Over de betekenis van de briefwisseling tussen Freud en Jung voor ...
Over de betekenis van de briefwisseling tussen Freud en Jung voor ...
Over de betekenis van de briefwisseling tussen Freud en Jung voor ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Over</strong> <strong>de</strong> <strong>betek<strong>en</strong>is</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>briefwisseling</strong> <strong>tuss<strong>en</strong></strong> <strong>Freud</strong> <strong>en</strong> <strong>Jung</strong><br />
<strong>Jung</strong> e<strong>en</strong> rol is blijv<strong>en</strong> spel<strong>en</strong> in <strong>Jung</strong>'s lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk zij verwez<strong>en</strong><br />
naar <strong>de</strong> bespreking <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze drie-<strong>de</strong>lige verzameling <strong>van</strong> <strong>Jung</strong>'s<br />
briev<strong>en</strong> in Psyche 1975-H3 door I. Griibrich-Simitis. In zijn autobiografie<br />
'Erinnerung<strong>en</strong>, Traume, Gedank<strong>en</strong>' (1962) opgetek<strong>en</strong>d<br />
door Aniela Jaffé wor<strong>de</strong>n we het meest direct <strong>en</strong> misschi<strong>en</strong> wel<br />
ondanks <strong>Jung</strong> zelf, geconfronteerd met wat <strong>de</strong> ontmoeting <strong>en</strong> later<br />
<strong>de</strong> breuk met <strong>Freud</strong> hem gedaan heeft. Zowel <strong>de</strong> briev<strong>en</strong> <strong>van</strong> Emma<br />
<strong>Jung</strong> als <strong>de</strong> autobiografie gev<strong>en</strong> aanleiding tot overweging<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> veron<strong>de</strong>rstelling<strong>en</strong>.<br />
Ik wil na <strong>de</strong>ze inleiding op drie facett<strong>en</strong> wat na<strong>de</strong>r ingaan:<br />
I — <strong>Freud</strong> <strong>en</strong> di<strong>en</strong>s verhouding tot zijn werk;<br />
II — <strong>Freud</strong> <strong>de</strong> revolutionair <strong>en</strong> <strong>de</strong> wet<strong>en</strong>schappelijke revolutie;<br />
III — <strong>Freud</strong> <strong>en</strong> zijn verhouding tot an<strong>de</strong>re m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, in het bijzon<strong>de</strong>r<br />
me<strong>de</strong>werkers, individueel <strong>en</strong> als groep.<br />
1 — <strong>Freud</strong> <strong>en</strong> zijn verhouding tot zijn werk<br />
E<strong>en</strong> betere omschrijving is: <strong>de</strong> g<strong>en</strong>iale m<strong>en</strong>s <strong>en</strong> di<strong>en</strong>s verhouding<br />
tot zijn schepping. M<strong>en</strong> is gewoon om te sprek<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>Freud</strong>'s ont<strong>de</strong>kking<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> psychoanalyse. In <strong>de</strong>ze formulering is te veel <strong>de</strong><br />
nadruk gelegd op het plotselinge; <strong>de</strong> indruk wordt gewekt dat <strong>de</strong><br />
psychoanalyse als e<strong>en</strong> kant <strong>en</strong> klaar product <strong>voor</strong> hem stond, zich<br />
aan zijn oog vertoon<strong>de</strong> door e<strong>en</strong> macht <strong>van</strong> buit<strong>en</strong> <strong>Freud</strong> om tot<br />
stand gebracht. Als m<strong>en</strong> aan het woord ont<strong>de</strong>kking verbindt dat ze<br />
het resultaat is <strong>van</strong> e<strong>en</strong> moeizaam, langdurig, pijnlijk proces dat<br />
<strong>voor</strong>tdur<strong>en</strong><strong>de</strong> inspanning vraagt <strong>en</strong> dat zich voltrekt in e<strong>en</strong> toestand<br />
<strong>van</strong> volledige e<strong>en</strong>zaamheid die <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> gewoon m<strong>en</strong>s onverdraaglijk<br />
is, is het woord ont<strong>de</strong>kking bruikbaar. Schepping lijkt<br />
me het woord waarmee <strong>Freud</strong>'s werk het beste omschrev<strong>en</strong> is.<br />
M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>betek<strong>en</strong>is</strong> beseff<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> band <strong>tuss<strong>en</strong></strong> <strong>de</strong> schepper<br />
<strong>en</strong> zijn schepping. De moe<strong>de</strong>r-kind relatie doet er ons veel <strong>van</strong><br />
begrijp<strong>en</strong> <strong>en</strong> meevoel<strong>en</strong>. Welnu, <strong>de</strong> strijd om het behoud, het<br />
<strong>voor</strong>tbestaan, <strong>de</strong> groei <strong>van</strong> zijn werk, <strong>de</strong> angst ge<strong>en</strong> vaste voet<br />
er<strong>voor</strong> te krijg<strong>en</strong>, het verlor<strong>en</strong> gaan er<strong>van</strong>, spel<strong>en</strong> in <strong>de</strong>ze <strong>briefwisseling</strong><br />
e<strong>en</strong> overheers<strong>en</strong><strong>de</strong> rol. Het creër<strong>en</strong> <strong>van</strong> veiligheid, zekerheid,<br />
het bevor<strong>de</strong>r<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> groei, <strong>van</strong> <strong>voor</strong>tbestaan zijn <strong>de</strong> alles<br />
beheers<strong>en</strong><strong>de</strong> themata in <strong>de</strong>ze <strong>briefwisseling</strong>.<br />
De mate waarin we <strong>de</strong> <strong>betek<strong>en</strong>is</strong> beseff<strong>en</strong> die <strong>de</strong>ze band, <strong>de</strong>ze verhouding<br />
heeft <strong>voor</strong> <strong>de</strong> schepper maakt het ons mogelijk meer inzicht<br />
te krijg<strong>en</strong> in <strong>Freud</strong>'s do<strong>en</strong> <strong>en</strong> lat<strong>en</strong>, zijn instelling t<strong>en</strong> opzichte<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> an<strong>de</strong>r, zijn instelling t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> <strong>van</strong> vri<strong>en</strong>dschap, e<strong>en</strong>zaamheid<br />
<strong>en</strong> isolem<strong>en</strong>t. Hij kan niet aan zijn behoefte aan vri<strong>en</strong>dschap,<br />
warmte spontaan toegev<strong>en</strong>, m.a.w. aan zijn behoefte aan<br />
m<strong>en</strong>selijk contact, omdat het belang <strong>van</strong> 'die Sache' op <strong>de</strong> eerste<br />
plaats stond. Deze verhouding is het alles bepal<strong>en</strong><strong>de</strong>. Vanuit dit<br />
perspectief moet het gebeur<strong>en</strong> <strong>en</strong> het gedrag bekek<strong>en</strong> wor<strong>de</strong>n. Dit<br />
is het grote verschil met <strong>de</strong> relaties <strong>tuss<strong>en</strong></strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rling <strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
relaties <strong>van</strong> e<strong>en</strong> g<strong>en</strong>iaal m<strong>en</strong>s met zijn omgeving. Dit <strong>voor</strong>tdur<strong>en</strong><strong>de</strong><br />
<strong>en</strong> onoplosbare conflict <strong>tuss<strong>en</strong></strong> <strong>de</strong> objectrelatie <strong>en</strong> het werk<br />
wordt op indrukwekk<strong>en</strong><strong>de</strong> wijze on<strong>de</strong>r woor<strong>de</strong>n gebracht door<br />
157