Publiek leiderschap en de burgemeester - Erasmus Thesis Site ...
Publiek leiderschap en de burgemeester - Erasmus Thesis Site ...
Publiek leiderschap en de burgemeester - Erasmus Thesis Site ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
‘Heb jij e<strong>en</strong> Laila in <strong>de</strong> raad?’ Daar bedoel<strong>en</strong> we mee of je iemand in <strong>de</strong> raad hebt zitt<strong>en</strong> die het je altijd<br />
lastig maakt omdat ze je het succes niet gunt. Dus ook al doe je het goed, je krijgt altijd kritiek.’<br />
Reflectie vanuit <strong>de</strong> omgeving wordt door <strong>burgemeester</strong>s uit verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> hoek<strong>en</strong> aangew<strong>en</strong>d. Familie,<br />
collega’s of ambt<strong>en</strong>ar<strong>en</strong>, all<strong>en</strong> vervull<strong>en</strong> zij e<strong>en</strong> noodzakelijke rol in het gev<strong>en</strong> van feedback stell<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
<strong>burgemeester</strong>s. Vooral familie, partner of kin<strong>de</strong>r<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> hier e<strong>en</strong> onbetwist aan<strong>de</strong>el in. De rol van <strong>de</strong><br />
ambtelijke organisatie verdi<strong>en</strong>t echter e<strong>en</strong> na<strong>de</strong>re toelichting.<br />
Veel <strong>burgemeester</strong>s b<strong>en</strong>adrukk<strong>en</strong> <strong>de</strong> rol van goe<strong>de</strong> feedback vanuit <strong>de</strong> ambtelijke organisatie.<br />
Burgemeesters hebb<strong>en</strong> soms vertrouw<strong>en</strong>sfigur<strong>en</strong> in <strong>de</strong> organisatie die e<strong>en</strong> belangrijke rol in het gev<strong>en</strong> van<br />
reflectie vervull<strong>en</strong>; het zijn vaak bepaal<strong>de</strong> individu<strong>en</strong> uit <strong>de</strong> organisatie. ‘Ambt<strong>en</strong>ar<strong>en</strong> zijn over het<br />
algeme<strong>en</strong> erg loyaal, je moet ze wel prikkel<strong>en</strong> om reflectie te krijg<strong>en</strong>,’ zegt Hannie Gro<strong>en</strong>. Voor Arie<br />
Noor<strong>de</strong>rgraaf is <strong>de</strong> belangrijkste persoon voor eerlijke feedback zijn bestuurssecretaresse. ‘Mijn<br />
bestuurssecretaresse die weet alles van mij, <strong>en</strong> is e<strong>en</strong> vertrouw<strong>en</strong>spersoon. Ze weet wie je b<strong>en</strong>t <strong>en</strong> hoe je<br />
van binn<strong>en</strong> er uit ziet,’ aldus Noor<strong>de</strong>rgraaf.<br />
Jacques Wallage zegt <strong>de</strong> reflectie van <strong>en</strong> paar individu<strong>en</strong> bewust te organiser<strong>en</strong>. ‘Als je vraagt: ‘Hoe weet je,<br />
dat je je werk goed doet?’, <strong>en</strong>: ‘Wie praat daar over met jou?, dan heb ik één ding gedaan <strong>en</strong> dat is jonge<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> om mij he<strong>en</strong> gepoot. Echt jonge m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>. Ik heb nu e<strong>en</strong> bestuursadviseur van 26 die geschied<strong>en</strong>is<br />
heeft gestu<strong>de</strong>erd. To<strong>en</strong> hij binn<strong>en</strong>kwam sloeg ie<strong>de</strong>re<strong>en</strong> hier stijl achterover <strong>en</strong> dacht: ‘Wat krijg<strong>en</strong> we nu?,<br />
Wat zull<strong>en</strong> we nu meemak<strong>en</strong>? Dit is <strong>de</strong> belangrijkste adviespost in dit stadhuis!’ Dit heb ik ook altijd<br />
gedaan bij On<strong>de</strong>rwijs. Ik heb altijd jonge m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> om me he<strong>en</strong> verzameld <strong>en</strong> die getraind op ‘Zeg me wat<br />
je vindt’. Maar dat is altijd e<strong>en</strong> heel klein groepje. In D<strong>en</strong> Haag noem<strong>de</strong> ze dat spott<strong>en</strong>d mijn hofhouding,<br />
overig<strong>en</strong>s zeer onterecht. Maar die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> <strong>de</strong> ruimte krijg<strong>en</strong> om na afloop van e<strong>en</strong> verga<strong>de</strong>ring te<br />
zegg<strong>en</strong>: het zou <strong>de</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong> keer geweldig help<strong>en</strong> als je luistert in plaats van praat. Het gaat dus om jonge<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die van buit<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> <strong>en</strong> dus kunn<strong>en</strong> d<strong>en</strong>k<strong>en</strong>, ‘Wat gaat het allemaal raar hier.’<br />
Volg<strong>en</strong>s Jacques Wallage is het <strong>de</strong> vraag of <strong>burgemeester</strong>s in hun werkomgeving m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
organiser<strong>en</strong> die kunn<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong> wat ze echt vind<strong>en</strong>. Dat moet<strong>en</strong> <strong>burgemeester</strong>s zelf do<strong>en</strong>, maar Wallage<br />
pleit wel voor e<strong>en</strong> sterk autonoom ambtelijk apparaat. ‘Vernietig <strong>de</strong> ‘civil service’ gedachte niet. Ik bepleit<br />
met hartstocht voor het niet politiser<strong>en</strong> van <strong>de</strong> ambtelijke organisatie, want daar zit ook e<strong>en</strong><br />
‘countervailing partner’; die moet<strong>en</strong> je <strong>de</strong> wakk<strong>en</strong> in het ijs lat<strong>en</strong> zi<strong>en</strong>. Als je wilt dat <strong>de</strong> ambtelijke<br />
organisatie je slaafs volgt <strong>en</strong> probeert alle<strong>en</strong> je eig<strong>en</strong> ding<strong>en</strong> door te zett<strong>en</strong>, dan ga je <strong>de</strong> mist in. E<strong>en</strong> zeer<br />
belangrijke ‘countervailing partner’ teg<strong>en</strong> ij<strong>de</strong>lheid is in feite e<strong>en</strong> professionele ambtelijke organisatie.’<br />
Van buit<strong>en</strong> <strong>de</strong> ambtelijke organisatie kan e<strong>en</strong> coach e<strong>en</strong> rol spel<strong>en</strong> in het begeleid<strong>en</strong> van <strong>burgemeester</strong>s in<br />
hun <strong>lei<strong>de</strong>rschap</strong>. Michiel van Haersma Buma heeft in teg<strong>en</strong>stelling tot <strong>de</strong> meeste <strong>burgemeester</strong>s al jar<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> professionele coach. ‘Ik doe al jar<strong>en</strong> e<strong>en</strong> coachingstraject. Ik vind dat voor vanuit e<strong>en</strong> professionele<br />
instelling van e<strong>en</strong> <strong>burgemeester</strong> wel nodig. Ik heb het ook voor al mijn wethou<strong>de</strong>rs geregeld. Ik raad het<br />
ie<strong>de</strong>re <strong>burgemeester</strong> aan, maar oplegg<strong>en</strong> werkt uiteraard niet. Bij ie<strong>de</strong>re werknemer bested<strong>en</strong> we<br />
ontzett<strong>en</strong>d veel geld aan training <strong>en</strong> begeleiding, dus waarom voor e<strong>en</strong> wethou<strong>de</strong>r of e<strong>en</strong> <strong>burgemeester</strong><br />
niet?’<br />
Jacques Wallage gelooft wel in <strong>de</strong> waar<strong>de</strong> van e<strong>en</strong> coach, maar ziet ook na<strong>de</strong>l<strong>en</strong>. ‘Ik vermoed dat die<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> wel over e<strong>en</strong> aantal attitu<strong>de</strong>s, <strong>en</strong> over e<strong>en</strong> aantal werkwijzeachtige ding<strong>en</strong> verstandige ding<strong>en</strong><br />
kunn<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong>, maar te weinig verstand van het vak hebb<strong>en</strong>. Ik zou heel achterdochtig zijn, als iemand<br />
mij wat zou will<strong>en</strong> ler<strong>en</strong> maar <strong>de</strong> hitte van <strong>de</strong> dag niet k<strong>en</strong>t. Ik heb e<strong>en</strong> soort ingebouw<strong>de</strong> weerstand teg<strong>en</strong><br />
wijsneuz<strong>en</strong> die d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> dat als ze iets nog nooit gedaan hebb<strong>en</strong> dat ze er wel allerlei ding<strong>en</strong> over kunn<strong>en</strong><br />
zegg<strong>en</strong>. De behoefte aan e<strong>en</strong> coach vooron<strong>de</strong>rstelt dat <strong>de</strong> an<strong>de</strong>r ook weet wat jij door maakt. Als het gaat<br />
om e<strong>en</strong> coach b<strong>en</strong> ik meer voor iemand die vanuit e<strong>en</strong> an<strong>de</strong>re professie jou coacht, zoals e<strong>en</strong> psycholoog.’<br />
De reflectie uit e<strong>en</strong> peergroup van collega <strong>burgemeester</strong>s valt nogal teg<strong>en</strong> vertell<strong>en</strong> <strong>de</strong> meeste<br />
<strong>burgemeester</strong>s. ‘Reflecter<strong>en</strong> over je <strong>lei<strong>de</strong>rschap</strong> doe je niet met e<strong>en</strong> <strong>burgemeester</strong> uit het dorp naast je’,<br />
zegt Michiel van Haersma Buma. ‘Het is e<strong>en</strong> romantisch beeld dat <strong>burgemeester</strong>s dat met elkaar do<strong>en</strong>. Ik<br />
doe wel e<strong>en</strong> zog<strong>en</strong>aam<strong>de</strong> ‘Round Table’ met lei<strong>de</strong>rs uit het bedrijfslev<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> semi-overheid waarin we<br />
prat<strong>en</strong> we over <strong>lei<strong>de</strong>rschap</strong>’, aldus Van Haersma Buma. Volg<strong>en</strong>s Hannie Gro<strong>en</strong> zijn intervisie<br />
bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> of peergroups nuttig. ‘Ik zie er veel in. Maar het is wel belangrijk hoe zo’n groep wordt<br />
sam<strong>en</strong>gesteld; je moet niet teveel wijsneuz<strong>en</strong> erin hebb<strong>en</strong>.’<br />
‘De echte peergroup, die is echt afwezig’, zegt Jacques Wallage. ‘Ik praat wel vaak met Job Coh<strong>en</strong>, waar ik<br />
al meer dan <strong>de</strong>rtig jaar bevri<strong>en</strong>d mee b<strong>en</strong>, maar ver<strong>de</strong>r niet met collega’s in e<strong>en</strong> soort peergroup. Dat vind<br />
ik heel jammer. Het NGB zou daar wel e<strong>en</strong> grotere rol in kunn<strong>en</strong> vervull<strong>en</strong>. Ik heb één keer met e<strong>en</strong> paar<br />
geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> e<strong>en</strong> sessie gehad met <strong>burgemeester</strong>s <strong>en</strong> hun geme<strong>en</strong>tesecretariss<strong>en</strong> <strong>en</strong> griffiers <strong>en</strong> dat ging over<br />
hoe <strong>de</strong> <strong>burgemeester</strong> nu werkelijk leiding gaf. Ik geloof dat die goed georganiseer<strong>de</strong> ‘peerreview’ e<strong>en</strong> heel<br />
73