur: mete<strong>en</strong> al<br />
e<strong>en</strong> red<strong>en</strong> tot weiger<strong>en</strong>. het Fonds stipt<br />
ook vrag<strong>en</strong>lijst<strong>en</strong> aan waarbij m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die<br />
hun voet kwetst<strong>en</strong> bij het afdal<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />
trap nadi<strong>en</strong> allerlei vrag<strong>en</strong> moest<strong>en</strong> beantwoord<strong>en</strong>.<br />
Bijvoorbeeld of ze e<strong>en</strong> trede<br />
hadd<strong>en</strong> gemist, of ze over e<strong>en</strong> oneff<strong>en</strong>heid<br />
war<strong>en</strong> gevall<strong>en</strong>, of nog, of de vloerbekleding<br />
in slechte staat was. ontk<strong>en</strong>n<strong>en</strong>de<br />
antwoord<strong>en</strong> gav<strong>en</strong> aanleiding tot weigering.<br />
Maar ook wie verklaarde e<strong>en</strong> trap te<br />
zijn afgegaan zonder e<strong>en</strong> trede te miss<strong>en</strong>,<br />
of positief aanstreepte dat “de verstuiking<br />
heel spontaan gebeurde” leverde argum<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
aan voor e<strong>en</strong> weigering. nochtans<br />
moet er alweer volg<strong>en</strong>s constante cassatie<br />
rechtspraak ge<strong>en</strong> abnormaal feit zijn, maar<br />
slechts e<strong>en</strong> aanwijsbaar plots feit voor de<br />
erk<strong>en</strong>ning van e<strong>en</strong> arbeidsongeval.<br />
5.6 Conclusies<br />
Voor de verzekeraars is het weiger<strong>en</strong> van<br />
<strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> e<strong>en</strong> lucratieve praktijk:<br />
als het slachtoffer afgescheept wordt, <strong>en</strong><br />
het daarbij laat, rinkelt de kassa bij de<br />
verzekeraars. wel e<strong>en</strong> premie incasser<strong>en</strong>,<br />
ge<strong>en</strong> schade moet<strong>en</strong> betal<strong>en</strong>. <strong>De</strong> kassa<br />
rinkelde 17.427 keer in 2009. het is vaak<br />
e<strong>en</strong> beetje David teg<strong>en</strong> goliath: e<strong>en</strong> afgewez<strong>en</strong><br />
slachtoffer moet het opnem<strong>en</strong><br />
teg<strong>en</strong> de verzekeraar met al zijn ervaring,<br />
knowhow, k<strong>en</strong>nis van wetgeving <strong>en</strong> rechtspraak,<br />
<strong>en</strong> dure gespecialiseerde advocat<strong>en</strong>.<br />
niet te verwonder<strong>en</strong> dat veel slachtoffers<br />
het erbij lat<strong>en</strong>, niet de moeite do<strong>en</strong><br />
om contact op te nem<strong>en</strong> met hun vakbond.<br />
nochtans loont het de moeite om<br />
het er niet bij te lat<strong>en</strong>: in 11% van<br />
alle dossiers die door het Fao<br />
werd<strong>en</strong> onderzocht (na klacht<strong>en</strong><br />
of na steekproef) herzag<br />
de verzekeraar zijn standpunt<br />
zonder dat het tot e<strong>en</strong> rechtszaak<br />
moest kom<strong>en</strong>. Daarbij<br />
ging het zelfs om twee dodelijke<br />
<strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>…<br />
vooral dodelijke <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> hal<strong>en</strong> het nieuws.<br />
e<strong>en</strong> belgabericht over e<strong>en</strong> arbeidsongeval waar heel veel<br />
leed <strong>en</strong> verdriet achter schuilt.<br />
Hav<strong>en</strong>arbeider sterft na val van 6 meter in<br />
Antwerpse hav<strong>en</strong><br />
In de hav<strong>en</strong> van antwerp<strong>en</strong> is vandaag kort voor de middag<br />
e<strong>en</strong> hav<strong>en</strong>arbeider verongelukt. dat bevestigt e<strong>en</strong> woordvoerder<br />
van het antwerpse parket. e<strong>en</strong> 49-jarige man viel<br />
rond 11.30 uur uit e<strong>en</strong> kraan zes meter naar b<strong>en</strong>ed<strong>en</strong>. het<br />
slachtoffer brak zijn nek <strong>en</strong> rug <strong>en</strong> was op slag dood.<br />
e<strong>en</strong> arbeidsauditeur kwam ter plaatse om de omstandighed<strong>en</strong><br />
van het dodelijke arbeidsongeval te onderzoek<strong>en</strong>.<br />
(belga/kve/19/02/11)<br />
|<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |
Kaderstukje 1: Wat er aan do<strong>en</strong> vanuit het comité of de vakbondsafvaardiging?<br />
Met het comité prev<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> Bescherming op het werk (<strong>en</strong> met de vakbondsafvaardiging bij gebrek aan comité) beschik je<br />
over aardig wat bevoegdhed<strong>en</strong> om toe te zi<strong>en</strong> op wat e<strong>en</strong> verzekeraar uitspookt met weigering<strong>en</strong> van <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> in je<br />
onderneming of instelling. artikel 3 van hoofdstuk iV van de codex geeft het comité e<strong>en</strong> voorafgaande adviesbevoegdheid<br />
bij de keuze of verandering van <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>verzekeraar. <strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s artikel 14 moet het comité of de vakbondsafvaardiging<br />
van de werkgever alle informatie krijg<strong>en</strong> om met k<strong>en</strong>nis van zak<strong>en</strong> advies te kunn<strong>en</strong> uitbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />
Met de grote verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> verzekeraars inzake weigering<strong>en</strong> van <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> loont het dus meer dan de moeite<br />
om na te vrag<strong>en</strong> hoeveel <strong>en</strong> welke <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> in je onderneming werd<strong>en</strong> geweigerd door de verzekering. zeker als je<br />
verzekeraar axa, g<strong>en</strong>erali, <strong>De</strong> Federale Verzekering<strong>en</strong>, Fortis, of M<strong>en</strong>sura is. <strong>De</strong> top vijf in het weiger<strong>en</strong> van <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>.<br />
ga na om welke motiev<strong>en</strong> dat ongeval werd geweigerd. of het niet de moeite loont het slachtoffer te adviser<strong>en</strong> om in beroep<br />
te gaan, zeker als het e<strong>en</strong> van de dubieus hoge weigeringsmotiev<strong>en</strong> was.<br />
<strong>en</strong> misschi<strong>en</strong> kan je je werkgever ook adviser<strong>en</strong> om die verzekeringsmaatschappij aan de kant te schuiv<strong>en</strong>. <strong>en</strong> te kiez<strong>en</strong> voor<br />
e<strong>en</strong> verzekeringsmaatschappij onderaan het klassem<strong>en</strong>t: e<strong>en</strong>tje die ge<strong>en</strong> maximale winst poogt te klopp<strong>en</strong> uit het afschep<strong>en</strong><br />
van slachtoffers.<br />
Kaderstukje 2: Wat wil het <strong>ACV</strong>?<br />
<strong>De</strong> huidige situatie inzake geweigerde <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> is uit de hand aan het lop<strong>en</strong>. Steeds vaker word<strong>en</strong> slachtoffers<br />
afgescheept door verzekeraars op grond van e<strong>en</strong> weigeringsbeleid: daardoor komt de gelijke behandeling van slachtoffers in<br />
het gedrang. het kan niet zijn dat we verder naar e<strong>en</strong> situatie toegroei<strong>en</strong> waarbij steeds meer slachtoffers naar de rechtbank<br />
moet<strong>en</strong> om hun gelijk te krijg<strong>en</strong>.<br />
Van het Fonds <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> verwacht het acV dat het zijn toezicht <strong>en</strong> zijn tuss<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> inzake geweigerde <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
opvoert. nu word<strong>en</strong> minder dan duiz<strong>en</strong>d gevall<strong>en</strong> per steekproef onderzocht. Dat moet sterk opgevoerd word<strong>en</strong>, in<br />
eerste instantie bij verzekeringsmaatschappij<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> verdacht afwijk<strong>en</strong>de profilering inzake weigering<strong>en</strong>. het Fao di<strong>en</strong>t<br />
ook str<strong>en</strong>ger op te tred<strong>en</strong> met administratieve boetes teg<strong>en</strong> verzekering<strong>en</strong> die het toezicht belemmer<strong>en</strong>, <strong>en</strong> niet voldo<strong>en</strong>de<br />
gevolg gev<strong>en</strong> aan de instructies van het Fao met betrekking tot weigering<strong>en</strong> van <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>.<br />
Van de wetgever <strong>en</strong> de minister verwacht het acV effectieve sancties teg<strong>en</strong> verzekeraars die wet<strong>en</strong>s will<strong>en</strong>s slachtoffers<br />
afschep<strong>en</strong>: ontmoedig<strong>en</strong>de administratieve boetes voor verzekeraars die teveel ongevall<strong>en</strong> weiger<strong>en</strong> zodat de winst<strong>en</strong> die ze<br />
daarop mak<strong>en</strong> naar het Fonds <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> afvloei<strong>en</strong>.<br />
| <strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |<br />
15<br />
5. WeIgerIng van arbeIdsongevall<strong>en</strong>: de <strong>en</strong>e verZekeraar Is de krachtlIjn<strong>en</strong><br />
andere nIet
16<br />
<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
EEn sTAALKAArT VAn DE MErKWAArDIGE<br />
VErsCHILLEn TussEn VErZEKErAArs<br />
in de dossiers van het Fonds Arbeidsongevall<strong>en</strong> (FAO) blijk<strong>en</strong> er per verzekeraar markante verschill<strong>en</strong> inzake<br />
het weiger<strong>en</strong> van <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>. we pres<strong>en</strong>ter<strong>en</strong> de belangrijkste hiernaast per verzekeraar. Ook<br />
meld<strong>en</strong> we voor elke verzekeraar wat de belangrijkste bemerking<strong>en</strong> war<strong>en</strong> van het Fonds in het jaarverslag<br />
over de technische controle van elke verzekeraar. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om typische klacht<strong>en</strong><br />
als fout<strong>en</strong> in de berek<strong>en</strong>ing van het basisloon waarop de vergoeding wordt berek<strong>en</strong>d, niet systematische<br />
terugbetaling van reiskost<strong>en</strong> als het slachtoffer naar e<strong>en</strong> adviser<strong>en</strong>d g<strong>en</strong>eesheer moet gaan, zwakke of<br />
laattijdige informatie aan slachtoffers.<br />
<strong>De</strong>xia<br />
• weigert vooral (49,6% in 2009) omdat er ge<strong>en</strong> plotse gebeurt<strong>en</strong>is<br />
zou zijn (recordhouder met dit motief).<br />
Ethias<br />
• Veel weigering<strong>en</strong> weg<strong>en</strong>s ge<strong>en</strong> plotse gebeurt<strong>en</strong>is (27,9%)<br />
<strong>en</strong> dubbel zoveel weigering<strong>en</strong> weg<strong>en</strong>s ge<strong>en</strong> bewijs van letsel<br />
(17,8%) dan de rest van de sector;<br />
• twee keer betrapt op het weiger<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> arbeidswegongeval omdat<br />
iemand te vroeg het werk verliet, al is de rechtspraak erg duidelijk;<br />
• Krijgt bemerking<strong>en</strong> van het Fao voor laattijdige betaling van<br />
eerste voorschott<strong>en</strong> of r<strong>en</strong>t<strong>en</strong> bij dodelijke <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>;<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao over diverse fout<strong>en</strong> in de berek<strong>en</strong>ing<br />
van het basisloon waarop de vergoeding voor slacht-<br />
offers is gebaseerd: ge<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ing met minimumlon<strong>en</strong>, ge<strong>en</strong><br />
systematisch meetell<strong>en</strong> van eindejaarspremie;<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> over e<strong>en</strong> zwak <strong>en</strong> te traag administratief<br />
beheer van dossiers dodelijke <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>.<br />
Mercator:<br />
• weigert arbeidsplaatsongevall<strong>en</strong> voornamelijk omdat het de<br />
letsels niet het gevolg acht van het ongeval;<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao omdat eindejaarspremies niet<br />
word<strong>en</strong> meegeteld in het basisloon waarop de vergoeding aan<br />
slachtoffers wordt berek<strong>en</strong>d;<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao omdat de verplaatsingskost<strong>en</strong><br />
van slachtoffers naar de raadsg<strong>en</strong>eesheer niet systematisch <strong>en</strong><br />
niet automatisch word<strong>en</strong> terugbetaald.<br />
|<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |
InG- Vivium<br />
• weigert vooral (45,9%) weg<strong>en</strong>s gebrek aan bewijs van de aangevoerde<br />
feit<strong>en</strong>;<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao omdat de verplaatsingskost<strong>en</strong><br />
van slachtoffers naar de raadsg<strong>en</strong>eesheer niet systematisch <strong>en</strong><br />
niet automatisch word<strong>en</strong> terugbetaald.<br />
• Krijgt bemerking<strong>en</strong> van het Fao voor laattijdige betaling van<br />
eerste voorschott<strong>en</strong> of r<strong>en</strong>t<strong>en</strong> bij dodelijke <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>;<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao weg<strong>en</strong>s laattijdigheid in het<br />
beantwoord<strong>en</strong> van briefwisseling van slachtoffers.<br />
M<strong>en</strong>sura<br />
• weigert meer dan het gemiddelde (30%) weg<strong>en</strong>s gebrek aan<br />
bewijs van de feit<strong>en</strong> (39,3%);<br />
• weigert 58,5% van de arbeidswegongevall<strong>en</strong> omdat er ge<strong>en</strong><br />
getuig<strong>en</strong> zijn of bij gebrek aan ernstige nauwkeurige <strong>en</strong> overe<strong>en</strong>stemm<strong>en</strong>de<br />
vermoed<strong>en</strong>s;<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao omdat eindejaarspremies<br />
niet word<strong>en</strong> meegeteld in het basisloon waarop de vergoeding<br />
aan slachtoffers wordt berek<strong>en</strong>d. M<strong>en</strong>sura neemt dit niet op<br />
als de werkgever die niet vermeldt op de aangifte;<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao omdat de verplaatsingskost<strong>en</strong><br />
van slachtoffers naar de raadsg<strong>en</strong>eesheer niet systematisch <strong>en</strong><br />
niet automatisch word<strong>en</strong> terugbetaald.<br />
Federale<br />
• weigert meer dan het gemiddelde (30%) weg<strong>en</strong>s gebrek aan<br />
bewijs van de feit<strong>en</strong> (42,4%) <strong>en</strong> richt zich volg<strong>en</strong>s het Fao<br />
onvoldo<strong>en</strong>de naar de rechtspraak die gewichtige <strong>en</strong> overe<strong>en</strong>stemm<strong>en</strong>de<br />
vermoed<strong>en</strong>s aanvaardt als voldo<strong>en</strong>de bewijs;<br />
• weigert 56,9% van de aangegev<strong>en</strong> arbeidswegongevall<strong>en</strong> omdat<br />
er ge<strong>en</strong> getuig<strong>en</strong> zijn of bij gebrek aan ernstige nauwkeurige<br />
<strong>en</strong> overe<strong>en</strong>stemm<strong>en</strong>de vermoed<strong>en</strong>s;<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao voor het niet nakom<strong>en</strong> van<br />
afsprak<strong>en</strong> rond berek<strong>en</strong>ing van het basisloon waarop de vergoeding<br />
voor slachtoffers is gebaseerd, rond automatische<br />
uitbetaling van verwijlinterest<strong>en</strong> bij laattijdige betaling<strong>en</strong> of<br />
correcties.<br />
AXA<br />
• weigert meer dan het gemiddelde (30%) weg<strong>en</strong>s gebrek aan<br />
bewijs van de feit<strong>en</strong> (45,4%);<br />
• weigert 35,8% van de arbeidswegongevall<strong>en</strong> omdat er ge<strong>en</strong><br />
getuig<strong>en</strong> zijn of bij gebrek aan ernstige nauwkeurige <strong>en</strong> overe<strong>en</strong>stemm<strong>en</strong>de<br />
vermoed<strong>en</strong>s;<br />
• weigert meer dan ander<strong>en</strong> bij gebrek aan bewijs van de feit<strong>en</strong><br />
(32,4%);<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao omdat de verplaatsingskost<strong>en</strong><br />
van slachtoffers naar de raadsg<strong>en</strong>eesheer niet systematisch <strong>en</strong><br />
niet automatisch word<strong>en</strong> terugbetaald.<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao omdat eindejaarspremies niet<br />
systematisch word<strong>en</strong> geïntegreerd in de berek<strong>en</strong>ing van het<br />
basisloon waarop de vergoeding aan slachtoffers is gebaseerd;<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao omdat verwijlinterest<strong>en</strong> bij<br />
correctie van te laag uitbetaalde vergoeding<strong>en</strong> niet systematisch<br />
word<strong>en</strong> betaald;<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> voor het mede-opzett<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />
registratiesysteem voor klant<strong>en</strong> waarbij lichte ongevall<strong>en</strong><br />
niet werd<strong>en</strong> aangegev<strong>en</strong> zoals wettelijk verplicht.<br />
| <strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |<br />
17<br />
staalkaart
18<br />
<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
Vivium:<br />
• weigert meest in de sector met het motief van gebrek aan bewijs<br />
van de feit<strong>en</strong> (45,8%);<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao omdat ze niet systematisch<br />
<strong>en</strong> niet automatisch de verplaatsingskost<strong>en</strong> terugbetal<strong>en</strong> van<br />
slachtoffers naar de raadsg<strong>en</strong>eesheer;<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao omdat de verplaatsingskost<strong>en</strong><br />
van slachtoffers naar de raadsg<strong>en</strong>eesheer niet systematisch <strong>en</strong><br />
niet automatisch word<strong>en</strong> terugbetaald.<br />
P&V<br />
• weigert meer dan het gemiddelde (30%) weg<strong>en</strong>s gebrek aan<br />
bewijs van de feit<strong>en</strong> (44,3%).<br />
AG-Fortis<br />
• gebruikt vaak het motief ge<strong>en</strong> plotse gebeurt<strong>en</strong>is (31,6% van<br />
alle weigering<strong>en</strong> om die red<strong>en</strong>);<br />
• Betrapt op het weiger<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> arbeidswegongeval omdat<br />
iemand later dan normaal het werk heeft verlat<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> weigeringsmotief<br />
dat in de rechtspraak steevast wordt verworp<strong>en</strong>;<br />
• Betrapt op het weiger<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> arbeidsongeval omdat het<br />
slachtoffer zijn arbeidswegtraject begon vanuit de vaste verblijfplaats<br />
van zijn vri<strong>en</strong>din;<br />
• Betrapt op het weiger<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> arbeidsongeval omdat iemand<br />
op weg was naar zijn werkgever om zijn ziektebriefje af<br />
te gev<strong>en</strong>;<br />
• weigerde systematisch insect<strong>en</strong>bet<strong>en</strong>, ook bij bagagepersoneel<br />
van luchthav<strong>en</strong>s dat e<strong>en</strong> risico heeft op exotische insect<strong>en</strong>bet<strong>en</strong>;<br />
• erg restrictief in het accepter<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> val als plotse gebeurt<strong>en</strong>is.<br />
Fidea<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao omdat eindejaarspremies niet<br />
of foutief word<strong>en</strong> gebruikt in de berek<strong>en</strong>ing van het basisloon<br />
waarop de vergoeding aan slachtoffers wordt berek<strong>en</strong>d.<br />
KBC<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao omdat de verplaatsingskost<strong>en</strong><br />
van slachtoffers naar de raadsg<strong>en</strong>eesheer niet systematisch <strong>en</strong><br />
niet automatisch word<strong>en</strong> terugbetaald.<br />
sECurEX<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao voor het ontbrek<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />
automatische betaling van verwijlinterest<strong>en</strong> bij correctie van<br />
initieel té lage vergoeding<strong>en</strong> bij tijdelijke ongeschiktheid;<br />
• Kreeg bemerking<strong>en</strong> van het Fao omdat de verplaatsingskost<strong>en</strong><br />
van slachtoffers naar de raadsg<strong>en</strong>eesheer niet systematisch <strong>en</strong><br />
niet automatisch word<strong>en</strong> terugbetaald.<br />
|<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong>: <strong>De</strong> <strong>Belgische</strong> <strong>cijfers</strong> <strong>en</strong> verzekeraars doorgelicht | Vakbeweging nr. 738 - 25 april 2011 |
acv-campagne<br />
gevaarlijke product<strong>en</strong><br />
<strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> word<strong>en</strong> ook veroorzaakt door het gebruik van<br />
gevaarlijke product<strong>en</strong>. Minst<strong>en</strong>s één werknemer op zev<strong>en</strong> wordt regelmatig<br />
blootgesteld aan gevaarlijke stoff<strong>en</strong> in zijn werkomgeving.<br />
Daarom voert het acV dit werkjaar ook campagne om de veiligheid <strong>en</strong><br />
de gezondheid van werknemers die word<strong>en</strong> blootgesteld aan gevaarlijke<br />
stoff<strong>en</strong> beter te bescherm<strong>en</strong>.<br />
maak gebruik van de campagnemiddel<strong>en</strong>!<br />
<strong>De</strong> ‘actiebrochure gevaarlijke product<strong>en</strong>’ helpt je om in je onderneming<br />
e<strong>en</strong> actieplan op te stell<strong>en</strong>. inv<strong>en</strong>tariser<strong>en</strong> van alle aanwezige<br />
gevaarlijke product<strong>en</strong> is daarbij e<strong>en</strong> eerste belangrijke stap. <strong>De</strong> zakbrochure<br />
‘Gevaarlijke product<strong>en</strong>. nieuwe wet – nieuw etiket’<br />
is e<strong>en</strong> handig hulpmiddel. je vindt er informatie over de nieuwe (<strong>en</strong> de<br />
oude) veiligheidsaanduiding<strong>en</strong> <strong>en</strong> gevaarsymbol<strong>en</strong> (pictogramm<strong>en</strong>)<br />
op gevaarlijke product<strong>en</strong>.<br />
om de campagne onder de aandacht te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> in de onderneming<strong>en</strong>,<br />
is er ook e<strong>en</strong> recto-verso-affiche, die langs de <strong>en</strong>e zijde onder<br />
het motto ‘zoek gevaarlijke product<strong>en</strong> niet in vat<strong>en</strong>. ze zijn overal!’ de<br />
basisprincipes van prev<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> bescherming b<strong>en</strong>adrukt <strong>en</strong> langs de<br />
andere zijde ‘etikett<strong>en</strong> lez<strong>en</strong> is goed voor je<br />
gezondheid.’ het belang van e<strong>en</strong> juist etiket<br />
op e<strong>en</strong> product onderstreept.<br />
op de website http://gevaarlijkeproduct<strong>en</strong>.<br />
acv-online.be vind je de hulpmiddel<strong>en</strong> voor de<br />
campagne <strong>en</strong> heel wat andere nuttige informatie.<br />
redactie Vakbeweging: postbus 10 – 1031 Brussel – tel. 02 246 34 81 – e-mail: pers@acv-csc.be – website: www.acv-online.be<br />
redactie: herman Fonck – eindredactie: Filip Bellemans, patrick Van loover<strong>en</strong> <strong>en</strong> Donati<strong>en</strong>ne coppieters<br />
Vormgeving: gevaert graphics – Druk: corelio printing – Verantwoordelijke uitgever: Dominique leyon<br />
| Dring<strong>en</strong>d e<strong>en</strong> ander europa gevraagd | Vakbeweging nr. 738 - 17 maar t 2011 |<br />
19
<strong>Dossier</strong> <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
<strong>De</strong> pijnpunt<strong>en</strong><br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<strong>De</strong> economische crisis doet het totaal aantal <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> dal<strong>en</strong>.<br />
Dit is echter vooral e<strong>en</strong> gevolg van e<strong>en</strong> lagere tewerkstelling <strong>en</strong> minder van<br />
e<strong>en</strong> veiligere werkomgeving.<br />
Merkwaardig g<strong>en</strong>oeg dal<strong>en</strong> sinds jar<strong>en</strong> <strong>en</strong>kel de aangegev<strong>en</strong> lichte <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
(tijdelijke ongeschiktheid). Bij de ernstige <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
(blijv<strong>en</strong>de ongeschiktheid) is er helemaal ge<strong>en</strong> dal<strong>en</strong>de tr<strong>en</strong>d.<br />
<strong>De</strong> kans op e<strong>en</strong> ernstig arbeidsongeval is sinds 1980 nog gesteg<strong>en</strong><br />
voor arbeiders. Per 1000 arbeiders word<strong>en</strong> er jaarlijks 9 ernstige <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
aangegev<strong>en</strong>: het stijg<strong>en</strong>de aantal interims, to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>d werk in onderaanneming<br />
<strong>en</strong> het stijg<strong>en</strong>d aantal KMO-werknemers laat zich voel<strong>en</strong>.<br />
In KMO’s gebeur<strong>en</strong> nog steeds meer ernstige <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> dan<br />
in grotere onderneming<strong>en</strong> met vakbondsverteg<strong>en</strong>woordigers.<br />
Het Fonds Arbeidsongevall<strong>en</strong> raamt dat voor elk aangegev<strong>en</strong> arbeidsongeval<br />
er twee ongevall<strong>en</strong> niet word<strong>en</strong> aangegev<strong>en</strong>.<br />
Verzekeraars weiger<strong>en</strong> sinds 1980 vier keer meer <strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong><br />
te erk<strong>en</strong>n<strong>en</strong>: er zijn zeer ongelijke praktijk<strong>en</strong> naargelang de verzekeraar.<br />
Ongevall<strong>en</strong> overkom<strong>en</strong> aan ambt<strong>en</strong>ar<strong>en</strong> (met inbegrip van Post,<br />
NMBS, <strong>en</strong> leger) blijv<strong>en</strong> jar<strong>en</strong> achterop in de nationale <strong>cijfers</strong>.<br />
Inspectiedi<strong>en</strong>st<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong> onderbemand zodat e<strong>en</strong> <strong>Belgische</strong> onderneming<br />
gemiddeld maar om de 7 jaar e<strong>en</strong> inspectie mag verwacht<strong>en</strong>.<br />
Vakbond<strong>en</strong> <strong>en</strong> werkgevers (!) vroeg<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> in de Nationale Arbeidsraad om<br />
e<strong>en</strong> verdubbeling van het aantal inspecteurs <strong>en</strong> e<strong>en</strong> lik-op-stuk beleid met effectieve<br />
sancties.<br />
In 2009 werd<strong>en</strong> slechts 79 boetes betaald voor overtreding<strong>en</strong> van de wetgeving<br />
arbeidsveiligheid. Er war<strong>en</strong> in 2009 in de privésector 127 dodelijke<br />
<strong>arbeidsongevall<strong>en</strong></strong> <strong>en</strong> 15.891 slachtoffers met e<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong>de handicap.<br />
Er war<strong>en</strong> ook 3 miljo<strong>en</strong> verkeersboetes. Er viel<strong>en</strong> 955 verkeersdod<strong>en</strong>.