Publiek leiderschap en de burgemeester - Erasmus Thesis Site ...
Publiek leiderschap en de burgemeester - Erasmus Thesis Site ...
Publiek leiderschap en de burgemeester - Erasmus Thesis Site ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
De sam<strong>en</strong>bind<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>en</strong> id<strong>en</strong>titeitsvorm<strong>en</strong><strong>de</strong> lei<strong>de</strong>r<br />
De nieuwe ontwikkeling<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> om krachtige <strong>en</strong> creatieve figur<strong>en</strong> om richting te gev<strong>en</strong> aan lokale<br />
beleidsvorming. John (2001) stelt dat veran<strong>de</strong>ring<strong>en</strong> op lokaal niveau <strong>de</strong>els <strong>de</strong> lei<strong>de</strong>rs opwerp<strong>en</strong> die het<br />
best in staat zijn om in <strong>de</strong> organisatie te overlev<strong>en</strong>, <strong>de</strong>els <strong>de</strong> politieke lei<strong>de</strong>rs die nieuwere vorm<strong>en</strong> van<br />
zak<strong>en</strong> do<strong>en</strong> overweg<strong>en</strong>. Zelfs traditionele lei<strong>de</strong>rs, <strong>de</strong> ‘boss politici’ word<strong>en</strong> meer aangepast aan het<br />
bestur<strong>en</strong> van bre<strong>de</strong>re coalities <strong>en</strong> nieuwe netwerk<strong>en</strong>. John stelt: ‘(...) the fragm<strong>en</strong>ted character of local<br />
areas, with their competing micro localities and range of territorial interests, leads to the <strong>de</strong>mand for more<br />
coalition-based politics. Only strong lea<strong>de</strong>rs are capable of leading such partnerships and have the balance<br />
of skills necessary to sustain them.’ (2001: 135-136). Hiermee bevestigt John <strong>de</strong> al eer<strong>de</strong>r aangehaal<strong>de</strong><br />
klassieke waarheid over politiek <strong>lei<strong>de</strong>rschap</strong>, dat <strong>de</strong> persoonlijke bekwaamhed<strong>en</strong> van overtuiging <strong>de</strong><br />
ess<strong>en</strong>tiële bekwaamhed<strong>en</strong> van organisatie zijn (Neustadt, 1960). Binn<strong>en</strong> <strong>de</strong>ze tijd van institutionele<br />
fragm<strong>en</strong>tatie <strong>en</strong> complexiteit kunn<strong>en</strong> lei<strong>de</strong>rs het verplaats<strong>en</strong><strong>de</strong> raamwerk van individu<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
sam<strong>en</strong>bind<strong>en</strong><strong>de</strong> organisaties vormgev<strong>en</strong>. Ze kunn<strong>en</strong> lokale id<strong>en</strong>titeit<strong>en</strong> <strong>en</strong> zingeving herschepp<strong>en</strong> in e<strong>en</strong><br />
tijdperk waarin <strong>de</strong> lokale geme<strong>en</strong>schap haar associatie met <strong>de</strong> traditionele industrie <strong>en</strong> economische<br />
activiteit heeft verlor<strong>en</strong> (John, 2001).<br />
John’s omschrev<strong>en</strong> behoefte aan e<strong>en</strong> id<strong>en</strong>titeitsvorm<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>bind<strong>en</strong><strong>de</strong> lei<strong>de</strong>r staat niet op zichzelf.<br />
Net als John stell<strong>en</strong> Bryson & Crosby dat het creër<strong>en</strong> <strong>en</strong> communicer<strong>en</strong> van zingeving <strong>en</strong> het bij elkaar<br />
br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> ess<strong>en</strong>tiële vaardighed<strong>en</strong> van <strong>lei<strong>de</strong>rschap</strong> zijn (Bryson & Crosby, 1992). Deze vrag<strong>en</strong><br />
aan <strong>lei<strong>de</strong>rschap</strong> kwam<strong>en</strong> ook aan <strong>de</strong> or<strong>de</strong> in <strong>de</strong> functies van <strong>lei<strong>de</strong>rschap</strong> die in <strong>de</strong> vorige paragraaf werd<strong>en</strong><br />
beschrev<strong>en</strong>. ’t Hart <strong>en</strong> T<strong>en</strong> Hoov<strong>en</strong> stell<strong>en</strong> in hun b<strong>en</strong>a<strong>de</strong>ring van publiek <strong>lei<strong>de</strong>rschap</strong> dat <strong>de</strong> publieke<br />
lei<strong>de</strong>r e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schapsvorm<strong>en</strong><strong>de</strong> functie heeft in het formuler<strong>en</strong> van onze id<strong>en</strong>titeit. Lei<strong>de</strong>rschap omvat<br />
het aangev<strong>en</strong> wie <strong>en</strong> wat <strong>de</strong> led<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schap moet<strong>en</strong> vrez<strong>en</strong> <strong>en</strong> wie of wat ze moet<strong>en</strong> koester<strong>en</strong><br />
in e<strong>en</strong> wereld vol onzekerheid <strong>en</strong> gevaar. Beeld<strong>en</strong> van vri<strong>en</strong>d <strong>en</strong> vijand word<strong>en</strong> gekoppeld aan<br />
arrangem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voor maatschappelijke in- <strong>en</strong> uitsluiting, stell<strong>en</strong> t’ Hart <strong>en</strong> T<strong>en</strong> Hoov<strong>en</strong> (2004).<br />
De functie van geme<strong>en</strong>schapsvorming <strong>en</strong> (her)schepping van (lokale) id<strong>en</strong>titeit <strong>en</strong> zingeving is echter ge<strong>en</strong><br />
gemakkelijke opgave. Want langs welke, geografische, religieuze, etnische of sociaal-economische lijn<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> <strong>de</strong> gr<strong>en</strong>z<strong>en</strong> van <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>schap getrokk<strong>en</strong>? Ook is het <strong>de</strong> vraag hoe universalistisch, dan wel<br />
particularistisch, <strong>de</strong> politieke id<strong>en</strong>titeit<strong>en</strong> zijn die lei<strong>de</strong>rs projecter<strong>en</strong> op hun omgeving.<br />
De <strong>de</strong>r<strong>de</strong> functie die ’t Hart <strong>en</strong> T<strong>en</strong> Hoov<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rscheid<strong>en</strong>, het stell<strong>en</strong> van norm<strong>en</strong> <strong>en</strong> waard<strong>en</strong>, lijkt met<br />
dit probleem van id<strong>en</strong>titeitsvorming sam<strong>en</strong> te vall<strong>en</strong>. Enerzijds impliceert <strong>lei<strong>de</strong>rschap</strong> e<strong>en</strong> visie op <strong>de</strong> vraag<br />
hoe e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schap verantwoord kan omgaan met meer<strong>de</strong>re, op zichzelf w<strong>en</strong>selijke, maar on<strong>de</strong>rling<br />
teg<strong>en</strong>strijdige waard<strong>en</strong>. Tegelijkertijd is het in <strong>de</strong> publieke sfeer schier onmogelijk – <strong>en</strong> wordt het vaak ook<br />
als principieel onw<strong>en</strong>selijk beschouwd – als lei<strong>de</strong>rs hun waard<strong>en</strong> <strong>en</strong> norm<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> sam<strong>en</strong>leving als<br />
bind<strong>en</strong>d verklar<strong>en</strong>. Er lijkt e<strong>en</strong> spanning aanwezig te zijn tuss<strong>en</strong> normstelling in het publieke <strong>en</strong> in het<br />
private domein. Waar ligt <strong>de</strong> gr<strong>en</strong>s tuss<strong>en</strong> bei<strong>de</strong>, is er ook sprake van overlap <strong>en</strong> wanneer di<strong>en</strong>t het <strong>en</strong>e<br />
domein bov<strong>en</strong> het an<strong>de</strong>re te word<strong>en</strong> gesteld? Natuurlijk is dit e<strong>en</strong> discussie waar (politiek) filosof<strong>en</strong> zich al<br />
eeuw<strong>en</strong> mee bezig houd<strong>en</strong>, maar toch zijn er in <strong>de</strong> actuele politieke praktijk dilemma’s waar <strong>de</strong> publieke<br />
lei<strong>de</strong>r e<strong>en</strong> plaats zal moet<strong>en</strong> innem<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> voorbeeld van e<strong>en</strong> <strong>de</strong>rgelijk actueel dilemma is <strong>de</strong> discussie<br />
over het drag<strong>en</strong> van hoofddoekjes in op<strong>en</strong>bare gebouw<strong>en</strong>. Het drag<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> hoofddoekje is e<strong>en</strong> uiting<br />
van e<strong>en</strong> private waar<strong>de</strong> met gevolg<strong>en</strong> voor het publieke domein. E<strong>en</strong> antwoord formuler<strong>en</strong> op dit<br />
dilemma impliceert het trekk<strong>en</strong> van lijn<strong>en</strong> waarlangs <strong>de</strong> geme<strong>en</strong>schap wordt getrokk<strong>en</strong>. Ook<br />
<strong>burgemeester</strong>s staan voor <strong>de</strong>rgelijke dilemma’s.<br />
Id<strong>en</strong>titeitsvorming <strong>en</strong> maatschappelijke uitsluiting<br />
’t Hart <strong>en</strong> T<strong>en</strong> Hoov<strong>en</strong> stell<strong>en</strong> dat geme<strong>en</strong>schapsvorming door id<strong>en</strong>titeitsvorming beeld<strong>en</strong> van vri<strong>en</strong>d <strong>en</strong><br />
vijand koppelt aan arrangem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> voor maatschappelijke in- <strong>en</strong> uitsluiting. John (2001) b<strong>en</strong>adrukt het<br />
belang van e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>bind<strong>en</strong><strong>de</strong> lei<strong>de</strong>r, vanuit het proces dat hij ‘governance’ noemt. De nieuwe<br />
ontwikkeling<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> om krachtige <strong>en</strong> creatieve lei<strong>de</strong>rs die zich aanpass<strong>en</strong> aan het bestur<strong>en</strong> van bre<strong>de</strong>re<br />
coalities <strong>en</strong> nieuwe netwerk<strong>en</strong>. Alle<strong>en</strong> sterke lei<strong>de</strong>rs zijn in staat om leiding te gev<strong>en</strong> aan <strong>de</strong>ze<br />
sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> het verplaats<strong>en</strong><strong>de</strong> raamwerk van individu<strong>en</strong> <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>bind<strong>en</strong><strong>de</strong><br />
14