FSC Handleiding Verantwoord papier gebruiken.pdf - Kauri
FSC Handleiding Verantwoord papier gebruiken.pdf - Kauri
FSC Handleiding Verantwoord papier gebruiken.pdf - Kauri
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
- 18 -<br />
PAPIER? PROBLEMEN? OPLOSSINGEN LABELS STAPPENPLAN CHECKLIST<br />
AAN HET WOORD<br />
Voorbeeld: Scandinavië, Rusland en de<br />
Baltische staten<br />
In Europa is de productie van<br />
<strong>papier</strong> en <strong>papier</strong>pulp voor een<br />
groot deel afhankelijk van hout<br />
uit Scandinavië, Rusland en de<br />
Baltische staten. In Rusland en<br />
de Baltische staten zijn er ook<br />
vandaag nog grote uitdagingen<br />
in het bosbeheer, gaande van<br />
onverantwoorde praktijken tot<br />
soms illegaal bosbeheer. Zo zou<br />
naar schatting 10% tot 15%<br />
van de houtkap in het Europese deel van Rusland uit illegale<br />
houtkap afkomstig zijn. Papierproducenten uit Zweden en<br />
Finland waren tot voor kort nog sterk afhankelijk van de invoer<br />
van hout uit Rusland en de Baltische staten, waarbij de controle<br />
van de herkomst vaak sterk voor verbetering vatbaar was.<br />
Hiernaast hebben deze Scandinavische landen ook in hun land<br />
een sterke bosbouwsector en bosbouwtraditie. Traditioneel richt<br />
het bosbeheer zich op het blijvend produceren van voldoende<br />
hout, waarbij in sommige gevallen de sociale en ecologische<br />
component verwaarloosd wordt.<br />
Zo gaan in Finland diverse Rode Lijst diersoorten – die sterk<br />
afhankelijk zijn van oude bostypes – nog sterk achteruit. In <strong>FSC</strong><br />
gecertificeerde bossen is het belangrijk dat men ook voor deze<br />
ecologische bosfuncties respect heeft, en ervoor zorgt dat deze<br />
diersoorten kunnen blijven voortbestaan. Geleidelijk aan gaan<br />
dan ook meer en meer bosbeheerders in de regio hun bos beter<br />
beheren, waarbij velen ook <strong>FSC</strong> certificering nastreven.<br />
WWF<br />
Begin 2006 lanceerde een coalitie van Europese milieuorganisaties<br />
hun gemeenschappelijke visie over het omvormen<br />
van de Europese <strong>papier</strong>industrie. Harri Karjalainen van WWF<br />
International, één van de vooraanstaande organisaties achter<br />
dit initiatief, geeft meer informatie.<br />
“De productie en het gebruik van pulp en <strong>papier</strong><br />
resulteren op veel plaatsen in de wereld in negatieve<br />
milieueffecten, zoals waterverontreinigers, vast afval<br />
en de uitstoot van gassen die de klimaatverandering<br />
versnellen. De globale <strong>papier</strong>industrie is een van de<br />
grootste afnemers van grondstoffen, met inbegrip van<br />
zoet water, energie en hout. Ongeveer 90 % van de vezels<br />
die worden gebruikt bij het vervaardigen van <strong>papier</strong> zijn<br />
afkomstig van bossen en plantages, en dit is representatief<br />
voor ongeveer 40 % van alle commercieel gekapt<br />
hout. Helaas zijn sommige vezels nog steeds afkomstig<br />
uit niet duurzaam bosbeheer of grote plantages, die soms<br />
de natuurlijke bosbedekking vervangen. “<br />
Voorbeeld: De link tussen <strong>papier</strong> en tropische<br />
ontbossing?<br />
De Europese <strong>papier</strong>sector staat<br />
gelukkig ver van de problemen<br />
van ontbossing en bosdegradatie<br />
in de tropische regio’s, maar toch<br />
is het onterecht om de link tussen<br />
<strong>papier</strong>productie en ontbossing<br />
in de tropen volledig te minimaliseren.<br />
Niet zelden moet tropisch<br />
regenwoud immers wijken voor<br />
plantagebossen van hoogproductieve<br />
boomsoorten (zie ook<br />
volgend voorbeeld), en in sommige gevallen wordt het tropische<br />
hout ook volop verwerkt in de <strong>papier</strong>industrie. In Indonesië<br />
bijvoorbeeld wordt nog steeds gebruik gemaakt van tropisch<br />
hout om pulp en <strong>papier</strong> te produceren, wat doorgaans bestemd<br />
is voor de Aziatische markt maar toch occasioneel zijn weg tot<br />
Europa vindt.<br />
Nog verder van hier, in Tasmanië worden oerbossen nog op<br />
grote schaal gerooid voor de productie van houtchips voor de<br />
<strong>papier</strong>productie, waarna de vrijgekomen terreinen eindigen als<br />
grootschalige plantage.<br />
Is de visie tegen het gebruik van <strong>papier</strong>?<br />
Neen, helemaal niet. Papier speelt een cruciale rol bij<br />
beschaving en culturele rijkdom en dat mag zeker niet<br />
worden vergeten. Maar Europeanen consumeren <strong>papier</strong><br />
onzorgvuldig. Met een gemiddeld verbruik van 250 kg<br />
<strong>papier</strong> per West-Europeaan per jaar, is Europa goed voor<br />
één vierde van de wereldwijde <strong>papier</strong>consumptie.<br />
Wat zijn de belangrijkste uitdagingen volgens de milieu<br />
NGO’s?<br />
In Europa moeten wij als samenleving streven naar een<br />
serieuze reductie van onze verspillende <strong>papier</strong>consumptie.<br />
Ten tweede moeten we voor het gebruikte <strong>papier</strong><br />
streven naar de hoogste efficiëntie door maximale<br />
recyclage, het optimaliseren van de vezelsamenstelling<br />
in <strong>papier</strong>producten en het gebruik van andere potentiële<br />
bronnen van vezels. Voor alle vezels afkomstig uit<br />
bossen en plantages, moet de sociale en ecologische<br />
verantwoordelijkheid verzekerd worden. Het label van<br />
de Forest Stewardship Counsil (<strong>FSC</strong>) is in onze visie het<br />
Voorbeeld: Wat als snelgroeiende plantages<br />
het natuurlijk bos bedreigen?<br />
Plantages en zeker grotere<br />
commerciële plantages hebben<br />
een ietwat ambivalente positie.<br />
Aan de ene kant kan men via<br />
dergelijke plantages op een<br />
relatief beperkte oppervlakte vrij<br />
grote volumes hout produceren,<br />
en zo bijvoorbeeld de druk op<br />
natuurlijke bossen verlichten. Aan<br />
de andere kant kunnen plantages<br />
een negatieve invloed hebben op<br />
de omgeving wanneer ze op onverantwoorde manier beheerd<br />
worden, en zeker wanneer ze geïnstalleerd worden ten koste van<br />
natuurlijke bossen, zoals bijvoorbeeld in Indonesië nog steeds<br />
een gangbare praktijk is.<br />
<strong>FSC</strong> heeft indertijd gekozen om plantages toch ook ‘<strong>FSC</strong><br />
certificeerbaar’ te maken, maar dit uiteraard onder strenge<br />
voorwaarden én dus enkel wanneer ze goed beheerd worden.<br />
Een basisvereiste is bijvoorbeeld dat een plantage die na<br />
1994 geïnstalleerd werd ten koste van een natuurbos, niet in<br />
aanmerking kan komen voor <strong>FSC</strong> certificering (dit om verdere<br />
omvorming tegen te gaan). Plantages die in aanmerking willen<br />
komen voor een <strong>FSC</strong> certificaat moeten bovendien voldoen aan<br />
strenge regels op sociaal en ecologisch vlak. Zo moet de plantage<br />
voordelen bieden voor de lokale samenleving en lokale<br />
economie. Op ecologisch vlak kan het ondermeer gaan over de<br />
volledige bescherming van restanten van natuurlijk bos en het<br />
voorzien in geleidelijk herstel van oorspronkelijke ecosystemen.<br />
enige internationale label dat dit momenteel kan garanderen.<br />
Last but not least, moet de fabricage van <strong>papier</strong> zo<br />
weinig mogelijk impact op het milieu hebben of moet de<br />
productie met andere woorden zo schoon mogelijk zijn.<br />
In welke mate houdt de Europese <strong>papier</strong>industrie<br />
rekening met deze kwesties?<br />
In Europa hebben verschillende actoren uit de <strong>papier</strong>industrie<br />
al veel gedaan op enkele, meerdere of alle van<br />
de uitdagingen, waardoor de Europese industrie een<br />
vooraanstaande plaats heeft verworven. Dit betekent<br />
echter niet dat de uitdagingen in Europa minder belangrijk<br />
zijn, en dit om twee belangrijke redenen. Ten eerste is<br />
Europa een grote importeur van pulp en <strong>papier</strong> uit andere<br />
regio’s, en ten tweede breiden Europese <strong>papier</strong>bedrijven<br />
hun productie en verkoop ook wereldwijd uit. Om af te<br />
sluiten, ik ben ervan overtuigd dat een groeiend aantal<br />
bedrijven in de <strong>papier</strong>industrie al grote inspanningen<br />
hebben gedaan bij het promoten van sociale en ecologische<br />
duurzaamheid in de <strong>papier</strong>industrie.<br />
Is <strong>papier</strong> dan een slecht product dat te<br />
vermijden valt?<br />
Neen zeker niet, <strong>papier</strong> is grotendeels gemaakt van<br />
hernieuwbare grondstoffen en na gebruik afbreekbaar,<br />
recycleerbaar en drager van energie. Dankzij <strong>papier</strong> is de<br />
overdracht van gegevens mogelijk en wordt ontwikkeling<br />
en werkgelegenheid gegenereerd. Papier is een complex<br />
en veelzijdig product dat oneindig veel toepassingen kent.<br />
Papier is zo verbonden met onze manier van leven dat<br />
een wereld zonder <strong>papier</strong> er helemaal anders zou uitzien:<br />
geen toilet<strong>papier</strong> ’s morgens, geen krant om te lezen bij het<br />
ontbijt, geen treinticket, geen brieven of faxen op kantoor,<br />
geen <strong>papier</strong> om op te schrijven, geen dozen om producten<br />
te beschermen, geen boek om te lezen in bed…<br />
Kortom, <strong>papier</strong> is zeker geen slecht product. De <strong>papier</strong>industrie<br />
moet ook zeker niet steeds met de vinger gewezen<br />
worden. De laatste jaren hebben de inspanningen op<br />
gebied van milieubescherming, recyclage en boscertificering<br />
zeker hun vruchten afgeworpen. We vragen u<br />
enkel als aankoper en consument uw gezond verstand te<br />
<strong>gebruiken</strong> en u bewust te zijn van de mogelijke problemen<br />
in de sector. Zowel in Europa als elders in de wereld. Wees<br />
waakzaam en durf bewuste keuzes maken. Onderstaande<br />
vuistregels kunnen u bij uw keuze zeker helpen:<br />
•<br />
•<br />
•<br />
Spring spaarzaam om met <strong>papier</strong><br />
Verkies geloofwaardig gerecycleerd <strong>papier</strong><br />
Verkies <strong>papier</strong> met het <strong>FSC</strong> label dat gegarandeerd<br />
afkomstig is uit verantwoord bosbeheer<br />
- 19 -