Over de betekenis van de briefwisseling tussen Freud en Jung voor ...
Over de betekenis van de briefwisseling tussen Freud en Jung voor ...
Over de betekenis van de briefwisseling tussen Freud en Jung voor ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Over</strong> <strong>de</strong> <strong>betek<strong>en</strong>is</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>briefwisseling</strong> <strong>tuss<strong>en</strong></strong> <strong>Freud</strong> <strong>en</strong> <strong>Jung</strong><br />
het k<strong>en</strong>merk <strong>van</strong> het revolutionaire. <strong>Freud</strong> als conquistador, zoals<br />
hij zichzelf bij <strong>voor</strong>keur bestempelt, als veroveraar, piraat <strong>en</strong> pionier.<br />
K<strong>en</strong>merk<strong>en</strong>, die aan <strong>de</strong> revolutionair eig<strong>en</strong> zijn. Dit revolutionaire<br />
is het ess<strong>en</strong>tiële in <strong>de</strong> confrontatie <strong>van</strong> <strong>Freud</strong> <strong>en</strong> zijn werk<br />
met <strong>de</strong> wet<strong>en</strong>schappelijke wereld, <strong>de</strong> cultuur <strong>en</strong> <strong>de</strong> maatschappij in<br />
zijn tijd. To<strong>en</strong> <strong>de</strong> schok verzwakte <strong>en</strong> t<strong>en</strong> slotte verdw<strong>en</strong><strong>en</strong> was<br />
ging het besef <strong>van</strong> het revolutionaire verlor<strong>en</strong>. <strong>Freud</strong> moest het<br />
revolutionaire karakter veilig stell<strong>en</strong>, het verdui<strong>de</strong>lijk<strong>en</strong> <strong>en</strong> veroorzaakte<br />
opnieuw e<strong>en</strong> schok! Dit geschied<strong>de</strong> via <strong>de</strong> ontwikkeling<br />
<strong>de</strong>r driftleer: zijn erk<strong>en</strong>ning <strong>van</strong> twee afzon<strong>de</strong>rlijke drift<strong>en</strong> (sexualiteit<br />
<strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>de</strong>structiedrift) werd weer e<strong>en</strong> struikelblok, veroorzaakte<br />
e<strong>en</strong> botsing <strong>tuss<strong>en</strong></strong> revolutie <strong>en</strong> traditie. De revolutionair<br />
breekt met <strong>de</strong> traditie, <strong>Jung</strong> repres<strong>en</strong>teert <strong>de</strong> traditie.<br />
Voor <strong>Jung</strong> was <strong>de</strong> ontmoeting met <strong>Freud</strong> <strong>de</strong> ervaring <strong>van</strong> het volledig<br />
nieuwe, vreem<strong>de</strong>, onbek<strong>en</strong><strong>de</strong>, waardoor hij zich als jongeman<br />
aangetrokk<strong>en</strong> voel<strong>de</strong>, maar dat hij t<strong>en</strong> slotte niet verdrag<strong>en</strong><br />
kon. <strong>Jung</strong> kon zich als het ware niet ver <strong>van</strong> huis begev<strong>en</strong>. Hij<br />
moet zich bedreigd hebb<strong>en</strong> gevoeld. Het gaf hem <strong>de</strong> ervaring<br />
<strong>van</strong> 'Das Unheimliche'. Loslat<strong>en</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> traditie betek<strong>en</strong>t verlies<br />
<strong>van</strong> vaste grond on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> voet<strong>en</strong>, verlies <strong>van</strong> veiligheid <strong>en</strong> bescherming.<br />
M<strong>en</strong> moet op eig<strong>en</strong> b<strong>en</strong><strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> staan, alle<strong>en</strong> <strong>en</strong> éénzaam<br />
kunn<strong>en</strong> zijn. Het is <strong>de</strong> moeite waard <strong>van</strong>uit dit gezichtspunt<br />
<strong>Jung</strong>'s reactie te vergelijk<strong>en</strong> met die <strong>van</strong> Binswanger <strong>en</strong> Pfister<br />
(alle drie Duits-Zwitsers). Binswanger waag<strong>de</strong> zich om zo te zegg<strong>en</strong><br />
nooit buit<strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>de</strong>ur. Pfister zette zich geheel in <strong>voor</strong> <strong>Freud</strong> <strong>en</strong><br />
zijn werk. Hij maakte in zijn persoonlijk lev<strong>en</strong> e<strong>en</strong> grote crisis<br />
door (zijn scheiding). Zijn grote verdi<strong>en</strong>ste is dat hij <strong>de</strong> analytische<br />
gezichtspunt<strong>en</strong> introduceer<strong>de</strong> in het pastorale werk.<br />
<strong>Freud</strong> schud<strong>de</strong> <strong>de</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> wakker <strong>en</strong> liet ze schrikk<strong>en</strong> (<strong>Freud</strong>: Zur<br />
Geschichte <strong>de</strong>r psychoanalytische Bewegung, <strong>Freud</strong>, 1914 d). Het<br />
schokeffect is in onze tijd verdw<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> heeft in sommige opzicht<strong>en</strong><br />
tot e<strong>en</strong> versterking <strong>van</strong> <strong>de</strong> weerstand teg<strong>en</strong> <strong>Freud</strong>'s werk geleid,<br />
wat zich uitdrukt in het <strong>van</strong>zelfsprek<strong>en</strong>d <strong>en</strong>/of verou<strong>de</strong>rd vin<strong>de</strong>n<br />
<strong>van</strong> wat <strong>Freud</strong> zegt. Deze correspon<strong>de</strong>ntie levert e<strong>en</strong> bijdrage tot<br />
<strong>de</strong> studie <strong>van</strong> <strong>de</strong> wet<strong>en</strong>schappelijke revolutie.<br />
In hoeverre kan <strong>de</strong>ze <strong>briefwisseling</strong> ons help<strong>en</strong> bij het verkrijg<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> inzicht in het verloop <strong>van</strong> e<strong>en</strong> wet<strong>en</strong>schappelijke revolutie?<br />
Behalve met <strong>de</strong>g<strong>en</strong>e die <strong>de</strong> revolutie ontket<strong>en</strong>t hebb<strong>en</strong> we te mak<strong>en</strong><br />
met <strong>de</strong>g<strong>en</strong><strong>en</strong> die met <strong>de</strong> revolutie in aanraking kom<strong>en</strong>. Uit <strong>de</strong>ze<br />
<strong>briefwisseling</strong> blijkt dat het <strong>van</strong> wez<strong>en</strong>lijk belang is <strong>voor</strong> het zich<br />
doorzett<strong>en</strong> <strong>van</strong> zo'n wet<strong>en</strong>schappelijke vernieuwing, wie <strong>de</strong> persoonlijkhe<strong>de</strong>n<br />
zijn die er in <strong>de</strong> beginfase <strong>van</strong> zo'n revolutie mee in<br />
aanraking kom<strong>en</strong>.<br />
Het verschil in persoonlijkheid <strong>tuss<strong>en</strong></strong> <strong>Jung</strong> <strong>en</strong> Abraham is hier<br />
<strong>van</strong> groot belang. Abraham kon beter omgaan met zijn grootheidsfantasieën,<br />
hij was in hoge mate realiteits-bewust, besefte aldoor<br />
het wez<strong>en</strong>lijke verschil <strong>tuss<strong>en</strong></strong> <strong>Freud</strong> <strong>en</strong> hem, hun onvergelijkbaarheid,<br />
hij kon afstand hou<strong>de</strong>n. Abraham was als m<strong>en</strong>s groot,<br />
echter ge<strong>en</strong> g<strong>en</strong>iaal m<strong>en</strong>s. Hij was teg<strong>en</strong> het dagelijks lev<strong>en</strong> opgewass<strong>en</strong>,<br />
leef<strong>de</strong> als dokter met zijn patiënt<strong>en</strong> <strong>en</strong> zijn gezin. De an<strong>de</strong>-<br />
165