Over de betekenis van de briefwisseling tussen Freud en Jung voor ...
Over de betekenis van de briefwisseling tussen Freud en Jung voor ...
Over de betekenis van de briefwisseling tussen Freud en Jung voor ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Over</strong> <strong>de</strong> <strong>betek<strong>en</strong>is</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>briefwisseling</strong> <strong>tuss<strong>en</strong></strong> <strong>Freud</strong> <strong>en</strong> <strong>Jung</strong><br />
wordt hiermee e<strong>en</strong> poging gedaan h<strong>en</strong> te analyser<strong>en</strong> <strong>en</strong>/of e<strong>en</strong><br />
bijdrage te lever<strong>en</strong> tot hun biografie. Ik stel dit met nadruk, omdat<br />
in <strong>de</strong> biografische literatuur over <strong>Freud</strong> <strong>en</strong> <strong>Jung</strong> <strong>en</strong> in <strong>de</strong> literatuur<br />
over <strong>de</strong> geschie<strong>de</strong>nis <strong>de</strong>r psychoanalyse, poging<strong>en</strong> daartoe niet<br />
zel<strong>de</strong>n <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>. Mijn eig<strong>en</strong> persoonlijkheid plaatst mij vervolg<strong>en</strong>s<br />
<strong>voor</strong> moeilijkhe<strong>de</strong>n bij <strong>de</strong> bespreking:<br />
a mijn persoonlijke betrokk<strong>en</strong>heid bij <strong>Freud</strong>, zijn lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> zijn<br />
werk;<br />
b mijn partijdigheid t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> <strong>van</strong> bei<strong>de</strong> hoofdperson<strong>en</strong>, hun<br />
onvergelijkbaarheid, het kwaliteitsverschil in m<strong>en</strong>selijk opzicht;<br />
c mijn jaloezie op <strong>Jung</strong> dat hij <strong>de</strong> kans kreeg die ik graag gehad<br />
zou hebb<strong>en</strong>;<br />
d mijn teleurstelling in <strong>Jung</strong> dat hij <strong>de</strong> gebo<strong>de</strong>n kans zo slecht<br />
b<strong>en</strong>ut heeft.<br />
De kernvraag is: in hoeverre heeft <strong>de</strong>ze correspon<strong>de</strong>ntie nog<br />
waar<strong>de</strong> <strong>voor</strong> ons als historisch docum<strong>en</strong>t? Kunn<strong>en</strong> wij er nog verbinding<br />
mee krijg<strong>en</strong>, kunn<strong>en</strong> wij iets aanvoel<strong>en</strong> <strong>en</strong> meevoel<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
wat er to<strong>en</strong> gebeur<strong>de</strong>, kunn<strong>en</strong> wij ons verplaats<strong>en</strong> in <strong>de</strong> gevolg<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> het to<strong>en</strong> <strong>voor</strong> het nu? Kan <strong>de</strong>ze correspon<strong>de</strong>ntie e<strong>en</strong> positieve<br />
bijdrage lever<strong>en</strong> <strong>voor</strong> onze instelling t<strong>en</strong> opzichte <strong>van</strong> <strong>de</strong> psychoanalyse<br />
zoals <strong>de</strong>ze zich gevormd heeft door onze ervaring<strong>en</strong>, door<br />
<strong>de</strong> weg die wij afleg<strong>de</strong>n?<br />
In dit verband moest ik <strong>de</strong>nk<strong>en</strong> aan Nietzsche's 2<strong>de</strong> Unzeitgem'ásse<br />
Betrachtung 'vom Nutz<strong>en</strong> und Nachteil <strong>de</strong>r Historie fflr das<br />
Leb<strong>en</strong>' (1872). Hij stelt daarin o.a. dat <strong>de</strong> <strong>betek<strong>en</strong>is</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> studie<br />
<strong>de</strong>r geschie<strong>de</strong>nis niet in <strong>de</strong> eerste plaats e<strong>en</strong> mid<strong>de</strong>l is ter verklaring<br />
<strong>van</strong> het he<strong>de</strong>n, maar e<strong>en</strong> mid<strong>de</strong>l om het he<strong>de</strong>n tot lev<strong>en</strong> te<br />
br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Dit laatste te bereik<strong>en</strong> is alle<strong>en</strong> mogelijk wanneer wij<br />
bereid zijn onze eig<strong>en</strong>tijdse bril af te zett<strong>en</strong> <strong>en</strong> zoveel mogelijk<br />
k<strong>en</strong>nis te verzamel<strong>en</strong> omtr<strong>en</strong>t <strong>de</strong> omgeving in wij<strong>de</strong> zin, waarin<br />
<strong>Freud</strong> <strong>en</strong> <strong>Jung</strong> leef<strong>de</strong>n <strong>en</strong> <strong>de</strong> tijd, waarin hun werk ontstond. Pas<br />
met <strong>de</strong> bril <strong>van</strong> die tijd op zull<strong>en</strong> wij ons e<strong>en</strong> meer betrouwbaar<br />
beeld kunn<strong>en</strong> vorm<strong>en</strong>. Als het dan, zoals in dit docum<strong>en</strong>t, bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong><br />
gaat om person<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun on<strong>de</strong>rlinge verhouding<strong>en</strong>, dan moet<br />
m<strong>en</strong> zoveel mogelijk tracht<strong>en</strong> niet bij te drag<strong>en</strong> tot:<br />
1 leg<strong>en</strong><strong>de</strong>-vorming;<br />
2 hel<strong>de</strong>nverering;<br />
3 vergod<strong>de</strong>lijking;<br />
4 het creër<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> mystisch-religieuze-extatische gevoelstoestand<br />
bij <strong>de</strong> lezer;<br />
5 het zich lat<strong>en</strong> meeslep<strong>en</strong> door overmatige nieuwsgierigheid <strong>en</strong><br />
onnodige indiscretie.<br />
6 M<strong>en</strong> zou <strong>voor</strong>ts weerstand moet<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> bie<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> behoefte<br />
tot zelfverheerlijking<br />
7 <strong>en</strong> aan vernielzucht <strong>van</strong>uit jaloezie <strong>en</strong> gekr<strong>en</strong>ktheid;<br />
8 <strong>en</strong> m<strong>en</strong> zal in het oog moet<strong>en</strong> hou<strong>de</strong>n dat g<strong>en</strong>ialiteit <strong>en</strong> creativiteit<br />
nog onopgeloste raadsels zijn.<br />
Door het lez<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> biografische literatuur die <strong>Freud</strong> betreft,<br />
beseft m<strong>en</strong> hoe moeilijk het is aan <strong>de</strong>ze <strong>voor</strong>waar<strong>de</strong>n <strong>en</strong>igermate<br />
te voldo<strong>en</strong> (Schur, 1973; Roazon, 1969, 1975). Het is e<strong>en</strong> opmer-<br />
153