Só kan universiteite onregte help omkeer
Só kan universiteite onregte help omkeer
Só kan universiteite onregte help omkeer
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Só</strong> <strong>kan</strong> <strong>universiteite</strong> <strong>onregte</strong> <strong>help</strong> <strong>omkeer</strong><br />
MAX PRICE: KAAPSTAD, SUID AFRIKA - Sep 17 2010 22:10<br />
In sy artikel “Rassevoorskrifte laat apartheid voortleef” (D B, 07.09) het prof. Jonathan<br />
Jansen, rektor van die Universiteit van die Vrystaat, verlede week ’n paar goeie punte gestel.<br />
Hy het dit reg dat ons almal – veral <strong>universiteite</strong> – ’n verantwoordelikheid het om die <strong>onregte</strong><br />
van die verlede wat tot sulke dramatiese ongelykhede gelei het, te probeer <strong>omkeer</strong>.<br />
Ek stem ook saam dat ras-etikettering ongewens is. Al lank voer ek aan dat “ras” uit ’n<br />
biologiese oogpunt nie bestaan nie, maar dat rassisme “ras” geskep het as ’n sosiale<br />
konstruksie wat aaklige gevolge vir ons samelewing gehad het en nog het. Die Universiteit<br />
van Kaapstad (UK) se toelatingsbeleid stem verder saam dat klas – nie ras nie – die groot<br />
verdeler is. As ’n universiteit streef ons ook die ideaal na dat studente ’n plek akademies<br />
moet verdien.<br />
Die UK-beleid herken egter tegelykertyd dat die ongelykhede wat deur apartheid geskep is ’n<br />
verlammende uitwerking op leerders, veral swart leerders, gehad het en steeds het. Gekoppel<br />
met ’n gebroke skoolsisteem wat ons geerf het, seëvier ongelykheid in geleenthede om<br />
toegang tot goeie onderwys te bekom. Dit beroof mense van hul toekoms. Ons besef dat<br />
leerders wat om toelating tot die UK aansoek doen, nie almal van dieselfde agtergrond kom<br />
nie. Ons toelatingsbeleid maak toegewings vir dié historiese onregverdigheid en het<br />
transformasie as ’n mikpunt.<br />
Die UK-beleid erken – en ons het dit al talle kere gesê – dat dit nie ideaal is om ras te gebruik<br />
nie.<br />
Die vraag is: Hoe dan gemaak? Hoe keur ons op ’n regverdige manier? Hoe neem ons die<br />
ongelykhede van die verlede in ag, en hoe verseker ons dat ons klasse ons samelewing<br />
weerspieël?<br />
Geen ander keuringsmetode tans beskikbaar gee ons dit wat die gebruik van “ras” ons gee<br />
nie. Natuurlik is daar baie ander moontlike alternatiewe wat ondersoek moet word, en ons is<br />
hard besig met die werk.<br />
Baie stel voor dat ons die tipe skool, of ouers se opvoedingspeil, of toegang tot
opvoedingsgeriewe eerder as ras gebruik, dat ons meer <strong>universiteite</strong> bou. Ja, daarmee stem<br />
ons saam. Maar dit is teoretiese oplossings op die oomblik, wat nie dadelik beskikbaar is of<br />
toegepas <strong>kan</strong> word nie.<br />
Ons navorsing sal nuwe aanwysers verfyn wat ons in die toekoms sal gebruik. “Ras” is die<br />
beste wat ons nou het om te bereik waarna ons streef: diverse, verteenwoordigende klasse en<br />
regverdigheid in keuring tesame met erkenning van historiese benadeling.<br />
Jansen skryf die UK se mediese fakulteit “stel differensiële slaagsyfers vas vir Indiese<br />
studente teenoor gekleurde studente teenoor swart studente”.<br />
Dit is feitelik verkeerd. Hoewel ons ras in toelating gebruik – om die redes hierbo uiteengesit<br />
– slaag alle student op meriete alleen. Hulle ding op die hoogste akademiese vlak mee. Daar<br />
word geen toegewings gemaak nie.<br />
Ek stem nie saam met Jansen se argument dat ’n swart middelklasstudent in ’n private skool<br />
outomaties nie meer benadeel is nie.<br />
Ons navorsing toon dat die meerderheid van hierdie studente steeds benadeel is.<br />
Die UK wil in elk geval soveel moontlik goed voorbereide swart studente op ons kampus hê.<br />
Dié studente vaar akademies goed, het nie bykomende hulp nodig nie en is om dié rede<br />
uitstekende rolmodelle wat die stereotipiese opvatting teenwerk dat alle swart studente<br />
sukkel.<br />
Ek wil ook daarop wys dat UK-studente nie, soos deur Jansen aangevoer, meestal van private<br />
skole in die nabyheid van die UK kom nie. Baie van ons studente kom uit baie arm<br />
omstandighede en van buite Kaapstad.<br />
Jansen noem die debat ’n storm wat losgebars het. Ek wil dit in konteks plaas. Debat voer is<br />
deel van die UK. Oor die toelatingsbeleid word al lank gedebatteer en sal nog lank<br />
gedebatteer word. Ons leer hieruit. Ons verskil, deel ons menings, kom tot nuwe insigte en<br />
debatteer dan verder. Dit is deel daarvan om universiteit te wees.<br />
Die UK se toelatingsbeleid is nie ideaal nie, maar dit maak ’n verskil. Leerders wat uit die<br />
mees uiteenlopende omstandighede kom, verlaat die universiteit – nadat hulle op verdienste<br />
met mekaar meegeding het – as gegradueerdes met gelyke vooruitsigte in die toekoms.<br />
Dr. Price is die rektor van die UK. Dawie, die gereelde skrywer in dié ruimte, is volgende<br />
Saterdag weer op sy pos.