Over de betekenis van de briefwisseling tussen Freud en Jung voor ...
Over de betekenis van de briefwisseling tussen Freud en Jung voor ...
Over de betekenis van de briefwisseling tussen Freud en Jung voor ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Over</strong> <strong>de</strong> <strong>betek<strong>en</strong>is</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>briefwisseling</strong> <strong>tuss<strong>en</strong></strong> <strong>Freud</strong> <strong>en</strong> <strong>Jung</strong><br />
tiek, bij <strong>Jung</strong> zag hij hetzelf<strong>de</strong> gevaar <strong>en</strong> hetzelf<strong>de</strong> proces zich voltrekk<strong>en</strong><br />
als bij Fliess.<br />
De onjuiste beoor<strong>de</strong>ling door <strong>de</strong> biograf<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>Freud</strong>'s verhouding<br />
tot zijn me<strong>de</strong>werkers vindt zijn oorzaak in <strong>de</strong> misk<strong>en</strong>ning <strong>van</strong><br />
het probleem <strong>van</strong> het behoud <strong>van</strong> zijn schepping. Het on<strong>de</strong>rschatt<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> int<strong>en</strong>siteit <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze band <strong>tuss<strong>en</strong></strong> schepper <strong>en</strong> schepping<br />
heeft, omdat ze <strong>van</strong> doorslaggev<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>betek<strong>en</strong>is</strong> is, biograf<strong>en</strong>,<br />
me<strong>de</strong>werkers <strong>en</strong> volgeling<strong>en</strong> (leerling<strong>en</strong>) op gelijke wijze op e<strong>en</strong><br />
dwaalspoor gebracht, ev<strong>en</strong>zeer in het verle<strong>de</strong>n als he<strong>de</strong>n t<strong>en</strong> dage.<br />
<strong>Freud</strong>'s vaak onjuiste beoor<strong>de</strong>ling <strong>van</strong> zijn me<strong>de</strong>werkers <strong>en</strong> vice<br />
versa vindt zijn oorzaak in <strong>de</strong> kracht <strong>van</strong> <strong>de</strong> band <strong>tuss<strong>en</strong></strong> schepper<br />
<strong>en</strong> schepping. De on<strong>de</strong>rgang <strong>van</strong> zijn werk was <strong>voor</strong> <strong>Freud</strong> het<br />
ein<strong>de</strong> <strong>van</strong> alles, onverdraaglijk, het moest t<strong>en</strong> koste <strong>van</strong> alles verme<strong>de</strong>n<br />
wor<strong>de</strong>n. In die tijd was <strong>Freud</strong> gepreoccupeerd door <strong>de</strong><br />
verwachting <strong>van</strong> zijn eig<strong>en</strong> spoedige dood (Fr. 3, Fr. 18, Fr. 20,<br />
Fr. 23, Fr. 27, Fr. 103, Fr. 106, Fr. 110, Fr. 125, Fr. 139, Jg<br />
146). De psychoanalyse was nog niet veilig gesteld. Hij had iemand<br />
nodig, die zijn werk kon <strong>voor</strong>tzett<strong>en</strong> <strong>en</strong> afmak<strong>en</strong>. Zowel het snel<br />
<strong>voor</strong> <strong>Jung</strong> gewonn<strong>en</strong> zijn (Binswanger, 1956 S. 11), als het na korte<br />
tijd hem tot opvolger proclamer<strong>en</strong>, wor<strong>de</strong>n dan begrijpelijker<br />
(zie ook <strong>Freud</strong>—<strong>Jung</strong> no. Fr. 139). Belangrijk is in dit verband<br />
wanneer <strong>Freud</strong> <strong>de</strong> overtuiging kreeg dat het <strong>voor</strong>tbestaan <strong>van</strong> zijn<br />
werk gewaarborgd was. Met zekerheid kan ik die vraag niet beantwoor<strong>de</strong>n.<br />
M<strong>en</strong> kan <strong>de</strong> opvatting ver<strong>de</strong>dig<strong>en</strong>, dat <strong>Freud</strong> na <strong>de</strong><br />
ervaring <strong>van</strong> <strong>de</strong> bruikbaarheid <strong>van</strong> zijn werk <strong>voor</strong> <strong>de</strong> behan<strong>de</strong>ling<br />
<strong>van</strong> 'Kriegsneuros<strong>en</strong>', door <strong>de</strong> <strong>en</strong>orm toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> belangstelling<br />
na <strong>de</strong> eerste wereldoorlog <strong>voor</strong> <strong>de</strong> psychoanalyse <strong>en</strong> na <strong>de</strong> publicatie<br />
<strong>van</strong> 'J<strong>en</strong>seits <strong>de</strong>s Lustprinzips' (1920) veel zeker<strong>de</strong>r gewor<strong>de</strong>n<br />
was t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> <strong>van</strong> het <strong>voor</strong>tbestaan <strong>van</strong> zijn schepping.<br />
E<strong>en</strong> door vel<strong>en</strong> opgemerkte <strong>en</strong> gecomm<strong>en</strong>tarieer<strong>de</strong> karaktereig<strong>en</strong>schap<br />
<strong>van</strong> <strong>Freud</strong>, zijn m<strong>en</strong> zou kunn<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong> 'onm<strong>en</strong>selijke' zelfdiscipline,<br />
wordt teg<strong>en</strong> <strong>de</strong> achtergrond <strong>van</strong> het <strong>voor</strong>gaan<strong>de</strong> ook<br />
begrijpelijk. Ilse Griibrich-Simitis merkt in haar fijnzinnige inleiding<br />
tot <strong>de</strong> uitgave <strong>van</strong> <strong>Freud</strong>'s Selbstdarstellung (Fischertasch<strong>en</strong>buch<br />
Verlag, 1971) op: 'Der Moses <strong>de</strong>s Michel Angelos ist ins<br />
geheim ein Appell an sich seibst, die durch die Sezession<strong>en</strong> Alfred<br />
Adlers und C. G. <strong>Jung</strong>s aufgesteirte Emotion<strong>en</strong> im Interesse <strong>de</strong>r<br />
Fort<strong>en</strong>twicklung seiner Lehre in sich selber nie<strong>de</strong>r zu ring<strong>en</strong>' (S.<br />
26). De Mosesstudie versche<strong>en</strong> anoniem in 1914 (G.W. X, p.<br />
172-201), on<strong>de</strong>r <strong>Freud</strong>'s naam in 1924. Het is zijn <strong>en</strong>ige anonieme<br />
publicatie, ze is e<strong>en</strong> goed <strong>voor</strong>beeld <strong>van</strong> <strong>de</strong> nauwe relatie <strong>tuss<strong>en</strong></strong><br />
zijn persoon <strong>en</strong> zijn werk <strong>en</strong> vormt e<strong>en</strong> hoekste<strong>en</strong> in het zich<br />
rek<strong>en</strong>schap gev<strong>en</strong> <strong>van</strong> zijn concept <strong>de</strong>r sublimering.<br />
Ik wil, <strong>voor</strong>dat ik na<strong>de</strong>r inga op het volg<strong>en</strong><strong>de</strong> thema, <strong>en</strong>kele opmerking<strong>en</strong><br />
mak<strong>en</strong> over <strong>Freud</strong> als g<strong>en</strong>iaal <strong>en</strong> schepp<strong>en</strong>d m<strong>en</strong>s.<br />
Zon<strong>de</strong>r eerst uite<strong>en</strong>gezet te hebb<strong>en</strong> hoe het begrip g<strong>en</strong>iaal m<strong>en</strong>s<br />
ontstaan is <strong>en</strong> omschrev<strong>en</strong> moet wor<strong>de</strong>n me<strong>en</strong> ik dat het aanvaardbaar<br />
is te stell<strong>en</strong> dat Leonardo da Vinci, Newton, Goethe <strong>en</strong><br />
<strong>Freud</strong> tot <strong>de</strong>ze categorie behor<strong>en</strong>. Enige zak<strong>en</strong> zijn mij bij <strong>Freud</strong><br />
opgevall<strong>en</strong>, die <strong>voor</strong> het g<strong>en</strong>ie-probleem <strong>van</strong> <strong>en</strong>ige <strong>betek<strong>en</strong>is</strong> zou-<br />
159