You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
BLAD<br />
GROEN<br />
jaargang 11 nr 1<br />
URBAN<br />
FARMING<br />
groene<br />
gevels<br />
<strong>de</strong> <strong>tuin</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>Sterre</strong><br />
1
gespot voor u<br />
FRUITBOMEN &<br />
STRUIKEN<br />
bestellen bij Joke in <strong>de</strong><br />
winkel, op <strong>de</strong> dag <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> snoeicursus (20-02-<br />
10)op te halen<br />
nog8<br />
plaatsen<br />
over<br />
KOMT DAT ZIEN!<br />
lezingen & presentaties<br />
6 maart 2009<br />
permacultuur<br />
data nog onbekend:<br />
vogels in onze <strong>tuin</strong>en<br />
8 mei<br />
lente<br />
markt<br />
SNOEICURSUS<br />
20 februari 2010<br />
NOG 8 PLAATSEN OVER!<br />
geef je op voor of <strong>de</strong> ochtend<br />
of <strong>de</strong> middag, € 5 per persoon<br />
geef je op via <strong>de</strong> lijst op <strong>de</strong><br />
nieuwjaarsborrel<br />
doe<br />
mee!<br />
Als er <strong>tuin</strong>le<strong>de</strong>n zijn met flitsen<strong>de</strong><br />
i<strong>de</strong>eën over activiteiten,<br />
dan horen we dat heel graag!!<br />
Laat het weten aan <strong>de</strong> activiteitencommissie<br />
(Margrit Bos cab.<br />
mbs@planet.nl) of atvstadion@<br />
hetnet.nl<br />
22<br />
8<br />
<strong>ATV</strong><strong>Stadion</strong><br />
20<br />
INHOUD<br />
008 De <strong>tuin</strong> <strong>van</strong> <strong>Sterre</strong><br />
Op <strong>tuin</strong> 43 tref je steevast <strong>de</strong> 13-jarige<br />
<strong>Sterre</strong>, in <strong>de</strong> weer met krui<strong>de</strong>n & zaadjes.<br />
Zo jong komen ze zel<strong>de</strong>n voor op onze<br />
<strong>tuin</strong>. Lees meer over haar groene talent en<br />
enthousiaste familie.<br />
012 Groene Gevels<br />
Verticaal <strong>tuin</strong>ieren is meer dan <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong><br />
ecotrend. Het fleurt <strong>de</strong> stad op én<br />
je kunt je moes<strong>tuin</strong> uitbrei<strong>de</strong>n. De hoogte<br />
in! Laat je inspireren.<br />
020 Urban Farming<br />
Wat wij ‘volks<strong>tuin</strong>en’ noemen, is <strong>de</strong> laatste<br />
paar jaar uitgegroeid tot een cultus in<br />
Amerika. Daar wordt ‘urban farming’<br />
inmid<strong>de</strong>ls als een culturele revolutie beschouwd.<br />
Even een kijkje in <strong>de</strong> keuken.<br />
022 Kin<strong>de</strong>rogen in <strong>de</strong> <strong>tuin</strong><br />
Hoe krijg je ruim zestig basisschoolleerlingen<br />
aan het <strong>tuin</strong>ieren op vijfhon<strong>de</strong>rd vierkante<br />
meter? Dat is voor onze vereniging<br />
(lees: Anneloes) ‘appeltje eitje’.<br />
En ver<strong>de</strong>r...<br />
004 Over Ons<br />
006 Tuindienst 2010<br />
007 Cursussen enzo<br />
016 Arie Aardworm<br />
018 Koken met Evert<br />
025 In memoriam<br />
024 Van het bestuur<br />
026 Maatschappelijke stages<br />
028 Lief en leed<br />
2 3<br />
4<br />
12<br />
cdghmnqBJORcdghmndg cdghmn B
q<br />
shool<br />
<strong>tuin</strong>tjes<br />
<strong>de</strong> koffie<br />
staat klaar...<br />
d<br />
park<br />
dag<br />
R<br />
lente<br />
markt<br />
8 mei<br />
Van <strong>de</strong> redactie<br />
We slaan een bladzij om, we laten het ou<strong>de</strong> jaar achter ons, en wat<br />
zien we? Opeens allemaal kin<strong>de</strong>ren en jonge mensen in onze <strong>tuin</strong>!<br />
Dat is nog eens een mooi begin <strong>van</strong> 2010. Bladgroen ging op pad<br />
en portretteert ze in dit nummer, <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>de</strong>rtienjarige <strong>Sterre</strong> die<br />
zoveel <strong>van</strong> <strong>de</strong> natuur houdt dat ze een volks<strong>tuin</strong> kreeg <strong>van</strong> haar<br />
va<strong>de</strong>r, tot alle kin<strong>de</strong>ren die bij ons school<strong>tuin</strong>en gaan on<strong>de</strong>rhou<strong>de</strong>n.<br />
Velen <strong>van</strong> ons hebben hier een <strong>tuin</strong> omdat we thuis geen gelegenheid<br />
hebben om te <strong>tuin</strong>ieren. In dit nummer beste<strong>de</strong>n we daarom<br />
aandacht aan een nieuw verschijnsel: verticaal <strong>tuin</strong>ieren, gewoon<br />
tegen <strong>de</strong> gevel <strong>van</strong> je huis. Het is on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el <strong>van</strong> een wereldwij<strong>de</strong><br />
trend om veel meer lege plekken in <strong>de</strong> stad groen te maken om er<br />
gezond voedsel te verbouwen. En Arie Aardworm is weer opgedoken<br />
na <strong>de</strong> winter. Ook hij ziet veel eetbaars in en rond onze<br />
<strong>tuin</strong>en: rivierkreeften. Het zou een mooie aanvulling op het menu<br />
zijn, want met alle slakken, muizen en mollen kunnen we niet<br />
veel. Misschien dat die na <strong>de</strong> afgelopen sneeuw-winter onze <strong>tuin</strong>en<br />
ook wat min<strong>de</strong>r uitbundig komen bezoeken.<br />
Zien we u allemaal op <strong>de</strong> le<strong>de</strong>nverga<strong>de</strong>ring<br />
<strong>van</strong> 18 maart? Dan<br />
kunt ook u al uw goe<strong>de</strong> i<strong>de</strong>eën<br />
voor <strong>de</strong> verbetering <strong>van</strong> onze<br />
<strong>tuin</strong> kwijt. De mooiste vindt u<br />
terug in het zomernummer, dat<br />
half mei verschijnt.<br />
Geniet <strong>van</strong> <strong>de</strong> lente!<br />
cd 4 ghmnBm cdghmnqBJ<br />
ORcdghmnd cdghmn 5Bc<br />
* reporters * <strong>van</strong> het eerste uur<br />
JG.11 NR.02
De lente bladgroen 2010<br />
6<br />
<strong>ATV</strong><strong>Stadion</strong><br />
OVER<br />
ONS<br />
We zijn dit nieuwe jaar begonnen met<br />
<strong>de</strong> vernieuw<strong>de</strong> toelatingsprocedure en<br />
een frisse wachtlijst. Na <strong>de</strong> teleurstellen<strong>de</strong><br />
opkomst voor <strong>de</strong> informatiebijeenkomst<br />
voor nieuwe le<strong>de</strong>n eind<br />
vorig jaar, is ie<strong>de</strong>reen nogmaals bena<strong>de</strong>rd<br />
met <strong>de</strong> vraag of zij op <strong>de</strong> wachtlijst<br />
wil<strong>de</strong>n blijven staan. Degenen die<br />
daarop niet gereageerd hebben zijn <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> wachtlijst verwij<strong>de</strong>rd. Dat lever<strong>de</strong><br />
een schone lei op.<br />
Mirjam Hospers heeft inmid<strong>de</strong>ls wél<br />
<strong>de</strong> hele procedure doorlopen en heeft<br />
<strong>tuin</strong> 97 overgenomen <strong>van</strong> Janneke Bavelaar.<br />
Zij popelt om te beginnen, maar<br />
ja, wanneer komt dat voorjaar nu ein<strong>de</strong>lijk?<br />
In <strong>de</strong> tussenliggen<strong>de</strong> twee maan<strong>de</strong>n is<br />
<strong>de</strong> wachtlijst toch al weer uitgegroeid<br />
tot 10 personen. Eind januari is er een<br />
goed bezochte en positieve twee<strong>de</strong> informatiebijeenkomst<br />
geweest. Voordat<br />
<strong>de</strong> huidige aspirant-le<strong>de</strong>n echter <strong>de</strong>finitief<br />
voor een <strong>tuin</strong> en een lidmaatschap<br />
kiezen, komen ze eerst nog twee keer<br />
mee werken op een <strong>tuin</strong>dienst.<br />
Daarom is er nog niet veel over nieuwe<br />
le<strong>de</strong>n te mel<strong>de</strong>n, maar er zijn hopelijk<br />
straks wel goed voorberei<strong>de</strong> en gemotiveer<strong>de</strong><br />
<strong>tuin</strong><strong>de</strong>rs op <strong>de</strong> nog vrije <strong>tuin</strong>en<br />
80, 102 en 128.<br />
BB WB & AvdB<br />
Voor ie<strong>de</strong>reen die misschien geïnteresseerd<br />
is, nog een bericht. Marjolein <strong>de</strong><br />
Haan, ex-pachter <strong>van</strong> <strong>tuin</strong> 128, verblijft<br />
voor VSO (een internationale ontwikkelingsorganisatie)<br />
in Kameroen, Afrika.<br />
Haar belevenissen zijn op on<strong>de</strong>rstaan<strong>de</strong><br />
website mee te volgen. De moeite<br />
waard om te lezen!<br />
Een berichtje <strong>van</strong> Marjolein:<br />
Hoi…. Ja, <strong>de</strong> laatste weken voor vertrek<br />
gingen erg snel. We wisten niet heel lang<br />
<strong>van</strong> te voren dat we zou<strong>de</strong>n gaan, <strong>van</strong>daar<br />
dat het gelopen is zoals het gelopen<br />
is. Ie<strong>de</strong>reen heeft het over <strong>de</strong> winter in<br />
Ne<strong>de</strong>rland, hij schijnt dan ook wel heel bijzon<strong>de</strong>r<br />
te zijn. Jammer dat we dat missen,<br />
maar we krijgen er natuurlijk iets an<strong>de</strong>rs<br />
voor terug! …. We zitten helemaal in het<br />
noor<strong>de</strong>n (<strong>van</strong> Kameroen), in een strook<br />
ingeklemd tussen Tsjaad en Nigeria. We<br />
zitten in een dorpje zo’n 35 km ten oosten<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> regio hoofdstad Maroua. En<br />
we hebben een website. Je kunt er je<br />
mailadres achterlaten zodat je automatisch<br />
een mail krijgt als er iets nieuws op<br />
staat: http://tralaladargala.reismee.nl<br />
Groetjes aan <strong>de</strong> <strong>tuin</strong><strong>de</strong>rs in ‘ons buurtje’<br />
en ik hoop voor jullie dat het voorjaar niet<br />
te lang op zich laat wachten!<br />
Groet, Marjolein<br />
De natuur in….<br />
Omdat ik me uit mijn jeugd herinner<strong>de</strong> dat er op<br />
<strong>de</strong> Veluwe vrij veel natuur voorhan<strong>de</strong>n is, besloten<br />
we uit Amsterdam oostwaarts te trekken.<br />
Na enige tijd over drukke wegen gere<strong>de</strong>n te hebben<br />
re<strong>de</strong>n we uitein<strong>de</strong>lijk <strong>de</strong> Veluwe op. De wegen<br />
wer<strong>de</strong>n smaller, <strong>de</strong> varkens dikker en overal fietsers<br />
op <strong>van</strong> die strenge fietsen. De omgeving werd steeds<br />
bosrijker. Nu zaten we toch echt in <strong>de</strong> natuur.<br />
Overal naaldbomen voor zover het oog reikte. Behalve<br />
onze auto herinner<strong>de</strong> niets ons meer aan <strong>de</strong><br />
mens. We stapten uit en begaven ons op verkenning.<br />
Het bleek ons dat niet alle bomen hetzelf<strong>de</strong> zijn, ook<br />
al zou je dat soms zeggen uit <strong>de</strong> verte. Sommige zijn<br />
dikker, an<strong>de</strong>re daarentegen dunner. Er is dus een grote<br />
verschei<strong>de</strong>nheid in <strong>de</strong> natuur. En terwijl we ons vrij<br />
doelloos door het geboomte bewogen maakten we<br />
elkaar wijs dat we hiervoor gekomen waren. Maar<br />
daar stond <strong>de</strong> auto weer. Terug naar Amsterdam.<br />
Remco Campert<br />
De natuur uit..<br />
Bladgroen 2 JG 11<br />
7
De lente bladgroen 2010<br />
Tuindiensten 2010<br />
De <strong>tuin</strong>diensten, een elk jaar terugkerend<br />
ritueel, zijn weer begonnen. De<br />
één vind het leuk om bij te dragen aan<br />
het on<strong>de</strong>rhoud en het verfraaien <strong>van</strong><br />
ons complex, <strong>de</strong> an<strong>de</strong>r vindt het eigenlijk<br />
zon<strong>de</strong> <strong>van</strong> zijn tijd en ervaart het<br />
als een noodzakelijk kwaad. Wat altijd<br />
leuk is dat je an<strong>de</strong>re <strong>tuin</strong>le<strong>de</strong>n beter<br />
leert kennen. Een vaak geuite klacht is<br />
dat je <strong>van</strong> te voren nooit weet wat je<br />
moet doen en het een vervelend gevoel<br />
geeft als je ont<strong>de</strong>kt dat je tij<strong>de</strong>ns<br />
<strong>de</strong> <strong>tuin</strong>dienst <strong>de</strong> rotzooi <strong>van</strong> een an<strong>de</strong>r<br />
aan het opruimen bent. De <strong>tuin</strong>diensten<br />
zijn in ie<strong>de</strong>r geval bedoeld om het<br />
complex te verfraaien en goed te on<strong>de</strong>rhou<strong>de</strong>n.<br />
Jaarschema<br />
In ons reglement staat wat <strong>van</strong> elk lid<br />
verwacht wordt, wat hij of zij zelf moet<br />
doen in en rond zijn eigen <strong>tuin</strong> en wat<br />
wij gezamenlijk moeten doen tij<strong>de</strong>ns<br />
<strong>de</strong> <strong>tuin</strong>diensten. De complexcommissie<br />
draagt zorg voor <strong>de</strong> organisatie <strong>van</strong> het<br />
gezamenlijke on<strong>de</strong>rhoud. Dit gebeurt<br />
tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> zaterdagse <strong>tuin</strong>diensten,<br />
door <strong>de</strong> maandagochtendploeg en<br />
door een aantal <strong>tuin</strong>le<strong>de</strong>n die een individuele<br />
taak op zich genomen hebben.<br />
De complexcommissie heeft al <strong>de</strong>ze<br />
werkzaamhe<strong>de</strong>n geïnventariseerd en<br />
samen gebracht in een fraai overzichtelijk<br />
jaarschema. Dit schema zal binnen-<br />
8<br />
kort tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> <strong>tuin</strong>diensten ter inzage<br />
liggen. In grote lijnen zal dit schema wekelijks<br />
gevolgd wor<strong>de</strong>n. Je weet als <strong>tuin</strong>dienst<br />
groep dus <strong>van</strong> te voren wat op<br />
het programma staat. Geduren<strong>de</strong> het<br />
lange <strong>tuin</strong>seizoen zal <strong>de</strong> complexcommissie<br />
via “Bladgroen” aangeven wat <strong>de</strong><br />
komen<strong>de</strong> tijd op het programma zal<br />
staan.<br />
Werkzaamhe<strong>de</strong>n voorjaar<br />
Het accent zal liggen op het on<strong>de</strong>rhoud<br />
en het aanleggen <strong>van</strong> beschoeiingen<br />
bij <strong>de</strong> sloten. Ook voeren we een<br />
voorjaarsschoonmaak uit, waarbij we<br />
hekken en banken vrij <strong>van</strong> algen maken.<br />
Het on<strong>de</strong>rhoud <strong>van</strong> <strong>de</strong> bor<strong>de</strong>rs bij<br />
on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re <strong>de</strong> winkel en <strong>de</strong> speelvel<strong>de</strong>n<br />
komt ook aan bod.<br />
En dan is er <strong>de</strong> takkenwal. Daar is vaak<br />
<strong>de</strong> frustratie groot <strong>van</strong>wege het gevoel<br />
dat er rotzooi <strong>van</strong> “<strong>de</strong> an<strong>de</strong>r”opgeruimd<br />
moet wor<strong>de</strong>n. Nu ie<strong>de</strong>reen dat weet,<br />
hopen we dat daar rekening mee gehou<strong>de</strong>n<br />
wordt. Wie weet blijven <strong>de</strong>ze<br />
ergernissen <strong>van</strong>af nu achterwege. Dat<br />
helpt om <strong>de</strong> motivatie te bevor<strong>de</strong>ren<br />
voor <strong>de</strong> <strong>tuin</strong>diensten. In <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong><br />
editie <strong>van</strong> “Bladgroen” zullen <strong>de</strong> late<br />
voorjaar- en zomeractiviteiten vermeld<br />
wor<strong>de</strong>n.<br />
c Wil Brakkee (<strong>tuin</strong> 98), namens <strong>de</strong><br />
complexcommissie<br />
Het gevecht met zevenblad<br />
en fruitsnoeien met Joke<br />
Hoe word ik het zevenblad <strong>de</strong> baas.<br />
Wanneer breng ik kompost en mest<br />
op het land en moet ik het on<strong>de</strong>rspitten.<br />
Groenbemester, wat is dat. En bo<strong>de</strong>mverbeteren,<br />
hoe doe ik dat?<br />
Dat waren zomaar wat vragen <strong>van</strong> <strong>de</strong>elnemers<br />
aan <strong>de</strong> kleine cursus bo<strong>de</strong>m,<br />
bemesting en teeltplan <strong>van</strong> 6 februari.<br />
In twee uur wer<strong>de</strong>n veel praktische<br />
tips uitgewisseld, zoals over zevenblad:<br />
pluk opkomend zevenblad meteen en<br />
verwerk het in soep of stamppot. Blijf<br />
het klein hou<strong>de</strong>n dan wordt <strong>de</strong> wortelstok<br />
uitgeput en verdwijnt het tenslotte<br />
<strong>van</strong>zelf. We keken hoeveel mest, kalk<br />
en kali voor een on<strong>de</strong>rhoudsbemesting<br />
nodig is en hoe en wanneer je die gaat<br />
uitvoeren. Het was een geïnteresseer<strong>de</strong><br />
groep nieuwe en ou<strong>de</strong> <strong>tuin</strong><strong>de</strong>rs en<br />
ie<strong>de</strong>reen stak er iets <strong>van</strong> op.<br />
Wanneer er weer een groep belangstellen<strong>de</strong>n<br />
is kan <strong>de</strong> cursus herhaald<br />
wor<strong>de</strong>n. Opgeven bij <strong>de</strong> winkel, bij <strong>ATV</strong><br />
<strong>Stadion</strong> atvstadion@hetnet.nl of Margrit<br />
Bos cab.mbs@planet.nl<br />
Fruitsnoeien met Joke<br />
Bladgroen 2 JG 11<br />
rectificatie!<br />
8 mei 2010<br />
LENTEMARKT<br />
(ipv 9 mei)<br />
Op zaterdag 20 februari is er in twee<br />
groepen klein fruit en fruitbomen gesnoeid.<br />
Op <strong>de</strong> <strong>tuin</strong> <strong>van</strong> ie<strong>de</strong>re <strong>de</strong>elnemer<br />
werd iets on<strong>de</strong>r han<strong>de</strong>n genomen.<br />
Wil<strong>de</strong> bessenstruiken kregen een verjongd<br />
aanzien. Die zullen in het voorjaar<br />
weer aan <strong>de</strong> groei gaan en grotere<br />
bessen dragen. Een moeilijker categorie<br />
waren <strong>de</strong> ou<strong>de</strong> fruitbomen. Hoe je die<br />
kunt behan<strong>de</strong>len leer je niet in een paar<br />
uurtjes. Toch kun je langzamerhand iets<br />
begrijpen <strong>van</strong> wintersnoei en zomersnoei,<br />
<strong>van</strong> uitbuigen en terughalen. Bij<br />
voldoen<strong>de</strong> belangstelling wil Joke volgend<br />
jaar weer een cursus geven. Daar<br />
zijn we natuurlijk erg blij mee.<br />
Enkele <strong>tuin</strong><strong>de</strong>rs met grote ou<strong>de</strong> bomen<br />
willen graag dat een vakman/vrouw<br />
hen tegen betaling bij het snoeien helpt.<br />
Joke wil dat wel doen, maar ze is tot<br />
begin april bezet. We gaan nu kijken of<br />
we een fruitteler uit <strong>de</strong> buurt kunnen<br />
vin<strong>de</strong>n. Heb je ook interesse hiervoor,<br />
meld het dan bij Margrit Bos.<br />
gMB<br />
9
interview<br />
Natuurtalent<br />
De <strong>tuin</strong> <strong>van</strong> <strong>Sterre</strong> en haar familie<br />
De familie <strong>de</strong> Haas is met zijn vijven,<br />
Nritya en Wim, en hun kin<strong>de</strong>ren Casper,<br />
<strong>Sterre</strong> en Iver. Met zijn vijven werken ze<br />
ook in <strong>de</strong> <strong>tuin</strong> die ze vorig jaar kregen.<br />
Maar <strong>de</strong> echte <strong>tuin</strong>ier in hun mid<strong>de</strong>n is<br />
toch <strong>de</strong> 13-jarige <strong>Sterre</strong>. Zo jong komen<br />
ze zel<strong>de</strong>n voor op onze <strong>tuin</strong>. Jong<br />
geleerd, oud gedaan geldt ook al voor<br />
haar, want <strong>Sterre</strong> begon heel vroeg<br />
met een kin<strong>de</strong>r<strong>tuin</strong> op <strong>de</strong> basisschool.<br />
Ze had jarenlang een volks<strong>tuin</strong> in het<br />
Griftpark, waar leerlingen samen of alleen<br />
kleine perceeltjes bebouwen. Alleen<br />
moeten kin<strong>de</strong>ren daar stoppen als<br />
ze twaalf zijn. Gelukkig had haar va<strong>de</strong>r<br />
Wim hen – verrassing! - op <strong>de</strong> wachtlijst<br />
gezet bij ons complex. Geduld<br />
werd beloond, na een jaar wachten, en<br />
daarom <strong>tuin</strong>iert ze nu tussen ons in.<br />
Nritya: ,, We von<strong>de</strong>n het een leuke<br />
ou<strong>de</strong> vereniging. Toen Wim ons hier<br />
twee jaar terug had opgegeven, zei<strong>de</strong>n<br />
we: je gaat toch wel meedoen? Want<br />
we weten dat een <strong>tuin</strong> veel werk is. We<br />
10<br />
had<strong>de</strong>n geen voorkeur voor een <strong>tuin</strong><br />
met of zon<strong>de</strong>r huis. Uitein<strong>de</strong>lijk vin<strong>de</strong>n<br />
we het huis ook niet het leukste, want<br />
het is in heel slechte staat. We staan nu<br />
voor <strong>de</strong> keus of we ver<strong>de</strong>r gaan zon<strong>de</strong>r<br />
huis, een nieuw huis neerzetten, of<br />
dat we ervoor kiezen een an<strong>de</strong>re <strong>tuin</strong><br />
op het complex te zoeken. Maar inmid<strong>de</strong>ls<br />
zijn we zo gehecht aan <strong>de</strong> plek<br />
dat ik het niet snel meer zie gebeuren.<br />
Toen we startten vond ik onze <strong>tuin</strong> erg<br />
rechttoe, rechtaan, met allemaal vakken,<br />
echt een klassieke volks<strong>tuin</strong> dus. Maar<br />
we zijn gewoon begonnen, en we hebben<br />
er nu vreselijk veel plezier in. We<br />
vin<strong>de</strong>n het alle vijf leuk. Dan <strong>de</strong>nken we:<br />
o, ja, aardappels. En dan zet <strong>de</strong> jongste<br />
hier in dit voorste vak aardappels. Hij<br />
had ook nog idioot veel oogst: twee<br />
volle zakken aardappels. We kon<strong>de</strong>n<br />
het bijna niet op krijgen. Dat was echt<br />
een meevaller. Daar had ik helemaal<br />
niet op gerekend. Onkruid eruit halen,<br />
dat is wat ik het meeste doe. Lekker in<br />
<strong>de</strong> kas bezig en zaadjes opkweken, dat<br />
Bladgroen 2 JG 11<br />
11
interview<br />
doet <strong>Sterre</strong>. We doen het half om half.<br />
We halen plantgoed uit Drenthe en<br />
zaaigoed zelf uit <strong>de</strong> kas. Dat was ook<br />
een meevaller, die kas, want ik dacht dat<br />
we die helemaal niet nodig had<strong>de</strong>n. Ik<br />
vind het nu enig. De schuur ook. Alleen,<br />
dat huis… ‘’<br />
Voor veel <strong>tuin</strong>iers geldt dat ze spelen<strong>de</strong>rwijs<br />
al vroeg leer<strong>de</strong>n <strong>tuin</strong>ieren door<br />
met hun ou<strong>de</strong>rs mee te werken. Ook<br />
<strong>Sterre</strong> heeft haar moe<strong>de</strong>r Nritya vaak<br />
geholpen in <strong>de</strong> vele sier<strong>tuin</strong>en die ze<br />
had. Nritya werkt met autistische kin<strong>de</strong>ren,<br />
zingt in een koor, maar het werken<br />
in <strong>de</strong> <strong>tuin</strong> is voor haar echt een<br />
hobby, die ze vooral samen met <strong>Sterre</strong><br />
heeft. De an<strong>de</strong>ren uit het gezin helpen<br />
mee, zeker met het op-eten <strong>van</strong> alle<br />
groenten die ze verbouwen.<br />
<strong>Sterre</strong>: “Ik had een <strong>tuin</strong> op Griftste<strong>de</strong>.<br />
Er zijn daar <strong>van</strong> die <strong>tuin</strong>tjes waar<br />
schoolklassen naartoe gaan, waar <strong>de</strong><br />
kleuters worteltjes kweken. Maar als<br />
je meer wilt, dan krijg je een groter<br />
vak. Dat gaat buiten <strong>de</strong> school om. Ik<br />
kwam er al vaak <strong>van</strong>wege <strong>de</strong> dieren die<br />
je daar hebt, en toen ik daar<strong>van</strong> hoor<strong>de</strong><br />
heb ik me ervoor opgegeven. Dat<br />
vond ik heel leuk, alleen werd ik daar<br />
te oud voor. Vanaf m’n twaalf<strong>de</strong> had ik<br />
toen even niks. Gelukkig had mijn va<strong>de</strong>r<br />
ons hier opgegeven en hebben we een<br />
tijd op <strong>de</strong> wachtlijst gestaan. We hebben<br />
toen gekeken naar verschillen<strong>de</strong><br />
<strong>tuin</strong>en en huizen. Er was er een bij die<br />
heel mooi was, met veel fruitbomen<br />
– daar houd ik erg <strong>van</strong>. Maar die ging<br />
naar iemand die hoger op <strong>de</strong> lijst stond.<br />
Uitein<strong>de</strong>lijk kregen we <strong>de</strong>ze. Helaas<br />
hebben we hier geen fruitbomen. Dat<br />
is ook veel werk. Het is overzichtelijk<br />
hier. We had<strong>de</strong>n vorig jaar hele vel<strong>de</strong>n<br />
met aardbeien. En ook veel bonen en<br />
wortels. Gisteren hebben we <strong>de</strong> laatste<br />
wortels geoogst!’’<br />
Ou<strong>de</strong>, lieve meneren<br />
‘’Het is een hele leuke plek hier. Het is<br />
heel open. Er zitten allemaal ou<strong>de</strong>, lieve<br />
meneren om ons heen. Die weten het<br />
allemaal goed, en geven veel advies.<br />
Van hen hebben we nieuwe aardbeiensoorten<br />
gehad. Ze komen soms langs<br />
en zeggen dat iets niks wordt of zo, zoals<br />
wanneer we verschillen<strong>de</strong> bonensoorten<br />
door elkaar laten groeien, lage<br />
en klimmers. Dan zeggen we dat we<br />
nog moeten oefenen. We krijgen ook<br />
<strong>van</strong> alles <strong>van</strong> ze, uitjes bij voorbeeld.’’<br />
<strong>Sterre</strong> was altijd al erg geïnteresseerd in<br />
alles wat groeit en bloeit. ‘’Ik houd heel<br />
veel <strong>van</strong> dieren en <strong>de</strong> natuur. Ik houd<br />
ook heel erg <strong>van</strong> paardrij<strong>de</strong>n, dat doe ik<br />
al <strong>van</strong>af mijn vijf<strong>de</strong>. En voor <strong>de</strong> paar<strong>de</strong>n<br />
neem ik <strong>de</strong> wortels mee. Ik vind groenten<br />
verbouwen leuker dan bloemen. Ik<br />
ben bij voorbeeld bezig met een rots<strong>tuin</strong>,<br />
met keien die ik mee genomen<br />
heb uit Drenthe, waar mijn opa woont.<br />
Daarmee ga ik een krui<strong>de</strong>n<strong>tuin</strong> maken,<br />
en daar staan ook wel bloemen tussen.<br />
Ik houd ook erg <strong>van</strong> koken met alles<br />
wat ik oogst. En weggeven. Dat is misschien<br />
nog wel het leukste. Courgettes<br />
bij voorbeeld. Ik probeer graag nieuwe<br />
dingen uit, zoals gele courgettes en<br />
blauwe pompoenen. En dat lukte ook<br />
nog, tot onze verbazing.’’<br />
‘’De pompoenen waren vorig jaar het<br />
beste gelukt. Daar houd ik ook heel<br />
erg <strong>van</strong>. Vooral <strong>van</strong> pompoensoep. En<br />
ik had ook heel veel tomaten en tomatenplantjes.<br />
Want dat gaat geweldig in<br />
<strong>de</strong> kas. Die wer<strong>de</strong>n zó groot,<br />
dat we ze eruit moesten<br />
halen. We had<strong>de</strong>n lawines<br />
mini-tomaatjes. Die heb ik<br />
op een wijkmarkt verkocht.<br />
Maar <strong>de</strong> prei ging niet goed.<br />
Die bleef te klein. En <strong>de</strong><br />
kruisbessen. Daar had<strong>de</strong>n<br />
we er erg veel <strong>van</strong>, maar we<br />
waren vergeten er een net overheen te<br />
spannen, dus opeens was alles was weg,<br />
opgegeten door <strong>de</strong> vogels.’’<br />
Kruiwagen<br />
‘’Dit jaar wil ik nu eens echt met <strong>de</strong><br />
krui<strong>de</strong>n<strong>tuin</strong> aan <strong>de</strong> slag. Ik vind basilicum<br />
het lekkerst, en ook laven<strong>de</strong>l en<br />
rozemarijn. Nee, daar lees ik geen boek<br />
over, en ik ga dat ook niet doen zoals<br />
<strong>de</strong> <strong>tuin</strong> <strong>van</strong> <strong>Sterre</strong> en haar familie<br />
vroeger. Ik vind dat allemaal zo geor<strong>de</strong>nd,<br />
als je die ou<strong>de</strong> krui<strong>de</strong>n<strong>tuin</strong>en ziet.<br />
Ik wil <strong>van</strong> die leuke krui<strong>de</strong>n neerzetten<br />
op mijn manier, tussen <strong>de</strong> stenen. En<br />
dan wil ik aan <strong>de</strong> rechterkant een groot<br />
veld met aardbeien maken. Dat eten<br />
we ook allemaal zelf op, daar hoeven<br />
we geen jam <strong>van</strong> te maken of zo, want<br />
we zijn met zijn vijven. Ons plan groeit<br />
eigenlijk organisch, dan kiezen we gewoon<br />
opeens voor iets. We zitten niet<br />
thuis te tekenen of zo.’’<br />
In <strong>de</strong> zomer komt <strong>de</strong> familie <strong>de</strong> Haas<br />
elke dag wel even naar <strong>de</strong> <strong>tuin</strong> om<br />
water te geven. Ver<strong>de</strong>r werken ze drie<br />
keer per week<br />
in <strong>de</strong> <strong>tuin</strong> in<br />
het seizoen. En<br />
ze proberen<br />
ook steeds<br />
met zijn vijven<br />
te gaan.<br />
<strong>Sterre</strong>, die op<br />
het Rietveld<br />
College zit, komt ook wel met vriendinnen<br />
op <strong>de</strong> <strong>tuin</strong>. ‘’Dan gaan we eten<br />
in <strong>de</strong> zomer. Of met vrien<strong>de</strong>n. Gaan we<br />
barbecuen.’’ Het paradijs is bijna compleet.<br />
En als ze besluiten om te blijven<br />
dan komen er vast ook bomen. En gereedschap,<br />
want dat is nog lang niet<br />
compleet. Maar ook zon<strong>de</strong>r kruiwagen<br />
is <strong>Sterre</strong> al een heel eind gekomen in<br />
Ons plan groeit eigenlijk<br />
organisch, dan kiezen we<br />
gewoon opeens voor iets.<br />
We zitten niet thuis te<br />
tekenen of zo.<br />
haar <strong>tuin</strong>.<br />
12 13<br />
hPT
De lente bladgroen 2010<br />
groene gevels<br />
bouw een (moes)<strong>tuin</strong> op je huis<br />
Elke <strong>tuin</strong>ier kent het wel, ruimtegebrek in <strong>de</strong> <strong>tuin</strong>,<br />
op het balkon of op het terras. Je kunt planten<br />
gewoon niet meer ruimte geven dan er beschikbaar<br />
is. In een druk bevolkte stad of <strong>tuin</strong>complex<br />
moeten we tenslotte zuinig met <strong>de</strong> meters<br />
omgaan. Maar als <strong>de</strong> behoefte aan meer groen<br />
zo breed gevoeld wordt, komen er <strong>van</strong>zelf creatieve<br />
en mooie oplossingen. Eén daar<strong>van</strong> wordt<br />
nu steeds meer toegepast en goed uitgedacht:<br />
verticaal <strong>tuin</strong>ieren.<br />
Verticaal <strong>tuin</strong>ieren is meer dan zomaar een leuke<br />
ecotrend. In tij<strong>de</strong>n waarin groen moet wijken<br />
voor gebouwen, kan het een serieuze oplossing<br />
zijn. Niet alleen ziet <strong>de</strong> omgeving er een stuk<br />
mooier en frisser uit. Ook kan het zorgen voor<br />
een duurzame bijdrage aan <strong>de</strong> omgeving. Denk<br />
aan energiebesparing (het werkt isolerend), zuivering<br />
<strong>van</strong> vervuil<strong>de</strong> lucht en beheersing <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
waterhuishouding. Verticaal <strong>tuin</strong>ieren is ook een<br />
oplossing voor <strong>de</strong> <strong>tuin</strong>bouw. Je kunt in <strong>de</strong> stad,<br />
dichtbij <strong>de</strong> mensen ineens heel veel groente verbouwen<br />
(voor een treffend voorbeeld, kijk je op<br />
valcent.com).<br />
De verticale <strong>tuin</strong> bestaat uit een constructie<br />
waarmee je <strong>de</strong> bo<strong>de</strong>m tegen muur of dak, op<br />
zijn zijkant dus, monteert. De planten groeien<br />
vrolijk alsof er niks aan <strong>de</strong> hand is, als je <strong>de</strong> watertoevoer<br />
maar goed geregeld hebt en er een<br />
voedzame bo<strong>de</strong>m beschikbaar is. Die bo<strong>de</strong>m<br />
kan bestaan uit potgrond, maar dat hoeft niet<br />
eens. Ook kokosmatten gevuld met potgrondsubstraat<br />
werken prima. De watertoevoer moet<br />
ver<strong>de</strong>eld zijn over het hele oppervlak door bijvoorbeeld<br />
een druppelen<strong>de</strong> slang. Met <strong>de</strong> be-<br />
14<br />
planting houd je rekening met<br />
lichtinval en daarom zet je<br />
schaduwminners on<strong>de</strong>raan.<br />
Eén beperking is er wel: alleen<br />
oppervlakkig wortelen<strong>de</strong><br />
planten gedijen goed. Zie<br />
je je gelief<strong>de</strong> krui<strong>de</strong>n<strong>tuin</strong> al<br />
tegen die saaie muur groeien<br />
en bloeien?<br />
Beroemd<br />
De Franse botanist Patrick<br />
Blanc is voor het eerst beroemd<br />
gewor<strong>de</strong>n met verticale<br />
<strong>tuin</strong>en. Een <strong>van</strong> <strong>de</strong> beste<br />
voorbeel<strong>de</strong>n is <strong>de</strong> groene<br />
gevel die hij maakte voor het<br />
Musée du quai Branly in Parijs.<br />
Zijn groene wan<strong>de</strong>n verschijnen<br />
over <strong>de</strong> hele wereld.<br />
Winkels, restaurants, kantoren<br />
en hotels krijgen binnen<br />
golven<strong>de</strong> en a<strong>de</strong>men<strong>de</strong> groene<br />
muren. Maar ook gevels<br />
en stadsmuren transformeert<br />
hij in leven<strong>de</strong> schil<strong>de</strong>rijen met<br />
alle tinten en vormen <strong>van</strong><br />
bladgroen. In 1960 noem<strong>de</strong><br />
Desmond Morris <strong>de</strong> stad een<br />
betonnen woestijn, Patrick<br />
Blanc tovert ste<strong>de</strong>n weer om<br />
in groene oases (bekijk zijn<br />
site op verticalgar<strong>de</strong>npatrickblanc.com).<br />
Zelf klussen<br />
Nu wil je natuurlijk weten<br />
hoe je je eigen moes<strong>tuin</strong><br />
(of sier<strong>tuin</strong>) verticaal kan<br />
uitbrei<strong>de</strong>n. Zoals met alles<br />
kun je het zelf in elkaar<br />
klussen, of ervoor kiezen<br />
om een verticale <strong>tuin</strong> te<br />
laten installeren. Dat laatste<br />
is nog steeds erg duur,<br />
<strong>de</strong>nk aan zo’n €500 per<br />
m2. Maar je hebt dan wel<br />
een levend kunstwerk. De<br />
producten variëren <strong>van</strong><br />
voorbegroei<strong>de</strong> panelen<br />
(met sedums, varens of<br />
an<strong>de</strong>re vasten planten) die<br />
op binnen- en buitengevels<br />
wor<strong>de</strong>n gemonteerd tot<br />
boven elkaar geplaatste<br />
rvs bakken gevuld met volgroei<strong>de</strong><br />
planten. Bedrijven<br />
die dit doen zijn: greenwall.<br />
nl, copijn.nl, wallflore.eu en<br />
sempergreenvertical.com<br />
(bron: Groei & Bloei, februari<br />
2010)<br />
Gelukkig is er ook al wat<br />
pionierswerk gedaan door<br />
doe-het-zelvers. En fijn is<br />
dat zij hun projecten op<br />
blogs of Youtube hebben<br />
gezet. We hebben een<br />
selectie gemaakt die <strong>de</strong><br />
Bladgroen 2 JG 11<br />
moeite waard is om te bekijken. Zo is één project<br />
een begroei<strong>de</strong> houten kast, geplaatst op een gezamenlijk<br />
balkon in een flat in Lon<strong>de</strong>n. De kast is zelf<br />
in elkaar getimmerd door <strong>de</strong> winnaar <strong>van</strong> <strong>de</strong> RHS<br />
Chelsea Gar<strong>de</strong>n Show in 2008. De kast bestaat<br />
uit verschillen<strong>de</strong> vakken om <strong>de</strong> aar<strong>de</strong> goed vast te<br />
hou<strong>de</strong>n. Daar is doek voor gespannen. De planten<br />
groeien door een sne<strong>de</strong> in het doek. Door <strong>de</strong> vakken<br />
loop een druppelslang voor watertoevoer die<br />
is aangesloten op <strong>de</strong> kraan. Op <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> pagina<br />
staat een link naar het filmpje. Nog een interessante<br />
blog is <strong>de</strong>ze: http://diygreenwalls.blogspot.<br />
com en www.lushe.com.au (bekijk het Green Wall<br />
Construction in San Diego).<br />
Voor mensen die min<strong>de</strong>r tijd of klus-zin hebben, zijn<br />
er ook kant en klaar producten te koop. Echt ie<strong>de</strong>reen<br />
kan een verticaal <strong>tuin</strong>tje maken <strong>van</strong> zijn balkon<br />
met <strong>de</strong> bakken <strong>van</strong> Vertigar<strong>de</strong>n (of Living wall*).<br />
Het zijn mo<strong>de</strong>rne hanging baskets. Hang er veel bij<br />
elkaar met verschillen<strong>de</strong> sla-soorten, dan wordt het<br />
een sala<strong>de</strong>-schil<strong>de</strong>rij. Voor een rood <strong>de</strong>tail en extra<br />
smaak, gebruik je <strong>de</strong> hangen<strong>de</strong> tomaten <strong>van</strong> topsygar<strong>de</strong>ning.com.<br />
We horen graag wie er met een verticale <strong>tuin</strong>tjes<br />
aan <strong>de</strong> slag gaat of er al eentje heeft. Het zou prachtig<br />
zijn als op ons complex helemaal begroei<strong>de</strong><br />
huisjes komen! Maar we willen ook horen wie er<br />
thuis mee aan <strong>de</strong> slag gaat. Dan kunnen we daar, ter<br />
inspiratie, een mooie fotoserie of zelfs een filmpje<br />
<strong>van</strong> maken voor op <strong>de</strong> website <strong>van</strong> <strong>de</strong> vereniging.<br />
* Living wall is helaas nog niet te koop in Ne<strong>de</strong>rland,<br />
maar we hou<strong>de</strong>n het in <strong>de</strong> gaten.<br />
dTL<br />
15
De lente bladgroen 2010<br />
16<br />
groene balustra<strong>de</strong>s<br />
16 16 planten per module<br />
3 modules per watertank<br />
beplanten met plugplanten plugplanten<br />
info via vertigar<strong>de</strong>n.com<br />
te koop via groeiwebwinkel.nl<br />
doe het zelf kast<strong>tuin</strong><br />
neem even <strong>de</strong> tijd voor<br />
<strong>de</strong>ze mooie zelfgemaakte<br />
vertical gar<strong>de</strong>n kast:<br />
tinyurl.com/kast<strong>tuin</strong><br />
groene gevels<br />
een reeks boven elkaar<br />
geplaatste rvs bakken<br />
net bijna volgroei<strong>de</strong><br />
planten. limeparts.nl<br />
je eigen sla-muurtje<br />
plastic bak voor 16 planten<br />
kijk op youtube: Living Wall<br />
Gar<strong>de</strong>n Green-It-Yourself Project<br />
(nog niet te koop in NL)<br />
wil je meer zien <strong>van</strong><br />
Patrick Blanc op youtube?<br />
zoek op “Patrick Blanc, Vertical<br />
Gar<strong>de</strong>n interview in Paris”<br />
zelf een Patrick Blanc muur maken,<br />
zoek dan op “Making of Patrick Blanc<br />
Style Green Wall Vertical Gar<strong>de</strong>n”<br />
Bladgroen 2 JG 11<br />
bouw een (moes)<strong>tuin</strong> op je huis<br />
<strong>van</strong> makkelijk en goedkoop tot duur en monumentaal<br />
strak <strong>de</strong>sign groen<br />
voor binnen en buiten<br />
aluminium frame met<br />
weel<strong>de</strong>rig planten-palet<br />
wallflore.eu&cutilene.com<br />
17<br />
illustratie TL
De lente bladgroen 2010<br />
arie aardworm<br />
Beste mensen....<br />
Daar ben ik dan weer Arie Aardworm<br />
is mijn naam. Ik begin bij het begin en<br />
waar we rond <strong>de</strong>ze tijd <strong>van</strong> het jaar mee<br />
moeten beginnen. En dat is: Ik wens ie<strong>de</strong>re<br />
<strong>tuin</strong>man, <strong>tuin</strong>vrouw en <strong>tuin</strong>kind<br />
een gezond 2010. En dat we met zijn<br />
allen veel <strong>tuin</strong>plezier mogen hebben en<br />
alles eraf zien te halen wat we er<strong>van</strong> af<br />
willen halen. Jullie boven <strong>de</strong> grond en ik<br />
ga on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> grond aan <strong>de</strong> slag.<br />
Weet je waar ik me wel zorgen over<br />
maak? Ik hoor<strong>de</strong> <strong>de</strong> <strong>tuin</strong>mensen het<br />
hebben over een zevenbaans autobahn<br />
die er komt. Ik weet bij God niet hoe<br />
het zit. Gaat jullie <strong>tuin</strong> nou helemaal<br />
weg? Of gaan <strong>de</strong> auto’s on<strong>de</strong>r door<br />
of boven het complex? Zoek dat alstublieft<br />
voor me uit. Want waar moet<br />
ik dan in vre<strong>de</strong>snaam heen? Ik zou het<br />
niet weten.<br />
Er zijn nog meer ontwikkelingen die er<br />
ankomme. Jullie krijgen concurrentie.<br />
Langs <strong>de</strong> snelweg komt er een locatie<br />
waar je coffee kan shoppen. Sommige<br />
mensen vin<strong>de</strong>n het een te lang woord<br />
en dan hoor ik ze zeggen coffeeshop.<br />
Maar het is hetzelf<strong>de</strong> <strong>de</strong>nk ik. Oké mij<br />
een zorg. Als we het maar over hetzelf<strong>de</strong><br />
hebben. Nou snap ik het! Daarom<br />
wordt <strong>de</strong> weg die A27 verbreed. Het is<br />
18<br />
om al die mensen die <strong>van</strong> coffee hou<strong>de</strong>n<br />
ruim baan te geven om het spul<br />
te halen en natuurlijk als <strong>de</strong> coffee op<br />
is dan moet er nieuw spul aangevoerd.<br />
Hoe had ik zo dom kunnen wezen om<br />
dat niet gelijk te snappen. Ik heb hem.<br />
Hebben jullie hem ook. Oké.<br />
Is het jullie ook opgevallen. Ik zie in <strong>de</strong><br />
sloten geen kikkers meer en ook geen<br />
vissen. Hoe zou dat komen. Dat weten<br />
jullie niet. Of weten jullie het stiekem<br />
toch wel? Het komt door <strong>de</strong> kwaliteit<br />
<strong>van</strong> het water. Ja ja dat ook. Maar luister,<br />
er is iets dat ik jullie niet hoor zeggen.<br />
Het zijn die buitenlan<strong>de</strong>rs. Ik had zo een<br />
vermoe<strong>de</strong>n. Maar nu weet ik het zeker.<br />
Het is on<strong>de</strong>rzocht en ze zijn betrapt<br />
op het eten <strong>van</strong> onze mooie Hollandse<br />
kikkers. Die allochtone rivierkreeft. Er<br />
zijn nu al zeven stammen gesignaleerd.<br />
De ergste is die ro<strong>de</strong> Amerikaan Procambarus<br />
clarki. Als ik die moeilijke buitenlandse<br />
namen tenminste goed zeg.<br />
Deze allochtoon is echt geen vegetarier.<br />
Ze eten <strong>van</strong> alles en nog wat: Vissenkuit,<br />
kikkerdril, pad<strong>de</strong>nrit, vlokreeften,<br />
libellenlarven en zachte waterplanten<br />
zoals <strong>de</strong> waterlelie.<br />
Je bent sneller klaar met te vertellen<br />
wat ie niet eet dan wat ie wel eet. Ik heb<br />
een hekel an die allochtoon want onze<br />
vissen wor<strong>de</strong>n <strong>van</strong> uit een hin<strong>de</strong>rlaag<br />
te grazen genomen. Ik heb natuurlijk<br />
geen hekel aan buitenlan<strong>de</strong>rs, maar ze<br />
moeten toch doen waar wij voor<strong>de</strong>el<br />
aan hebben. En dat is die naaktslakken<br />
opeten. Vorig jaar hebben jullie ze toch<br />
gezien? Op elk koolblad een hele familie.<br />
Maar die ro<strong>de</strong> Amerikaan eet nou<br />
juist dat niet. Moet ik dat soms eten?<br />
Ik vind die Procanbarus clarki die ro<strong>de</strong><br />
Amerikaan maar een kapsoneslijer. Al<br />
eet die geen naaktslak geef mij maar<br />
die Europese zoetwaterkreeft <strong>de</strong> Astacus<br />
astacus. Dat zijn <strong>de</strong>ftige autochtonen.<br />
Die zijn kieskeurig en stellen hoge<br />
eisen aan het milieu. Trouwens, komen<br />
jullie die ro<strong>de</strong> Amerikaan niet eens op<br />
<strong>de</strong> pa<strong>de</strong>n tegen? Want ze gaan als ze<br />
het water zat zijn aan <strong>de</strong> wan<strong>de</strong>l. Ik<br />
kwam d’r laatst een tegen en wat dacht<br />
je wat? Gaat hij mij bedreigen met een<br />
schaar. Ik dacht wat gaan we nou krijge.<br />
Fucken met Arie Aardworm no way.<br />
Volgens mij woon ik veel langer dan jij<br />
hier. Ik dacht ik schiet je in je allochtone<br />
poten. Maar ik dacht doe maar niet. En<br />
gaf hem een karateschop. Die had ik<br />
lang niet uitge<strong>de</strong>eld. Je moet in conditie<br />
blijven nie waar. En hij ook want<br />
ondanks dat hij een kreeft was liep hij<br />
Bladgroen 2 JG 11<br />
als een haas weg richting water. Als je<br />
wil zien hoe een kreeft als een haas<br />
loopt: <strong>de</strong>el ook een zo’n karate- trap<br />
uit. Mooi gezicht een kreeft die als een<br />
haas loopt. Grappig hoor ikzelf had dat<br />
ook niet eer<strong>de</strong>r gezien.<br />
Trouwens wat een geouwehoer vin<strong>de</strong>n<br />
jullie niet? Nou effe seerjeus of sereneus.<br />
Dat gedoe met die kreeft moet<br />
toch ophou<strong>de</strong>n. Ik heb een plan. Zo<br />
moeilijk is het niet. Dat “koken met<br />
Evert”: alles mooi en waar, maar die<br />
vent moet eens een keer die menu’s en<br />
vooral die ingrediënten aanpassen. Thema<br />
koken met producten <strong>van</strong> het seizoen<br />
en nu komt het en koken met wat<br />
<strong>de</strong> <strong>tuin</strong> ons biedt. Eend, waterkonijn en<br />
nu komt het neusje <strong>van</strong> <strong>de</strong> zalm, kreeft.<br />
Veel manieren hoe dat klaar te maken.<br />
Mensen, <strong>van</strong>gen die hap. Maak er voor<br />
mijn part een <strong>tuin</strong>dienst <strong>van</strong>. Wat gaan<br />
we <strong>van</strong>daag doen? Ja, kreeft <strong>van</strong>gen.<br />
Mensen, het is gratis en voor niets. En<br />
volgens mij als je het goed op papier<br />
zet dit plan, dan kan je d’r zelfs een leefbaarheidsbudget<br />
voor aanvragen. Mensen,<br />
wordt wakker! Het is economische<br />
crisis nog ook. Een gou<strong>de</strong>n kans. Wat<br />
dacht je wat: ondanks <strong>de</strong> economische<br />
crisis elke week duur eten.<br />
Groetjes <strong>van</strong> Arie Aardworm.<br />
illustratie rivierkreeften: W. Kolvoort<br />
19
kokosrijst met<br />
tofumix en sala<strong>de</strong><br />
Twee à drie eters<br />
Voor <strong>de</strong> kokosrijst:<br />
1 beker witte rijst<br />
1 blik kokosmelk *<br />
3 gedroog<strong>de</strong> abrikozen (zon<strong>de</strong>r pit)<br />
Voor <strong>de</strong> tofumix:<br />
1 blok tofu/tahoe (sojabonenkaas) blok<br />
<strong>van</strong> 250 gr. *<br />
2 ons half om half gehakt<br />
1 mid<strong>de</strong>lgrote ui<br />
1 theelepel geelwortelpoe<strong>de</strong>r *<br />
1 eetlepel kerrie<br />
korian<strong>de</strong>rpoe<strong>de</strong>r *<br />
krui<strong>de</strong>nzout<br />
olie<br />
Voor <strong>de</strong> sala<strong>de</strong>:<br />
. 3 mid<strong>de</strong>lgrote tomaten<br />
. 1 (kleine) komkommer<br />
. half potje doperwten<br />
. halve eetlepel verse tijm (evt. gedroog<strong>de</strong>)<br />
* Verkrijgbaar bij Toko, biologische winkel,<br />
AH of Super <strong>de</strong> Boer<br />
Bereiding <strong>van</strong> <strong>de</strong> rijst<br />
De kokosmelk in een pan doen en<br />
evenveel water als kokosmelk uit het<br />
blik. Breng <strong>de</strong> kokosmelk aan <strong>de</strong> kook<br />
en laat 2 minuten doorkoken. Snijd <strong>de</strong><br />
gedroog<strong>de</strong> abrikozen in stukjes en doe<br />
in <strong>de</strong> kokosmelk. Roer en breng weer<br />
aan <strong>de</strong> kook. Voeg <strong>de</strong> rijst erbij en roer.<br />
Laat weer koken en zet het vuur laag.<br />
Kook <strong>de</strong> rijst gaar. Let op dat <strong>de</strong> boel<br />
niet droog kookt, voeg zo nodig wat<br />
water toe.<br />
Bereiding <strong>van</strong> tofu-mix<br />
Snipper <strong>de</strong> ui. Snijd <strong>de</strong> tofu in kleine<br />
blokjes. Doe olie in <strong>de</strong> pan. Als <strong>de</strong> olie<br />
heet is, voeg dan <strong>de</strong> blokjes tofu toe,<br />
schep om tot <strong>de</strong> blokjes bruin zijn,<br />
schuif <strong>de</strong> tofu een beetje opzij in <strong>de</strong><br />
pan. Doe <strong>de</strong> gehakt in <strong>de</strong> pan (naast<br />
<strong>de</strong> tofu), bak en prak rul met een vork.<br />
Meng dan met <strong>de</strong> tofu, bak en roer.<br />
Temper het vuur, strooi <strong>de</strong> kerrie, geelwortel-<br />
en korian<strong>de</strong>rpoe<strong>de</strong>r erover<br />
(niet aan laten bran<strong>de</strong>n, dat geeft een<br />
bittere smaak). Roer nog steeds, doe<br />
<strong>de</strong> uisnippers erbij. Roer tot <strong>de</strong> ui en<br />
gehakt gaar zijn. Proef, voeg naar smaak<br />
krui<strong>de</strong>nzout toe.<br />
Bereiding <strong>van</strong> <strong>de</strong> sala<strong>de</strong><br />
Zowel <strong>de</strong> tomaten als <strong>de</strong> komkommer<br />
in blokjes snij<strong>de</strong>n en in een schaal doen.<br />
Doperwten uit laten lekken en erbij.<br />
Schep door elkaar. Meng er <strong>de</strong> tijm<br />
doorheen en evt. een scheut olijfolie.<br />
Veel kookplezier en smakelijk eten !<br />
koken met Evert<br />
Wat is: tahu/tofu?<br />
Misschien heeft u het wel eens in <strong>de</strong><br />
winkel zien liggen: zo'n blok witte tja,<br />
wat zal ik zeggen, kaas. In <strong>de</strong> toko liggen<br />
<strong>de</strong> blokken meestal in een bak water. In<br />
<strong>de</strong> supermarkt in plastic verpakt bij <strong>de</strong><br />
vegaproducten. Wilt u min<strong>de</strong>r vlees en<br />
min<strong>de</strong>r slechte vetten eten, dan is dit<br />
een goe<strong>de</strong> ver<strong>van</strong>ger. Hierboven een<br />
recept <strong>van</strong> tofu met gehakt om alvast<br />
te wennen.<br />
Tahoe is <strong>de</strong> Indonesische, tofu <strong>de</strong> Chinese<br />
benaming voor sojabonenkaas. Ik<br />
gebruik <strong>de</strong> naam tofu omdat <strong>de</strong> oorsprong<br />
<strong>van</strong> dit product in China ligt.<br />
Daar werd tofu 2000 jaar gele<strong>de</strong>n al<br />
gemaakt. Tofu was zo populair is, dat <strong>de</strong><br />
dichter Su Ping er in 1500 een gedicht<br />
aan wijd<strong>de</strong>: O<strong>de</strong> aan <strong>de</strong> tofu. Vanuit<br />
China verspreid<strong>de</strong> zich het over <strong>de</strong> rest<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> wereld.<br />
Wat is die tofu nou eigenlijk? Tofu is<br />
een kaasachtige product gemaakt <strong>van</strong><br />
gestrem<strong>de</strong> sojamelk. De smaak is neutraal,<br />
om het lekker te maken moet je<br />
wel iets meer mee doen dan enkel bakken.<br />
Oppimpen dus met krui<strong>de</strong>n, sausje<br />
of marina<strong>de</strong>.<br />
Tofu is heel voedzaam; bevat meer en<br />
een hogere kwaliteit eiwit dan vlees of<br />
vis omdat soja alle belangrijke aminozuren<br />
bevat in een zeer gunstige verhouding.<br />
Ver<strong>de</strong>r vitaminen B, calcium (kalk),<br />
onverzadig<strong>de</strong> vetten en mineralen. Wat<br />
wilt u nog meer?<br />
nEM<br />
20 21
De lente bladgroen 2010<br />
Urban Farming<br />
Wat wij ‘volks<strong>tuin</strong>en’ noemen, is <strong>de</strong> laatste<br />
paar jaar uitgegroeid tot een cultus in Amerika.<br />
Daar wordt ‘urban farming’ inmid<strong>de</strong>ls als<br />
een culturele revolutie beschouwd. Urban<br />
Farming, <strong>tuin</strong>ieren in <strong>de</strong> stad, lijkt daar <strong>de</strong> oplossing<br />
voor veel problemen. Om te beginnen<br />
voor het gebrek aan vers voedsel in het<br />
menu <strong>van</strong> arme Amerikanen. Vaak kunnen die<br />
kilometers in <strong>de</strong> omtrek <strong>van</strong> hun huis geen<br />
verse tomaten, sla of appels kopen, maar wel<br />
donuts en ijs. Urban farming wordt dus ook<br />
beschouwd als een oplossing voor overgewicht.<br />
Het waren <strong>de</strong> belangrijkste re<strong>de</strong>nen<br />
voor Michelle Obama, <strong>de</strong> Amerikaanse presi<strong>de</strong>ntsvrouw,<br />
om het goe<strong>de</strong> voorbeeld te<br />
geven en zelf een moes<strong>tuin</strong> aan te leggen<br />
in <strong>de</strong> <strong>tuin</strong> <strong>van</strong> het Witte Huis. Ze probeert<br />
daarmee om vooral jongeren enthousiast te<br />
krijgen hun eigen voedsel te gaan verbouwen.<br />
Leegstand<br />
Urban Farming lijkt ook een oplossing voor<br />
<strong>de</strong> verloe<strong>de</strong>ring <strong>van</strong> arme buurten, waar veel<br />
leegstand voor onherbergzame gebie<strong>de</strong>n<br />
zorgt, omdat daar <strong>van</strong> alles gebeurt dat het<br />
daglicht niet kan verdragen. Om die re<strong>de</strong>n is<br />
<strong>de</strong> urban farming-beweging vooral sterk in<br />
grote Amerikaanse ste<strong>de</strong>n als Detroit, Atlanta<br />
en Chicago waar in 2005 <strong>de</strong> Urban Farming<br />
beweging begon met drie <strong>tuin</strong>en. Zo is er in<br />
Chicago een beweging ontstaan om verwaarloos<strong>de</strong><br />
pan<strong>de</strong>n te slopen en op <strong>de</strong> zo vrij gekomen<br />
stukken grond moes<strong>tuin</strong>en aan te leg-<br />
22<br />
gen voor <strong>de</strong> buurt. Maar het kan<br />
ook op daken of tegen muren,<br />
zoals nu overal in <strong>de</strong> Verenig<strong>de</strong><br />
Staten gebeurt. Omdat in grote<br />
Amerikaanse ste<strong>de</strong>n als Chicago<br />
veel culturen door elkaar wonen,<br />
levert dat een prachtige mix op<br />
in het aanbod <strong>van</strong> groenten. Zo<br />
zorgt Urban Farming ook nog<br />
voor meer gemeenschapszin. In<br />
Amerika is er nu een organisatie<br />
ontstaan die alle initiatieven<br />
coördineert. Hun mission statement<br />
is dui<strong>de</strong>lijk: ‘’Het verbouwen<br />
<strong>van</strong> een overvloed aan<br />
voedsel voor mensen die het nodig<br />
hebben, door <strong>tuin</strong>en aan te<br />
leggen op ongebruikte stukken<br />
grond en an<strong>de</strong>re ruimtes, waarbij<br />
jongeren, volwassenen en ou<strong>de</strong>ren<br />
geleerd wordt om dit te<br />
doen en zo te zorgen voor een<br />
duurzaam systeem dat gemeenschappen<br />
kan verbeteren.’’<br />
Back to basics<br />
In Europa, en in het bijzon<strong>de</strong>r<br />
Ne<strong>de</strong>rland wordt nieuwsgierig<br />
naar al <strong>de</strong>ze experimenten gekeken.<br />
Omdat <strong>de</strong> meeste Europeanen<br />
niet ver <strong>van</strong> <strong>tuin</strong>bouwgebie<strong>de</strong>n<br />
wonen, is er meestal wel<br />
voldoen<strong>de</strong> verse groente en vers<br />
urbanfarming.org<br />
cityfarmer.org<br />
verticalfarm.com<br />
foodprint.stroom.nl<br />
nai.nl<br />
fruit voorhan<strong>de</strong>n voor <strong>de</strong> meeste<br />
stadsbewoners. Maar er is om an<strong>de</strong>re<br />
re<strong>de</strong>nen wel iets te zeggen<br />
voor een Europese, of meer Ne<strong>de</strong>rlandse<br />
vertaling <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze beweging.<br />
Ook hier hebben we soms<br />
te maken met verloe<strong>de</strong>r<strong>de</strong> gebie<strong>de</strong>n.<br />
Bovendien zijn niet alle parken<br />
toonbeel<strong>de</strong>n <strong>van</strong> paradijselijke rust.<br />
Er zijn parken waar veel mensen<br />
niet durven te komen omdat het<br />
er te stil is. Er zou<strong>de</strong>n daarom, ook<br />
in <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse binnenste<strong>de</strong>n,<br />
meer gebie<strong>de</strong>n gebaat zijn bij kleinere<br />
of grotere moes<strong>tuin</strong>en die<br />
door groepen bewoners kunnen<br />
wor<strong>de</strong>n beheerd. Zeker wanneer<br />
er straks flink bezuinigd moet wor<strong>de</strong>n,<br />
zal dat vast gevolgen hebben<br />
voor het on<strong>de</strong>rhoud <strong>van</strong> openbaar<br />
groen. Bovendien zijn veel mensen<br />
door <strong>de</strong> effecten <strong>van</strong> <strong>de</strong> economische<br />
crisis zich meer bewust gewor<strong>de</strong>n<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> manier waarop ze<br />
leven. Dit ‘back to basics’ zou weleens<br />
kunnen lei<strong>de</strong>n tot meer waar<strong>de</strong>ring<br />
voor het zelf verbouwen<br />
<strong>van</strong> groenten in en rond <strong>de</strong> stad,<br />
en het opnieuw, ge<strong>de</strong>eltelijk, herinrichten<br />
<strong>van</strong> stadsparken tot moes<strong>tuin</strong>en.<br />
Bovendien wor<strong>de</strong>n ste<strong>de</strong>n<br />
er mooier <strong>van</strong> als er meer groene<br />
gebie<strong>de</strong>n komen (zie ook het stuk<br />
over Verticaal Tuinieren).<br />
Kunstenaars<br />
Bladgroen 2 JG 11<br />
Urban farming heeft zich in Ne<strong>de</strong>rland tot<br />
nu toe, opvallend genoeg, vooral gemanifesteerd<br />
in allerlei kunstprojecten. Nogal<br />
wat kunstenaars ontwerpen samen met<br />
bewoners bijzon<strong>de</strong>re <strong>tuin</strong>en met ‘eetbare’<br />
wan<strong>de</strong>n of bijzon<strong>de</strong>re composities <strong>van</strong><br />
gekleur<strong>de</strong> groenten en bloemen. De kunstenaar<br />
Nils Norman heeft voor het Zui<strong>de</strong>rpark<br />
in Den Haag bij voorbeeld een<br />
Eetbaar Park ontworpen. Stroom in Den<br />
Haag is al sinds vorig jaar bezig met het<br />
programma FoodPrint, en in het NAI in<br />
Rotterdam is tot 16 mei in <strong>de</strong> tentoonstelling<br />
Architectuur als Noodzaak het Park<br />
Supermarkt te zien, een voorstel voor gestapel<strong>de</strong><br />
stadslandbouw <strong>van</strong> Van Bergen<br />
Kolpa architecten. Hieraan verwant is het<br />
initiatief <strong>van</strong> een aantal Europese ste<strong>de</strong>n<br />
om zichzelf als Soup City te bestempelen.<br />
Dat betekent dat een of meer<strong>de</strong>re keren<br />
per jaar soep wordt gekookt <strong>van</strong> allerlei<br />
ingrediënten uit verschillen<strong>de</strong> culturen als<br />
symbool voor <strong>de</strong> culturele mix <strong>van</strong> een<br />
stad.<br />
In Ne<strong>de</strong>rland is nog geen lan<strong>de</strong>lijke organisatie<br />
bekend die initiatieven coördineert,<br />
maar het is <strong>de</strong>nkbaar dat onze vereniging<br />
daar wel een rol in kan spelen. Een simpele<br />
actie zou kunnen zijn om za<strong>de</strong>n te verzamelen<br />
en die ter beschikking te stellen <strong>van</strong><br />
buurt-initiatieven.<br />
hPT<br />
23
De lente bladgroen 2010<br />
Kin<strong>de</strong>rogen in <strong>de</strong> <strong>tuin</strong><br />
Hoe krijg je ruim zestig basisschoolleerlingen<br />
aan het <strong>tuin</strong>ieren op vijfhon<strong>de</strong>rd<br />
vierkante meter? “Daar komen<br />
we <strong>van</strong>af <strong>de</strong>ze maand achter, want dan<br />
gaan leerlingen uit groep zes, zeven en<br />
acht op <strong>de</strong> <strong>tuin</strong>en 104 en 105 aan <strong>de</strong><br />
slag om een heel seizoen met ons mee<br />
te <strong>tuin</strong>ieren”<br />
In een eer<strong>de</strong>re Bladgroen lazen we dat<br />
<strong>ATV</strong> <strong>Stadion</strong> begin 2009 <strong>van</strong> <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling<br />
Natuur- en MilieuEducatie (NME)<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> gemeente Utrecht het verzoek<br />
kreeg een stukje grond ter beschikking<br />
te stellen om Utrechtse kin<strong>de</strong>ren<br />
in contact te brengen met <strong>de</strong> natuur.<br />
Rond <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> tijd <strong>tuin</strong>ier<strong>de</strong>n <strong>de</strong> leerlingen<br />
uit groep zeven <strong>van</strong> <strong>de</strong> Daltonschool<br />
al op <strong>de</strong> Moes<strong>tuin</strong>en <strong>van</strong> Maarschalkerweerd.<br />
Onze eigen Anneloes<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong>n Brink – als remedial teacher<br />
verbon<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> school – begeleid<strong>de</strong><br />
dit project. De kin<strong>de</strong>ren <strong>tuin</strong>ier<strong>de</strong>n er<br />
met veel enthousiasme. Ze leer<strong>de</strong>n dat<br />
lieveheersbeestjes i<strong>de</strong>ale luizenver<strong>de</strong>lgers<br />
zijn en zaten soms een half uur<br />
lang gebiologeerd naar het gekrioel<br />
<strong>van</strong> een mierennest te kijken. Maar er<br />
werd ook hard gewerkt, aan het eind<br />
<strong>van</strong> het project was er genoeg oogst<br />
voor een echte biologische groentesoep<br />
voor leerlingen en leraren. Het<br />
was een groot succes. Helaas was<br />
het plezier <strong>van</strong> korte duur, omdat <strong>de</strong><br />
moes<strong>tuin</strong>en in juni alweer schoon opgeleverd<br />
moesten wor<strong>de</strong>n. Toen NME<br />
24<br />
dus bij <strong>ATV</strong> op <strong>de</strong> stoep stond, leek dit<br />
een uitgelezen kans om <strong>de</strong> geoefen<strong>de</strong><br />
jonge <strong>tuin</strong><strong>de</strong>rs een heel seizoen in een<br />
moes<strong>tuin</strong> te laten werken.<br />
Driegangen-menu<br />
Al snel werd een plan opgesteld, waarin<br />
precies beschreven staat wat <strong>van</strong> ie<strong>de</strong>reen<br />
verwacht wordt. Zo zorgt NME<br />
dat <strong>de</strong> grond bemest en gebruiksklaar<br />
is. Ze geven <strong>tuin</strong>gereedschap in bruikleen,<br />
en leveren za<strong>de</strong>n, planten en<br />
werkboeken voor <strong>de</strong> leerlingen. <strong>ATV</strong><br />
stelt on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re twee <strong>tuin</strong>en en<br />
een kas beschikbaar (met dank aan Jan<br />
Cremer) en maait het gras. De school<br />
bekostigt <strong>de</strong> eerste keer ploegen en<br />
eventuele extra benodigdhe<strong>de</strong>n zoals<br />
een gereedschapskist, een waterpomp<br />
en fruitbomen. En <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren? Die<br />
moeten <strong>de</strong> <strong>tuin</strong>en gaan on<strong>de</strong>rhou<strong>de</strong>n!<br />
Volgens een strak schema gaan ze <strong>van</strong>af<br />
tien maart beginnen. Op <strong>de</strong> woensdagochtend<br />
starten <strong>de</strong> jongsten uit groep<br />
zes in een gezamenlijke <strong>tuin</strong>. Ie<strong>de</strong>re<br />
week zullen zij in groepjes <strong>van</strong> ongeveer<br />
zeven leerlingen naar <strong>de</strong> <strong>tuin</strong> komen<br />
om daar radijs, peulen en wortels<br />
te verbouwen. De eerste en laatste<br />
keer komen ze met <strong>de</strong> hele groep. Ze<br />
gaan aan <strong>de</strong> hand <strong>van</strong> een zelf gekozen<br />
thema (bij voorbeeld groentesoep<br />
zoals vorig jaar op Maarschalkerweerd)<br />
aan het werk. Wie weet be<strong>de</strong>nken ze<br />
<strong>de</strong>ze keer een heel driegangenmenu.<br />
De jongens en meisjes uit groep zeven<br />
en acht krijgen ie<strong>de</strong>r een eigen <strong>tuin</strong>tje.<br />
De voorste tien meter <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>tuin</strong>en<br />
wordt over <strong>de</strong> gehele breedte opge<strong>de</strong>eld<br />
in kleine perceeltjes. Zij komen<br />
ie<strong>de</strong>re vrijdag – ook in kleinere groepjes<br />
– zaaien, wie<strong>de</strong>n, water geven en<br />
uitein<strong>de</strong>lijk oogsten. Na verloop <strong>van</strong><br />
tijd kunnen we dus zestig miniatuurgroente<strong>tuin</strong>tjes<br />
gaan bewon<strong>de</strong>ren. Bovendien<br />
gaan <strong>de</strong>ze leerlingen ook nog<br />
samen aan het werk. Zo gaan ze graan<br />
verbouwen, waar later pannenkoeken<br />
<strong>van</strong> gebakken kunnen wor<strong>de</strong>n. Ze beheren<br />
<strong>de</strong> gemeenschappelijke krui<strong>de</strong>n<strong>tuin</strong>,<br />
leggen een composthoop aan en<br />
zullen in <strong>de</strong> kas tomaten en komkommers<br />
kweken. De leerlingen uit groep<br />
zeven planten straks ook boerenkool,<br />
die ze na <strong>de</strong> vakantie, wanneer ze in<br />
groep acht zitten, komen oogsten. De<br />
geplante pompoenen wor<strong>de</strong>n ook na<br />
<strong>de</strong> vakantie geoogst, met het oog op<br />
Halloween.<br />
Fauna<br />
Maar er is niet alleen aandacht voor<br />
planten en groenten, ook <strong>de</strong> fauna <strong>van</strong><br />
ons <strong>tuin</strong>complex wordt niet vergeten.<br />
Achterin <strong>de</strong> <strong>tuin</strong> wordt een broedhoop<br />
voor ringslangen gemaakt, er komen<br />
Bladgroen 2 JG 11<br />
kleine stenen en houten muurtjes waar<br />
salaman<strong>de</strong>rs en insecten gaan huizen<br />
en er wor<strong>de</strong>n nestkastjes geplaatst. In<br />
een broedbak kunnen <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren bekijken<br />
hoe rupsen in vlin<strong>de</strong>rs veran<strong>de</strong>ren<br />
en in een aquarium on<strong>de</strong>rzoeken<br />
zij waterdiertjes.<br />
Mocht het budget het toelaten, dan<br />
wor<strong>de</strong>n achterin <strong>de</strong> <strong>tuin</strong> een paar picknicktafels<br />
geplaatst, waar <strong>de</strong> leerlingen<br />
<strong>tuin</strong>instructie kunnen krijgen. Voor die<br />
instructie en <strong>de</strong> begeleiding <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
leerlingen is alle assistentie <strong>van</strong> <strong>tuin</strong>le<strong>de</strong>n<br />
welkom. Veel hulp krijgt Anneloes<br />
al <strong>van</strong>uit <strong>de</strong> school, NME en ons <strong>ATV</strong>bestuur,<br />
maar <strong>tuin</strong>le<strong>de</strong>n die op een<br />
woensdag of vrijdag willen komen helpen<br />
op <strong>de</strong> school<strong>tuin</strong>en, zijn altijd welkom.<br />
Ook om tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> zomervakantie<br />
te zorgen dat <strong>de</strong> oogst <strong>van</strong> <strong>de</strong> jonge<br />
<strong>tuin</strong><strong>de</strong>rs niet verpietert en <strong>de</strong> ringslang<br />
niet alle vogeltjes en salaman<strong>de</strong>rs uitroeit.<br />
Grijp die kans om weer eens met kin<strong>de</strong>rogen<br />
naar <strong>de</strong> <strong>tuin</strong> en <strong>de</strong> natuur op<br />
ons complex te kijken en meld je (via<br />
atvstadion@hetnet.nl) aan!<br />
cSB<br />
25
Bestuur<br />
De lente bladgroen 2010<br />
De sloot aan <strong>de</strong> achterzij<strong>de</strong> <strong>van</strong> ons<br />
volks<strong>tuin</strong>complex is uitgegraven. Het<br />
is grondig gedaan. Na zoveel jaren was<br />
het echt nodig. De contactpersoon bij<br />
Rijkswaterstaat hebben we dan ook<br />
hartelijk bedankt. Hij heeft namens ons<br />
het uitgraven <strong>van</strong> <strong>de</strong> sloot op <strong>de</strong> agenda<br />
heeft gezet en hield toezicht op <strong>de</strong><br />
uitvoering <strong>van</strong> het werk. Onze werkers<br />
hebben <strong>de</strong> wal aan <strong>de</strong> zij<strong>de</strong> <strong>van</strong> <strong>de</strong> uitgegraven<br />
sloot, maar ook aan <strong>de</strong> zij<strong>de</strong><br />
Oostbroekselaan prachtig terug gezet.<br />
Het is een genoegen om langs <strong>de</strong> buitensloten<br />
te wan<strong>de</strong>len.<br />
De <strong>tuin</strong>en nr 104 en 105 zijn opgeschoond<br />
door zowel <strong>de</strong> <strong>tuin</strong>diensten<br />
als <strong>de</strong> maandagploeg. Daarna kon een<br />
loonwerker gaan frezen. Binnenkort<br />
komen <strong>de</strong> schoolkin<strong>de</strong>ren op ons complex.<br />
We zien er naar uit.<br />
Anneloes zet zich in voor <strong>de</strong> school<strong>tuin</strong>en<br />
en blijft betrokken. In het ka<strong>de</strong>r<br />
<strong>van</strong> inbedding in <strong>de</strong> directe omgeving<br />
ben ik langs onze buren geweest. Allen<br />
mochten <strong>van</strong> mij een recente Bladgroen<br />
ont<strong>van</strong>gen. En ik heb ze bijgepraat<br />
waar we mee bezig zijn, on<strong>de</strong>r<br />
an<strong>de</strong>re <strong>de</strong> school<strong>tuin</strong>en. Ze waren blij<br />
met het bezoek en <strong>de</strong> informatie. Ze<br />
gaven aan meer contact te willen en op<br />
<strong>de</strong> hoogte gehou<strong>de</strong>n te willen wor<strong>de</strong>n<br />
als er iets te vieren valt. Of als we cursussen<br />
geven.<br />
De maatschappelijk stages gaan weer<br />
lopen. Stagiaires wor<strong>de</strong>n ingezet bij <strong>de</strong><br />
winkel, <strong>de</strong> school<strong>tuin</strong>en, <strong>de</strong> klussenochtend<br />
en <strong>de</strong> zaterdagse <strong>tuin</strong>diensten. Ina<br />
Davids gaat dit seizoen <strong>de</strong> interne co-<br />
26<br />
ordinatie <strong>van</strong> <strong>de</strong> maatschappelijk stages<br />
op zich nemen. Ze is daar voortvarend<br />
mee bezig. Samen met <strong>de</strong> voorzitter<br />
<strong>van</strong> het bestuur heeft ze protocollen<br />
opgesteld en dit besproken en ingevoerd.<br />
De aanpak is ook afgestemd met<br />
<strong>de</strong> coördinatrice <strong>van</strong> <strong>de</strong> maatschappelijke<br />
stages Utrecht. Ze was tevre<strong>de</strong>n<br />
en enthousiast.<br />
Eind mei is er weer een parkendag.<br />
<strong>ATV</strong> <strong>Stadion</strong> heeft zich daar weer<br />
voor opgeven. We zijn opgenomen in<br />
<strong>de</strong> fietsroute en we zullen evenals vorig<br />
jaar een standje opzetten op park<br />
Bloeyendaal. Daar zullen twee <strong>tuin</strong>le<strong>de</strong>n<br />
staan, om bezoekers informatie te<br />
geven over ons complex. En we hebben<br />
gidsen nodig voor <strong>de</strong> rondleidingen<br />
waar bezoekers zich bij <strong>de</strong> stand<br />
voor op kunnen geven. En dan hebben<br />
we ook nog mensen nodig die hun <strong>tuin</strong><br />
in <strong>de</strong> rondleiding willen opnemen.<br />
Gaarne roepen we als bestuur le<strong>de</strong>n<br />
op die dit willen voorberei<strong>de</strong>n in <strong>de</strong><br />
vorm <strong>van</strong> <strong>de</strong>nkwerk, beschikbaarheid<br />
voor rondleidingen en inventariseren<br />
wie hun <strong>tuin</strong> open willen stellen voor<br />
gasten met een praatje.<br />
Er zijn helaas nog inbraken. We hebben<br />
<strong>de</strong> politie hierover geïnformeerd. Digitaal<br />
aangifte doen gaat nog moeizaam.<br />
Een alternatief is om het via Google te<br />
doen en dan Aangifte aanklikken.<br />
We zien ie<strong>de</strong>reen graag bij <strong>de</strong> Algemene<br />
Le<strong>de</strong>nverga<strong>de</strong>ring op 18 maart!<br />
Namens het bestuur,<br />
nEvert Muntslag, voorzitter<br />
Bladgroen 2 JG 11<br />
werk <strong>van</strong> Dolf Zwerver<br />
In Memoriam Dolf Zwerver (1932-2010)<br />
Een Utrechter is heengegaan, wiens wieg in Friesland stond, maar die getogen<br />
was in, en verknocht aan Utrecht. Dolf Zwerver was een schil<strong>de</strong>r<br />
in <strong>de</strong> beste traditie <strong>van</strong> <strong>de</strong> Utrechtse school <strong>van</strong> schil<strong>de</strong>rs als Koch en<br />
Moesman. Hij lonkte naar <strong>de</strong> mid<strong>de</strong>leeuwse taferelen <strong>van</strong> Jeroen Bosch.<br />
Dolf Zwerver bekeek <strong>de</strong> wereld op zijn eigen manier, soms afstan<strong>de</strong>lijk,<br />
meewarig, vaak niet begrijpend. Hij leef<strong>de</strong> in zijn eigen wereld en leg<strong>de</strong><br />
<strong>de</strong>ze trefzeker vast in zijn kleurrijke schil<strong>de</strong>rijen. De afgelopen jaren heeft<br />
Dolf Zwerver met zijn vrouw Christine een <strong>tuin</strong> gehad op ons complex.<br />
Hij kwam regelmatig. Hij was niet echt een <strong>tuin</strong>ier, maar veeleer een<br />
observator, kijkend naar <strong>de</strong> natuur, <strong>de</strong> vogels en vlin<strong>de</strong>rs. Zich er over<br />
verwon<strong>de</strong>rend waar ie<strong>de</strong>reen toch zo druk mee doen<strong>de</strong> was.<br />
mJD<br />
27
De lente bladgroen 2010<br />
28<br />
MAATSCHAPPELIJKE<br />
STAGES IN ONS PARK<br />
In Bladgroen <strong>van</strong> januari heeft onze voorzitter een oproep<br />
gedaan voor een coördinator voor leerlingen die<br />
op ons park een maatschappelijke stage willen lopen.<br />
Daar heb ik mij met enthousiasme voor aangemeld. Binnenkort komen<br />
<strong>de</strong> eerste stagiaires bij ons. Bijna ie<strong>de</strong>reen zal <strong>de</strong> stagiaires ontmoeten, in<br />
<strong>de</strong> winkel of tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> <strong>tuin</strong>dienst - mogelijk werk je dan met een <strong>van</strong> hen<br />
samen - en bij <strong>de</strong> school<strong>tuin</strong>en. Daarom is het belangrijk dat je weet wat<br />
zij bij ons doen! De leerlingen komen ie<strong>de</strong>r circa 10 maal een aantal uren<br />
meewerken. Hieron<strong>de</strong>r en hiernaast staat <strong>de</strong> informatietekst voor stagiaires<br />
in spe. Zo wor<strong>de</strong>n ze in het kort op <strong>de</strong> hoogte gesteld <strong>van</strong> <strong>de</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n<br />
om bij ons hun stage te vervullen (op on<strong>de</strong>r meer <strong>de</strong> site voor<br />
maatschappelijke stages). In een volgen<strong>de</strong> Bladgroen zul je er meer over<br />
horen, mogelijk <strong>van</strong> <strong>de</strong> stagiaires zelf. Als je meer wilt weten of suggesties<br />
hebt, mail Ina Davids <strong>tuin</strong> 108 (zie mailadres op site <strong>van</strong> <strong>ATV</strong> <strong>Stadion</strong>).<br />
L ID<br />
Tekst voor stagiaires in spe<br />
Houd je er<strong>van</strong> om buiten te zijn? Met je han<strong>de</strong>n te werken? Meer over<br />
<strong>de</strong> natuur te leren? Dan is een stageplaats bij <strong>ATV</strong> <strong>Stadion</strong>, vereniging <strong>van</strong><br />
<strong>tuin</strong><strong>de</strong>rs, iets voor jou!<br />
De le<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>de</strong> vereniging beheren op een park vlakbij <strong>de</strong> Berekuil. Daar<br />
zijn ongeveer 130 <strong>tuin</strong>en, voor een <strong>de</strong>el met huisjes en <strong>tuin</strong>kassen erop. Er<br />
is een winkel die op zaterdag ‘s morgens open is, een groot verenigingsgebouw<br />
met een kantine, een gezamenlijke <strong>tuin</strong>kas, school<strong>tuin</strong>tjes en een jeu<br />
<strong>de</strong> boulebaan. Op maandag, vrijdag en zaterdag is er plaats voor jou. Je kunt<br />
er voor kiezen om in <strong>de</strong> winkel te werken of leerlingen <strong>van</strong> een basisschool<br />
te helpen op <strong>de</strong> school<strong>tuin</strong>en of samen met een groepje <strong>tuin</strong><strong>de</strong>rs te werken<br />
op <strong>de</strong> gemeenschappelijke terreinen, of met een heuse klussenploeg<br />
het stevige <strong>tuin</strong><strong>de</strong>rswerk te doen. Hieron<strong>de</strong>r staan <strong>de</strong> werkzaamhe<strong>de</strong>n. Als<br />
je graag bij ons je stage vervult, dan vin<strong>de</strong>n wij het fijn je eerst te ontmoeten<br />
en kennis te maken voor je met je stage <strong>van</strong> start gaat. Je hoort dan<br />
over <strong>de</strong> werkzaamhe<strong>de</strong>n, je ontmoet verschillen<strong>de</strong> mensen, je krijgt een<br />
rondleiding door ons park en ziet waar je gaat werken. Bij het goed afron<strong>de</strong>n<br />
<strong>van</strong> je stage ont<strong>van</strong>g je <strong>van</strong> ons een Certificaat Maatschappelijke Stage.<br />
Winkel<br />
= zaterdagochtend<br />
Plantjes verkopen, klanten<br />
te woord staan, onkruid<br />
wie<strong>de</strong>n rond <strong>de</strong> winkel,<br />
winkel en bijgebouw<br />
schoonhou<strong>de</strong>n, eventueel<br />
koffie verkopen, zakjes<br />
vullen met mestkorrels<br />
voor verkoop en an<strong>de</strong>re<br />
werkzaamhe<strong>de</strong>n. Ook kun<br />
je hier veel leren over<br />
biologisch <strong>tuin</strong>ieren.<br />
Tuindienst<br />
= zaterdagochtend<br />
TO DO<br />
Meewerken met werkzaamhe<strong>de</strong>n<br />
op gemeenschappelijk<br />
terrein:<br />
vegen, wie<strong>de</strong>n, snoeien,<br />
takken slepen, met kruiwagen<br />
<strong>tuin</strong>afval wegbrengen,<br />
gebouw en omliggen<strong>de</strong><br />
terrein schoonmaken,<br />
<strong>tuin</strong>kas op or<strong>de</strong> brengen,<br />
composthoop bouwen en zo.<br />
School<strong>tuin</strong>en<br />
= op <strong>de</strong> hele vrijdag<br />
Bladgroen 2 JG 11<br />
Voorberei<strong>de</strong>n, gereedschap<br />
e.d. klaarzetten,<br />
helpen <strong>van</strong> kin<strong>de</strong>ren, on<strong>de</strong>rsteunen,<br />
begelei<strong>de</strong>n,<br />
opruimen & schoonmaken<br />
<strong>van</strong> gereedschap enzo.<br />
Je begeleidt zelf een<br />
groepje <strong>van</strong> ongeveer zes<br />
leerlingen <strong>van</strong> <strong>de</strong> basisschool<br />
bij het <strong>tuin</strong>ieren.<br />
Klussenploeg<br />
= maandagochtend<br />
Bomen snoeien, hagen knippen,<br />
slootran<strong>de</strong>n maaien,<br />
beschoeiing maken langs<br />
sloten en <strong>de</strong>rgelijk. Dit<br />
is het stevige werk op <strong>de</strong><br />
gemeenschappelijke <strong>de</strong>len<br />
<strong>van</strong> het park.<br />
29
Lief en Leed<br />
De lente bladgroen 2010<br />
Het was een buitengewone winter<br />
dit jaar, met twee maan<strong>de</strong>n achter elkaar<br />
sneeuw en vorst. Dat beteken<strong>de</strong><br />
ook dat er betrekkelijk weinig mensen<br />
op <strong>de</strong> <strong>tuin</strong> waren. Het was soms gewoonweg<br />
te glad. We hebben geen<br />
meldingen <strong>van</strong> valpartijen, gebroken<br />
le<strong>de</strong>maten of schaatsongevallen binnen<br />
gekregen gelukkig. Ik hoop maar dat dit<br />
naar waarheid is.<br />
Wel heeft <strong>de</strong> winterse kou gezorgd<br />
voor longproblemen. Angélica Pelczar<br />
heeft erg te lij<strong>de</strong>n gehad <strong>van</strong> astma en<br />
Ab Gaasenbeek heeft zelfs een longontsteking<br />
opgelopen. Lief en Leed<br />
heeft hen bedacht met een kaartje en<br />
bloemen.<br />
Het wordt tijd voor het voorjaar. Ik<br />
<strong>de</strong>nk dat ie<strong>de</strong>reen daar inmid<strong>de</strong>ls wel<br />
aan toe is. Een gezon<strong>de</strong> en goe<strong>de</strong> start<br />
<strong>van</strong> het <strong>tuin</strong>jaar gewenst.<br />
B Anneloes <strong>van</strong> <strong>de</strong>n Brink (<strong>tuin</strong> 32)<br />
anneloes<strong>van</strong><strong>de</strong>nbrink@ziggo.nl<br />
(06-51142077)<br />
30<br />
Rectificatie<br />
In <strong>de</strong> laatste Bladgroen is door mij<br />
helaas een onbegrijpelijke en vervelen<strong>de</strong><br />
fout gemaakt in <strong>de</strong> rubriek<br />
Lief en Leed. Daarin werd gemeld<br />
dat dhr. Beumer zou zijn overle<strong>de</strong>n.<br />
Hier had moeten staan:<br />
dhr. Bolleurs sr. (ex-<strong>tuin</strong>lid <strong>tuin</strong> 74)<br />
Uiteraard is hierover ook contact<br />
met <strong>de</strong> familie Bolleurs opgenomen.<br />
Anneloes <strong>van</strong> <strong>de</strong>n Brink<br />
Die ene prille lente<br />
ooit kwam schuchter<br />
een lief<strong>de</strong> blauwe krokus<br />
uit jouw nuchtere grond<br />
winters wit<br />
warm sneeuwig<br />
blauw <strong>van</strong> kou<br />
ijzig ijs<br />
lief<strong>de</strong> uit het hart <strong>van</strong> je grond<br />
en jij<br />
jij besloot dat het geen groente was<br />
en je te ontdoen <strong>van</strong> dit gewas<br />
jij klief<strong>de</strong> mijn blauwe lief<strong>de</strong><br />
mijn kleine stengelbol<br />
ijs en we<strong>de</strong>r dienen<strong>de</strong><br />
en dat voor je eigen lol<br />
Hendrik<br />
Dronk op <strong>de</strong> <strong>tuin</strong><br />
Van god los maar om <strong>de</strong> kikkers<br />
en alle kweepeer begaan, <strong>de</strong> merel<br />
te hulp met <strong>de</strong> appels, het huis<br />
met cement, <strong>de</strong> woelrat vol <strong>van</strong> gena<strong>de</strong><br />
naar het leven staand, te verschrikter<br />
gezegend als het peren regent of<br />
pruimen, goed voor <strong>de</strong> wesp, wreed<br />
voor <strong>de</strong> wespen, aan <strong>de</strong> kant <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> egel, <strong>de</strong> muizen, <strong>de</strong> uilen<br />
in twijfel om wat het leed, het gras,<br />
het kroos, het woord. Drinken wij uit.<br />
Vriendin, wij hoeven niet altijd voort.<br />
Ed Leeflang<br />
colofon enzo<br />
Bladgroen is een onafhankelijk orgaan <strong>van</strong> A.T.V. <strong>Stadion</strong>.<br />
Verschijnt 4 maal per jaar in een oplage <strong>van</strong> 150 stuks<br />
Redactie<br />
Staese Baars<br />
Pauline Terreehorst<br />
Jan Deering<br />
Tessa Lavrijsen<br />
Marjolein Steeman<br />
Adres<br />
BLADGROEN<br />
Klaverstraat 41<br />
3572 VB Utrecht<br />
tel: 030 271 6958<br />
e-mail: bladgroen@hetnet.nl<br />
Contactadres <strong>van</strong> <strong>de</strong> vereniging:<br />
A.T.V. <strong>Stadion</strong><br />
Postbus 85235<br />
3508AE Utrecht<br />
atvstadion@hetnet.nl<br />
www.atvstadion.nl<br />
A.T.V. <strong>Stadion</strong> bestuur:<br />
* Evert Muntslag (31)<br />
030-2711160 voorzitter<br />
* Sylvia Heijmans (22)<br />
030-2513943 secretaris<br />
* Marjolein Steeman (27)<br />
030-2716958 penningmeester<br />
* Harrie Smit (25)<br />
030-2314770 complexbeheer<br />
* Jan Deering (40)<br />
030-2517693 kantinebeheer<br />
Bladgroen 2 JG 11<br />
Ook werkten mee<br />
Anneloes <strong>van</strong> <strong>de</strong>n Brink<br />
Woudi Blok<br />
Margrit Bos<br />
Evert Muntslag<br />
Wil Brakkee<br />
Ina Davids<br />
Paul Phillips & co<br />
cdghmnqBJORcdghmndgdghqBJ<br />
Kantine/clubhuis 030-2517693<br />
31