Marlies Bartels en Richard Pal: 'We zijn een voorbeeld ... - Zorgmarkt
Marlies Bartels en Richard Pal: 'We zijn een voorbeeld ... - Zorgmarkt
Marlies Bartels en Richard Pal: 'We zijn een voorbeeld ... - Zorgmarkt
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Beeld: De Beeldredaktie<br />
<strong>Marlies</strong> <strong>Bartels</strong> <strong>en</strong> <strong>Richard</strong> <strong>Pal</strong>:<br />
‘We <strong>zijn</strong> e<strong>en</strong> <strong>voorbeeld</strong> van<br />
hoe het anders kan dan langs<br />
de geëig<strong>en</strong>de pad<strong>en</strong>’
Mom<strong>en</strong>teel woedt e<strong>en</strong> fikse discussie over de vraag hoe de verloskundige zorg in Nederland kan word<strong>en</strong> verbeterd.<br />
Kan het C<strong>en</strong>trum voor Verloskunde ROOS in Roos<strong>en</strong>daal hiervoor e<strong>en</strong> <strong>voorbeeld</strong>functie vervull<strong>en</strong>? Zelf will<strong>en</strong> de<br />
initiatiefnemers beslist ge<strong>en</strong> te grote broek aantrekk<strong>en</strong> als het daarom gaat. Maar de belangstelling van andere<br />
zorgaanbieders is groot.<br />
Portret van twee zorgondernemers | Frank van Wijck<br />
Gebundelde zorg<br />
voor moeder <strong>en</strong> kind<br />
Meer efficiëntie<br />
door sam<strong>en</strong>werking<br />
Van één ding kun je de initiatiefnemers van ROOS niet<br />
beticht<strong>en</strong>: haast. Als e<strong>en</strong> zwangerschap neg<strong>en</strong> maand<strong>en</strong><br />
mag dur<strong>en</strong>, dan mag de totstandkoming van e<strong>en</strong> verloskundig<br />
c<strong>en</strong>trum waarin gynaecolog<strong>en</strong>, verloskundig<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
echo scopist<strong>en</strong> met elkaar sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> ook best neg<strong>en</strong><br />
jaar dur<strong>en</strong>. En de red<strong>en</strong> hiervoor ligt voor de hand: je hebt<br />
draagvlak nodig. ‘Ik word wel e<strong>en</strong>s gebeld door e<strong>en</strong> collega<br />
die zegt best sam<strong>en</strong>werking te will<strong>en</strong>, maar eig<strong>en</strong>lijk helemaal<br />
niet overweg te kunn<strong>en</strong> met de gynaecoloog’, zegt<br />
verloskundige/manager <strong>Marlies</strong> <strong>Bartels</strong>. ‘Dan moet je er<br />
niet aan beginn<strong>en</strong>.’<br />
Dat de initiatiefnemers van ROOS wel zo ver gekom<strong>en</strong> <strong>zijn</strong>,<br />
is de vrucht van uitgebreide verk<strong>en</strong>n<strong>en</strong>de gesprekk<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> paar duwtjes in de goede richting door omstandighed<strong>en</strong>.<br />
Het eerste duwtje was de sam<strong>en</strong>voeging van de twee<br />
verloskundige praktijk<strong>en</strong> in Roos<strong>en</strong>daal. <strong>Bartels</strong>: ‘To<strong>en</strong> we<br />
dat voor elkaar hadd<strong>en</strong>, zeid<strong>en</strong> we teg<strong>en</strong> elkaar: hoe kan<br />
het nu nóg efficiënter.’ Het antwoord lag voor de hand:<br />
door niet uit te gaan van de organisatie van de verloskundige<br />
zorg, maar van wat de zwangere vrouw aan zorg<br />
nodig heeft.<br />
Gynaecoloog <strong>Richard</strong> <strong>Pal</strong> van het Franciscus Ziek<strong>en</strong>huis<br />
Roos<strong>en</strong>daal: ‘Het feit dat de eerste <strong>en</strong> tweede lijn in de verloskundige<br />
zorg helemaal los staan van elkaar, is beslist<br />
niet altijd in het belang van de zwangere. Maar het is wel<br />
hoe het er veelal aan toegaat in Nederland.’<br />
E<strong>en</strong> door de gynaecolog<strong>en</strong> <strong>en</strong> eerstelijnsverloskundig<strong>en</strong><br />
belegde studieavond met alle betrokk<strong>en</strong> partij<strong>en</strong> werkte<br />
heel verhelder<strong>en</strong>d. Maar directe actie bleef uit. Hoewel<br />
duidelijk was dat de zorg beter kon, want stuurde de eerste<br />
lijn e<strong>en</strong> vrouw naar de tweede lijn, dan werd daar veelal<br />
opnieuw het onderzoek gedaan dat eerder ook al was<br />
verricht. En vaak moest de eerste lijn maar zi<strong>en</strong> of e<strong>en</strong><br />
vrouw die de tweede lijn ingestuurd werd ooit weer terugkwam<br />
in de verloskundige praktijk. Ook was niet altijd<br />
duidelijk of de vrouw wel op de juiste plaats de verloskundige<br />
zorg ontving.<br />
Alles sam<strong>en</strong><br />
E<strong>en</strong> nieuw duwtje in de rug was nodig. En dat kwam in de<br />
vorm van de pr<strong>en</strong>atale scre<strong>en</strong>ing in 2007. <strong>Bartels</strong>: ‘De eerste<br />
<strong>en</strong> tweede lijn wild<strong>en</strong> die scre<strong>en</strong>ing allebei graag do<strong>en</strong>.<br />
Al snel discussieerd<strong>en</strong> we over e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk echoc<strong>en</strong>trum,<br />
maar waar moest dat dan kom<strong>en</strong>? In de verloskundige<br />
praktijk of in de poli van het ziek<strong>en</strong>huis? Dat laatste<br />
vond<strong>en</strong> de verloskundig<strong>en</strong> niet zo fijn. Dus bracht<strong>en</strong> we<br />
de discussie al snel e<strong>en</strong> stap verder: waarom alle<strong>en</strong> de<br />
pr<strong>en</strong>atale scre<strong>en</strong>ing sam<strong>en</strong> do<strong>en</strong> <strong>en</strong> niet gewoon álle<br />
verloskundige zorg.’<br />
E<strong>en</strong> laatste zetje in de goede richting kwam van het ziek<strong>en</strong>huis<br />
zelf. ‘Dat wilde voor het ziek<strong>en</strong>huisgebouw e<strong>en</strong><br />
poortgebouw neerzett<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> spoedeis<strong>en</strong>de hulp, e<strong>en</strong><br />
huisarts<strong>en</strong>post <strong>en</strong> e<strong>en</strong> di<strong>en</strong>stapotheek’, vertelt <strong>Pal</strong>. ‘To<strong>en</strong><br />
dacht<strong>en</strong> wij: als er dan toch gebouwd wordt…’. Hiermee<br />
was de cirkel rond. De gynaecolog<strong>en</strong> wild<strong>en</strong> wel voor de<br />
verloskundige zorg uit het ziek<strong>en</strong>huisgebouw kom<strong>en</strong>.<br />
9
Portret van twee zorgondernemers | Gebundelde zorg voor moeder <strong>en</strong> kind<br />
‘Zorgverzekeraars hebb<strong>en</strong> moeite de<br />
scheiding tuss<strong>en</strong> eerste <strong>en</strong> tweede lijn<br />
los te lat<strong>en</strong>’<br />
De verloskundig<strong>en</strong> blek<strong>en</strong> bereid hun praktijk te verplaats<strong>en</strong><br />
naar het poortgebouw voor het ziek<strong>en</strong>huis. En het<br />
echografiebureau Babylook, voor echo’s zonder medische<br />
indicatie, wilde ook graag vanuit diezelfde locatie gaan<br />
werk<strong>en</strong>. ROOS was gebor<strong>en</strong>.<br />
Toch ge<strong>en</strong> ZBC<br />
T<strong>en</strong>minste, theoretisch dan. Vervolg<strong>en</strong>s moest nog gezocht<br />
word<strong>en</strong> naar de juiste organisatorische vorm. <strong>Bartels</strong> vertelt:<br />
‘We ging<strong>en</strong> op excursie. En daarbij zag<strong>en</strong> we onder<br />
andere hoe in Nieuwegein de opzet van e<strong>en</strong> ZBC voor verloskundige<br />
zorg al na e<strong>en</strong> jaar was ontmanteld omdat die<br />
vorm toch heel veel moeilijkhed<strong>en</strong> met zich mee bleek te<br />
br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>, vooral financieel. Er is ge<strong>en</strong> bekostiging die het<br />
nodig of handig maakt om zo’n c<strong>en</strong>trum als sam<strong>en</strong>werkingspartners<br />
op te zett<strong>en</strong>.’ Wat dat betreft <strong>zijn</strong> beid<strong>en</strong><br />
teleurgesteld in de conservatieve houding van de zorgverzekeraars.<br />
‘Die hebb<strong>en</strong> blijkbaar moeite de scheidingslijn<br />
tuss<strong>en</strong> eerste <strong>en</strong> tweede lijn los te lat<strong>en</strong>’, zegt <strong>Pal</strong>. ‘Ze hebb<strong>en</strong><br />
het niet e<strong>en</strong>s geprobeerd, terwijl je er uit oogpunt van<br />
kwaliteit toch alle<strong>en</strong> maar achter kunt staan. Het is jammer<br />
om te zi<strong>en</strong> dat wij wel onze nek uitstek<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat de<br />
zorgverzekeraars dan niet thuis gev<strong>en</strong>. Ik begrijp dat niet.’<br />
Het einde van het liedje is dan ook dat het poortgebouw<br />
in opdracht van het ziek<strong>en</strong>huis is gebouwd, dat de verloskundig<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> Babylook er ruimte hur<strong>en</strong>, dat de gynaecolog<strong>en</strong><br />
er hun verloskundige werk do<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat e<strong>en</strong> verdeelsleutel<br />
is overe<strong>en</strong>gekom<strong>en</strong> voor de gezam<strong>en</strong>lijke ruimte.<br />
‘Vooralsnog conc<strong>en</strong>trer<strong>en</strong> we ons heel bewust op de<br />
zorginhoud’, zegt <strong>Bartels</strong>. ‘Voordat we verdere stapp<strong>en</strong> zett<strong>en</strong><br />
op financieeljuridisch gebied, moet<strong>en</strong> we eerst maar<br />
e<strong>en</strong>s kijk<strong>en</strong> hoe we dit optimaal van de grond kunn<strong>en</strong><br />
krijg<strong>en</strong>. Er <strong>zijn</strong> t<strong>en</strong>slotte landelijke ontwikkeling<strong>en</strong> op het<br />
gebied van de verloskundige zorg – d<strong>en</strong>k aan het rapport<br />
dat de Stuurgroep Zwangerschap <strong>en</strong> Geboorte in opdracht<br />
van minister Klink hierover schreef – waarvan we nog<br />
helemaal niet wet<strong>en</strong> welke kant ze op zull<strong>en</strong> gaan.’<br />
Ondernemerschap<br />
Is dan nog wel sprake van ondernemerschap? ‘Van onze<br />
zijde in ieder geval wel’, zegt <strong>Bartels</strong>, ‘want wij <strong>zijn</strong> vrijgevestigd.’<br />
En de maatschap gynaecologie ook, vult <strong>Pal</strong><br />
aan. ‘We invester<strong>en</strong> tijd <strong>en</strong> geld in deze ontwikkeling’, zegt<br />
hij. ‘Geld met name in de ontwikkeling van het elektronisch<br />
verloskundig dossier.’ Opvall<strong>en</strong>d is dat ROOS ondernemerschap<br />
op e<strong>en</strong> ander gebied feitelijk min of meer e<strong>en</strong><br />
halt toeroept. <strong>Bartels</strong> legt uit: ‘Verloskundige praktijk<strong>en</strong> in<br />
de dorp<strong>en</strong> in de omgeving merk<strong>en</strong> dat e<strong>en</strong> aantal zwangere<br />
vrouw<strong>en</strong> liever naar ons c<strong>en</strong>trum kom<strong>en</strong> nu ze hierover<br />
10<br />
hebb<strong>en</strong> gelez<strong>en</strong>. Dat kost die praktijk<strong>en</strong> omzet, maar<br />
plaatst ons bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> lastige situatie, want het<br />
maakt onze praktijk te groot in term<strong>en</strong> van het aantal kilometers<br />
dat we moet<strong>en</strong> rijd<strong>en</strong> om deze vrouw<strong>en</strong> thuis te bezoek<strong>en</strong>.<br />
Dus stimuler<strong>en</strong> we deze vrouw<strong>en</strong> om bij hun eig<strong>en</strong><br />
verloskundige praktijk te blijv<strong>en</strong>. En als ze dat niet will<strong>en</strong>,<br />
zegg<strong>en</strong> we: besef dan wel dat we in geval van spoed niet<br />
naar u toe kunn<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>, <strong>en</strong> dat u dus hiernaar toe moet<br />
kom<strong>en</strong> als dat nodig is. E<strong>en</strong> aantal van h<strong>en</strong> accepteert dat.’<br />
Maar <strong>Pal</strong> wijst wel op de ironie dat het ziek<strong>en</strong>huis het juist<br />
zou toejuich<strong>en</strong> als ROOS die vrouw<strong>en</strong> naar zich toetrekt.<br />
‘Het heeft e<strong>en</strong> andere invalshoek’, zegt hij, ‘<strong>en</strong> dat geeft<br />
wel e<strong>en</strong> beetje spanning natuurlijk.’ Deze m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> weiger<strong>en</strong><br />
mag in ieder geval niet van de zorgverzekeraar, want die<br />
stelt zich op het standpunt dat de keuzevrijheid voor de<br />
verzekerde voorop di<strong>en</strong>t te staan. ‘Maar we word<strong>en</strong> wel<br />
geacht binn<strong>en</strong> vijfti<strong>en</strong> minut<strong>en</strong> bij iemand op de stoep te<br />
staan’, zegt <strong>Bartels</strong>. ‘Dat <strong>zijn</strong> zo van die bijkomstighed<strong>en</strong><br />
die je niet verwacht als je aan zo’n c<strong>en</strong>trum begint.’<br />
Elektronisch dossier<br />
E<strong>en</strong> oplossing waarover nog wordt nagedacht, is de verloskundige<br />
praktijk<strong>en</strong> in de dorp<strong>en</strong> gebruik te lat<strong>en</strong> mak<strong>en</strong><br />
van het elektronisch verloskundig dossier van ROOS. De<br />
totstandkoming van dat dossier is nog e<strong>en</strong> verhaal apart.<br />
Zowel de verloskundig<strong>en</strong> als de gynaecolog<strong>en</strong> hadd<strong>en</strong> vanzelfsprek<strong>en</strong>d<br />
al hun eig<strong>en</strong> dossier. De eerste gedachte was<br />
om die aan elkaar te koppel<strong>en</strong>, maar dat bleek e<strong>en</strong> onwerkzame<br />
optie. De meest voor de hand ligg<strong>en</strong>de tweede optie<br />
was het dossier van de gynaecolog<strong>en</strong> aan te pass<strong>en</strong> aan<br />
dat van de verloskundig<strong>en</strong>, om daarin ook opname van<br />
gegev<strong>en</strong>s over thuisbevalling<strong>en</strong> mogelijk te mak<strong>en</strong>. E<strong>en</strong><br />
ess<strong>en</strong>tieel gegev<strong>en</strong>, want de mogelijkheid van thuis bevall<strong>en</strong><br />
blijft voor alle betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong> het uitgangspunt. Aan de<br />
integratie van de twee dossiers wordt nu volop gewerkt<br />
door de ITafdeling van het ziek<strong>en</strong>huis. E<strong>en</strong> project overig<strong>en</strong>s<br />
waarvoor de verloskundig<strong>en</strong> <strong>en</strong> de maatschap gynaecologie<br />
de rek<strong>en</strong>ing betal<strong>en</strong>. Inmiddels is al duidelijk dat<br />
de declaratiemodule van de verloskundig<strong>en</strong> hierin niet<br />
onder te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> is. Hiervoor is dus e<strong>en</strong> apart systeem<br />
gekocht.<br />
Voorbeeldfunctie<br />
Inmiddels is ROOS e<strong>en</strong> paar maand<strong>en</strong> in bedrijf. Eén risico<br />
hebb<strong>en</strong> de initiatiefnemers min of meer voor lief moet<strong>en</strong><br />
nem<strong>en</strong>, <strong>en</strong> dat is de vraag of de zwangere vrouw<strong>en</strong> de<br />
sam<strong>en</strong>werking wel zoud<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> zitt<strong>en</strong>. Dit was nauwelijks<br />
te onderzoek<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> zwangerschap duurt t<strong>en</strong>slotte maar<br />
neg<strong>en</strong> maand<strong>en</strong> <strong>en</strong> verloopt doorgaans probleemloos. De
vrouw<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> dus ge<strong>en</strong> red<strong>en</strong> om zich te bundel<strong>en</strong> in<br />
e<strong>en</strong> ver<strong>en</strong>igingsband bij wie de initiatiefnemers te rade<br />
kond<strong>en</strong> gaan. ‘Maar het handjevol m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> dat we erover<br />
polst<strong>en</strong> zag het als e<strong>en</strong> goud<strong>en</strong> kans’, vertelt <strong>Bartels</strong>. ‘En<br />
nu het c<strong>en</strong>trum e<strong>en</strong> feit is, zegg<strong>en</strong> veel vrouw<strong>en</strong> zelfs dat<br />
ze deze setting veel mooier vind<strong>en</strong> dan de verloskundige<br />
praktijk die we eerst in het c<strong>en</strong>trum van Roos<strong>en</strong>daal hadd<strong>en</strong>.’<br />
Afgezi<strong>en</strong> van de geïntegreerde zorg zal ook de uitstraling<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> aansprek<strong>en</strong>, d<strong>en</strong>kt <strong>Pal</strong>. ‘We hebb<strong>en</strong> naar<br />
buit<strong>en</strong> toe echt één gezicht. Je b<strong>en</strong>t zwanger <strong>en</strong> voor alle<br />
zorg die daarbij hoort, heb je één loket. Hoe wij de zorg<br />
achter dat loket verdel<strong>en</strong> is onze zaak, maar we hebb<strong>en</strong><br />
één website, logo <strong>en</strong> telefoonnummer voor alle betrokk<strong>en</strong><br />
professionals.’<br />
Bij die éénloketfunctie hoort ook dat alle intakes plaatsvind<strong>en</strong><br />
door e<strong>en</strong> eerstelijnsverloskundige. ‘Die kan dit<br />
beter do<strong>en</strong> dan de gynaecoloog omdat ze er de tijd voor<br />
heeft om alle informatieoverdracht met de vrouw te do<strong>en</strong><br />
die nodig is. Niet alle<strong>en</strong> bij de intake overig<strong>en</strong>s, maar ook<br />
bij twintig <strong>en</strong> dertig wek<strong>en</strong> zwangerschap.’ Na de intake<br />
wordt binn<strong>en</strong> e<strong>en</strong> week in teamverband besprok<strong>en</strong> welke<br />
zorg het best aan de betreff<strong>en</strong>de vrouw kan word<strong>en</strong> geleverd<br />
<strong>en</strong> door wie.<br />
Toch e<strong>en</strong> <strong>voorbeeld</strong> voor andere partij<strong>en</strong> in het land dan? ‘Ik<br />
krijg in ieder geval heel veel aanvrag<strong>en</strong> om spreek beurt<strong>en</strong> te<br />
kom<strong>en</strong> houd<strong>en</strong>’, zegt <strong>Bartels</strong>. En <strong>Pal</strong> voegt toe: ‘We <strong>zijn</strong> wel<br />
bereid geweest om op e<strong>en</strong> andere dan de gangbare manier<br />
met elkaar sam<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong>. We <strong>zijn</strong> dus e<strong>en</strong> <strong>voorbeeld</strong> van<br />
hoe het anders kan dan langs de geëig<strong>en</strong>de pad<strong>en</strong>.’ Speelt<br />
de actuele discussie over de baby sterfte nog e<strong>en</strong> rol in dit<br />
oordeel? Op dit punt <strong>zijn</strong> beid<strong>en</strong> voorzichtig. <strong>Pal</strong> zegt: ‘E<strong>en</strong><br />
van de oorzak<strong>en</strong> van de verhoudingsgewijs hoge babysterfte<br />
zou zitt<strong>en</strong> in de overdrachtmom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> eerste <strong>en</strong><br />
tweede lijn. Die mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> gaan hier gepaard met int<strong>en</strong>sieve<br />
communicatie omdat wij dicht bij elkaar zitt<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
gezam<strong>en</strong>lijk dossier voer<strong>en</strong>. Maar dit is ge<strong>en</strong> absolute<br />
garantie voor kwaliteitsverbetering. Je moet ervoor blijv<strong>en</strong><br />
zorg<strong>en</strong> dat je juist door die nabijheid niet laks wordt in je<br />
communicatie. Altijd dat dossier op<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> bijwerk<strong>en</strong> dus.<br />
Want anders werkt het niet.’ |<br />
11