Publiek leiderschap en de burgemeester - Erasmus Thesis Site ...
Publiek leiderschap en de burgemeester - Erasmus Thesis Site ...
Publiek leiderschap en de burgemeester - Erasmus Thesis Site ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
uitvoer<strong>en</strong><strong>de</strong> macht <strong>en</strong> e<strong>en</strong> volksverteg<strong>en</strong>woordiging. Het houd<strong>en</strong> van refer<strong>en</strong>da over het <strong>lei<strong>de</strong>rschap</strong> van<br />
<strong>burgemeester</strong>s zou moet<strong>en</strong> bijdrag<strong>en</strong> aan het <strong>de</strong>mocratische gehalte <strong>en</strong> <strong>de</strong> legitimiteit van <strong>de</strong><br />
vernieuwing<strong>en</strong> in het lokale <strong>lei<strong>de</strong>rschap</strong>.<br />
Volg<strong>en</strong>s opinieon<strong>de</strong>rzoek van Young & Rao (1999) was het voor <strong>de</strong> regering moeilijker om raadsled<strong>en</strong> te<br />
overtuig<strong>en</strong>, van <strong>de</strong> voor<strong>de</strong>l<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> gekoz<strong>en</strong> <strong>burgemeester</strong>, dan het Engelse volk. Dit verschil kan<br />
verklaard word<strong>en</strong> door <strong>de</strong> zorg over hoe <strong>de</strong> veran<strong>de</strong>ring<strong>en</strong> in het lokale <strong>lei<strong>de</strong>rschap</strong> het werk van<br />
raadsled<strong>en</strong> zou beïnvloed<strong>en</strong> (Rao, 2003: 9). De opinie van raadsled<strong>en</strong> was echter in e<strong>en</strong> meting in 1999<br />
significant veran<strong>de</strong>rd t<strong>en</strong> opzichte van 1993. Raadsled<strong>en</strong> war<strong>en</strong> zich meer bewust geword<strong>en</strong> van <strong>de</strong><br />
noodzaak tot veran<strong>de</strong>ring in <strong>de</strong> lokale besluitvormingsstructur<strong>en</strong> (Young & Rao, 1999).<br />
4.3 De <strong>burgemeester</strong>srefer<strong>en</strong>da <strong>en</strong> verkiezing<strong>en</strong><br />
Het ontwerp van <strong>de</strong> refer<strong>en</strong>da werd wettelijk vastgelegd in het docum<strong>en</strong>t Local Authorities (Conduct of<br />
Refer<strong>en</strong>dums) (Engeland) Regulations 2001. Hierin werd on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re gesteld dat <strong>de</strong> uitslag bind<strong>en</strong><strong>de</strong> gevolg<strong>en</strong><br />
had. De <strong>de</strong>sbetreff<strong>en</strong><strong>de</strong> geme<strong>en</strong>te moest na e<strong>en</strong> uitspraak vóór <strong>de</strong> direct gekoz<strong>en</strong> <strong>burgemeester</strong> e<strong>en</strong><br />
tijdschema pres<strong>en</strong>ter<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> verkiezing van e<strong>en</strong> <strong>burgemeester</strong> <strong>en</strong> als er teg<strong>en</strong> <strong>de</strong> direct gekoz<strong>en</strong><br />
<strong>burgemeester</strong> werd gestemd, dan moest e<strong>en</strong> an<strong>de</strong>re vorm van lokaal managem<strong>en</strong>t word<strong>en</strong><br />
geïmplem<strong>en</strong>teerd. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> mag er dan vijf jaar lang ge<strong>en</strong> nieuw refer<strong>en</strong>dum plaats vind<strong>en</strong> over <strong>de</strong><br />
aanstellingswijze <strong>en</strong> <strong>de</strong> bevoegdhed<strong>en</strong> van <strong>de</strong> lokale gezagsdrager. Tev<strong>en</strong>s werd<strong>en</strong> door statutaire<br />
bepaling<strong>en</strong> raadsled<strong>en</strong> verbod<strong>en</strong> om binn<strong>en</strong> 28 dag<strong>en</strong> voor dat e<strong>en</strong> refer<strong>en</strong>dum plaats vond, informatie te<br />
verstrekk<strong>en</strong> over <strong>de</strong> volksraadpleging. Na het statutair vastlegg<strong>en</strong> van <strong>de</strong> ‘spelregels’ vond<strong>en</strong> uitein<strong>de</strong>lijk 29<br />
refer<strong>en</strong>da plaats tuss<strong>en</strong> 2001 <strong>en</strong> 2002. Ie<strong>de</strong>r refer<strong>en</strong>dum had e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> karakter maar er war<strong>en</strong> e<strong>en</strong> aantal<br />
overe<strong>en</strong>komst<strong>en</strong> in <strong>de</strong> pro <strong>en</strong> anti campagnes te ont<strong>de</strong>kk<strong>en</strong> (zie Rao, 2003, Rallings et al, 2002).<br />
De voorstan<strong>de</strong>rs van gekoz<strong>en</strong> <strong>burgemeester</strong>s hadd<strong>en</strong> min of meer <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> gevoel<strong>en</strong>s teg<strong>en</strong>over lokaal<br />
<strong>lei<strong>de</strong>rschap</strong> als verwoord in <strong>de</strong> hierbov<strong>en</strong> behan<strong>de</strong>l<strong>de</strong> white papers. Het direct kiez<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> <strong>burgemeester</strong><br />
zou <strong>de</strong> burger e<strong>en</strong> sterkere stem gev<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> lokale <strong>de</strong>mocratie versterk<strong>en</strong>. Daar<strong>en</strong>bov<strong>en</strong>, zou e<strong>en</strong> direct<br />
gekoz<strong>en</strong> <strong>burgemeester</strong> e<strong>en</strong> hoger publiek profiel oplever<strong>en</strong> dan gewone raadsled<strong>en</strong> die het werk wat<br />
on<strong>de</strong>rnom<strong>en</strong> wordt door lokale overhed<strong>en</strong> faciliter<strong>en</strong>.<br />
De teg<strong>en</strong>stan<strong>de</strong>rs van <strong>de</strong> gekoz<strong>en</strong> <strong>burgemeester</strong> war<strong>en</strong> bezorgd dat zich teveel macht zou conc<strong>en</strong>trer<strong>en</strong> bij<br />
één <strong>en</strong>kele gezagsdrager, waarbij die macht ver<strong>de</strong>r verwij<strong>de</strong>rd zou zijn van <strong>de</strong> burger die niet in staat is om<br />
gemakkelijk toegang tot die gezagsdrager te krijg<strong>en</strong>. Het zou <strong>de</strong> invloed van raadsled<strong>en</strong> beperk<strong>en</strong>.<br />
Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> zou die macht e<strong>en</strong> <strong>de</strong>rgelijk lei<strong>de</strong>r kwetsbaar<strong>de</strong>r voor corruptie kunn<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>. Daarnaast was<br />
<strong>de</strong> gedachte dat <strong>de</strong> verkiezing zou leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> ‘veramerikanisering’ van het op<strong>en</strong>baar bestuur, wat zoveel<br />
betek<strong>en</strong><strong>de</strong> als e<strong>en</strong> verpersoonlijking van <strong>de</strong> politiek, e<strong>en</strong> afschrikwekk<strong>en</strong>d i<strong>de</strong>e. In <strong>de</strong> meeste gevall<strong>en</strong><br />
echter, refereerd<strong>en</strong> <strong>de</strong> anti-campagnes direct aan kiezers’ onbehag<strong>en</strong> over lokale belasting<strong>en</strong>; het ambt van<br />
e<strong>en</strong> gekoz<strong>en</strong> <strong>burgemeester</strong> zou erg duur zijn <strong>en</strong> <strong>de</strong> lokale belasting<strong>en</strong> do<strong>en</strong> stijg<strong>en</strong> (Rallings et al, 2002: 72).<br />
In <strong>de</strong> verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> refer<strong>en</strong>da die werd<strong>en</strong> gehoud<strong>en</strong> liep<strong>en</strong> echter nog twee an<strong>de</strong>re ro<strong>de</strong> drad<strong>en</strong>. (Rallings<br />
et al, 2002: 73). De informatiecampagne over het refer<strong>en</strong>dum mocht zoals eer<strong>de</strong>r gesteld plaats vind<strong>en</strong> tot<br />
aan 28 dag<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> raadpleging, om zo <strong>de</strong> vrijheid in <strong>en</strong> rondom het stemkeuzeproces te waarborg<strong>en</strong>.<br />
Het onbeoog<strong>de</strong> gevolg hiervan was echter dat veel burgers niet geïnformeerd war<strong>en</strong>, precies op het<br />
mom<strong>en</strong>t dat ze e<strong>en</strong> keuze moest<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>. Natuurlijk ging<strong>en</strong> in <strong>de</strong>ze perio<strong>de</strong> van ‘radiostilte’ voor<br />
raadsled<strong>en</strong>, <strong>de</strong> lokale media wel door met het informer<strong>en</strong> van <strong>de</strong> bevolking; sommige op zeer neutraal<br />
wijze, an<strong>de</strong>re media hadd<strong>en</strong> e<strong>en</strong> dui<strong>de</strong>lijk uitgesprok<strong>en</strong> voorkeur of afkeer teg<strong>en</strong>over <strong>de</strong><br />
<strong>burgemeester</strong>verkiezing. Ver<strong>de</strong>r bracht het refer<strong>en</strong>dum hier <strong>en</strong> daar e<strong>en</strong> dui<strong>de</strong>lijke politieke ver<strong>de</strong>eldheid<br />
binn<strong>en</strong> <strong>de</strong> (lokale) politieke partij<strong>en</strong> zelf; e<strong>en</strong> ver<strong>de</strong>eldheid die vaak wel <strong>de</strong> media aandacht voor het<br />
refer<strong>en</strong>dum <strong>en</strong> <strong>de</strong> informatiecampagne daarover <strong>de</strong>ed vergrot<strong>en</strong>.<br />
Uitein<strong>de</strong>lijk leid<strong>de</strong> <strong>de</strong> weerstand van lokale politici, <strong>en</strong> <strong>de</strong> zelfs <strong>de</strong> ambival<strong>en</strong>tie of ver<strong>de</strong>eldheid on<strong>de</strong>r <strong>de</strong><br />
raadsled<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> groter aantal teg<strong>en</strong>stemm<strong>en</strong><strong>de</strong> geme<strong>en</strong>te dan voorstemmers (zie Stoker, 2004, Rallings<br />
et al, 2002). 18 Geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> verwierp<strong>en</strong> e<strong>en</strong> verkiezing, teg<strong>en</strong>over 11 geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die het voorstel tot<br />
uitvoering wild<strong>en</strong> br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. De opkomst van <strong>de</strong> refer<strong>en</strong>da lag met uitschieters naar bov<strong>en</strong> <strong>en</strong> b<strong>en</strong>ed<strong>en</strong><br />
gemid<strong>de</strong>ld op zo’n <strong>de</strong>rtig proc<strong>en</strong>t. Hoewel <strong>de</strong> nationale regering in <strong>de</strong> white papers al had geanticipeerd op<br />
e<strong>en</strong> lage opkomst, kon volg<strong>en</strong>s <strong>de</strong> critici, toch moeilijk word<strong>en</strong> betoogd dat dit opkomstperc<strong>en</strong>tage <strong>de</strong><br />
legitimiteit van <strong>de</strong> <strong>burgemeester</strong>sverkiezing had vergroot. Daarnaast lag het aantal pro stemmers e<strong>en</strong> stuk<br />
lager dan het aantal respond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> dat in <strong>de</strong> opiniepeiling<strong>en</strong> uit <strong>de</strong> jar<strong>en</strong> neg<strong>en</strong>tig (zie Miller et al, 2002,<br />
Young & Rao, 1999 ), het i<strong>de</strong>e van e<strong>en</strong> direct gekoz<strong>en</strong> <strong>burgemeester</strong> had gesteund.<br />
40