60 jaar Oude Vrienden - Origo
60 jaar Oude Vrienden - Origo
60 jaar Oude Vrienden - Origo
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
"Don Rua" – vroeger en nu blz. 1 Nr. 2 – augustus 2006<br />
<strong>60</strong> <strong>jaar</strong><br />
Zoals ik in de eerste aflevering van deze nieuwsbrief<br />
schreef loopt dit <strong>jaar</strong> de <strong>60</strong> e <strong>jaar</strong>gang van<br />
de gezamenlijke ouds-bladen in ons land, al is de<br />
bond van oud-leerlingen dan ook aan haar derde<br />
jeugd begonnen. De periodieken zijn bovendien<br />
nogal in beweging, en het is afwachten welk<br />
evenwicht daaruit tevoorschijn zal komen.<br />
De salesianen in Nederland gedenken dit <strong>jaar</strong> het<br />
diamanten priesterfeest van Bertus Ronteltap<br />
en van Adriaan Reijkers. De eerste werd gewijd<br />
op 30 juni 1946 in Bollengo (Italië), de tweede op<br />
28 juli 1946 in Den Haag, evenals Kees de Braak<br />
(uitgetreden in 1953). In Oud-Heverlee werden<br />
op 3 februari 1946 gewijd Theo Ham (+1995) en<br />
Jacques van Brakel (+1974).<br />
Bertus Ronteltap (13-2-1913), nu wonend in het<br />
Berchmanianum te Nijmegen, is de jongste van<br />
de twee; Adriaan Reijkers (9-12-1911), Rijswijk,<br />
met zijn 94 jaren de nestor. Het kan natuurlijk<br />
altijd nog langer geleden: Leo van der Bol<br />
(geboren 1-2-1917) werd te Bollengo gewijd op 1<br />
juli 1945, en Wim Gubbels (geboren 7 november<br />
1912) op 22 juli 1945 in Ugchelen.<br />
Toen Bertus Ronteltap in 1986 40 <strong>jaar</strong> priester<br />
was, schreef Jan Klein in zijn agenda (zie de afbeelding<br />
onderaan) dit gedichtje voor hem:<br />
Wel Bertus, als je 't soms niet wist:<br />
wij hebben steeds genoten<br />
niet slechts van je anekdoten,<br />
maar zo maar, van je aanwezigheid,<br />
omdat jij jou was; grof gezeid:<br />
bonk goedheid, onverdroten.<br />
Blijf asjeblieft nog lange tijd<br />
in onze liefde omsloten.<br />
Beide 'diamanten' hebben zich, behalve als biechtvader,<br />
ook verdienstelijk gemaakt als bestuurder.<br />
Pater Ronteltap was jarenlang directeur in Twello<br />
en in Rijswijk, pater Reijkers was directeur van de<br />
Technische School in Leusden.<br />
Ik wil pater Ronteltap (jarenlang mijn biechtvader)<br />
en pater Reijkers, met wie ik de laatste jaren aangename<br />
contacten heb, hier van harte feliciteren.<br />
Don Rua (1837-1910)<br />
<strong>Oude</strong> <strong>Vrienden</strong><br />
zijn onvervangbaar<br />
Wat mij altijd weer verbaast is de nonchalance<br />
waarmee wij deze aardbol bewonen, alsof het zo<br />
vanzelfsprekend is dat die, tijdens haar vrije val<br />
in de ruimte, haar dunne schil van lucht en water<br />
behoudt, en wel in een stabiel variabel evenwicht,<br />
dat leven mogelijk maakt.<br />
Het sociale klimaat waarin wij leven is op een<br />
vergelijkbare manier noodzakelijk voor ons<br />
bestaan als mens. Niettemin gedragen wij ons<br />
ook hierin vaak ongelooflijk nonchalant, alsof<br />
het niet op kan. Naarmate wij ouder worden is<br />
dat natuurlijk steeds minder waar.<br />
Tantes van over de 90 horen we zeggen dat al<br />
hun leeftijdgenoten verdwenen zijn, vooral de<br />
mannen. Ik ben nu 70, ergens midden in onze<br />
ouds-groep. Als ik het goed berekend heb, was<br />
de gemiddelde leeftijd van de Nederlandse salesianen<br />
bij hun overlijden ruim 71 <strong>jaar</strong>.<br />
Hoe lang hebben we nog om elkaars doen en<br />
laten af te keuren, alsof wij het beter weten. Hoe<br />
lang kunnen we elkaar nog afwijzen, doodzwijgen,<br />
mails niet of slordig beantwoorden, geen respect<br />
tonen voor elkaars werk en verdiensten. Is dat niet<br />
een beetje kortzichtig en ook 'zonde'?<br />
Want oude vrienden, mensen die ons zelfs nog<br />
langer kennen dan onze vrouw en kinderen,<br />
worden steeds zeldzamer, de contacten minder<br />
frekwent. Met wie delen we onze herinneringen<br />
nog? Met wie waren wij ooit samen onderweg?<br />
Reden genoeg om ze in ere te houden.<br />
vrije nieuwsbrief over Huize 'Don Rua' Ugchelen (1942-59) en 's-Heerenberg (1959-71), en wat ervan voortleeft
"Don Rua" – vroeger en nu blz. 2 Nr. 2 – augustus 2006<br />
Ton Overtoom<br />
Klein-Dicht<br />
Maria-Mis<br />
In mijn oude Liber Usualis vind ik een knipsel uit<br />
het Salesiaans Nieuws van (vermoedelijk) mei<br />
19<strong>60</strong>, want achterop staat iets van de missierubriek<br />
Vuur en Vlam, met een verwijzing naar<br />
een datum in het volgende <strong>jaar</strong>: 24 mei 1961. Ons<br />
stukje begint met een korte inleiding. De kop<br />
luidt: 'Mis voor Maria'. Pater Klein noemt zichzelf<br />
daarin, heel bescheiden, 'de tekstschrijver':<br />
DE MAAND MEI, de mei, de maand van Maria, de<br />
maand van het feest van Maria Hulp. Om u in de<br />
stemming te brengen, geven we op deze pagina een<br />
proeve van bewerking voor melodieteksten die<br />
zouden kunnen worden gezongen in een gemeenschapsmis<br />
ter ere van Maria Hulp der Christenen.<br />
De tekstschrijver heeft zich laten inspireren door<br />
de wisselende gedeelten van de mis Salve Sancta<br />
Parens, en door de hymne Saepe dum Christi.<br />
Openingszang<br />
Gegroet, gij Moederheiligheid<br />
die 's Konings Gulden Tempel zijt<br />
en Hof der Rijksgenoten.<br />
De Heerser van het wijd heelal<br />
– van 't Geestendom, van 't Sterrental –<br />
houdt gij in u besloten.<br />
Wij zijn met u Zijn Tempelwoon,<br />
Zijn Kerk die rijst, in uw persoon,<br />
tot Gods geheimste Teken.<br />
Gij zijt de Hulp van iedre staat:<br />
van pausdom en episcopaat,<br />
van priesterschap en leken.<br />
Mooi Manelicht, hoog Zonnelicht<br />
dat schrik en angst en onheil sticht<br />
in Satans duister leger,<br />
o Helpster in Gods eigen werk,<br />
Maria, laat Zijn Heilge Kerk<br />
in vrede en eendracht leven.<br />
Offerandelied<br />
Gij hebt Gods Zoon gedragen<br />
door zaligende dagen,<br />
Maria, in uw schoot.<br />
Gij hebt Hem mogen voeden,<br />
o tederste der moeders,<br />
met melk en wijn en brood.<br />
Wees onze goede aarde<br />
waar Christus' blijde zaden<br />
Hem leevren 't honderdvoud.<br />
Laat Hem in ons gedijen<br />
tot die vervulde tijden<br />
van ruisend korengoud.<br />
Dat wij Hem mét u danken,<br />
wij, Christus' wingerdranken<br />
in vrije zomerlucht,<br />
met brood uit onze huizen,<br />
met Wijn uit onze druiven,<br />
met gloeiend rijpe vrucht.<br />
Slotlied<br />
Zalig wie Gods Woord ontvangen<br />
mag in 't eigen hartebloed!<br />
Zalig wie het stil laat groeien:<br />
o Maria, wees gegroet.<br />
Wees verheugd, gij vol genade,<br />
Gij hebt zelf de Heer gevoed,<br />
Hem gelaafd met al Zijn gaven:<br />
o Maria, wees gegroet.<br />
Hij is bij u... Wees gezegend!<br />
En gezegend, Vlees en Bloed,<br />
is de Vrucht die gij mocht kweken:<br />
o Maria, wees gegroet.<br />
Toen pater Jan dit schreef was hij 42 <strong>jaar</strong> en in de<br />
bloei van zijn leven als dichter, schrijver en docent.<br />
De salesiaanse werken in Nederland vertoonden<br />
nog steeds een opgaande lijn, maar het omslagpunt<br />
kwam met rasse schreden naderbij. Het was<br />
middenin het pontificaat van Joannes XXIII die,<br />
tot op zekere hoogte te laat en vergeefs, heeft<br />
geprobeerd 'het schip van Petrus' bij te sturen.<br />
In deze liedtekst van Jan Klein staan de gelovigen<br />
als 'leken' nog steeds helemaal achteraan in de lange<br />
rij van hiërarchen. De Kerk als instituut heeft nog<br />
steeds een levensbedreigend groot waterhoofd van<br />
zichzelf en hun functie overschattende 'gezagsdragers'.<br />
Misschien moet de Kerk als geheel nog eens<br />
in het noviciaat: de oude kop vervangen door een<br />
meer authentiek en evangelisch exemplaar.<br />
De Kerk is als Zacheüs, die te klein was om door<br />
de bomen het bos, door de menigte zijn Heer te<br />
zien en daarom maar hoog in de boom klom. Hij<br />
moet nu eerst weer eens kijken hoe hij zonder<br />
ongelukken omlaag komt, waarna de Waarheid ook<br />
bij hem haar intrek kan nemen: het mannelijke<br />
denken dient zijn denkbeeldige primaat op te geven<br />
om toegankelijk te worden voor vrouwe Sophia.<br />
vrije nieuwsbrief over Huize 'Don Rua' Ugchelen (1942-59) en 's-Heerenberg (1959-71), en wat ervan voortleeft
"Don Rua" – vroeger en nu blz. 3 Nr. 2 – augustus 2006<br />
Stijl en Visie<br />
Een lestekst van pater Jan Klein ten behoeve van zijn<br />
lessen Nederlands te 's-Heerenberg in de jaren zestig.<br />
In de eerste aflevering het Don Rua Nieuws<br />
stond (in Klein-Dicht) de aankondiging van een<br />
nieuw projekt: het bijeenbrengen van gedichten<br />
en andere teksten van Jan Klein. Jos Graas (Don<br />
Rua 1958-65) stuurde mij op 10 april 2006 de<br />
lestekst 'Stijl en Visie' toe, die pater Klein in<br />
stencil had uitgegeven te 's-Heerenberg op 14<br />
januari 1962 ('Zondag van de Bruiloft te Kana').<br />
Het zijn twee verlijmde bundeltjes, formaat 21,5<br />
bij 26,5 à 27 cm, more solito stampvol getypt met<br />
tekst, compleet met een per bladzij verschillende<br />
koptekst. Op de eerste pagina staat de hele inhoudsopgave,<br />
op de tweede een zaakregister met (heel<br />
handig) verwijzingen naar paragraaf-nummers.<br />
Het eerste deel (Stijl) bevat elf hoofdstukken in 106<br />
paragrafen op 63 bladzijden (inclusief het eerste<br />
blad). Het tweede deel (Visie) bevat zeven hoofdstukken<br />
(12-18) in 56 paragrafen op 41 bladzijden<br />
(exclusief de onbedrukte, door Jos beschreven en<br />
met een plaatje versierde, eerste bladzijde).<br />
Omdat ik goede herinneringen heb aan de lessen<br />
van Jan Klein in Ugchelen, maar er toen nog geen<br />
tekst bij geleverd werd, was ik erg benieuwd naar<br />
dit stuk, en ik ging ervan uit dat ook anderen het<br />
wel eens zouden willen inzien. Daarmee was het<br />
plan geboren om het te digitaliseren.<br />
Met de scanner heb ik van elke bladzij een plaatje<br />
gemaakt (eerste blad hierboven afgedrukt), plus – via<br />
ocr – een tekstbestand (voorbeeld rechts boven).<br />
Het resultaat is een tekst in 11 punts Garamond op<br />
112 bladzijden A4, genummerd in de voettekst, en<br />
met per bladzijde verschillende kopteksten.<br />
1 lá @'i HOOFD@Q@'TUK VIJF<br />
K-OER ";,-7ER eil-T JNSIE I@EN e<br />
TAAL HEEFT IBTS@ve,a,een<br />
daas 1 in, -haar r i;tmr-" van een<br />
gloed in m tr ue ht@ar visie; van<br />
een bouw in ha--ir<br />
zinsatructuur tuur? zij be-we-gt!b<br />
11 Het is een koers-. een, taákoers in<br />
het gr@oo.ty -,ee;ri<br />
zinskoe,-r,s van nptbij. Do i we<br />
in@,de zin.zulleti viáden, komen In,te,.r' in<br />
het grootw @terug, als we het zullen<br />
hebben over de.--hoo'fdbouw<br />
resultaat van OCR begin hoofdstuk V<br />
Het doet me genoegen u deze tekst te kunnen<br />
aanbieden, al is het uiteraard niet op papier, maar op<br />
de website (adres onder 'Redactie') en wel – zoals<br />
intussen gebruikelijk – als pdf-bestand (jksv-ajm.pdf).<br />
Voor het bekijken raad ik het gebruik aan van de<br />
Foxit Reader (zie homepage en colofon). Vanuit<br />
dat programma een of meer pagina's afdrukken<br />
(op schaal 100%) levert een goed resultaat op.<br />
Dit is dus een van de zgn. 'kleinschalige archivalische<br />
projekten', en het eindresultaat is tale quale, (zowel in<br />
digitale vorm als afgedrukt) geschikt voor het<br />
salesiaans archief. Ik weet niet of een originele versie<br />
daarin aanwezig is, maar deze nieuwe is het m.i.<br />
zeker waard daarin opgenomen te worden.<br />
De bladzij-nummering in het pdf-bestand komt<br />
overeen met die in de voettekst, wat het naslaan<br />
vergemakkelijkt. De tekst staat vol met gedichten<br />
en fragmenten uit de Nederlandse literatuur,<br />
mooi om eens na te lezen of in andere context te<br />
gebruiken. De overvloedige informatie over stijl<br />
en visie, met de lawine aan termen en begrippen<br />
(waarvan ik me afvraag waar hij ze allemaal<br />
vandaan heeft), is mij soms te machtig.<br />
Ik houd me aanbevolen voor bij u bekende<br />
gegevens over het onstaan en het gebruik van<br />
deze lestekst, van welks bestaan ik niet eerder op<br />
de hoogte was. Ook informatie over door pater<br />
Klein gevolgde cursussen (MO-A en MO-B), en<br />
de eventuele invloed daarvan op deze tekst<br />
hebben mijn belangstelling.<br />
Naar verluidt waren er meningsverschillen die<br />
het behalen van het MO-B diploma in de weg<br />
stonden. Is daar iets over bekend? Graag uw<br />
'epiek' over Jan Kleins geliefde 'idiek', waar ik op<br />
het internet niets over vinden kan. Ook schijnt<br />
hij gecorrespondeerd te hebben met Anton van<br />
Duinkerken. Is daar iets van bewaard gebleven?<br />
De Geest overal te herkennen, dat is katholiek.<br />
De Geest te mogen openbaren zoals Hij overal<br />
schuilt, dat is schrijven. (jksv-ajm.pdf, p.83)<br />
vrije nieuwsbrief over Huize 'Don Rua' Ugchelen (1942-59) en 's-Heerenberg (1959-71), en wat ervan voortleeft
"Don Rua" – vroeger en nu blz. 4 Nr. 2 – augustus 2006<br />
Ton Overtoom<br />
Ruimte t'Over<br />
broer en zussen<br />
Jan Klein (1917-1989; 71 jr.) had een broer Ben<br />
(1921-2000; 79 jr.; getrouwd en vijf kinderen) en<br />
twee zussen: Lien (+2001) en Sien (1919-2002;<br />
83 jr.), beiden ongehuwd gebleven. Zij vormden<br />
pater Jan z'n thuisbasis. Er was wederzijds een<br />
grote betrokkenheid, waarin ook zijn gedichten<br />
een plaats hadden. Zo schreef hij voor de 35jarige<br />
bruiloft van zijn broer en schoonzus een<br />
gedicht in het Gronings, genoteerd in zijn<br />
agenda op 1 augustus 1986.<br />
Ik heb het gereconstrueerd met de hulp van de<br />
jongste dochter, met wie Jan jarenlang gedichten<br />
uitwisselde. Het zijn twee strofen van vier regels,<br />
elk een jambische pentameter (vijfvoeter).<br />
Mooi laidje zong van "25 jaor"<br />
Veur 35 mos't nog mooier gaon,<br />
mit aal joen bunsels dommiet bie mekaor<br />
Ain pronk-laid, mor G. Teis haar 't beter daon.<br />
Ie heb'n 't ook ja lapt. 't Was prachtig zo<br />
en gold en daiemant komt al in 't zicht.<br />
Nou: Zegen, heil, gezondheid, 'spie' en Co<br />
dan wil 't ja wel, mien jong, mien laive wicht!<br />
'Nog net geen pronk-lied' staat er onder, want met<br />
Geert Teis (de dichter van het Groninger volkslied)<br />
wil hij zich niet meten. En spie zal wel een naam<br />
zijn uit hun jeugdjaren. Hier de vertaling:<br />
Een mooi liedje zong van "25 <strong>jaar</strong>",<br />
voor 35 moest het nog mooier gaan,<br />
met al jullie deugnieten straks bij elkaar<br />
een pronk-lied, maar G. Teis heeft 't beter gedaan.<br />
Jullie hebben het klaargespeeld. 't Was prachtig zo,<br />
en goud en diamant komen al in zicht.<br />
Nou: zegen, heil, gezondheid, 'spie' en Co,<br />
dan lukt het wel, m'n jong, m'n lieve wicht!<br />
Bij de uitvaart van zus Lien werd, door Bennies<br />
zoon, een gedicht voorgelezen dat Jan had geschreven<br />
voor haar ver<strong>jaar</strong>dag. Het werd door hem<br />
gepresenteerd als volgt:<br />
"Hoe kennen we Lien nog meer? In de kamer<br />
hangt een boekenkast aan de muur. Er staan<br />
boeken maar ook agenda's van Jan Klein, broer<br />
van Lien. Salesiaan van Don Bosco, dichter. De<br />
agenda's staan vol met kleine gedichtjes over de<br />
natuur, over geloof, over kleine dingen. Elk stukje<br />
papier, elk hoekje is volgegeschreven. Net zo<br />
zuinig als Lien. Ik vond een gedicht, ter ere van<br />
Lien haar ver<strong>jaar</strong>dag 26 september. Luister maar:<br />
Zijn de ramen schoon?<br />
Planten goed begoôn?<br />
Lientje komt weer thuis!<br />
Waar is 't solo-spel?<br />
Joepie, alles wel?<br />
Alles is weer pluis!<br />
Televisie aan,<br />
telefoon ernaast,<br />
nou begint de leut!<br />
Val niet van de trap,<br />
Laat de zeemlap lap.<br />
Neem nog maar een neut!<br />
Een huiselijk tafereel in dichtwoorden gezet door<br />
broer Jan. Lien met haar groene vingers en liefde<br />
voor de parkiet Joepie. Na hard werken genieten<br />
van tv en borreltje. In de duster op de bank. Liever<br />
geen bezoek! Samen met Sien, haar zus. Een goed<br />
leven samen."<br />
Ter Apel is in pater Jan zijn leven en beleven altijd<br />
een grote rol blijven spelen. Hier een herinnering<br />
aan de oude school, waar hij ooit de Mis heeft<br />
opgedragen, toen een bouwval min of meer.<br />
Schoolwrak waar ik ooit moest wezen<br />
om er feest'lijk mis te lezen.<br />
Vrucht van ouderzorg en bee<br />
("Wil de schoolplein netjes houden")<br />
Laatste rest van naamplaat, 't gouden<br />
mozaïek? Een stil "St. J".<br />
En bij de begrafenis van Bennie, in september 2000,<br />
werd van broer en oom Jan 'Te uwer herinnering'<br />
voorgelezen:<br />
Zal ik ooit<br />
in later dagen<br />
mij beklagen<br />
om wat dan<br />
verloren is?<br />
Alwat nu geboren is<br />
in een Meimaand<br />
als een wonder:<br />
Zal ik 't missen<br />
als ik onder<br />
Aarde en Hemel<br />
ben gestopt?<br />
Niet te klagen:<br />
Op is Op.<br />
vrije nieuwsbrief over Huize 'Don Rua' Ugchelen (1942-59) en 's-Heerenberg (1959-71), en wat ervan voortleeft
"Don Rua" – vroeger en nu blz. 5 Nr. 2 – augustus 2006<br />
Don Bosco's Oudste (deel 2)<br />
n zo was het, bij Don Bosco's dood, aan Kardinaal Ferrieri niet<br />
moeilijk gevallen, om zelfs Z.H. Leo XIII er van te overtuigen, dat het<br />
werk van Don Bosco nu wankelde op zijn grondvesten; dat zijn<br />
Congregatie, de Salesianen maar het best kon worden opgeheven en<br />
de leden ondergebracht bij een andere, oudere, stabielere orde. Het<br />
bestaan van Don Bosco's Werk hing even in de weegschaal. Dat de<br />
Salesianen zich konden handhaven, was deels te danken aan de ijver<br />
van een van Don Bosco's trouwste Oud-Leerlingen en Medewerkers,<br />
mgr. Manacorda, die hun zaak verdedigde bij hoog en bij laag; deels<br />
aan het optreden van de Salesianen zelf. Wat Leo III vooral had<br />
gevreesd, waren onenigheid en afscheidingen in de Congregatie; zijn<br />
vrees werd geheel weggenomen door twee brieven uit Turijn. De<br />
eerste van Don Michiel Rua. Twee <strong>jaar</strong> voor Don Bosco's dood, in<br />
1886, was Don Rua door de H. Stoel benoemd tot Vicaris van Don<br />
Bosco, met recht van opvolging. Maar de stukken waren niet<br />
doorgekomen, en met een voorbeeldige nauwgezetheid vroeg hij nu<br />
aan de Paus om te voorzien in de opvolging en dan liefst met<br />
voorbijgaan van zijn persoon. Daags daarna ontving de Kardinaal<br />
Protector der Salesianen een gezamenlijke brief van de andere leden van het Hoofdkapittel, het opperste<br />
bestuursorgaan der Salesiaanse Sociëteit. Daarin drongen ze, met pit van redenen, aan op de benoeming<br />
van Don Michiel Rua als Algemeen Overste. Duidelijker blijk van eensgezindheid bij het Kapittel en van<br />
deugdzaamheid bij Don Bosco's eventuele opvolger kon de Paus niet verlangen: hij benoemde Don<br />
Michiel Rua tot Algemeen Overste der Salesianen voor de tijd van twaalf <strong>jaar</strong>. Don Bosco's levenswerk<br />
was gered niet alleen, het ging zijn tweede leeftijd in, de leeftijd van de rijpe jeugd. En het zou de wasdom<br />
bereiken onder de zorgen van Don Bosco's Oudste, de Eerste en volmaakte Salesiaan, en van andere<br />
eveneens volwassen religieuzen.<br />
en noemt Don Bosco geen Salesiaan, evenmin als men St. Ignatius<br />
Jezuïet noemt, of Ons Heer Jezus een Christen: Christenen, Jezuïeten<br />
en Salesianen zijn namen van kinderen, van volgelingen, niet van<br />
stichters. Don Rua was, in tijd en in deugden, de Eerste Salesiaan: in<br />
hem kan men als in een klare spiegel zien, wat Don Bosco voorhad<br />
toen hij de Salesianen stichtte. In één van zijn "dromen" – zeg maar:<br />
visioenen – zocht Don Bosco tevergeefs naar helpers voor zijn<br />
jeugdwerk. Iedereen liep bij hem weg, tot hij er een paar, steeds in de<br />
droom, letterlijk aan zich verbond met een hoofdband waarop<br />
geschreven stond: GEHOORZAAMHEID. Hij stichtte dus zijn Salesiaanse<br />
Congregatie voor zijn jeugdwerk, maar pas lange tijd na zijn dood werd<br />
duidelijk hoe hij het had aangelegd: hij had een vriendenkring gevormd,<br />
een gezin van broeders-in-Don-Bosco, die elkaar vonden in eensgezind<br />
ploeteren voor een gemeenschappelijk doel. Ieder behield, in alle<br />
eenvoud zijn eigen persoonlijkheid, maar wist zijn initiatief<br />
ondergeschikt te maken aan een vaderlijk gezag, dat na Don Bosco's<br />
dood steeds belichaamd bleef in een waarlijk vaderlijke gestalte, zozeer<br />
vaderlijk, dat het nog steeds is als ware Don Bosco nooit gestorven.<br />
Geen waarachtig Salesiaan, of hij ziet in de Algemeen Overste Don Bosco-onder-ons, op een wijze die<br />
slechts vergelijkbaar is met de aanwezigheid van Christus in Zijn Plaatsbekleder, indien deze vergelijking<br />
tussen het grootste en het kleinste geoorloofd is. Om een dergelijke, menselijkerwijze onvoorzienbare<br />
traditie mogelijk te maken, om aldus in vlees en bloed het zeer oud en zeer modern idee van "Liefdebond"<br />
te verwezenlijken, schonk God aan Don Bosco zijn Eerste Salesiaan: Don Michiel Rua. Van hem<br />
beweerde Don Bosco: "Als men mij vroeg de vinger te leggen op een plek in Don Rua, waar de deugd niet<br />
op haar volmaaktst schittert, zou ik het niet kunnen... Vertelde men mij, dat Don Rua een wonder had<br />
gedaan, ik zou het voetstoots aannemen... Als God tegen me zei: 'Don Bosco, bereid je voor, want je moet<br />
sterven. Kies een opvolger en vraag voor hem alles wat je denkt dat hij in zijn functie nodig heeft, en ik zal<br />
het hem geven,' dan zou ik echt niet weten, wat ik God moest vragen, dat Don Rua niet heeft."<br />
tekst: Jan Klein – ill.: Wim Saris wordt vervolgd<br />
vrije nieuwsbrief over Huize 'Don Rua' Ugchelen (1942-59) en 's-Heerenberg (1959-71), en wat ervan voortleeft
"Don Rua" – vroeger en nu blz. 6 Nr. 2 – augustus 2006<br />
Metanoia<br />
evolutie<br />
Deze nieuwsbrief heeft twee accenten die nauw<br />
samenhangen. Ten eerste herinneringen aan ons<br />
salesiaanse en roomse verleden, ten tweede resonanties<br />
daarvan in het heden. Deze combinatie is<br />
geen vrije keuze maar een ervaringsfeit: vroegere<br />
gebeurtenissen en dat wat ons daaraan herinnert<br />
wekken bij iedereen een reactie op en hebben,<br />
gewild of ongewild, invloed op ieders leven nu.<br />
Het woord 'metanoia' wordt vaak vertaald als<br />
bekering, ommekeer. Ik geef in deze context de<br />
voorkeur aan evolutie, ontplooiing, rijping, groei.<br />
We lopen niet in een cirkel, we kijken niet<br />
achterom, maar we zijn er ons bij iedere stap van<br />
bewust waarvandaan we komen en in welke<br />
richting we gaan. Het verleden kan ons daarbij<br />
tot last zijn, maar ook een steun in de rug.<br />
Behalve moeilijke momenten of periodes hebben<br />
we vroeger ongetwijfeld ook mooie dingen meegemaakt,<br />
goede vrienden gehad, iets geleerd waar<br />
we later wat mee konden doen. We hebben leren<br />
denken over het leven en over de dood en over<br />
een verdere opgang daarna, in welke vorm ook.<br />
We hebben leren zingen en bidden, praten en<br />
luisteren, en dat deden we 'in gemeenschap'.<br />
Voortgang in positieve zin, daar gaat het om. De<br />
weg waarlangs, de manier waarop is van minder<br />
belang. Levenswijze en levensbeschouwing gaan<br />
daarbij hand in hand. Maar als we daar over<br />
praten is het niet om elkaar over te halen tot een<br />
bepaalde levensvisie, integendeel. Evenals don<br />
Bosco deed, helpen we elkaar het beste met een<br />
onvoorwaardelijke acceptatie van hoe we zijn.<br />
Helaas worden religies vaak verontreinigd door<br />
dogmatische en moralistische vooroordelen, die<br />
ons worden opgelegd als een onaangename last.<br />
Maar "wat ik je te dragen geef is licht, zelfs<br />
prettig om bij je te hebben" (Mattheüs 11:30).<br />
Die druk weg te nemen of te relativeren is iets<br />
wat we elkaar kunnen geven: geruststelling, de<br />
bevestiging dat onze eigen weg een goede is.<br />
Dat is geen bemoeizucht, geen zieltjes winnen,<br />
geen wraak nemen voor vermeend onrecht, geen<br />
afvalligheid, geen gebrek aan respect of dankbaarheid.<br />
Wie er niets van wil weten kan het links<br />
laten liggen. Wie er iets aan heeft is niemand verantwoording<br />
verschuldigd: inderdaad 'vrij en blij',<br />
zoals ik het in de eerste nieuwsbrief al zei. We<br />
kunnen, hoe verschillend we ook denken en zijn,<br />
altijd samen verder op onze 'lange wandeling'.<br />
Toezending<br />
kosten<br />
toezending per email of post gratis<br />
(op papier per post kost me ± € 1 per exemplaar)<br />
vrijwillige bijdragen 454400<br />
op girorekening t.n.v. A. Overtoom<br />
aanmelding/opzegging<br />
per email origo@home.nl<br />
per brief redactie-adres<br />
Bijdragen<br />
Tot op heden ontving ik op postrekening 454400<br />
€ 35 als bijdrage voor de papieren editie van de<br />
nieuwsbrief. Deze financiële steun ervaar ik ook<br />
als blijk van waardering en als duw in de rug om<br />
hiermee door te gaan. Mijn hartelijke dank!<br />
Waterrad Hamermolen Ugchelen<br />
Redactie<br />
naam A.J.M. Overtoom<br />
straat Hofakkers 6<br />
plaats 9468 EE Annen<br />
telefoon 0592 - 271 586<br />
email origo@home.nl<br />
website http://members.home.nl/ajm.overtoom<br />
Colofon<br />
De tekst is opgemaakt in twee kolommen, in het<br />
lettertype Garamond 11 pt, koppen (meestal) in<br />
Comic Sans MS 14 pt.<br />
Digitale weergave per aflevering in pdf-formaat,<br />
op de homepage en per email. Gratis lezers zijn:<br />
Acrobat Reader en FoxitReader (kijk voor info en<br />
download op: www.foxitsoftware.com).<br />
(di)Lemma<br />
denken in uitroeptekens is niet verdienstelijker<br />
dan denken in vraagtekens.<br />
vrije nieuwsbrief over Huize 'Don Rua' Ugchelen (1942-59) en 's-Heerenberg (1959-71), en wat ervan voortleeft